Rozwiązanie krok po kroku: Pomiary geodezyjne i przemieszczenia

Statyw rozstaw nad punktem S tak, żeby głowica była mniej więcej pozioma, a pion optyczny (lub laserowy) wskazywał punkt. Potem na przemian: libella pudełkowa nogami statywu, libella rurkowa (albo elektroniczna) śrubami spodarki, na koniec przesunięcie spodarki na głowicy, aż pion trafi dokładnie w S. Dopiero wtedy podnosisz rękę - egzaminator sprawdza oba warunki przed pomiarem.

Instrument przenosi się w futerale albo na statywie trzymanym pionowo, śruby zaciskowe zwalnia się przed obrotem lunety i alidady, a statyw ustawia tak, żeby nogi nie stały w przejściu. Nie celuje się lunetą w słońce ani w źródło światła. Tego punktu przebiegu nie da się „nadrobić” na papierze - egzaminator patrzy na całą pracę.

Kąt α1 to 1000-S-1001, kąt α2 to 1001-S-1002. W I położeniu (koło pionowe zwykle po lewej) celujesz kolejno na lewy i prawy cel każdego kąta i zapisujesz odczyty kierunków w kol. 3, w wierszach z oznaczeniem celu. Liczb tu nie ma, bo zależą od tego, gdzie stoi S w sali - zapisujesz to, co pokazuje instrument, z dokładnością 0,0001g.

Przekładasz lunetę przez zenit, obracasz alidadę o około 200g i celujesz na te same cele. Odczyty w kol. 4 różnią się od odczytów z kol. 3 o około 200g - jeśli różnica jest wyraźnie inna, to znak pomyłki w celowaniu albo w zapisie i trzeba pomiar powtórzyć.

Kąt z jednego położenia = odczyt na cel prawy − odczyt na cel lewy; gdy wynik wychodzi ujemny, dodaje się 400g. Liczysz osobno z odczytów I położenia i osobno z odczytów II położenia, dla α1 i dla α2 - razem cztery wartości w kol. 5. Obie wartości jednego kąta powinny różnić się najwyżej o kilkadziesiąt cc.

Średni kąt w kol. 6 to średnia arytmetyczna z dwóch wartości w kol. 5: (α z I + α z II) : 2. Ten średni kąt trafia potem do raportu wcięcia wstecz.

Dla każdego kierunku sumujesz odczyt z I położenia i odczyt z II położenia zmniejszony (albo zwiększony) o 200g - to kol. 7. Różnica sum dla celu prawego i lewego podzielona przez 2 musi dać dokładnie średni kąt z kol. 6. Jeśli wychodzi inna liczba, błąd jest w odejmowaniu albo w średniej i trzeba go znaleźć przed przeniesieniem kąta do programu.

Każdy kąt i odczyt w Tabeli 3 ma cztery cyfry po przecinku w gradach, czyli g, c i cc w osobnych kratkach (np. 51 19 13 to 51,1913g). Kratka cc nie może zostać pusta - „0” zapisuje się jako 00.

Na stanowisku S ustawiasz kierunek na 1000 jako 0,0000g (wiersz już wypełniony w arkuszu), potem celujesz na 201 i 202 i zapisujesz kierunek poziomy oraz odległość poziomą. Ostatni wiersz to ponowne wycelowanie na 1000 - odczyt powinien wrócić do 0,0000g (dopuszczalne kilka cc), co potwierdza, że instrument się nie przekręcił. Tabela 4 nie ma osobnych punktów w kluczu, ale miary z niej muszą się zgadzać z raportem.

Instrument zdejmuje się ze statywu do futerału (z zablokowanymi zaciskami), składa statyw, chowa lustro albo tarczę celowniczą. To osobne kryterium przebiegu - po obliczeniach łatwo o nim zapomnieć, więc zrób to od razu po pomiarze.

Programy geodezyjne (np. C-Geo, WinKalk) mają edytor raportu albo dopisują nagłówek przy wydruku do PDF. Tytuł, data i PESEL nie mają osobnych punktów w kluczu, ale raport bez nich trudno uznać za Twój.

Współrzędne punktów osnowy przepisujesz z Tabeli 1 do wykazu punktów programu (albo wybierasz je w oknie wcięcia). Do raportu trafiają numery i współrzędne z dokładnością 0,01 m - klucz sprawdza każdy punkt osobno. Uwaga: w Tabeli 1 współrzędna Y punktu 1002 jest wydrukowana z przesuniętą spacją („655 5540,00”) - to 6 555 540,00 m.

Program pyta o kąty między kierunkami na punkty osnowy. Wpisujesz średni kąt α1 z Tabeli 3 i - zależnie od programu - α2 albo kąt 1000-S-1002, czyli sumę α1+α2. Klucz sprawdza, czy α1 i suma α1+α2 w raporcie zgadzają się z Tabelą 3, więc przepisuj je cyfra w cyfrę.

Wcięcie wstecz wyznacza punkt, z którego widać trzy znane punkty pod zmierzonymi kątami. Program podaje X i Y punktu S; klucz nie zna Twojego stanowiska w sali, więc sprawdza tylko, czy S ma oznaczenie i leży w przedziale: X od 5 571 100,00 do 5 571 123,00, Y od 6 555 517,00 do 6 555 540,00. Punkty osnowy leżą na jednej prostej (to samo X), dlatego S musi stać z boku tej linii - inaczej wcięcie nie ma rozwiązania.

Stanowiskiem jest S z wynikiem wcięcia (te same współrzędne co w punkcie 1 raportu), nawiązaniem - punkt 1000. Z ich współrzędnych program liczy azymut S→1000, do którego dodaje kierunki pomierzone na 201 i 202.

Kierunki i odległości przepisujesz z Tabeli 4 bez zmian (z dokładnością 0,0001g i 0,01 m). Klucz porównuje raport z Tabelą 4, więc rozbieżność w jednej cyfrze kosztuje punkt nawet przy poprawnym wyniku.

Program liczy X = X_S + d · cos A i Y = Y_S + d · sin A, gdzie A to azymut S→1000 plus kierunek na 201. Klucz podaje wynik oczekiwany: X = 5 571 121,00, Y = 6 555 540,00 z tolerancją ±0,10 m - taki jest wpisany w podglądzie. Twój wynik z własnego pomiaru będzie się od niego różnić o milimetry lub centymetry.

Program liczy X = X_S + d · cos A i Y = Y_S + d · sin A, gdzie A to azymut S→1000 plus kierunek na 202. Klucz podaje wynik oczekiwany: X = 5 571 120,00, Y = 6 555 540,00 z tolerancją ±0,10 m - taki jest wpisany w podglądzie. Twój wynik z własnego pomiaru będzie się od niego różnić o milimetry lub centymetry.

Wydruk do PDF (drukarka PDF albo eksport z programu), nazwa pliku z Twoim numerem PESEL i dopiskiem _RAPORT. Plik, którego nie ma na pulpicie albo ma inną nazwę, egzaminator może po prostu nie znaleźć - a wtedy przepadają wszystkie punkty rezultatów 2 i 3.

Kolumny 2 i 3 to X0 i Y0 z Tabeli 2 (punkty 201′ i 202′ - prim oznacza pomiar pierwotny). Przepisujesz je w całości, z dokładnością 0,01 m.

Kolumny 4 i 5 to X i Y z Twojego raportu - klucz sprawdza zgodność z raportem, nie z konkretną liczbą. W podglądzie są wartości wzorcowe z klucza.

pX = X − X0, czyli pomiar wtórny minus pierwotny (201: 0,10 m; 202: 0,15 m). Znak ma znaczenie: dodatnie pX to przesunięcie na północ (w górę osi X), ujemne - na południe.

pY = Y − Y0 (201: -0,15 m; 202: -0,10 m). Dodatnie pY to przesunięcie na wschód (w prawo na wykresie), ujemne - na zachód. Klucz przyjmuje wynik w metrach albo w centymetrach, jeśli dopiszesz jednostkę.

Przemieszczenie poziome to długość wektora: p = √(pX² + pY²) (201: √(0,10² + -0,15²) = 0,18 m; 202: √(0,15² + -0,10²) = 0,18 m). Wynik zapisujesz z dokładnością 0,01 m.

Punkt 201′ jest już na wykresie. W skali 1:10 każde 0,10 m w terenie to 1 cm na papierze, więc punkt 201 odkładasz 1,0 cm w górę (pX = 0,10 m) i 1,5 cm w lewo (pY = -0,15 m) od 201′. Wektor rysujesz od 201′ do 201 z grotem przy 201, opisujesz punkt numerem 201 i dopisujesz wartość p = 0,18 m z Tabeli 5.

Punkt 202′ jest już na wykresie. W skali 1:10 każde 0,10 m w terenie to 1 cm na papierze, więc punkt 202 odkładasz 1,5 cm w górę (pX = 0,15 m) i 1,0 cm w lewo (pY = -0,10 m) od 202′. Wektor rysujesz od 202′ do 202 z grotem przy 202, opisujesz punkt numerem 202 i dopisujesz wartość p = 0,18 m z Tabeli 5.

Na obu wykresach uzupełniasz napis „SKALA 1 : 10”. To dwa osobne punkty w kluczu - po jednym za każdy wykres.