Rozwiązanie krok po kroku: Kosztorys adaptacji pomieszczeń

Planowane roboty z opisu arkusza:

1. rozbiórka istniejących ścianek działowych Nr 1 (cegła ceramiczna, ścianki grubości 1/2 cegły na zaprawie cementowo-wapiennej, ręcznie),
2. ścianki działowe Nr 2 z bloków SILKA M12 na zaprawie M5, na izolacji poziomej z folii, z dwoma otworami drzwiowymi 100×210 cm i nadprożami prefabrykowanymi dł. 140 cm,
3. tynk zwykły kat. III na obu stronach nowych ścianek (mechanicznie, agregatem tynkarskim, bez ościeży).

Kosztorys ma trzy działy z wytycznych, a każda robota z tabeli 1 to jedna pozycja - razem 6 pozycji. Wysokość pomieszczeń: 3,30 m. Narzuty z tabeli 2: Kp = 65,8% (R + S), Z = 11,9% (R + S + Kp), VAT 23%, stawka robocizny 31,50 zł/r-g.

Harmonogram korzysta z wydruku: ilości z przedmiaru i normy czasu pracy (nakład robocizny) z kalkulacji - dlatego tabelę A wypełnia się na końcu.

Zadanie każe sporządzić kosztorys ofertowy - wykonawca wycenia roboty dla inwestora. W programie wybiera się rodzaj kosztorysu przy zakładaniu pliku (albo w danych tytułowych); na wydruku pojawia się nagłówek KOSZTORYS OFERTOWY.

Dane przepisuje się z tabeli 3: Adaptacja pomieszczeń gospodarczych na pomieszczenia usługowe, 30-004 Kraków, ul. Maszynowa 11.

Z tabeli 3: inwestor Lucyna Janas, adres 30-004 Kraków, ul. Sanitarna 89. Inwestor, inwestycja i wykonawca są w Krakowie - adresy różnią się ulicą i kodem pocztowym, więc łatwo je zamienić.

Z tabeli 3: Firma Ogólnobudowlana BUD-ORG, 30-015 Kraków, ul. Srebrna 7. W kosztorysie ofertowym to wykonawca jest autorem wyceny.

Na egzaminie w polu „sporządził” wpisuje się swój numer PESEL - w tym rozwiązaniu zamiast numeru stoi imię i nazwisko autora. W polu daty - dzień egzaminu. Data nie ma osobnego kryterium, ale jest wymagana tabelą 4.

Stawka robocizny kosztorysowej netto z tabeli 5: 31,50 zł/r-g. Wpisuje się ją w cenniku programu (robocizna bez podziału na zawody - jedna stawka dla wszystkich pozycji) i program przenosi ją na stronę tytułową.

Z tabeli 2: Kp = 65,8% od (R + S) i Z = 11,9% od (R + S + Kp). Wartości z przecinkiem wpisuje się dokładnie, bez zaokrąglania do pełnych procent. Koszty zakupu materiałów wynoszą 0% (są wliczone w ceny materiałów), więc w programie zostają wyłączone.

Z tabeli 2: VAT 23%. Wartości netto i brutto program wpisze na stronę tytułową sam, gdy kosztorys będzie kompletny - wraca do nich krok po podsumowaniu.

Działy zakłada się przed pozycjami - każda pozycja trafia do swojego działu, a tabela elementów scalonych sumuje R, M i S właśnie po działach. Nazwy przepisuje się dosłownie z wytycznych.

Tabela 1 podaje tablicę KNR 4-04, 0105 - kolumnę wybiera się z opisu robót. Ścianki Nr 1 mają na rysunku grubość 12 cm, czyli 1/2 cegły, i są murowane na zaprawie cementowo-wapiennej - to kolumna 04.

Podstawa: KNR 4-04 0105-04, jednostka m2. Program podstawia opis z katalogu; można go zostawić albo skrócić, byle był zgodny z dokumentacją.

Katalog nie ma pozycji „izolacja z folii”, więc bierze się najbliższą robotę: izolację poziomą murów jedną warstwą papy na sucho - KNR-W 4-01 0602-03 - i oznacza ją jako analogię. Opis zmienia się na „Izolacje poziome z folii izolacyjnej”.

Modyfikacja dotyczy materiału: w nakładach pozycji papę asfaltową na tekturze zastępuje się folią izolacyjną (cena z tabeli 5). Robocizna zostaje z katalogu.

Tablica KNR 9-01 0105 ma kolumny dla bloków M8 i M12; ścianki mają 12 cm i są wysokie na 3,30 m (do 4,5 m), więc podstawa to KNR 9-01 0105-02, jednostka m2. Wytyczne zabraniają dodatkowych nakładów na pierwszą warstwę bloków - pozycja zostaje bez dopłat.

Tablica KNR 2-02 0126 to otwory w ścianach murowanych. Kolumna 02 - otwory na drzwi w ścianach grubości do 1 cegły (ścianka 12 cm się mieści). Jednostka to otwór - przedmiar liczy sztuki, nie metry kwadratowe.

Ta sama tablica, kolumna 05 - ułożenie nadproży prefabrykowanych, jednostka m (długość belek).

Tynk wykonywany mechanicznie ma w katalogu osobną tablicę: KNR 2-02 0801 (tynki ręczne to tablica 0803). Kolumna 02 - tynk zwykły kat. III na ścianach, jednostka m2. Robocizna w tej tablicy jest mniejsza niż przy tynku ręcznym, bo część pracy wykonuje agregat.

W programie działanie wpisuje się w obmiarze pozycji (z kropką albo przecinkiem - wydruk pokaże przecinki), a program liczy wynik. Na wydruku musi być działanie, nie sam wynik.

Z rysunku 1: ścianki Nr 1 (krzyżyki) to odcinki poziome i jeden pionowy:

• długość poziomych liczona razem z otworami: 1,83 + 0,90 + 1,62 + 0,90 + 1,40 = 6,65 m,
• odcinek pionowy: 2,50 m,
• wysokość pomieszczenia: 3,30 m,
• dwa otwory drzwiowe 90 × 205 cm do odjęcia (w otworze nie ma muru do rozebrania).

(6,65 + 2,50) × 3,30 = 30,195 m2, minus 2 × 0,90 × 2,05 = 3,69 m2, razem 26,505 m2 ≈ 26,51 m2.

Wynik wypada dokładnie na połowie setnej części, dlatego klucz uznaje też 26,50 - niektóre programy liczą w arytmetyce zmiennoprzecinkowej i zaokrąglają 26,505 w dół.

Izolacja leży pod całą długością nowych ścianek, także w świetle otworów (opis robót, pkt 6) - dlatego otworów się nie odlicza:

• ścianka pozioma: 0,25 + 1,00 + 4,07 = 5,32 m,
• dwie ścianki pionowe: 0,60 + 1,00 + 0,50 = 2,10 m i 2,22 - 0,12 = 2,10 m (bez części wspólnej ze ścianką poziomą),
• szerokość pasa folii = grubość ścianki 0,12 m.

(5,32 + 2 × 2,10) × 0,12 = 1,1424 ≈ 1,14 m2 - wytyczne każą zaokrąglić także izolację.

Ta sama długość ścianek co pod izolacją (5,32 + 2 × 2,10 = 9,52 m) razy wysokość 3,30 m daje 31,416 m2. Odejmuje się dwa otwory drzwiowe 100 × 210 cm (wymiary w świetle muru, z rysunku): 2 × 1,00 × 2,10 = 4,20 m2.

31,416 - 4,20 = 27,216 ≈ 27,22 m2.

Na rysunku w nowych ściankach są dwa otwory 100/210: jeden w ściance poziomej i jeden w pionowej (otwór 100/210 w ścianie zewnętrznej nie należy do opracowania). Jednostka pozycji to otwór, więc przedmiar to 2,00 - z dwoma miejscami po przecinku, jak każe wytyczna.

Nad każdym otworem leży nadproże długości 1,40 m (opis robót, pkt 7): 2 × 1,40 = 2,80 m. Długość belki jest większa od szerokości otworu (1,00 m), bo nadproże musi się oprzeć na murze po obu stronach.

Tynkuje się obie strony każdej ścianki, więc liczy się długości z obu stron (w świetle pomieszczeń):

• ścianka pozioma: od strony korytarza 5,32 m, od strony pomieszczeń 2,70 + 2,38 = 5,08 m (bez grubości ścianek pionowych),
• ścianka pionowa po prawej: od zewnątrz 2,22 m, od środka 2,10 m,
• ścianka pionowa z otworem: 2 × 2,10 m.

(5,32 + 5,08 + 2,22 + 3 × 2,10) × 3,30 = 62,436 m2. Ościeża nie są tynkowane, a powierzchnię każdego z dwóch otworów odejmuje się z obu stron: 4 × 1,00 × 2,10 = 8,40 m2. Wynik: 54,036 ≈ 54,04 m2.

W ustawieniach programu (dokładność przedmiaru / wyników) ustawia się 2 miejsca po przecinku. Sprawdza się to na pozycjach z „okrągłym” wynikiem: otwory muszą być zapisane jako 2,00, a nie 2, nadproża jako 2,80. Izolacja 1,1424 m2 musi pokazać 1,14.

W metodzie szczegółowej każdą pozycję rozpisuje się na nakłady: wartość = nakład jednostkowy × ilość robót × cena jednostkowa, zaokrąglona do groszy. Normy robocizny (nakład r-g na jednostkę) podaje klucz CKE, więc robocizna jest tu policzona. Nakłady materiałów i sprzętu program wczytuje z bazy KNR po wpisaniu podstawy - zdający ich nie wpisuje, sprawdza tylko nazwy i wprowadza ceny z arkusza. Dlatego w wydruku stoi przy nich „wg KNR”, a ilości i wartości są „z programu”; klucz ocenia w tych wierszach nazwy i ceny.

Robocizna ma jedną stawkę 31,50 zł/r-g.

Pozycja rozbiórkowa ma, poza robocizną, materiały pomocnicze z katalogu: bale, deski i gwoździe (zabezpieczenia i pomosty przy rozbiórce). Ceny wpisuje się w cenniku programu dokładnie z tabeli 5: bale iglaste obrzynane, grub. 50 mm, klasa II 845,00 zł/m3, deski iglaste obrzynane, grub. 28-45 mm, klasa II 857,00 zł/m3, gwoździe budowlane okrągłe, gołe 8,10 zł/kg.

• robocizna: 0,67 r-g × 26,51 m2 × 31,50 zł = 559,49 zł,
• Bale iglaste obrzynane, grub. 50 mm, klasa II: 845,00 zł/m3, nakład wg KNR,
• Deski iglaste obrzynane, grub. 28-45 mm, klasa II: 857,00 zł/m3, nakład wg KNR,
• Gwoździe budowlane okrągłe, gołe: 8,10 zł/kg, nakład wg KNR.

Razem pozycja: R = 559,49 zł; M i S liczy program z nakładów KNR.

Tu wykonuje się modyfikację z tabeli 1: w nakładach pozycji usuwa się papę asfaltową na tekturze i wprowadza folię izolacyjną w cenie 8,20 zł/m2 (nakład przejmuje się po papie, w m2).

• robocizna: 0,1 r-g × 1,14 m2 × 31,50 zł = 3,59 zł,
• Folia izolacyjna: 8,20 zł/m2, nakład wg KNR.

Razem pozycja: R = 3,59 zł; M i S liczy program z nakładów KNR.

⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: w tabeli 5 arkusza folia ma cenę „8,20 zł/kg”, a pozycja izolacji jest liczona w m2 - klucz CKE przyjmuje 8,20 zł/m2. Na egzaminie punkt daje wartość z klucza, więc w cenniku wpisuje się 8,20 zł za m2.

Zaprawę w katalogu trzeba nazwać zgodnie z uwagą do tabeli 5 - klasą z literą „M”: bloki SILKA M12 5,55 zł/szt., zaprawa cementowo-wapienna M5 167,00 zł/m3. Wyciąg (praca sprzętu przy murowaniu) ma cenę 10,80 zł/m-g.

• robocizna: 0,95 r-g × 27,22 m2 × 31,50 zł = 814,56 zł,
• Bloki SILKA M12: 5,55 zł/szt., nakład wg KNR,
• Zaprawa cementowo-wapienna M5: 167,00 zł/m3, nakład wg KNR,
• Wyciąg: 10,80 zł/m-g, nakład wg KNR.

Razem pozycja: R = 814,56 zł; M i S liczy program z nakładów KNR.

Pozycja ma wyłącznie robociznę - wykonanie otworu w trakcie murowania. Norma 2,14 r-g na otwór wraca w harmonogramie (kol. 05).

• robocizna: 2,14 r-g × 2,00 otw. × 31,50 zł = 134,82 zł.

Razem pozycja: R = 134,82 zł; M i S liczy program z nakładów KNR.

Materiałem są nadproża prefabrykowane w cenie 65,00 zł/m, a sprzętem - wyciąg po 10,80 zł/m-g.

• robocizna: 0,2 r-g × 2,80 m × 31,50 zł = 17,64 zł,
• Nadproża prefabrykowane: 65,00 zł/m, nakład wg KNR,
• Wyciąg: 10,80 zł/m-g, nakład wg KNR.

Razem pozycja: R = 17,64 zł; M i S liczy program z nakładów KNR.

Tynk trójwarstwowy wymaga trzech zapraw: obrzutka, narzut i gładź. Każdą trzeba opisać klasą z literą „M”: zaprawa wapienna M0,6 (m.4) 141,00 zł/m3, zaprawa cementowo-wapienna M2 (m.15) 152,00 zł/m3, zaprawa cementowo-wapienna M7 (m.50) 173,80 zł/m3. Tynk jest wykonywany mechanicznie, więc w nakładach pozycji jest agregat tynkarski 1,1-3,0 m3/h - cena 27,50 zł/m-g. Wyciąg zostaje w nakładach, bo uwaga do tabeli 5 mówi, że jego cena dotyczy także robót tynkarskich.

• robocizna: 0,3697 r-g × 54,04 m2 × 31,50 zł = 629,33 zł,
• Zaprawa wapienna M0,6 (m.4): 141,00 zł/m3, nakład wg KNR,
• Zaprawa cementowo-wapienna M2 (m.15): 152,00 zł/m3, nakład wg KNR,
• Zaprawa cementowo-wapienna M7 (m.50): 173,80 zł/m3, nakład wg KNR,
• Wyciąg: 10,80 zł/m-g, nakład wg KNR,
• Agregat tynkarski 1,1-3,0 m3/h: 27,50 zł/m-g, nakład wg KNR.

Razem pozycja: R = 629,33 zł; M i S liczy program z nakładów KNR.

⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: w tabeli 5 arkusza zaprawa M7 ma cenę „173,80 zł/kg”, a zaprawy w katalogu liczy się w m3 - klucz CKE przyjmuje 173,80 zł/m3. Na egzaminie punkt daje wartość z klucza, więc tak wpisuje się ją w cenniku.

W szablonie podsumowania wg formuły II narzuty liczy się raz, dla całego kosztorysu. Program zapisuje wzór i kwotę:

Kp = 65,8% × (R + S)

Robocizna jest znana (R = 2 159,43 zł), ale sprzęt S program liczy z nakładów KNR - kwoty Kp tu nie podaję. Na wydruku musi stać wzór z poprawnym procentem i podstawą R + S; materiały nie wchodzą do podstawy Kp.

Z = 11,9% × (R + S + Kp(R + S)) - zysk liczy się od robocizny, sprzętu i kosztów pośrednich, bez materiałów. Kwotę program wylicza sam; ocenia się wzór z właściwym procentem i podstawą.

• wartość netto = R + M + S + Kp + Z,
• VAT = 23% × (R + M + S + Kp + Z) - podatek liczy się od całej wartości netto, łącznie z materiałami.

Obie kwoty wylicza program z nakładów KNR.

Wartość brutto = netto + VAT. Klucz podaje ją jako wynik z programu: 8 655,45 zł (tolerancja ±2,00 zł). Tolerancja wynika z drobnych różnic w nakładach materiałów i sprzętu między bazami KNR różnych programów - przy poprawnych ilościach, cenach i wzorach wydruk zdającego pokazuje kwotę z tego przedziału.

Program przenosi wyniki podsumowania na stronę tytułową: wartość netto, kwotę VAT i wartość brutto (tu 8 655,45 zł wg klucza), z kwotą słownie. Netto i VAT zależą od nakładów KNR, więc w podglądzie stoją jako „z programu”. Stronę tytułową drukuje się po ostatniej zmianie w kalkulacji - inaczej pokaże stare kwoty.

Tabelę generuje program - wystarczy zaznaczyć ją do wydruku. W wierszach działów stoją R, M i S; robocizna działów wynika z norm klucza (razem 2 159,43 zł), a M i S program sumuje z nakładów KNR. Pod działami - raz, dla całości - Kp, Z, netto, VAT i brutto (formuła II). Klucz ocenia, czy tabela ma te elementy.

Zestawienie materiałów program tworzy z kalkulacji: każda nazwa raz (10 pozycji), z jednostką, ceną jednostkową z arkusza, sumaryczną ilością ze wszystkich pozycji (nakład KNR × ilość robót) i wartością. Ilości i wartości są więc „z programu”, a ich suma równa się M z podsumowania. Trzy zaprawy tynkarskie i zaprawa murarska stoją osobno, bo to różne materiały; wyciąg i agregat tynkarski są sprzętem - w zestawieniu materiałów ich nie ma.

Kolumny wypełnia się po kolei, każdą z wyniku poprzednich:

• 03 i 04 - jednostka i ilość z wydruku przedmiaru,
• 05 - norma czasu pracy NC = nakład robocizny z kalkulacji (r-g na jednostkę), bez zaokrąglania,
• 06 - norma wydajności dziennej NW = 8 : NC (ile jednostek zrobi jeden robotnik w 8-godzinnej zmianie), 2 miejsca po przecinku,
• 07 - pracochłonność = ilość : NW (liczba roboczozmian), 08 - liczba robotników z wytycznych, 09 - liczba dni = 07 : 08,
• 10 - liczba dni zaokrąglona w górę.

NW = 8 : 0,67 = 11,940… ≈ 11,94; pracochłonność 26,51 : 11,94 = 2,220… ≈ 2,22; 2 robotników: 2,22 : 2 = 1,11 ≈ 1,11 dnia, przyjęte 2 dni.

NC = 0,1 (wartość z wydruku bez zaokrąglania, zera końcowe można pominąć). NW = 8 : 0,1 = 80 ≈ 80,00; pracochłonność 1,14 : 80,00 = 0,014… ≈ 0,01; 2 robotników: 0,01 : 2 = 0,005 ≈ 0,01 dnia.

NW = 8 : 0,95 = 8,421… ≈ 8,42; pracochłonność 27,22 : 8,42 = 3,233… ≈ 3,23; 2 robotników: 3,23 : 2 = 1,615 ≈ 1,62 dnia.

Kryteria tabeli A są liczone kolumnami - punkt za kolumnę zapada, gdy jest wypełniona w wymaganych wierszach (tu: R.5.1, R.5.6).

Jednostka z przedmiaru: otw. NW = 8 : 2,14 = 3,738… ≈ 3,74; pracochłonność 2,00 : 3,74 = 0,535… ≈ 0,53; 2 robotników: 0,53 : 2 = 0,265 ≈ 0,27 dnia.

Kryteria tabeli A są liczone kolumnami - punkt za kolumnę zapada, gdy jest wypełniona w wymaganych wierszach (tu: R.5.3, R.5.4).

NW = 8 : 0,2 = 40 ≈ 40,00; pracochłonność 2,80 : 40,00 = 0,07 ≈ 0,07; 2 robotników: 0,07 : 2 = 0,035 ≈ 0,04 dnia.

Roboty 2-5 robi ta sama brygada jedna po drugiej, więc w kol. 09 liczy się ich sumę: 0,01 + 1,62 + 0,27 + 0,04 = 1,94 i dopiero ją zaokrągla w górę: 2 dni we wspólnej komórce kol. 10.

NC = 0,3697 - zapisuje się w pełnej postaci z wydruku. NW = 8 : 0,3697 = 21,639… ≈ 21,64; pracochłonność 54,04 : 21,64 = 2,497… ≈ 2,50; 3 robotników: 2,50 : 3 = 0,833… ≈ 0,83 dnia, przyjęty 1 dzień.

Kryteria tabeli A są liczone kolumnami - punkt za kolumnę zapada, gdy jest wypełniona w wymaganych wierszach (tu: R.5.2, R.5.5, R.5.7, R.5.8).

Liczbę dni przepisuje się z kol. 10 tabeli A (2), a w siatce rysuje poziomą linię ciągłą przez dni 1-2 - od pierwszego dnia pierwszego tygodnia.

Izolacja, murowanie, otwory i nadproża mają w tabeli B jeden wspólny wiersz siatki - tak jak wspólną kol. 10 w tabeli A. Przyjęte 2 dni rysuje się zaraz po rozbiórce: dni 3-4.

Mur musi związać i wyschnąć, zanim nałoży się tynk. Przez 8 dni (5-12) w siatce nie rysuje się żadnej linii - w podglądzie przerwa jest zakreskowana tylko dla czytelności, na arkuszu te kratki zostają puste.

Tynki (1 dzień z kol. 10) zaczynają się w pierwszym dniu po przerwie - dzień 13. Cała adaptacja trwa 13 dni roboczych i mieści się w 15-dniowej siatce.

W metodzie kolejnego wykonania żadne dwie roboty nie nakładają się w czasie: każda linia zaczyna się dzień po końcu poprzedniej (albo po przerwie). Na wykresie widać „schodki” - rozbiórka, murowanie, przerwa, tynki.

W tym arkuszu wytyczne do harmonogramu nie mówią wprost o metodzie kolejnego wykonania (są tylko zatrudnienie, zmiana 8-godzinna, wzór na NW i przerwa), ale klucz ocenia ją osobnym kryterium. Wynika ona z kolejności technologicznej: tynk na ściankę, której jeszcze nie ma, i murowanie w miejscu nierozebranych ścianek są niemożliwe.

Klucz tego nie ocenia - to wyjaśnienie tolerancji w R.4.8.

Po wpisaniu podstawy program wczytuje nakłady z bazy katalogów. Bazy różnych programów i różne wydania katalogów różnią się drobnymi wartościami nakładów materiałów i sprzętu (np. ilością zaprawy na m2), a niektóre programy dodają też materiały pomocnicze. Dlatego CKE podaje kwotę brutto z tolerancją, a zdający nie poprawia nakładów z bazy - zmienia tylko to, co każe arkusz (tu: folia zamiast papy) i ceny.

Robocizna jest stała we wszystkich bazach - stąd normy czasu pracy w kluczu do tabeli A podane są dokładnie.

Przed zgłoszeniem wydruku:

• strona tytułowa ma rodzaj kosztorysu, trzy pary nazwa + adres, PESEL, stawkę, narzuty (65,8% i 11,9%), VAT i kwoty,
• przedmiar ma trzy działy, sześć podstaw z kolumnami, działania i wyniki z dwoma miejscami po przecinku,
• w kalkulacji są folia zamiast papy i zaprawy z klasą „M”, a przy tynkach agregat tynkarski; brutto mieści się w tolerancji klucza (8 655,45 zł ±2,00),
• wydruk obejmuje tabelę elementów scalonych i zestawienie materiałów,
• w tabeli A normy z wydruku są przepisane bez zaokrągleń, a w tabeli B linie zgadzają się z kol. 10 i z przerwą 8 dni.

Na ostatniej stronie arkusza wpisuje się liczbę kartek wydruku (czystopis i brudnopis).