Przejdź do głównej treści
BUD.17-01-21.06-SGCzerwiec 2021 · 18 kroków · ok. 36 min · 38 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Obliczenia instalacji i sieci gazowej

Arkusz ma pięć części. Pion nr 1 instalacji gazowej w budynku wielorodzinnym (rysunek 1): dwa mieszkania z kuchenką z piekarnikiem (KG4P) i grzejnikiem wody (GGWP), siedem odcinków - obciążenia obliczeniowe, opory miejscowe, strata na odcinku 2-4 i odzysk ciśnienia (tabela 8; średnice, długości i opory jednostkowe są już wpisane). Gazociąg niskiego ciśnienia zasilający 8 domów jednorodzinnych: zapotrzebowanie szczytowe, obciążenie obliczeniowe i strata ciśnienia z nomogramu (tabela 9). Dalej dokumenty do odbioru instalacji (tabela 10), metody naprawy gazociągów PE rozpoznane na schematach (tabela 11) i podział prac na gazoniebezpieczne, niebezpieczne i inne (tabela 12).

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie wyniki obliczeń i odpowiedzi do tabel wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.

Wzory, na których opiera się zadanie. Obciążenie obliczeniowe odcinka = obciążenie nominalne × współczynnik jednoczesności. Strata na odcinku = (suma długości zastępczych + długość liniowa) × R, odzysk ΔH = h × 5,4 Pa/m. Gazociąg: Q = n × QnomKG4P × fKG4P + n × QnomKGCO × fKGCO, Vo = qp + 0,5 × qo, strata = długość obliczeniowa × strata jednostkowa z nomogramu.

Dane. Wszystkie liczby pochodzą z tabel i rysunków arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana odpowiedź - z tekstem kryterium. Wpisy w kolumnach, których klucz nie ocenia (na przykład długości zastępcze poszczególnych oporów), są wynikiem tego samego rachunku - pokazują drogę do ocenianej wartości. Odczyt z nomogramu (to obraz) jest w skrypcie zmierzony w pikselach i narysowany przerywaną linią odczytu. Wiedzą ogólną, zaznaczoną w krokach, są: rozkład oporów miejscowych na schemacie (klucz podaje tylko sumy), dodatek 10% w długości obliczeniowej gazociągu (wynika z klucza, arkusz go nie podaje), lista dokumentów odbiorowych, rozpoznanie metod naprawy i klasyfikacja prac.

To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 38 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 29 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać. W tabeli 8 oceniane są obciążenia, sumy oporów każdego odcinka, strata odcinka 2-4 i odzysk ciśnienia; pozostałe kolumny prowadzą do tych wartości.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Tabela 8. Pion nr 1 instalacji gazowej

    Kroki 1-6 · po tym etapie masz 9 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Obciążenia obliczeniowe odcinków

    Kryteria:

    R.1.1 w kol. 04 (kolejno od góry): 1,80; 1,20; 3,00; 1,20; 1,80; 3,00; 3,64

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz straty ciśnienia oraz ustal odzysk ciśnienia dla fragmentu pionu nr 1 instalacji gazowej przedstawionej na rysunku 1. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 1, 2 i 3. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 8.

    Odcinki do urządzeń: GGWP (A-1, D-3) - 1,80 m³/h, KG4P (B-1, E-3) - 1,20 m³/h. Odcinki 1-2 i 3-2 zasilają jedno mieszkanie: 1,8 + 1,2 = 3,00 m³/h przy f = 1. Odcinek 2-4 pionu zasila dwa mieszkania: 6,00 m³/h × 0,607 (tabela 2, dwóch odbiorców, kolumna c - grzejniki wody i kuchnie z piekarnikiem) = 3,642 → 3,64 m³/h.

    Typowe błędy

    Dla 2-4 obciążenie 6,00 m³/h bez współczynnika jednoczesności - dwa mieszkania nie pobierają gazu jednocześnie pełną mocą wszystkich urządzeń.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Opory odcinków A-1 i B-1

    Kryteria: ,

    R.1.2 w kol. 07 dla odcinka A-1: 4,20

    R.1.3 w kol. 07 dla odcinka B-1: 1,80

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz straty ciśnienia oraz ustal odzysk ciśnienia dla fragmentu pionu nr 1 instalacji gazowej przedstawionej na rysunku 1. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 1, 2 i 3. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 8.

    Elementy odczytuje się ze schematu: kurek przed urządzeniem i kolana w załamaniach (wiedza ogólna o czytaniu schematu). A-1 (DN 20): kurek 0,30 + 3 kolana × 1,30 = 4,20 m. B-1 (DN 15): kurek 0,15 + 3 kolana × 0,55 = 1,80 m. Krzyżyki „#” to tuleje ochronne w przejściach przez przegrody - nie są oporami miejscowymi.

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Opory odcinka 1-2

    Kryteria:

    R.1.4 w kol. 7 dla odcinka 1-2: 8,05

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz straty ciśnienia oraz ustal odzysk ciśnienia dla fragmentu pionu nr 1 instalacji gazowej przedstawionej na rysunku 1. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 1, 2 i 3. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 8.

    DN 25 od pionu przez gazomierz do trójnika w punkcie 1: kurek przed gazomierzem 0,30 + 5 kolan (z podejściami do gazomierza) × 1,30 + trójnik w punkcie 1 (odnoga) 1,10 + zwężka 0,15 = 8,05 m - trójnik i zwężka należą według uwagi w tabeli 1 do odcinka o największej średnicy i przepływie. Klucz podaje tylko sumę, a ten rozkład ją odtwarza.

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Opory odcinków E-3 i D-3

    Kryteria: ,

    R.1.5 w kol. 7 dla odcinka E-3: 2,35

    R.1.6 w kol. 7 dla odcinka D-3: 4,20

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz straty ciśnienia oraz ustal odzysk ciśnienia dla fragmentu pionu nr 1 instalacji gazowej przedstawionej na rysunku 1. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 1, 2 i 3. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 8.

    E-3 (DN 15): kurek 0,15 + 4 kolana × 0,55 = 2,35 m. D-3 (DN 20): kurek 0,30 + 3 kolana × 1,30 = 4,20 m.

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Opory odcinków 3-2 i 2-4

    Kryteria: ,

    R.1.7 w kol. 7 dla odcinka 3-2: 6,75

    R.1.8 w kol. 7 dla odcinka 2-4: 1,10

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz straty ciśnienia oraz ustal odzysk ciśnienia dla fragmentu pionu nr 1 instalacji gazowej przedstawionej na rysunku 1. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 1, 2 i 3. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 8.

    3-2 (DN 25): kurek przed gazomierzem 0,30 + 4 kolana × 1,30 + trójnik w punkcie 3 (odnoga) 1,10 + zwężka 0,15 = 6,75 m. 2-4 to prosty odcinek pionu, a jedynym oporem jest trójnik w punkcie 2, z którego gaz skręca do obu mieszkań: odnoga DN 25 - 1,10 m.

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Długości całkowite i straty na odcinkach

    Kryteria:

    R.1.9 w kol. 11 całkowita strata ciśnienia dla odcinka 2-4: 7,73

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz straty ciśnienia oraz ustal odzysk ciśnienia dla fragmentu pionu nr 1 instalacji gazowej przedstawionej na rysunku 1. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 1, 2 i 3. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 8.

    Długość całkowita = opory + długość liniowa z tabeli, strata = długość całkowita × R z tabeli (dwa miejsca po przecinku). Oceniany jest odcinek 2-4: (1,10 + 3,5) × 1,68 = 4,60 × 1,68 = 7,728 → 7,73 Pa. Pozostałe: A-1 - 6,33, B-1 - 11,75, 1-2 - 14,33, E-3 - 13,51, D-3 - 6,33, 3-2 - 11,99 Pa.

    Dokument po tym kroku

  7. Etap 2: Tabela 8. Odzysk ciśnienia

    Krok 7 · po tym etapie masz 10 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Odzysk ciśnienia

    Kryteria:

    R.1.10 w wierszu Odzysk ciśnienia w instalacji - 68,58 lub 70,20

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz straty ciśnienia oraz ustal odzysk ciśnienia dla fragmentu pionu nr 1 instalacji gazowej przedstawionej na rysunku 1. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 1, 2 i 3. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 8.

    Najniekorzystniej usytuowane jest urządzenie na drodze o największej stracie. Bez wspólnego odcinka 2-4: do B - 11,75 + 14,33 = 26,08 Pa, do E - 25,50, do A - 20,66, do D - 18,32 Pa. To kuchenka B, więc h = 12,7 m i ΔH = 12,7 × 5,4 = 68,58 Pa (klucz dopuszcza też 70,20 dla h = 13,0 m).

    Dokument po tym kroku

  8. Etap 3: Tabela 9. Gazociąg niskiego ciśnienia

    Kroki 8-12 · po tym etapie masz 18 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Zapotrzebowanie szczytowe 8 domów

    Kryteria:

    R.2.1 wiersz 1 - 20

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Ustal obciążenia obliczeniowe i oblicz straty ciśnienia gazociągu niskiego ciśnienia. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 4, 5 i 6. Do ustalenia jednostkowej straty ciśnienia wykorzystaj zależności uwzględnione w nomogramie. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 9.

    Urządzeń danego rodzaju: 8 domów × 2 kuchenki = 16 KG4P i 8 kotłów. Z tabeli 5: f dla 16 kuchenek = 0,178, dla 8 kotłów = 0,694. Q = 16 × 1,3 × 0,178 + 8 × 2,9 × 0,694 = 3,7024 + 16,1008 = 19,8032 → w górę 20 m³/h.

    Typowe błędy

    n = 8 dla kuchenek - w każdym domu są dwie kuchenki, więc urządzeń jest 16.

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Obciążenie przesyłowe i obliczeniowe

    Kryteria: ,

    R.2.2 wiersz 2 - 40

    R.2.3 wiersz 3 - 50

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ustal obciążenia obliczeniowe i oblicz straty ciśnienia gazociągu niskiego ciśnienia. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 4, 5 i 6. Do ustalenia jednostkowej straty ciśnienia wykorzystaj zależności uwzględnione w nomogramie. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 9.

    Obciążenie przesyłowe z tabeli 4: 40 m³/h. Vo = 40 + 0,5 × 20 = 50 m³/h - przesył płynie przez cały odcinek, a odbiór domów rozkłada się po drodze.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Długość rzeczywista i obliczeniowa

    Kryteria: ,

    R.2.4 wiersz 4 - 300

    R.2.5 wiersz 5 - 330

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ustal obciążenia obliczeniowe i oblicz straty ciśnienia gazociągu niskiego ciśnienia. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 4, 5 i 6. Do ustalenia jednostkowej straty ciśnienia wykorzystaj zależności uwzględnione w nomogramie. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 9.

    Długość rzeczywista z tabeli 4: 300 m. Klucz przyjmuje długość obliczeniową jako rzeczywistą powiększoną o 10% na opory miejscowe (wiedza ogólna): 330 m.

    ⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: arkusz nie podaje sposobu liczenia długości obliczeniowej, a klucz CKE wymaga 330 m. Zdający, który przepisze 300 m, traci ten punkt.

    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Średnica i jednostkowa strata z nomogramu

    Kryteria: ,

    R.2.6 wiersz 6 - 90

    R.2.7 wiersz 7 - 1

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Ustal obciążenia obliczeniowe i oblicz straty ciśnienia gazociągu niskiego ciśnienia. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 4, 5 i 6. Do ustalenia jednostkowej straty ciśnienia wykorzystaj zależności uwzględnione w nomogramie. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 9.

    Gazociąg jest z rur PE DN 90 (tabela 4). Na nomogramie linia 90 × 8,2 przecina przepływ 50 m³/h na wysokości linii 1 Pa/m; po zaokrągleniu w górę do liczby całkowitej (uwaga pod tabelą 9) zostaje 1 Pa/m.

    Typowe błędy

    Zaokrąglenie odczytu „trochę ponad 1” do 2 - odczyt z nomogramu ma dokładność jednego miejsca po przecinku: 1,0.

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Strata ciśnienia odcinka gazociągu

    Kryteria:

    R.2.8 wiersz 8 - 330

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ustal obciążenia obliczeniowe i oblicz straty ciśnienia gazociągu niskiego ciśnienia. Niezbędne informacje do obliczeń znajdują się w tabelach 4, 5 i 6. Do ustalenia jednostkowej straty ciśnienia wykorzystaj zależności uwzględnione w nomogramie. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli 9.

    Δp = 330 × 1 = 330 Pa.

    Dokument po tym kroku

  13. Etap 4: Tabela 10. Dokumenty odbioru instalacji gazowej

    Kroki 13-14 · po tym etapie masz 26 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 13: Dokumenty budowy

    Kryteria: , , ,

    R.3.1 Decyzja o pozwoleniu na budowę / Pozwolenie na budowę

    R.3.2 Dziennik budowy

    R.3.3 Oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania instalacji gazowej z projektem, pozwoleniem na budowę i przepisami / Oświadczenie kierownika budowy

    R.3.4 Projekt budowlany z naniesionymi ewentualnymi zmianami / Projekt budowlany

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wymień dokumenty niezbędne do przeprowadzenia odbioru technicznego i przekazania instalacji gazowej w budynku do użytkowania, nazwy dokumentów zapisz w tabeli 10.

    Lista wynika z prawa budowlanego i praktyki odbiorów (wiedza ogólna; klucz przyjmuje dowolną kolejność i inne sformułowania). Najpierw dokumenty samej budowy: decyzja o pozwoleniu na budowę, dziennik budowy, oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania z projektem i przepisami oraz projekt budowlany z naniesionymi zmianami.

    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Protokoły, deklaracje i opinia kominiarska

    Kryteria: , , ,

    R.3.5 Protokół z przeprowadzenia głównej próby szczelności

    R.3.6 Protokoły drożności instalacji gazowej / Protokół sprawdzenia wentylacji pomieszczenia

    R.3.7 Dokumenty dopuszczające użyte materiały do obrotu i stosowania w budownictwie / Aprobaty techniczne / Certyfikaty zgodności zastosowanych materiałów / Deklaracje zgodności zastosowanych materiałów

    R.3.8 Opinia kominiarska o drożności i prawidłowości działania przewodów wentylacyjnych i spalinowych

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wymień dokumenty niezbędne do przeprowadzenia odbioru technicznego i przekazania instalacji gazowej w budynku do użytkowania, nazwy dokumentów zapisz w tabeli 10.

    Do tego dowody, że instalacja jest szczelna i bezpieczna: protokół głównej próby szczelności, protokół sprawdzenia wentylacji pomieszczenia, dokumenty dopuszczające użyte materiały (deklaracje zgodności, aprobaty, certyfikaty) i opinia kominiarska o przewodach wentylacyjnych i spalinowych. Dwa ostatnie wiersze tabeli mogą zostać puste - klucz ocenia 8 dokumentów.

    Dokument po tym kroku

  15. Etap 5: Tabela 11. Metody naprawy gazociągów PE

    Kroki 15-16 · po tym etapie masz 30 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 15: Schematy 1 i 2

    Kryteria: ,

    R.4.1 wiersz 1 - B

    R.4.2 wiersz 2 - E

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Rozpoznaj metody naprawcze przedstawione na schematach w tabeli 11 i przyporządkuj im oznaczenie literowe metody naprawczej wymienionej w tabeli 7. Oznaczenie literowe wpisz do tabeli 11.

    Rozpoznanie opiera się na opisach na schematach. Schemat 1: dwa cięcia, odcinek do wymiany, z jednej strony zgrzewanie doczołowe, z drugiej elektromufa - metoda B. Schemat 2: rura bez cięcia, obejma z dwóch stalowych połówek skręcanych śrubami z uszczelką elastomerową - metoda E.

    Dokument po tym kroku

  16. Krok 16: Schematy 3 i 4

    Kryteria: ,

    R.4.3 wiersz 3 - G

    R.4.4 wiersz 4 - D

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Rozpoznaj metody naprawcze przedstawione na schematach w tabeli 11 i przyporządkuj im oznaczenie literowe metody naprawczej wymienionej w tabeli 7. Oznaczenie literowe wpisz do tabeli 11.

    Schemat 3: jedno cięcie w miejscu niedużego uszkodzenia i jedna elektromufa naprawcza nasunięta na nie - metoda G. Schemat 4: rura bez cięcia, na uszkodzeniu siodło elektrooporowe - metoda D.

    Typowe błędy

    Litera H dla schematu 3 - na schemacie jest jedna elektromufa, a H oznacza dwie.

    Dokument po tym kroku

  17. Etap 6: Tabela 12. Rodzaje prac przy sieciach i instalacjach gazowych

    Kroki 17-18 · po tym etapie masz 38 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 17: Prace gazoniebezpieczne

    Kryteria: , ,

    R.5.1 pozycja 1 - w kol. 03

    R.5.5 pozycja 5 - w kol. 03

    R.5.7 pozycja 7 - w kol. 03

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wymienione w tabeli 12 prace związane z budową oraz eksploatacją sieci i instalacji gazowych odpowiednio zakwalifikuj poprzez wstawienie znaku X w odpowiednią kolumnę.

    Klasyfikacja wynika z przepisów BHP przy sieciach gazowych (wiedza ogólna). Gazoniebezpieczne są prace, przy których może wystąpić gaz: w nawanialniach i magazynach środka nawaniającego (pozycja 1), przy czynnych sieciach i instalacjach (5) oraz odpowietrzanie, opróżnianie i napełnianie instalacji (7) - kolumna 03.

    Dokument po tym kroku

  18. Krok 18: Prace niebezpieczne i inne

    Kryteria: , , , ,

    R.5.2 pozycja 2 - w kol. 04

    R.5.3 pozycja 3 - w kol. 04

    R.5.6 pozycja 6 - w kol. 04

    R.5.4 pozycja 4 - w kol. 05

    R.5.8 pozycja 8 - w kol. 05

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wymienione w tabeli 12 prace związane z budową oraz eksploatacją sieci i instalacji gazowych odpowiednio zakwalifikuj poprzez wstawienie znaku X w odpowiednią kolumnę.

    Niebezpieczne są prace z dużym ryzykiem wypadku, ale bez gazu: transport i rozładunek dużych rur PE i rur w kręgach (2), badania radiograficzne spoin (3) i przekroczenia nad przeszkodami terenowymi (6) - kolumna 04. Opuszczanie do wykopu rur PE mniejszych niż 200 mm (4) i transport rur stalowych mniejszych niż 150 mm (8) to prace inne - kolumna 05.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.