Przejdź do głównej treści
BUD.18-04-23.06-SGCzerwiec 2023 · 20 kroków · ok. 55 min · 40 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Tyczenie rozjazdu kolejowego metodą biegunową

Zadanie dotyczy rozjazdu kolejowego między dwoma równoległymi torami zasadniczymi. Tor nr 1: PR - SR - KR, tor nr 2: PZ - A - SZ - KZ; punkty PR, KR, PZ, KZ i osnowa Ps100, Ps101 mają współrzędne w tabeli 1 arkusza, a SR i A leżą 12,00 m od początków torów. Na stanowisku SR mierzy się kąt α między kierunkami na SZ (koniec połączenia na torze 2) i KR (tor 1). Z niego wynika położenie punktu SZ: w programie geodezyjnym liczy się je wcięciem kątowym w przód, potem długości odcinków i dane do tyczenia metodą biegunową z punktu osnowy Ps100. Na koniec szkic do wytyczenia.

Jak czytać podgląd. Zadanie ma dwie części: pomiar tachimetrem w terenie (dzienniki w arkuszu wypełnia się ręcznie - w podglądzie granatowym pismem odręcznym) i obliczenia na komputerze (raport z programu do obliczeń geodezyjnych i szkic z programu graficznego - w podglądzie krojem komputerowym). Pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Odczytów z tachimetru nie da się podać z góry - każde stanowisko i każdy instrument daje inne liczby. Dlatego komórki odczytów są w podglądzie opisane, a w kolumnach wyników stoi wartość oczekiwana z klucza CKE (oznaczona gwiazdką): Twój wynik musi się w niej zmieścić z tolerancją podaną w kluczu.

Skąd się biorą liczby. Kąt dopełniający z arkusza: β = 100g - α = 100,0000 - 54,4662 = 45,5338g. Wszystkie współrzędne, długości, kierunki i odległości w krokach są policzone w skrypcie z danych arkusza i kąta α = 54,4662g, a następnie porównane z kluczem CKE w granicach jego tolerancji (±0,05 m, ±5c).

Data i podpis. Arkusz każe wpisać w raporcie i na szkicu „datę egzaminu”, ale jej nie podaje. Przyjmuję 01.06.2023 - pierwszy dzień części praktycznej sesji czerwiec 2023 według komunikatu CKE (1-18 czerwca). W miejscu numeru PESEL wpisane jest imię i nazwisko autora rozwiązania: Bartosz Bryniarski - na egzaminie wpisujesz swój PESEL.

To jedno z możliwych rozwiązań: program geodezyjny i graficzny może być dowolny, liczy się zawartość raportu i szkicu.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów: 5 rezultatów i 4 kryteria przebiegu pomiaru, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. Większość punktów daje praca przy komputerze (raport i szkic), a te wyniki da się w całości policzyć z danych arkusza.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Pomiar kąta α na stanowisku SR

    Kroki 1-5 · po tym etapie masz 9 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Ustawienie tachimetru nad punktem SR

    Kryteria: ,

    P.1.1 Zdający: scentrował tachimetr

    P.1.2 Zdający: spoziomował tachimetr

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Po spoziomowaniu i scentrowaniu instrumentu, zgłoś przez podniesienie ręki gotowość do wykonania pomiarów.

    Tachimetr ustawia się nad zasygnalizowanym punktem SR: centrowanie pionem optycznym lub laserowym (przesuwanie instrumentu po głowicy statywu) i poziomowanie - libella okrągła nogami statywu, potem libella rurkowa lub elektroniczna śrubami ustawczymi. Po poziomowaniu sprawdza się jeszcze raz centrowanie. To kryteria przebiegu, które egzaminator ocenia na stanowisku (wiedza ogólna o obsłudze instrumentu).

    Typowe błędy

    Zgłoszenie gotowości bez ponownego sprawdzenia centrowania po poziomowaniu.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Odczyty na cele SZ i KR w dwóch położeniach lunety

    Kryteria: , ,

    R.1.1 w kol. 3 odczyty w I położeniu lunety dla punktów SZ i KR

    R.1.2 w kol. 4 odczyty w II położeniu lunety dla punktów SZ i KR

    P.1.3 Zdający: bezpiecznie posługiwał się tachimetrem

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Na stanowisku egzaminacyjnym zasygnalizowano punkty SZ, KR oraz stanowisko pomiarowe SR. Wykonaj pomiary kąta poziomego α w dwóch położeniach lunety. Wyniki pomiarów zapisz w dzienniku pomiarowym.

    W I położeniu lunety celuje się na lewy cel SZ, potem na prawy KR i zapisuje odczyty w kol. 3; po przełożeniu lunety (II położenie) - w tej samej kolejności do kol. 4. Odczyty zależą od ustawienia koła poziomego na stanowisku, więc w podglądzie ich nie ma - klucz ocenia, czy zostały zapisane. Bezpieczna praca z tachimetrem to osobne kryterium przebiegu.

    Typowe błędy

    Inna kolejność celów w II położeniu niż w I - kąt z II położenia wychodzi błędny.

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Kąt α z I i z II położenia lunety

    Kryteria:

    R.1.3 w kol. 5 wartość kąta z I i II położenia lunety wynikająca z odczytów zapisanych w kol. 3 i 4

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na stanowisku egzaminacyjnym zasygnalizowano punkty SZ, KR oraz stanowisko pomiarowe SR. Wykonaj pomiary kąta poziomego α w dwóch położeniach lunety.

    Kąt = odczyt na cel prawy (KR) - odczyt na cel lewy (SZ), a gdy wynik jest ujemny, dodaje się 400g. Liczy się go z odczytów kol. 3 i osobno z kol. 4 i wpisuje w kol. 5. Oba wyniki powinny być bliskie 54,4662g.

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Średni kąt poziomy α

    Kryteria:

    R.1.4 w kol. 6 średnią wartość kąta: 54,4662g ±5c

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie wykonanych pomiarów i podanych wielkości oblicz i zapisz w arkuszu egzaminacyjnym: kąt poziomy α. Wyniki pomiarów i obliczeń zapisz z następującą precyzją: odległości i współrzędne 0,01 m, kąty 0,0001g.

    Średnia z dwóch położeń, z dokładnością 0,0001g, w kol. 6. Oczekiwana wartość: α = 54,4662g (klucz ±5c).

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Obliczenia kontrolne kąta

    Kryteria: ,

    R.1.5 w kol. 7 sumy odczytów I + II dla poszczególnych kierunków wynikające z odczytów zapisanych w kol. 3 i 4

    R.1.6 w kol. 8 wartość miary kąta poziomego obliczonego kontrolnie równą wartości miary kąta zapisanego w kol. 6

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wyniki pomiarów zapisz w dzienniku pomiarowym.

    Kol. 7: sumy odczytów I + II dla każdego celu. Kol. 8: różnica sum (cel prawy minus cel lewy, z poprawką ±400g, gdy trzeba) to podwójny kąt (108,9324g), a jej połowa musi być równa kątowi z kol. 6 - to kontrola rachunku (wiedza ogólna o metodzie).

    Dokument po tym kroku

  6. Etap 2: Tabela 3. Współrzędne punktów na torach

    Kroki 6-7 · po tym etapie masz 14 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Współrzędne punktu SR

    Kryteria: ,

    R.2.1 wartość współrzędnej X punktu SR [m]: 1000,50

    R.2.2 wartość współrzędnej Y punktu SR [m]: 1217,00

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie wykonanych pomiarów i podanych wielkości oblicz i zapisz w arkuszu egzaminacyjnym: współrzędne prostokątne X, Y punktu SR. Odległości między punktami PR i SR leżącymi na torze nr 1 oraz między punktem PZ i punktem pomocniczym A leżącymi na torze nr 2 wynoszą 12,00 m.

    SR leży na torze 1 w odległości 12,00 m od PR, w kierunku KR. Azymut PR-KR = 100,0000g, więc ze wzoru na punkt na prostej: X = 1000,50 + 12,00 · cos A = 1000,50, Y = 1205,00 + 12,00 · sin A = 1217,00. Tor biegnie dokładnie na wschód, więc zmienia się tylko Y.

    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Współrzędne punktu pomocniczego A

    Kryteria: , ,

    R.2.3 wartość współrzędnej X punktu pomocniczego A [m]: 1025,25

    R.2.4 wartość współrzędnej Y punktu pomocniczego A [m]: 1217,00

    R.2.5 wszystkie współrzędne z precyzją do 0,01 m

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie wykonanych pomiarów i podanych wielkości oblicz i zapisz w arkuszu egzaminacyjnym: współrzędne prostokątne X, Y punktu pomocniczego A. Wyniki pomiarów i obliczeń zapisz z następującą precyzją: odległości i współrzędne 0,01 m, kąty 0,0001g.

    Tak samo na torze 2: 12,00 m od PZ w kierunku KZ - X = 1025,25, Y = 1217,00. Wszystkie współrzędne z dokładnością 0,01 m. Punkty SR i A mają to samo Y, więc odcinek SR-A jest prostopadły do torów.

    Typowe błędy

    Zapis współrzędnych bez dwóch miejsc po przecinku (np. 1217) - kryterium precyzji obejmuje wszystkie cztery liczby.

    Dokument po tym kroku

  8. Etap 3: Raport z programu do obliczeń geodezyjnych

    Kroki 8-10 · po tym etapie masz 20 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Wcięcie kątowe w przód: punkt SZ

    Kryteria: ,

    R.3.1 wartość współrzędnej X punktu SZ: 1025,25 m ±0,05 m

    R.3.2 wartość współrzędnej Y punktu SZ: 1238,50 m ±0,05 m

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Na stanowisku komputerowym, wyposażonym w program do obliczeń geodezyjnych, oblicz: współrzędne prostokątne X, Y punktu SZ metodą wcięcia kątowego w przód. Wygeneruj raport z obliczeń w kolejności ich wykonania. Raport powinien zawierać: tytuł: Raport z obliczeń, datę opracowania raportu: data egzaminu, dane sporządzającego raport: Twój numer PESEL, wykonane obliczenia. Gotowy raport zapisz na pulpicie komputera w pliku jako dokument PDF pod nazwą PESEL_RAPORT (PESEL to Twój numer PESEL).

    Bazą wcięcia jest odcinek SR-A (długość 24,75 m). Kąt przy SR między A a SZ to kąt dopełniający β = 100g - α = 45,5338g, a kąt przy A jest prosty (100,0000g), bo A leży na torze 2, a odcinek SR-A jest prostopadły do torów (rysunek 1). Program zwraca SZ (1025,25; 1238,50). Raport zaczyna się tytułem, datą i danymi sporządzającego.

    Typowe błędy

    Wpisanie w programie kąta α zamiast β przy punkcie bazy - punkt ląduje w innym miejscu toru 2.

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Długości odcinków SR-SZ i PZ-SZ

    Kryteria: ,

    R.3.3 długość odcinka SR-SZ: 32,78 m ±0,05 m

    R.3.4 długość odcinka PZ-SZ: 33,50 m ±0,05 m

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na stanowisku komputerowym, wyposażonym w program do obliczeń geodezyjnych, oblicz: długości odcinków między punktami: SR-SZ, PZ-SZ, SZ-KZ, SR-KR.

    Długości liczy się ze współrzędnych (zadanie odwrotne): SR-SZ = 32,78 m (połączenie torów), PZ-SZ = 33,50 m.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Długości odcinków SZ-KZ i SR-KR

    Kryteria: ,

    R.3.5 długość odcinka SZ-KZ: 12,00 m ±0,05 m

    R.3.6 długość odcinka SR-KR: 33,50 m ±0,05 m

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na stanowisku komputerowym, wyposażonym w program do obliczeń geodezyjnych, oblicz: długości odcinków między punktami: SR-SZ, PZ-SZ, SZ-KZ, SR-KR.

    SZ-KZ = 12,00 m, SR-KR = 33,50 m. Kontrola: PZ-SZ + SZ-KZ daje długość toru 2 (45,50 m).

    Dokument po tym kroku

  11. Etap 4: Raport: dane do tyczenia metodą biegunową

    Kroki 11-14 · po tym etapie masz 29 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Tyczenie biegunowe: stanowisko Ps100 i nawiązanie Ps101

    Kryteria: , ,

    R.4.1 współrzędne stanowiska Ps100: X = 985,00 m; Y = 1192,00 m

    R.4.2 współrzędne nawiązania Ps101: X = 1035,00 m; Y = 1190,00 m

    R.4.3 kierunek nawiązania Ps100-Ps101: 0,0000g

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na stanowisku komputerowym, wyposażonym w program do obliczeń geodezyjnych, oblicz: dane do wyniesienia w terenie metodą biegunową punktów PR, SR, KR, PZ, SZ i KZ ze stanowiska w punkcie Ps100 z orientacją pomiaru na punkt Ps101 równą 0,0000g.

    Stanowisko Ps100 (985,00; 1192,00), nawiązanie Ps101 (1035,00; 1190,00), kierunek nawiązania 0,0000g. Program liczy azymut Ps100-Ps101 = 397,4549g i odejmuje go od azymutów na punkty tyczone - kierunek = azymut na punkt - azymut nawiązania (+400g, gdy ujemny).

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Tyczenie biegunowe: punkty PR i SR

    Kryteria: ,

    R.4.4 do punktu PR: kierunek 46,9750g ±5c oraz odległość poziomą 20,23 m ±0,05 m

    R.4.5 do punktu SR: kierunek 67,2130g ±5c oraz odległość poziomą 29,42 m ±0,05 m

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na stanowisku komputerowym, wyposażonym w program do obliczeń geodezyjnych, oblicz: dane do wyniesienia w terenie metodą biegunową punktów PR, SR, KR, PZ, SZ i KZ ze stanowiska w punkcie Ps100 z orientacją pomiaru na punkt Ps101 równą 0,0000g.

    PR: kierunek 46,9750g, odległość 20,23 m, SR: kierunek 67,2130g, odległość 29,42 m. Odległość to długość ze współrzędnych Ps100-punkt; współrzędne SR i SZ biorą się z wcześniejszych obliczeń, pozostałe z tabeli 1.

    Dokument po tym kroku

  13. Krok 13: Tyczenie biegunowe: punkty KR i PZ

    Kryteria: ,

    R.4.6 do punktu KR: kierunek 86,0563g ±5c oraz odległość poziomą 60,52 m ±0,05 m

    R.4.7 do punktu PZ: kierunek 22,4334g ±5c oraz odległość poziomą 42,30 m ±0,05 m

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na stanowisku komputerowym, wyposażonym w program do obliczeń geodezyjnych, oblicz: dane do wyniesienia w terenie metodą biegunową punktów PR, SR, KR, PZ, SZ i KZ ze stanowiska w punkcie Ps100 z orientacją pomiaru na punkt Ps101 równą 0,0000g.

    KR: kierunek 86,0563g, odległość 60,52 m, PZ: kierunek 22,4334g, odległość 42,30 m. Odległość to długość ze współrzędnych Ps100-punkt; współrzędne SR i SZ biorą się z wcześniejszych obliczeń, pozostałe z tabeli 1.

    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Tyczenie biegunowe: punkty SZ i KZ

    Kryteria: ,

    R.4.8 do punktu SZ: kierunek 57,1238g ±5c oraz odległość poziomą 61,50 m ±0,05 m

    R.4.9 do punktu KZ: kierunek 64,1792g ±5c oraz odległość poziomą 71,01 m ±0,05 m

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na stanowisku komputerowym, wyposażonym w program do obliczeń geodezyjnych, oblicz: dane do wyniesienia w terenie metodą biegunową punktów PR, SR, KR, PZ, SZ i KZ ze stanowiska w punkcie Ps100 z orientacją pomiaru na punkt Ps101 równą 0,0000g.

    SZ: kierunek 57,1238g, odległość 61,50 m, KZ: kierunek 64,1792g, odległość 71,01 m. Odległość to długość ze współrzędnych Ps100-punkt; współrzędne SR i SZ biorą się z wcześniejszych obliczeń, pozostałe z tabeli 1.

    Dokument po tym kroku

  15. Etap 5: Szkic do wytyczenia rozjazdu kolejowego

    Kroki 15-19 · po tym etapie masz 39 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 15: Szkic: rysunek projektu i punkty

    Kryteria: ,

    R.5.1 punkty osnowy Ps100, Ps101

    R.5.2 punkty: PR, SR, KR, PZ, SZ, KZ

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Na stanowisku komputerowym wyposażonym w program do opracowań graficznych, sporządź szkic do wytyczenia rozjazdu kolejowego. Parametry wydruku dobierz tak, aby widok szkicu był czytelny. Szkic powinien zawierać: rysunek realizowanego projektu. Opracowanie graficzne powinno dodatkowo zawierać: tytuł: Szkic do wytyczenia rozjazdu kolejowego.

    Rysuje się oba tory, połączenie SR-SZ, prostopadłą SR-A oraz punkty osnowy Ps100, Ps101 (trójkąty) i punkty tyczone PR, SR, KR, PZ, SZ, KZ, w położeniu ze współrzędnych - tak jak na rysunku 1 arkusza.

    Dokument po tym kroku

  16. Krok 16: Szkic: kierunek północy

    Kryteria:

    R.5.10 kierunek północy

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Szkic powinien zawierać: kierunek północy.

    Strzałka z literą N skierowana zgodnie z osią X układu - przy szkicu naniesionym ze współrzędnych to góra rysunku.

    Dokument po tym kroku

  17. Krok 17: Szkic: dane do tyczenia PR, SR, KR

    Kryteria: , ,

    R.5.3 kierunek oraz odległość do punktu PR zgodne z obliczonymi w raporcie

    R.5.4 kierunek oraz odległość do punktu SR zgodne z obliczonymi w raporcie

    R.5.5 kierunek oraz odległość do punktu KR zgodne z obliczonymi w raporcie

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Szkic powinien zawierać: obliczone dane do tyczenia.

    Z punktu Ps100 rysuje się przerywane kierunki do PR, SR, KR, a kierunki i odległości przepisuje z raportu (najczytelniej w tabelce na szkicu - wartości muszą być takie same jak w raporcie).

    Dokument po tym kroku

  18. Krok 18: Szkic: dane do tyczenia PZ, SZ, KZ

    Kryteria: , ,

    R.5.6 kierunek oraz odległość do punktu PZ zgodne z obliczonymi w raporcie

    R.5.7 kierunek oraz odległość do punktu SZ zgodne z obliczonymi w raporcie

    R.5.8 kierunek oraz odległość do punktu KZ zgodne z obliczonymi w raporcie

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Szkic powinien zawierać: obliczone dane do tyczenia.

    Z punktu Ps100 rysuje się przerywane kierunki do PZ, SZ, KZ, a kierunki i odległości przepisuje z raportu (najczytelniej w tabelce na szkicu - wartości muszą być takie same jak w raporcie).

    Dokument po tym kroku

  19. Krok 19: Szkic: wykaz współrzędnych, data i autor

    Kryteria:

    R.5.9 współrzędne X, Y punktów KR, PR, KZ, PZ zgodne z podanymi w arkuszu oraz współrzędne X, Y punktów SR, SZ zgodne z obliczonymi w raporcie

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Szkic powinien zawierać: współrzędne punktów stanowiska Ps100, nawiązania Ps101, punktów tyczonych PR, SR, KR, PZ, SZ i KZ. Opracowanie graficzne powinno dodatkowo zawierać: datę opracowania raportu: data egzaminu, dane sporządzającego raport: Twój numer PESEL. Szkic zapisz na pulpicie komputera jako dokument PDF pod nazwą PESEL_SZKIC (PESEL to Twój numer PESEL).

    Wykaz współrzędnych: PR, KR, PZ, KZ i osnowa z tabeli 1 arkusza, SR i SZ z raportu. Pod nim data 01.06.2023 i dane sporządzającego, zapis PESEL_SZKIC w PDF i zgłoszenie wykonania pracy na komputerze.

    Dokument po tym kroku

  20. Etap 6: Zakończenie pracy

    Krok 20 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 20: Uporządkowanie stanowiska

    Kryteria:

    P.1.4 Zdający: uporządkował stanowisko pracy, złożył sprzęt i instrument pomiarowy w miejscu pobrania

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Po zakończeniu pomiarów uporządkuj stanowisko pracy, odłóż sprzęt i instrument pomiarowy w miejsce pobrania.

    Tachimetr wyłącza się i chowa do skrzynki, statyw składa, a tyczki, pryzmaty i inne przybory odnosi w miejsce pobrania.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.