BUD.21-01-25.01-SGStyczeń 2025 · 24 kroki · ok. 30 min · 42 kryteria z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Kompostownia odpadów
W gminie powstaje kompostownia odpadów: plac rozładunku, tunele stabilizacji tlenowej (I faza), plac dojrzewania kompostu w pryzmach (II faza), boksy na gotowy kompost i zbiornik odcieków. Na podstawie rysunku 1, fotografii, fragmentów ustawy o nawozach i przepisów o poziomach recyklingu oraz założeń trzeba sklasyfikować odpady, policzyć masy odpadów zbieranych selektywnie, rozpoznać elementy kompostowni, odczytać jej dane techniczne, uzupełnić przekrój pryzmy i policzyć długość, objętość i powierzchnie pryzm oraz placu dojrzewania.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje odpowiedzi ręcznie w tabelach, na rysunku 2 i w wykropkowanych miejscach arkusza. W podglądzie tłem są strony arkusza (nad tabelą - rysunek albo zdjęcia, z których bierze się dane), wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto.
Dane. Liczby pochodzą z rysunków i założeń arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania. Klasyfikacja odpadów i rozpoznanie elementów kompostowni na zdjęciach to ogólna wiedza o gospodarce odpadami - w krokach jest to zaznaczone, a odpowiedzi są zgodne z kluczem.
To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 42 kryteria w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 32 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. Obliczenia pryzm są łańcuchem (szerokość korony - suma długości - długość jednej pryzmy - objętość), ale klucz uznaje wyniki zgodne z własnymi, wcześniejszymi wartościami zdającego.
Zaklasyfikuj odpady do odpowiednich grup przedstawionych w Tabeli 1. W odpowiednich kolumnach zapisz pełne nazwy podanych w ramce odpadów, a następnie wskaż, które grupy odpadów mogą być przeznaczone do kompostowania.
Do zmieszanych odpadów komunalnych (20 03 01) trafia to, czego nie da się odzyskać ani kompostować: zużyte pieluchy i niedopałki papierosów. Przypisanie do grup to ogólna wiedza o segregacji odpadów, zgodna z kluczem.
Zaklasyfikuj odpady do odpowiednich grup przedstawionych w Tabeli 1. W odpowiednich kolumnach zapisz pełne nazwy podanych w ramce odpadów, a następnie wskaż, które grupy odpadów mogą być przeznaczone do kompostowania.
Grupa 20 02 01 to odpady zielone z ogrodów i parków: zwiędłe kwiaty i liście.
Zaklasyfikuj odpady do odpowiednich grup przedstawionych w Tabeli 1. W odpowiednich kolumnach zapisz pełne nazwy podanych w ramce odpadów, a następnie wskaż, które grupy odpadów mogą być przeznaczone do kompostowania.
Grupa 20 01 08 to bioodpady z kuchni: fusy z kawy i skorupki jaj.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Kolumna 04: opakowania z substancjami niebezpiecznymi
Kryteria: ,
R.1.7 kolumna 04: tubki po kleju do drewna
R.1.8 kolumna 04: puszki po impregnatach
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Zaklasyfikuj odpady do odpowiednich grup przedstawionych w Tabeli 1. W odpowiednich kolumnach zapisz pełne nazwy podanych w ramce odpadów, a następnie wskaż, które grupy odpadów mogą być przeznaczone do kompostowania.
Do 15 01 10 należą opakowania zanieczyszczone chemią: tubki po kleju do drewna i puszki po impregnatach.
Typowe błędy
Puszki po impregnatach jako zwykłe zmieszane odpady - resztki impregnatu czynią je odpadem niebezpiecznym.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Grupy przeznaczone do kompostowania
Kryteria:
R.1.9 Do kompostowania można przeznaczyć odpady o kodach: 20 02 01 i 20 01 08
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Zaklasyfikuj odpady do odpowiednich grup przedstawionych w Tabeli 1. W odpowiednich kolumnach zapisz pełne nazwy podanych w ramce odpadów, a następnie wskaż, które grupy odpadów mogą być przeznaczone do kompostowania.
Kompostować można tylko odpady ulegające biodegradacji: 20 02 01 (zielone) i 20 01 08 (kuchenne). Pieluchy w kolumnie 01 też są częściowo organiczne, ale jako zmieszane odpady komunalne nie trafiają do kompostowni.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Nazwa nawozu z kompostowania
Kryteria:
R.1.10 Zgodnie z przedstawionym fragmentem Ustawy o nawozach i nawożeniu nawóz wyprodukowany w procesie kompostowania nazywany jest nawozem: organicznym
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Następnie, korzystając z informacji zawartych w przedstawionym fragmencie Ustawy, nazwij nawóz powstający w procesie kompostowania.
Art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o nawozach: nawozy organiczne to nawozy „wyprodukowane z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty”. W zdaniu tabeli wpisuje się więc organicznym. Nawozy naturalne (pkt 4) to obornik, gnojówka i gnojowica, a nie kompost.
Typowe błędy
„naturalnym” - kompost nie jest wymieniony wśród nawozów naturalnych.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Tabela 2. Masa odpadów zbieranych selektywnie
Kroki 7-10 · po tym etapie masz 19 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 7: Wymagane poziomy na lata 2025-2040
Kryteria: , , ,
R.2.1 kolumna 03, rok 2025 [%]: 55
R.2.2 kolumna 03, rok 2030 [%]: 60
R.2.3 kolumna 03, rok 2035 [%]: 65
R.2.4 kolumna 03, rok 2040 [%]: 65
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 2 oraz we fragmencie Rozporządzenia oblicz masę odpadów, jaka powinna zostać zebrana selektywnie. Wymagane procentowe poziomy recyklingu w poszczególnych latach oraz wyniki obliczeń zapisz w Tabeli 2.
Z fragmentu przepisów: 2025 - 55%, 2030 - 60%, 2035 - 65%. Roku 2040 lista nie wymienia, ale punkt 15 mówi „65% za rok 2035 i za każdy kolejny rok”, więc dla 2040 też 65%.
Typowe błędy
Puste pole przy 2040 albo dopisanie wyższego poziomu - przepis utrzymuje 65% bez zmian.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Masa zbierana selektywnie w latach 2025 i 2030
Kryteria: ,
R.2.5 kolumna 04, rok 2025 [Mg]: 14 476
R.2.6 kolumna 04, rok 2030 [Mg]: 15 840
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 2 oraz we fragmencie Rozporządzenia oblicz masę odpadów, jaka powinna zostać zebrana selektywnie. Wymagane procentowe poziomy recyklingu w poszczególnych latach oraz wyniki obliczeń zapisz w Tabeli 2.
Krok 9: Masa zbierana selektywnie w latach 2035 i 2040
Kryteria: ,
R.2.7 kolumna 04, rok 2035 [Mg]: 17 810
R.2.8 kolumna 04, rok 2040 [Mg]: 17 745 lub wynik wynikający z wartości w R.2.4
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 2 oraz we fragmencie Rozporządzenia oblicz masę odpadów, jaka powinna zostać zebrana selektywnie. Wymagane procentowe poziomy recyklingu w poszczególnych latach oraz wyniki obliczeń zapisz w Tabeli 2.
27 400 × 65% = 17 810 Mg, 27 300 × 65% = 17 745 Mg. Klucz uznaje wynik z 2040 policzony od poziomu, który zdający wpisał w tym wierszu.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Masa odpadów biodegradowalnych do kompostowania w 2025
Kryteria:
R.2.9 Masa odpadów biodegradowalnych kierowanych do kompostowania w roku 2025 [Mg]: 6 051
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Następnie oblicz masę odpadów biodegradowalnych przewidzianych do kompostowania w roku 2025, przy założeniu, że udział frakcji organicznej w odpadach komunalnych zbieranych selektywnie wynosi 41,80%.
Frakcja organiczna to 41,80% masy zbieranej selektywnie w 2025: 14 476 × 0,418 = 6 050,97 ≈ 6 051 Mg (zaokrąglenie do pełnych Mg, jak każe arkusz).
Typowe błędy
Liczenie od całej masy odpadów 26 320 - udział dotyczy odpadów zbieranych selektywnie.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Tabela 4. Elementy kompostowni na zdjęciach
Kroki 11-12 · po tym etapie masz 25 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 11: Waga, tunele i plac dojrzewania
Kryteria: , ,
R.3.1 opis 1: B
R.3.2 opis 2: D
R.3.3 opis 3: F
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Rozpoznaj elementy składowe kompostowni odpadów na ilustracjach przedstawionych w Tabeli 3 i przyporządkuj każdemu z opisów zestawionych w Tabeli 4 literowe oznaczenie odpowiadającej mu ilustracji.
Ilustracja B to płyta wagi najazdowej przy wjeździe, D - rząd tuneli kompostowych z półokrągłymi pokrywami (I faza), F - długie pryzmy na utwardzonym placu (II faza). Rozpoznanie na zdjęciach to ogólna wiedza o wyposażeniu kompostowni.
Dokument po tym kroku
Krok 12: Przesiewanie, boks i zbiornik odcieków
Kryteria: , ,
R.3.4 opis 4: E
R.3.5 opis 5: A
R.3.6 opis 6: C
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Rozpoznaj elementy składowe kompostowni odpadów na ilustracjach przedstawionych w Tabeli 3 i przyporządkuj każdemu z opisów zestawionych w Tabeli 4 literowe oznaczenie odpowiadającej mu ilustracji.
Ilustracja E to przesiewacz z przenośnikiem przy hałdzie kompostu, A - pryzma gotowego kompostu w boksie przy ścianie oporowej, C - otwarty zbiornik wody procesowej.
Typowe błędy
Zamiana A i F - w boksie leży jedna hałda przy ścianie, a na placu dojrzewania stoją równoległe pryzmy.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Tabela 5. Dane techniczne kompostowni
Kroki 13-15 · po tym etapie masz 32 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 13: Plac rozładunku i boksy
Kryteria: , ,
R.4.1 pozycja 1. [m2]: 300
R.4.2 pozycja 2. [m2]: 100
R.4.3 pozycja 3. [szt]: 4
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie Rysunku 1 oraz założeń do zadania uzupełnij w Tabeli 5 dane techniczne elementów składowych kompostowni.
Plac rozładunku ma wymiary 15 × 20 m: 300 m². Boksy zajmują kwadrat 10 × 10 m: 100 m², a na rysunku jest ich 4 (BOKS nr 1-4).
Typowe błędy
Powierzchnia całego bloku placów (25 × 20) zamiast samego placu rozładunku.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Pojemność boksów, tunele i pryzmy
Kryteria: , ,
R.4.4 pozycja 4. [m3]: 320
R.4.5 pozycja 5. [szt]: 5
R.4.6 pozycja 6. [szt]: 6
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie Rysunku 1 oraz założeń do zadania uzupełnij w Tabeli 5 dane techniczne elementów składowych kompostowni.
Pojemność jednego boksu z założeń to 80 m³, więc razem 4 × 80 = 320 m³. Tuneli jest 5 (nr 1-5), a pryzm na placu dojrzewania - 6.
Dokument po tym kroku
Krok 15: Grubość płyty pod placem dojrzewania
Kryteria:
R.4.7 pozycja 7. [m]: 0,3 lub 0,3
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie Rysunku 1 oraz założeń do zadania uzupełnij w Tabeli 5 dane techniczne elementów składowych kompostowni.
Opis na rysunku 1: „płyta żelbetowa o grubości 30 cm”. Jednostką w tabeli są metry, więc 0,3 m.
Typowe błędy
Wpisanie 30 przy jednostce m.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Rysunek 2. Przekrój pryzmy
Kroki 16-18 · po tym etapie masz 36 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 16: Szerokość podstawy i wysokość pryzmy
Kryteria: ,
R.5.1 szerokość podstawy pryzmy [m]: a = 5 lub 5,0
R.5.3 wysokość pojedynczej pryzmy [m]: h = 2 lub 2,0
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Uzupełnij brakujące dane na przekroju poprzecznym pojedynczej pryzmy przedstawionym na Rysunku 2.
Obie wartości są w założeniach: a = 5,0 m i h = 2,0 m.
Dokument po tym kroku
Krok 17: Szerokość korony pryzmy
Kryteria:
R.5.2 szerokość korony pryzmy [m]: b = 3 lub 3,0
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Uzupełnij brakujące dane na przekroju poprzecznym pojedynczej pryzmy przedstawionym na Rysunku 2.
Na rysunku 2 każda skarpa zajmuje w poziomie 1 m, więc korona jest węższa od podstawy o 2 m: b = 5,0 - 2 · 1 = 3,0 m.
Dokument po tym kroku
Krok 18: Nachylenie skarpy
Kryteria:
R.5.4 nachylenie skarpy: 2:1
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Uzupełnij brakujące dane na przekroju poprzecznym pojedynczej pryzmy przedstawionym na Rysunku 2.
Skarpa wznosi się o 2,0 m na długości 1 m w poziomie: nachylenie 2:1 (wysokość do rzutu poziomego, jak sugeruje zapis „2: ...” na rysunku).
Dokument po tym kroku
Etap 6: Parametry pryzm i placu dojrzewania
Kroki 19-24 · po tym etapie masz 42 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 19: Sumaryczna długość pryzm
Kryteria:
R.6.1 Sumaryczna długość pryzm ∑L [m]: 450
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
W oparciu o dane przedstawione na Rysunku 1 i na Rysunku 2 oraz w założeniach do zadania oblicz parametry pryzmy oraz placu dojrzewania kompostu. Do obliczenia sumarycznej długości pryzm i długości pojedynczej pryzmy wykorzystaj podane wzory.
∑L = 2 · Go · t / ((a + b) · h) = 2 · 300 · 12 / ((5,0 + 3,0) · 2,0) = 7 200 / 16 = 450 m.
Dokument po tym kroku
Krok 20: Długość pojedynczej pryzmy
Kryteria:
R.6.2 Długość pojedynczej pryzmy Lj [m]: 75 lub długość pryzmy wynikająca z obliczeń zdającego
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
W oparciu o dane przedstawione na Rysunku 1 i na Rysunku 2 oraz w założeniach do zadania oblicz parametry pryzmy oraz placu dojrzewania kompostu. Do obliczenia sumarycznej długości pryzm i długości pojedynczej pryzmy wykorzystaj podane wzory.
Pryzm jest 6 (tabela 5): Lj = 450 / 6 = 75 m.
Dokument po tym kroku
Krok 21: Pole przekroju pryzmy
Kryteria:
R.6.3 Powierzchnia przekroju poprzecznego pojedynczej pryzmy Pprzekr. pryzmy [m2]: 8 lub powierzchnia przekroju wynikająca z wartości z rezultatu R.5.
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
W oparciu o dane przedstawione na Rysunku 1 i na Rysunku 2 oraz w założeniach do zadania oblicz parametry pryzmy oraz placu dojrzewania kompostu. Do obliczenia sumarycznej długości pryzm i długości pojedynczej pryzmy wykorzystaj podane wzory.
Przekrój to trapez: (a + b) / 2 · h = (5,0 + 3,0) / 2 · 2,0 = 8 m².
Dokument po tym kroku
Krok 22: Objętość pojedynczej pryzmy
Kryteria:
R.6.4 Objętość pojedynczej pryzmy Vpryzmy [m3]: 600 lub objętość pojedynczej pryzmy wynikająca z kryterium R.6.2 lub R.6.3
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
W oparciu o dane przedstawione na Rysunku 1 i na Rysunku 2 oraz w założeniach do zadania oblicz parametry pryzmy oraz placu dojrzewania kompostu. Do obliczenia sumarycznej długości pryzm i długości pojedynczej pryzmy wykorzystaj podane wzory.
Pole przekroju × długość: 8 · 75 = 600 m³.
Dokument po tym kroku
Krok 23: Powierzchnia zajmowana przez pryzmy
Kryteria:
R.6.5 Powierzchnia całkowita zajmowana przez pryzmy Ppryzm [m2]: 2 250
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
W oparciu o dane przedstawione na Rysunku 1 i na Rysunku 2 oraz w założeniach do zadania oblicz parametry pryzmy oraz placu dojrzewania kompostu. Do obliczenia sumarycznej długości pryzm i długości pojedynczej pryzmy wykorzystaj podane wzory.
Każda pryzma zajmuje podstawą prostokąt a × Lj, a pryzm jest sześć: 6 · 5,0 · 75 = 2 250 m².
Typowe błędy
Liczenie z szerokości korony albo z pola przekroju - powierzchnię zajmuje podstawa pryzmy.
Dokument po tym kroku
Krok 24: Powierzchnia placu dojrzewania
Kryteria:
R.6.6 Powierzchnia placu dojrzewania kompostu Pplacu dojrzewania [m2]: 2 700 lub powierzchnia wynikająca z obliczenia powierzchni R.6.5
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
W oparciu o dane przedstawione na Rysunku 1 i na Rysunku 2 oraz w założeniach do zadania oblicz parametry pryzmy oraz placu dojrzewania kompostu. Do obliczenia sumarycznej długości pryzm i długości pojedynczej pryzmy wykorzystaj podane wzory.
Plac jest o 20% większy od powierzchni pryzm (założenia): 2 250 · 1,2 = 2 700 m².
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.