Przejdź do głównej treści
BUD.20-01-26.06-SGCzerwiec 2026 · 22 kroki · ok. 41 min · 44 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Instalacja ciepłej wody użytkowej

Dla jednego mieszkania w budynku wielorodzinnym trzeba policzyć przepływy w instalacji ciepłej wody użytkowej, dobrać średnice rur z polipropylenu PN20 i opisać nimi dwa rozwinięcia instalacji. Druga część zadania dotyczy całego budynku: maksymalna moc wymiennika ciepła na potrzeby c.w.u. i przepływ wody sieciowej. Na koniec - dziesięć zdań o badaniu szczelności instalacji z tworzywa do oceny TAK/NIE.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje wyniki ręcznie w tabelach i w szarych ramkach rysunków. W podglądzie tłem są strony arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Nad tabelami są pokazane fragmenty arkusza, z których bierze się dane (rozwinięcie z długościami, tabele 1-8). Rysunki A i B są w arkuszu wydrukowane w poziomie - w podglądzie są obrócone do czytania.

Dane. Wszystkie liczby pochodzą z tabel i rysunków arkusza CKE; każda jest w skrypcie policzona (przepływy, dobór z tabeli 4, wzory z tabeli 6) i porównana z kluczem oceniania.

To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 44 kryteria w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 33 punktów - można stracić 11 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów (10) daje tabela D, ale wymaga znajomości zasad prób szczelności - tabela 8 pomaga tylko w trzech zdaniach.

  1. Etap 1: Tabela A. Przepływy obliczeniowe

    Kroki 1-3 · po tym etapie masz 7 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Odcinki do pojedynczych baterii

    Kryteria: , , ,

    R.1.1 Odcinek 1-2, q: 0,06

    R.1.2 Odcinek 6-2, q: 0,06

    R.1.4 Odcinek 7-8, q: 0,15

    R.1.5 Odcinek 9-8, q: 0,06

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Ustal przepływy obliczeniowe dla instalacji ciepłej wody użytkowej i zapisz je w tabeli A.

    Długości odcinków odczytuje się z ramek na rysunku A (np. 1-2: L = 4,4 m). Każdy z odcinków 1-2, 6-2, 7-8 i 9-8 zasila jeden punkt czerpalny, więc suma wypływów to wypływ ciepłej wody tej baterii z tabeli 1: zlewozmywak (1-2) i umywalki (6-2, 9-8) po 0,07, wanna (7-8) 0,15 dm³/s. Przepływ obliczeniowy q czyta się z tabeli 2 (kolumna Σqn < 0,5): 0,07 → 0,06, 0,15 → 0,15 dm³/s. Klucz ocenia kolumnę 4 (q); długości i sumy są potrzebne do rysunków.

    Typowe błędy

    Wypływ z kolumny „zimnej” albo „tylko zimnej lub ciepłej” zamiast ciepłej wody z baterii.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Odcinki 2-3 i 8-3 - sumy dwóch baterii

    Kryteria: ,

    R.1.3 Odcinek 2-3, q: 0,14

    R.1.6 Odcinek 8-3, q: 0,21

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Ustal przepływy obliczeniowe dla instalacji ciepłej wody użytkowej i zapisz je w tabeli A.

    Na odcinku 2-3 płynie woda do zlewozmywaka i umywalki: 0,07 + 0,07 = 0,14 dm³/s → z tabeli 2 q = 0,14. Odcinek 8-3 zasila wannę i umywalkę: 0,15 + 0,07 = 0,22 → q = 0,21 dm³/s. Przepływu obliczeniowego nie sumuje się wprost - zawsze odczytuje się go z tabeli dla sumy wypływów, bo baterie rzadko pracują wszystkie naraz.

    Typowe błędy

    Dodanie przepływów q (0,06 + 0,15) zamiast odczytania q dla sumy Σqn.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Odcinek 3-4 - całe mieszkanie

    Kryteria:

    R.1.7 Odcinek 3-4, q: 0,29

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ustal przepływy obliczeniowe dla instalacji ciepłej wody użytkowej i zapisz je w tabeli A.

    Odcinek 3-4 (od pionu do trójnika 3) zasila wszystkie cztery baterie: 0,07 + 0,07 + 0,15 + 0,07 = 0,36 dm³/s, a z tabeli 2 q = 0,29 dm³/s.

    Dokument po tym kroku
  4. Etap 2: Tabela B. Średnice, prędkości i opory

    Kroki 4-8 · po tym etapie masz 14 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 4: Odcinki 1-2, 6-2 i 9-8

    Kryteria: , ,

    R.2.1 Odcinek 1-2, dz × s: 16 × 2,7, v: 0,69, R: 64,04

    R.2.2 Odcinek 6-2, dz × s: 16 × 2,7, v: 0,69, R: 64,04

    R.2.5 Odcinek 9-8, dz × s: 16 × 2,7, v: 0,69, R: 64,04

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz dla instalacji ciepłej wody użytkowej średnice przewodów, obliczeniową prędkość przepływu oraz jednostkowy liniowy opór przepływu i zapisz je w tabeli B.

    W tabeli 4 szuka się wiersza q = 0,06 dm³/s i najmniejszej rury, w której prędkość nie przekracza 1,5 m/s - tyle dopuszcza tabela 3 dla połączeń od pionu do punktów czerpalnych (a takie są wszystkie przewody w mieszkaniu). Już rura 16 × 2,7 daje v = 0,69 m/s, a opór R = 64,04 daPa/m.

    Typowe błędy

    Odczyt z wiersza 0,07 (suma wypływów) zamiast 0,06 (przepływ obliczeniowy).

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Odcinek 2-3

    Kryteria:

    R.2.3 Odcinek 2-3, dz × s: 20 × 3,4, v: 1,04, R: 101,07

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz dla instalacji ciepłej wody użytkowej średnice przewodów, obliczeniową prędkość przepływu oraz jednostkowy liniowy opór przepływu i zapisz je w tabeli B.

    q = 0,14 dm³/s: rura 16 × 2,7 dałaby 1,61 m/s - za dużo. Następna, 20 × 3,4: v = 1,04 m/s, R = 101,07 daPa/m.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Odcinek 7-8

    Kryteria:

    R.2.4 Odcinek 7-8, dz × s: 20 × 3,4, v: 1,11, R: 114,47

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz dla instalacji ciepłej wody użytkowej średnice przewodów, obliczeniową prędkość przepływu oraz jednostkowy liniowy opór przepływu i zapisz je w tabeli B.

    q = 0,15 dm³/s (wanna): 16 × 2,7 to 1,73 m/s, więc 20 × 3,4: v = 1,11 m/s, R = 114,47 daPa/m.

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Odcinek 8-3

    Kryteria:

    R.2.6 Odcinek 8-3, dz × s: 20 × 3,4, v: 1,50, R: 192,91

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz dla instalacji ciepłej wody użytkowej średnice przewodów, obliczeniową prędkość przepływu oraz jednostkowy liniowy opór przepływu i zapisz je w tabeli B.

    q = 0,21 dm³/s: w wierszu 0,210 rura 20 × 3,4 ma v = 1,50 m/s - dokładnie na granicy, więc spełnia warunek „nie więcej niż 1,5”. Opór R = 192,91 daPa/m.

    ⚠️ Nieścisłość w tabeli 4: wiersze 0,200 i 0,210 mają dla rury 20 × 3,4 ten sam opór 192,91 daPa/m, choć przepływ jest większy - opór w wierszu 0,210 powinien być wyższy. Wpisana jest wartość z tabeli, którą przyjmuje też klucz.

    Typowe błędy

    Odrzucenie rury 20 × 3,4 przy v = 1,50 - warunek dopuszcza prędkość równą 1,5 m/s.

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Odcinek 3-4

    Kryteria:

    R.2.7 Odcinek 3-4, dz × s: 25 × 4,2, v: 1,36, R: 123,96

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz dla instalacji ciepłej wody użytkowej średnice przewodów, obliczeniową prędkość przepływu oraz jednostkowy liniowy opór przepływu i zapisz je w tabeli B.

    q = 0,29 dm³/s: 20 × 3,4 to już 2,16 m/s, dopiero 25 × 4,2 mieści się w limicie: v = 1,36 m/s, R = 123,96 daPa/m. Klucz uznaje też samą średnicę z prędkością albo z oporem.

    Dokument po tym kroku
  9. Etap 3: Rysunek A. Przepływy na rozwinięciu

    Kroki 9-10 · po tym etapie masz 21 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 9: Ramki odcinków do baterii

    Kryteria: , , ,

    R.3.1 Odcinek 1-2, qn(odc): 0,07

    R.3.2 Odcinek 6-2 ,qn(odc): 0,07

    R.3.4 Odcinek 7-8, qn(odc): 0,15

    R.3.5 Odcinek 9-8, qn(odc): 0,07

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij rysunek A – Rozwinięcie instalacji ciepłej wody użytkowej o odpowiednie przepływy obliczeniowe, na podstawie danych zapisanych w tabeli A.

    Ramki na rysunku A są opisane „Σqn(odc) = … dm3/s”, więc wpisuje się sumy wypływów z kolumny 3 tabeli A: 1-2, 6-2 i 9-8 - 0,07, 7-8 - 0,15. Uwaga pod rysunkiem mówi o przepływach q; klucz przyjmuje jedną i drugą kolumnę tabeli A. Odcinek rozpoznaje się po linii odniesienia ramki i po długości (4,4 m to 1-2, 2,2 m nad umywalką 6 to 6-2, 1,2 m to 7-8, 0,8 m to 9-8).

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Ramki odcinków zbiorczych

    Kryteria: , ,

    R.3.3 Odcinek 2-3, qn(odc): 0,14

    R.3.6 Odcinek 8-3, qn(odc): 0,22

    R.3.7 Odcinek 3-4, qn(odc): 0,36

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij rysunek A – Rozwinięcie instalacji ciepłej wody użytkowej o odpowiednie przepływy obliczeniowe, na podstawie danych zapisanych w tabeli A.

    Odcinek 2-3 (L = 2,2 m na poziomej rurze) - 0,14, 8-3 (L = 1,6 m) - 0,22, 3-4 (L = 2,0 m, do pionu) - 0,36.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 4: Rysunek B. Średnice na rozwinięciu

    Kroki 11-12 · po tym etapie masz 28 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Ramki na podejściach do baterii

    Kryteria: , , ,

    R.4.1 Odcinek 1-2, dz × s: 16 × 2,7

    R.4.2 Odcinek 6-2, dz × s: 16 × 2,7

    R.4.4 Odcinek 7-8, dz × s: 20 × 3,4

    R.4.5 Odcinek 9-8, dz × s: 16 × 2,7

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij rysunek B – Rozwinięcie instalacji ciepłej wody użytkowej o dobrane średnice odcinków przewodów instalacji, na podstawie danych zapisanych w tabeli B. Średnice odcinków przewodów instalacji dobierz uwzględniając prędkość przepływu wody w instalacjach wodociągowych zamieszczone w tabeli 3.

    Pionowe ramki „cw …” stoją przy podejściach do baterii: zlewozmywak (odcinek 1-2), umywalka 6 (6-2), wanna 7 (7-8), umywalka 9 (9-8). Przepisuje się średnice z tabeli B: 16 × 2,7, 16 × 2,7, 20 × 3,4, 16 × 2,7. Klucz uznaje też samą średnicę zewnętrzną bez grubości ścianki.

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Ramki na przewodach zbiorczych

    Kryteria: , ,

    R.4.3 Odcinek 2-3, dz × s: 20 × 3,4

    R.4.6 Odcinek 8-3, dz × s: 20 × 3,4

    R.4.7 Odcinek 3-4, dz × s: 25 × 4,2

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Uzupełnij rysunek B – Rozwinięcie instalacji ciepłej wody użytkowej o dobrane średnice odcinków przewodów instalacji, na podstawie danych zapisanych w tabeli B. Średnice odcinków przewodów instalacji dobierz uwzględniając prędkość przepływu wody w instalacjach wodociągowych zamieszczone w tabeli 3.

    Poziome ramki wskazują odcinki 2-3 (20 × 3,4), 8-3 (20 × 3,4) i 3-4 przy pionie (25 × 4,2).

    Dokument po tym kroku
  13. Etap 5: Tabela C. Moc wymiennika c.w.u.

    Kroki 13-18 · po tym etapie masz 34 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 13: Liczba mieszkańców

    Kryteria:

    R.5.1 U: 210

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz maksymalną moc wymiennika ciepła na potrzeby ciepłej wody użytkowej dla całego budynku wielorodzinnego. Wszystkie ustalone i obliczone wartości zapisz w tabeli C.

    U = Lm · n = 60 × 3,5 = 210 osób (tabela 5; gdyby wyszedł ułamek, zaokrągla się w górę).

    Dokument po tym kroku
  14. Krok 14: Średnie dobowe zapotrzebowanie na wodę

    Kryteria:

    R.5.2 qdśr: 16,8 lub wartość wynikającą z obliczeń zdającego tj. iloczynu R.5.1 oraz wartości 0,08

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz maksymalną moc wymiennika ciepła na potrzeby ciepłej wody użytkowej dla całego budynku wielorodzinnego. Wszystkie ustalone i obliczone wartości zapisz w tabeli C.

    qdśr = U · qc = 210 × 0,08 = 16,80 m³/d (dwa miejsca po przecinku; klucz zapisuje 16,8).

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Średnie godzinowe zapotrzebowanie

    Kryteria:

    R.5.3 qhśr: 0,93 lub wartość wynikającą z obliczeń zdającego tj. ilorazu R.5.2 oraz wartości 18

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz maksymalną moc wymiennika ciepła na potrzeby ciepłej wody użytkowej dla całego budynku wielorodzinnego. Wszystkie ustalone i obliczone wartości zapisz w tabeli C.

    qhśr = qdśr / τ = 16,80 / 18 = 0,9333 → 0,93 m³/h.

    Dokument po tym kroku
  16. Krok 16: Maksymalne godzinowe zapotrzebowanie

    Kryteria:

    R.5.4 qhmax: 2,42 ± 0,01 lub wartość wynikającą z obliczeń zdającego tj. iloczynu R.5.3 oraz wartości 2,6

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz maksymalną moc wymiennika ciepła na potrzeby ciepłej wody użytkowej dla całego budynku wielorodzinnego. Wszystkie ustalone i obliczone wartości zapisz w tabeli C.

    qhmax = qhśr · Nh = 0,93 × 2,6 = 2,42 m³/h (Nh podane w tabeli 6).

    Dokument po tym kroku
  17. Krok 17: Moc cieplna wymiennika

    Kryteria:

    R.5.5 Qwmax: 126,45 ± 0,53 lub 130,00 lub wartość wynikającą z obliczeń zdającego zgodną ze wzorem na maksymalną moc wymiennika ciepła na potrzeby c.w.u.

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz maksymalną moc wymiennika ciepła na potrzeby ciepłej wody użytkowej dla całego budynku wielorodzinnego. Wszystkie ustalone i obliczone wartości zapisz w tabeli C.

    Gęstość wody bierze się z tabeli 7 dla średniej temperatury wody: (Tcw + Tzw) / 2 = (55 + 10) / 2 = 32,5 °C, ρ = 994,90 kg/m³. Qwmax = qhmax · ρ · cp · (Tcw - Tzw) / 3600 = 2,42 × 994,90 × 4,19 × 45 / 3600 = 126,10 kW.

    ⚠️ Rozbieżność we wzorze arkusza: tabela 6 podaje tśr = (Tcw - Tzw) / 2 = 22,5 °C (ρ = 997,68 kg/m³), co daje 126,45 kW - i tę wartość podaje klucz CKE. Średnia temperatura wody to jednak suma, nie różnica, podzielona przez 2, więc wpisana jest wartość 126,10 kW. Klucz przyjmuje 126,45 ± 0,53, czyli oba wyniki.

    Typowe błędy

    Pominięcie dzielenia przez 3600 - wynik wychodzi w kJ/h, a nie w kW.

    Dokument po tym kroku
  18. Krok 18: Przepływ wody sieciowej

    Kryteria:

    R.5.6 Gscw: 0,86 ± 0,03 lub 0,89 lub wartość wynikającą z obliczeń zdającego zgodną ze wzorem na przepływ wody sieciowej na potrzeby c.w.u.

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz maksymalną moc wymiennika ciepła na potrzeby ciepłej wody użytkowej dla całego budynku wielorodzinnego. Wszystkie ustalone i obliczone wartości zapisz w tabeli C.

    Gscw = Qwmax / (cp · (Tz - Tp)) = 126,10 / (4,19 × (65 - 30)) = 126,10 / 146,65 = 0,86 kg/s.

    Dokument po tym kroku
  19. Etap 6: Tabela D. Badanie szczelności - TAK/NIE

    Kroki 19-22 · po tym etapie masz 44 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 19: Kiedy wykonuje się badanie i przygotowanie instalacji

    Kryteria: , ,

    R.6.1 poz. 1: NIE

    R.6.2 poz. 2: TAK

    R.6.3 poz. 3: TAK

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Oceń, czy wymienione w tabeli D czynności są wykonywane podczas badania szczelności zimną wodą instalacji ciepłej wody użytkowej wykonanych z rur z tworzywa sztucznego, wpisując odpowiednio TAK lub NIE.

    Badanie robi się, póki przewody są widoczne: przed zakryciem bruzd (1 - NIE, bo przeciek pod tynkiem byłby niewidoczny) i przed zaizolowaniem (2 - TAK). Przed badaniem instalację płucze się wodą, a przy mrozie woda zamarzłaby w rurach (3 - TAK). Tabela 8 tych zdań nie rozstrzyga - to wiedza o odbiorach instalacji wodociągowych.

    Dokument po tym kroku
  20. Krok 20: Osprzęt do badania

    Kryteria: ,

    R.6.4 poz. 4: TAK

    R.6.5 poz. 5: TAK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oceń, czy wymienione w tabeli D czynności są wykonywane podczas badania szczelności zimną wodą instalacji ciepłej wody użytkowej wykonanych z rur z tworzywa sztucznego, wpisując odpowiednio TAK lub NIE.

    Zawory bezpieczeństwa i podobne zabezpieczenia odłącza się, bo otworzyłyby się przy ciśnieniu próbnym (4 - TAK). Pompę z manometrem, zaworami odcinającymi, zwrotnym i spustowym podłącza się w najniższym punkcie instalacji (5 - TAK). Oba zdania to wiedza o próbach szczelności spoza arkusza; klucz ocenia je jako prawdziwe.

    Dokument po tym kroku
  21. Krok 21: Moment rozpoczęcia i ciśnienie próbne

    Kryteria: ,

    R.6.6 poz. 6: NIE

    R.6.7 poz. 7: TAK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oceń, czy wymienione w tabeli D czynności są wykonywane podczas badania szczelności zimną wodą instalacji ciepłej wody użytkowej wykonanych z rur z tworzywa sztucznego, wpisując odpowiednio TAK lub NIE.

    Zdanie 6 klucz ocenia jako fałszywe (NIE): instalację napełnia się i odpowietrza ze sporym wyprzedzeniem, aby woda wyrównała temperaturę z rurami (w specyfikacjach technicznych często co najmniej dobę przed badaniem), a nie 20 minut. Ciśnienie próbne 1,5 × ciśnienie robocze, ale nie mniej niż 10 bar, to zasada z warunków odbioru instalacji (7 - TAK).

    Dokument po tym kroku
  22. Krok 22: Warunki pozytywnego wyniku i próba na gorąco

    Kryteria: , ,

    R.6.8 poz. 8: NIE

    R.6.9 poz. 9: TAK

    R.6.10 poz. 10: TAK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oceń, czy wymienione w tabeli D czynności są wykonywane podczas badania szczelności zimną wodą instalacji ciepłej wody użytkowej wykonanych z rur z tworzywa sztucznego, wpisując odpowiednio TAK lub NIE.

    Tabela 8: badanie wstępne trwa 30 minut, a dopuszczalny spadek ciśnienia to 0,6 bar, nie 2% (8 - NIE). Badanie główne: 2 godziny, spadek nie większy niż 0,2 bar (9 - TAK). Instalację ciepłej wody po próbie zimną wodą sprawdza się jeszcze w stanie gorącym, obserwując wydłużenia, kompensatory i uchwyty (10 - TAK, wiedza spoza tabeli 8).

    Typowe błędy

    Uznanie zdania 8 za prawdziwe - tabela 8 podaje dla badania wstępnego spadek w barach, nie w procentach.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.