Przejdź do głównej treści
BUD.22-01-23.06-SGCzerwiec 2023 · 21 kroków · ok. 27 min · 32 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Kanał melioracyjny i obmiary

Trzeba wykonać kanał melioracyjny o długości 240 m, z czego 80 m biegnie przez użytki zielone, a 160 m przez grunty orne. Na podstawie przekroju poprzecznego wykopu i szkicu lokalizacji (Rysunek 1) oraz opisu robót trzeba zestawić parametry przekroju, policzyć roboty ziemne (darnina, humus, grunt rodzimy) i umocnieniowe (plantowanie, darniowanie, humusowanie skarp), powierzchnię objętą kontrolą jakości i koszt wywiezienia nadmiaru materiałów.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie wyniki i działania w tabelach arkusza. W podglądzie tłem są strony arkusza (nad tabelami - Rysunek 1), wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto.

Dane. Wszystkie liczby pochodzą z Rysunku 1 i opisu robót. W skrypcie każdy wynik jest policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania. Kluczowa obserwacja: na użytkach zielonych zdejmuje się darninę, a na gruntach ornych humus - i tylko tam wolno rozplantować grunt z wykopu.

Ten sam arkusz w innych sesjach. CKE powtórzyła to zadanie w styczniu 2024 i w czerwcu 2025 (klucz różni się tylko dopiskami o wartościach wynikających z obliczeń zdającego), więc rozwiązanie dotyczy wszystkich trzech sesji.

To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 32 kryteria w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 24 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. Tabela 1 daje 10 punktów i wszystkie dalsze obliczenia z niej korzystają - klucz uznaje wyniki wynikające z wcześniejszych wpisów zdającego, ale dobry start oszczędza nerwów.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Tabela 1. Parametry techniczne kanału

    Kroki 1-6 · po tym etapie masz 10 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Wymiary przekroju z rysunku

    Kryteria: , ,

    R.1.1 szerokość dna wykopu pod kanał melioracyjny [m]: 2,0

    R.1.2 szerokość wykopu pod kanał melioracyjny na powierzchni terenu [m]: 8,0

    R.1.3 głębokość wykopu pod kanał melioracyjny [m]: 1,5

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.

    Trzy wymiary przekroju odczytuje się wprost z Rysunku 1: szerokość dna 2,0 m, szerokość wykopu na powierzchni terenu 8,0 m (łańcuch 3,0 + 2,0 + 3,0) i głębokość 1,5 m. Przekrój pokazuje wykop już po zdjęciu humusu, więc 1,5 m to głębokość w gruncie rodzimym.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Nachylenie skarp

    Kryteria:

    R.1.4 nachylenie skarp wykopu pod kanał [1:n] 1:2

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.

    Na obu skarpach rysunek podaje nachylenie 1 : 2 - na 1 m wysokości przypadają 2 m w poziomie. Zgadza się to z wymiarami: 1,5 m głębokości i 3,0 m rzutu skarpy (1,5 × 2 = 3,0).

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Szerokość skarpy S

    Kryteria:

    R.1.5 szerokość skarpy wykopu pod kanał - S [m]: 3,35

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.

    Skarpa jest przeciwprostokątną trójkąta o przyprostokątnych 1,5 m (głębokość) i 3,0 m (rzut poziomy): S = √(1,5² + 3,0²) = √11,25 = 3,354, po zaokrągleniu do dwóch miejsc 3,35 m. Działanie zapisuje się w miejscu na obliczenia pod tabelą.

    Typowe błędy

    Wpisanie rzutu poziomego 3,0 m zamiast długości skarpy liczonej po pochyleniu.

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Pas skarpy do darniowania

    Kryteria:

    R.1.6 szerokość skarpy wykopu do umocnienia darniną [m]: 1

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.

    Opis robót (punkt 4) mówi, że dolna część skarp będzie umocniona darniną pasem o szerokości 1 m - to ten sam wymiar 1,0 zaznaczony na rysunku wzdłuż skarpy przy dnie.

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Powierzchnia przekroju F

    Kryteria:

    R.1.7 powierzchnia przekroju poprzecznego wykopu pod kanał melioracyjny - F [m2]: 7,5

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.

    Przekrój wykopu to trapez o podstawach 2,0 i 8,0 m i wysokości 1,5 m: F = (2,0 + 8,0) / 2 × 1,5 = 7,5 m².

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Długości kanału

    Kryteria: , ,

    R.1.8 długość kanału melioracyjnego [m]: 240,0

    R.1.9 długość kanału do wykonania na użytkach zielonych [m]: 80,0

    R.1.10 długość kanału do wykonania na gruntach ornych [m]: 160,0

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.

    Szkic lokalizacji daje długość całkowitą 240,0 m (to 0,24 km z opisu robót), z czego 80,0 m biegnie przez użytki zielone, a 160,0 m przez grunty orne.

    Dokument po tym kroku

  7. Etap 2: Tabela 2. Zakres robót ziemnych

    Kroki 7-10 · po tym etapie masz 18 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Darnina z użytków zielonych

    Kryteria: ,

    R.2.1 powierzchnia terenu, z której należy zdjać darninę z użytków zielonych [m2]: 640

    R.2.2 zapisane działanie prowadzące do prawidłowego wyniku

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz zakres robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. W kolumnie 4 obu tabel zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót.

    Darninę zdejmuje się z całego pasa wykopu na odcinku przez użytki zielone: szerokość na powierzchni terenu × długość = 8,0 × 80,0 = 640 m². W kolumnie 4 zapisuje się działanie i wynik - za samo działanie jest osobne kryterium.

    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Humus z gruntów ornych

    Kryteria: ,

    R.2.3 objętość humusu pozyskanego z kanału położonego na gruntach ornych [m3]: 320

    R.2.4 zapisane działanie prowadzące do prawidłowego wyniku

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz zakres robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. W kolumnie 4 obu tabel zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót.

    Na gruntach ornych zdejmuje się humus grubości 0,25 m z pasa szerokości 8,0 m: 8,0 × 0,25 × 160,0 = 320 m³.

    Typowe błędy

    Liczenie humusu na całej długości 240 m - na użytkach zielonych zdejmuje się darninę, nie humus.

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Grunt rodzimy z całego wykopu

    Kryteria: ,

    R.2.5 objętość gruntu rodzimego do odspojenia z wykopu pod kanał na całej jego długości [m3]: 1 800

    R.2.6 zapisane działanie prowadzące do prawidłowego wyniku

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz zakres robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. W kolumnie 4 obu tabel zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót.

    Objętość wykopu to powierzchnia przekroju razy długość: 7,5 × 240,0 = 1 800 m³.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Grunt do rozplantowania

    Kryteria: ,

    R.2.7 objętość gruntu rodzimego, pozyskana z gruntów ornych, przeznaczona do rozplantowania [m3]: 1 200

    R.2.8 zapisane działanie prowadzące do prawidłowego wyniku

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz zakres robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. W kolumnie 4 obu tabel zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót.

    Rozplantować wolno tylko grunt z odcinka na gruntach ornych (opis, punkt 7): 7,5 × 160,0 = 1 200 m³. Reszta pójdzie do wywiezienia w Tabeli 5.

    Dokument po tym kroku

  11. Etap 3: Tabela 3. Zakres robót umocnieniowych

    Kroki 11-15 · po tym etapie masz 23 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Plantowanie dna

    Kryteria:

    R.3.1 powierzchnia dna kanału przeznaczona do plantowania [m2]: 480

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz zakres robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. W kolumnie 4 obu tabel zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót.

    Dno kanału: szerokość × długość = 2,0 × 240,0 = 480 m².

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Plantowanie obu skarp

    Kryteria:

    R.3.2 powierzchnia obu skarp przeznaczona do plantowania [m2]: 1 608

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz zakres robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. W kolumnie 4 obu tabel zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót.

    Skarpy plantuje się na całej szerokości S, po obu stronach i na całej długości: 2 × 3,35 × 240,0 = 1 608 m².

    Dokument po tym kroku

  13. Krok 13: Darniowanie pasem 1 m

    Kryteria:

    R.3.3 powierzchnia obu skarp przeznaczona do darniowania pasem o szerokości 1 m [m2]: 480

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz zakres robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. W kolumnie 4 obu tabel zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót.

    Dolny pas obu skarp szerokości 1 m: 2 × 1,0 × 240,0 = 480 m².

    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Humusowanie i obsiew

    Kryteria:

    R.3.4 powierzchnia obu skarp przeznaczona do humusowania i obiewu mieszanką traw [m2]: 1 128

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz zakres robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. W kolumnie 4 obu tabel zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót.

    Humusuje się to, co zostaje nad pasami darniny: 1 608 - 480 = 1 128 m².

    Dokument po tym kroku

  15. Krok 15: Humus do obsypania skarp

    Kryteria:

    R.3.5 objętość humusu potrzebna do obsypania skarp powyżej pasów darniny [m3]: 112,8 lub objętość wynikająca z obliczonej powierzchni w R.3.4

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz zakres robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. W kolumnie 4 obu tabel zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót.

    Warstwa humusu na skarpach ma 0,1 m (opis, punkt 6): 1 128 × 0,1 = 112,8 m³.

    Dokument po tym kroku

  16. Etap 4: Tabela 4. Kontrola jakości

    Kroki 16-17 · po tym etapie masz 28 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 16: Powierzchnia do humusowania

    Kryteria:

    R.4.1 powierzchnia przeznaczona do humusowania: 1 128 lub wynikająca z obliczeń zdajacego w Tabeli 3

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Kontrola jakości powinna objąć 5 % humusowanej powierzchni skarp. Obliczenie tej powierzchni zapisz w kolumnie 4 w Tabeli 4.

    W kolumnie 2 przepisuje się powierzchnię humusowania z Tabeli 3: 1 128.

    Dokument po tym kroku

  17. Krok 17: Powierzchnia objęta kontrolą

    Kryteria: , , ,

    R.4.2 powierzchnia objęta kontrolą jakości: 56 lub wynikająca z wielkości zapisanej w kol. 2

    R.4.3 wpisana jednostka powierzchni: m2

    R.4.4 wynik obliczeń w kol. 4 zaokraglony do pełnych metrów

    R.4.5 w kol. 4 zapisane działanie prowadzące do obliczenia powierzchni objętej kontrolą jakości

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Kontrola jakości powinna objąć 5 % humusowanej powierzchni skarp. Obliczenie tej powierzchni zapisz w kolumnie 4 w Tabeli 4.

    Kontrola obejmuje 5% powierzchni: 1 128 × 5% = 56,4 m², po zaokrągleniu do pełnych metrów 56 m². Klucz ocenia osobno wynik, jednostkę, zaokrąglenie i zapisane działanie, więc w kolumnie 4 warto zapisać wszystko: działanie, zaokrąglony wynik i „m²”, mimo że jednostka jest też wydrukowana w kolumnie 3.

    Typowe błędy

    Pozostawienie 56,4 - arkusz wymaga pełnych metrów.

    Dokument po tym kroku

  18. Etap 5: Tabele 5 i 6. Koszt wywiezienia nadmiaru

    Kroki 18-21 · po tym etapie masz 32 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 18: Humus do wywiezienia

    Kryteria:

    R.5.1 koszt całkowity wywiezienia nadmiaru materiału, humus [zł]: 2 072 lub ilość materiału wynikająca z Tabeli 5

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    W Tabeli 5 oblicz ilości humusu, gruntu rodzimego i darniny, niewykorzystane do wykonania kanału melioracyjnego, przeznaczone do wywiezienia poza teren budowy, a następnie w Tabeli 6 oblicz koszty transportu tych materiałów.

    Z gruntów ornych pozyskano 320 m³ humusu, a na skarpy potrzeba 112,8 m³, więc wywozi się 320 - 112,8 = 207,2 m³ (Tabela 5). Koszt w Tabeli 6: 207,2 × 10,0 = 2 072 zł.

    Dokument po tym kroku

  19. Krok 19: Grunt rodzimy do wywiezienia

    Kryteria:

    R.5.2 koszt całkowity wywiezienia nadmiaru materiału, grunt rodzimy [zł]: 6 000 lub ilość materiału wynikająca z Tabeli 5

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    W Tabeli 5 oblicz ilości humusu, gruntu rodzimego i darniny, niewykorzystane do wykonania kanału melioracyjnego, przeznaczone do wywiezienia poza teren budowy, a następnie w Tabeli 6 oblicz koszty transportu tych materiałów.

    Z 1 800 m³ urobku 1 200 m³ zostaje rozplantowane na gruntach ornych, wywozi się 600 m³: 600 × 10,0 = 6 000 zł.

    Dokument po tym kroku

  20. Krok 20: Darnina do wywiezienia

    Kryteria:

    R.5.3 koszt całkowity wywiezienia nadmiaru materiału, darnina [zł]: 400 lub ilość materiału wynikająca z Tabeli 5

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    W Tabeli 5 oblicz ilości humusu, gruntu rodzimego i darniny, niewykorzystane do wykonania kanału melioracyjnego, przeznaczone do wywiezienia poza teren budowy, a następnie w Tabeli 6 oblicz koszty transportu tych materiałów.

    Zdjęto 640 m² darniny, a na umocnienie skarp idzie 480 m² - nadmiar to 160 m². Darninę liczy się w m², ze stawką 2,5 zł/m²: 160 × 2,5 = 400 zł.

    Typowe błędy

    Zastosowanie stawki 10,0 zł (za m³) do darniny.

    Dokument po tym kroku

  21. Krok 21: Razem koszty

    Kryteria:

    R.5.4 razem koszty wywiezienia nadmiaru materiałów [zł]: 8 472 lub wynikające z obliczeń zdającego

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    W Tabeli 5 oblicz ilości humusu, gruntu rodzimego i darniny, niewykorzystane do wykonania kanału melioracyjnego, przeznaczone do wywiezienia poza teren budowy, a następnie w Tabeli 6 oblicz koszty transportu tych materiałów.

    Suma kosztów: 2 072 + 6 000 + 400 = 8 472 zł. Wiersz „Razem” nie ma wydzielonej komórki, więc wynik wpisuje się w tym wierszu pod kolumną 6.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.