BUD.22-01-23.01-SGStyczeń 2023 · 21 kroków · ok. 27 min · 32 kryteria z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Kanał melioracyjny i kosztorys
Trzeba wykonać kanał melioracyjny o długości 240 m, z czego 80 m biegnie przez użytki zielone, a 160 m przez grunty orne. Na podstawie przekroju poprzecznego wykopu i szkicu lokalizacji (Rysunek 1) oraz opisu robót trzeba zestawić parametry przekroju, policzyć roboty ziemne (darnina, humus, grunt rodzimy) i umocnieniowe (plantowanie, darniowanie, humusowanie skarp), powierzchnię objętą kontrolą jakości i koszt wywiezienia nadmiaru materiałów.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie wyniki i działania w tabelach arkusza. W podglądzie tłem są strony arkusza (nad tabelami - Rysunek 1), wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto.
Dane. Wszystkie liczby pochodzą z Rysunku 1 i opisu robót. W skrypcie każdy wynik jest policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania. Kluczowa obserwacja: na użytkach zielonych zdejmuje się darninę, a na gruntach ornych humus - i tylko tam wolno rozplantować grunt z wykopu.
Pokrewny arkusz. To samo zadanie z tymi samymi danymi CKE wydała ponownie w czerwcu 2023 (z innym składem stron i drobnymi zmianami w poleceniach) - jego rozwiązanie ma te same wyniki.
To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 32 kryteria w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 24 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. Tabela 1 daje 10 punktów i wszystkie dalsze obliczenia z niej korzystają - klucz uznaje wyniki wynikające z wcześniejszych wpisów zdającego, ale dobry start oszczędza nerwów.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Tabela 1. Parametry techniczne kanału
Kroki 1-6 · po tym etapie masz 10 z 32 kryteriów (pkt)
Krok 1: Wymiary przekroju z rysunku
Kryteria: , ,
R.1.1 szerokość dna wykopu pod kanał melioracyjny [m] - 2,0
R.1.2 szerokość wykopu pod kanał melioracyjny na powierzchni terenu [m] - 8,0
R.1.3 głębokość wykopu pod kanał melioracyjny [m] - 1,5
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.
Trzy wymiary przekroju odczytuje się wprost z Rysunku 1: szerokość dna 2,0 m, szerokość wykopu na powierzchni terenu 8,0 m (łańcuch 3,0 + 2,0 + 3,0) i głębokość 1,5 m. Przekrój pokazuje wykop już po zdjęciu humusu, więc 1,5 m to głębokość w gruncie rodzimym.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Nachylenie skarp
Kryteria:
R.1.4 nachylenie skarp wykopu pod kanał [1:n] - 1:2
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.
Na obu skarpach rysunek podaje nachylenie 1 : 2 - na 1 m wysokości przypadają 2 m w poziomie. Zgadza się to z wymiarami: 1,5 m głębokości i 3,0 m rzutu skarpy (1,5 × 2 = 3,0).
Dokument po tym kroku
Krok 3: Szerokość skarpy S
Kryteria:
R.1.5 szerokość skarpy wykopu pod kanał - S [m] - 3,35
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.
Skarpa jest przeciwprostokątną trójkąta o przyprostokątnych 1,5 m (głębokość) i 3,0 m (rzut poziomy): S = √(1,5² + 3,0²) = √11,25 = 3,354, po zaokrągleniu do dwóch miejsc 3,35 m. Działanie zapisuje się w miejscu na obliczenia pod tabelą.
Typowe błędy
Wpisanie rzutu poziomego 3,0 m zamiast długości skarpy liczonej po pochyleniu.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Pas skarpy do darniowania
Kryteria:
R.1.6 szerokość skarpy wykopu do umocnienia darniną [m] - 1
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.
Opis robót (punkt 4) mówi, że dolna część skarp będzie umocniona darniną pasem o szerokości 1 m - to ten sam wymiar 1,0 zaznaczony na rysunku wzdłuż skarpy przy dnie.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Powierzchnia przekroju F
Kryteria:
R.1.7 powierzchnia przekroju poprzecznego wykopu pod kanał melioracyjny - F [m2] - 7,50
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.
Przekrój wykopu to trapez o podstawach 2,0 i 8,0 m i wysokości 1,5 m: F = (2,0 + 8,0) / 2 × 1,5 = 7,5 m².
Dokument po tym kroku
Krok 6: Długości kanału
Kryteria: , ,
R.1.8 długość kanału melioracyjnego [m] - 240,0
R.1.9 długość kanału do wykonania na użytkach zielonych [m] - 80,0
R.1.10 długość kanału do wykonania na gruntach ornych [m] - 160,0
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z danych przedstawionych na Rysunku 1 oraz informacji podanych w Opisie planowanych robót i warunków ich wykonania zapisz w Tabeli 1 wymiary parametrów technicznych przekroju poprzecznego oraz długości odcinków kanału melioracyjnego na użytkach zielonych i na gruntach ornych.
Szkic lokalizacji daje długość całkowitą 240,0 m (to 0,24 km z opisu robót), z czego 80,0 m biegnie przez użytki zielone, a 160,0 m przez grunty orne.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Tabela 2. Zakres robót ziemnych
Kroki 7-10 · po tym etapie masz 18 z 32 kryteriów (pkt)
Krok 7: Darnina z użytków zielonych
Kryteria: ,
R.2.1 powierzchnia terenu, z której należy zdjąć darninę z użytków zielonych [m2] - 640
R.2.2 zapisane działanie prowadzące do prawidłowego wyniku
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz ilości robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. Wyniki obliczeń przedstaw w Tabeli 2 oraz w Tabeli 3. W kolumnie 4 w Tabelach 2 i 3 zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót ziemnych i umocnieniowych.
Darninę zdejmuje się z całego pasa wykopu na odcinku przez użytki zielone: szerokość na powierzchni terenu × długość = 8,0 × 80,0 = 640 m². W kolumnie 4 zapisuje się działanie i wynik - za samo działanie jest osobne kryterium.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Humus z gruntów ornych
Kryteria: ,
R.2.3 objętość humusu pozyskanego z kanału położonego na gruntach ornych [m3] - 320
R.2.4 zapisane działanie prowadzące do prawidłowego wyniku
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz ilości robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. Wyniki obliczeń przedstaw w Tabeli 2 oraz w Tabeli 3. W kolumnie 4 w Tabelach 2 i 3 zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót ziemnych i umocnieniowych.
Na gruntach ornych zdejmuje się humus grubości 0,25 m z pasa szerokości 8,0 m: 8,0 × 0,25 × 160,0 = 320 m³.
Typowe błędy
Liczenie humusu na całej długości 240 m - na użytkach zielonych zdejmuje się darninę, nie humus.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Grunt rodzimy z całego wykopu
Kryteria: ,
R.2.5 objętość gruntu rodzimego do odspojenia z wykopu pod kanał na całej jego długości [m3] - 1 800
R.2.6 zapisane działanie prowadzące do prawidłowego wyniku
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz ilości robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. Wyniki obliczeń przedstaw w Tabeli 2 oraz w Tabeli 3. W kolumnie 4 w Tabelach 2 i 3 zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót ziemnych i umocnieniowych.
Objętość wykopu to powierzchnia przekroju razy długość: 7,5 × 240,0 = 1 800 m³.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Grunt do rozplantowania
Kryteria: ,
R.2.7 objętość gruntu rodzimego, pozyskana z gruntów ornych, przeznaczona do rozplantowania [m3] - 1 200
R.2.8 zapisane działanie prowadzące do prawidłowego wyniku
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz ilości robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. Wyniki obliczeń przedstaw w Tabeli 2 oraz w Tabeli 3. W kolumnie 4 w Tabelach 2 i 3 zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót ziemnych i umocnieniowych.
Rozplantować wolno tylko grunt z odcinka na gruntach ornych (opis, punkt 7): 7,5 × 160,0 = 1 200 m³. Reszta pójdzie do wywiezienia w Tabeli 5.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Tabela 3. Zakres robót umocnieniowych
Kroki 11-15 · po tym etapie masz 23 z 32 kryteriów (pkt)
Krok 11: Plantowanie dna
Kryteria:
R.3.1 powierzchnia dna kanału przeznaczona do plantowania [m2] - 480
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz ilości robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. Wyniki obliczeń przedstaw w Tabeli 2 oraz w Tabeli 3. W kolumnie 4 w Tabelach 2 i 3 zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót ziemnych i umocnieniowych.
Dno kanału: szerokość × długość = 2,0 × 240,0 = 480 m².
Dokument po tym kroku
Krok 12: Plantowanie obu skarp
Kryteria:
R.3.2 powierzchnia obu skarp przeznaczona do plantowania [m2] - 1 608
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz ilości robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. Wyniki obliczeń przedstaw w Tabeli 2 oraz w Tabeli 3. W kolumnie 4 w Tabelach 2 i 3 zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót ziemnych i umocnieniowych.
Skarpy plantuje się na całej szerokości S, po obu stronach i na całej długości: 2 × 3,35 × 240,0 = 1 608 m².
Dokument po tym kroku
Krok 13: Darniowanie pasem 1 m
Kryteria:
R.3.3 powierzchnia obu skarp przeznaczona do darniowania pasem o szerokości 1 m [m2] - 480
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz ilości robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. Wyniki obliczeń przedstaw w Tabeli 2 oraz w Tabeli 3. W kolumnie 4 w Tabelach 2 i 3 zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót ziemnych i umocnieniowych.
Dolny pas obu skarp szerokości 1 m: 2 × 1,0 × 240,0 = 480 m².
Dokument po tym kroku
Krok 14: Humusowanie i obsiew
Kryteria:
R.3.4 powierzchnia obu skarp przeznaczona do humusowania i obiewu mieszanką traw [m2] - 1 128
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz ilości robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. Wyniki obliczeń przedstaw w Tabeli 2 oraz w Tabeli 3. W kolumnie 4 w Tabelach 2 i 3 zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót ziemnych i umocnieniowych.
Humusuje się to, co zostaje nad pasami darniny: 1 608 - 480 = 1 128 m².
Dokument po tym kroku
Krok 15: Humus do obsypania skarp
Kryteria:
R.3.5 objętość humusu potrzebna do obsypania skarp powyżej pasów darniny [m3] - 112,8
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w Tabeli 1 oraz w założeniach wyjściowych do rozwiązania zadania, oblicz ilości robót ziemnych i umocnieniowych, które należy wykonać podczas realizacji kanału melioracyjnego. Wyniki obliczeń przedstaw w Tabeli 2 oraz w Tabeli 3. W kolumnie 4 w Tabelach 2 i 3 zapisz działania prowadzące do obliczenia wyszczególnionych w tabelach wielkości robót ziemnych i umocnieniowych.
Warstwa humusu na skarpach ma 0,1 m (opis, punkt 6): 1 128 × 0,1 = 112,8 m³.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Tabela 4. Kontrola jakości
Kroki 16-17 · po tym etapie masz 28 z 32 kryteriów (pkt)
Krok 16: Powierzchnia do humusowania
Kryteria:
R.4.1 powierzchnia przeznaczona do humusowania - 1 128 lub wynikająca z obliczeń zdającego w Tabeli 3
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Kontrola jakości powinna objąć 5% humusowanej powierzchni skarp. Obliczenie tej powierzchni zapisz w kolumnie 4 w Tabeli 4.
W kolumnie 2 przepisuje się powierzchnię humusowania z Tabeli 3: 1 128.
Dokument po tym kroku
Krok 17: Powierzchnia objęta kontrolą
Kryteria: , , ,
R.4.2 powierzchnia objęta kontrolą jakości - 56 lub wynikająca wielkości zapisanej w kol. 2
R.4.3 wpisana jednostka powierzchni - m2
R.4.4 wynik obliczeń w kol. 4 zaokrąglony do pełnych metrów w górę
R.4.5 w kol. 4 zapisane działanie prowadzące do obliczenia powierzchni objętej kontrolą jakości
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Kontrola jakości powinna objąć 5% humusowanej powierzchni skarp. Obliczenie tej powierzchni zapisz w kolumnie 4 w Tabeli 4.
Kontrola obejmuje 5% powierzchni: 1 128 × 5% = 56,4 m², po zaokrągleniu do pełnych metrów 56 m². Klucz ocenia osobno wynik, jednostkę, zaokrąglenie i zapisane działanie, więc w kolumnie 4 warto zapisać wszystko: działanie, zaokrąglony wynik i „m²”, mimo że jednostka jest też wydrukowana w kolumnie 3.
⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: arkusz każe zaokrąglić zwyczajnie „do pełnych metrów” - z danych wychodzi 56 m² i taką wartość podaje klucz w R.4.2, ale kryterium R.4.4 mówi o zaokrągleniu „do pełnych metrów w górę”, co dałoby 57 m². Zapisane jest 56 - zgodnie z arkuszem i z wartością w kluczu (R.4.2).
Typowe błędy
Pozostawienie 56,4 - arkusz wymaga pełnych metrów.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Tabele 5 i 6. Koszt wywiezienia nadmiaru
Kroki 18-21 · po tym etapie masz 32 z 32 kryteriów (pkt)
W Tabeli 5 oblicz ilości humusu, gruntu rodzimego i darniny, niewykorzystane do wykonania kanału melioracyjnego, przeznaczone do wywiezienia poza teren budowy, a następnie w Tabeli 6 oblicz koszty wywiezienia tych materiałów.
Z gruntów ornych pozyskano 320 m³ humusu, a na skarpy potrzeba 112,8 m³, więc wywozi się 320 - 112,8 = 207,2 m³ (Tabela 5). Koszt w Tabeli 6: 207,2 × 10,0 = 2 072 zł.
W Tabeli 5 oblicz ilości humusu, gruntu rodzimego i darniny, niewykorzystane do wykonania kanału melioracyjnego, przeznaczone do wywiezienia poza teren budowy, a następnie w Tabeli 6 oblicz koszty wywiezienia tych materiałów.
Z 1 800 m³ urobku 1 200 m³ zostaje rozplantowane na gruntach ornych, wywozi się 600 m³: 600 × 10,0 = 6 000 zł.
W Tabeli 5 oblicz ilości humusu, gruntu rodzimego i darniny, niewykorzystane do wykonania kanału melioracyjnego, przeznaczone do wywiezienia poza teren budowy, a następnie w Tabeli 6 oblicz koszty wywiezienia tych materiałów.
Zdjęto 640 m² darniny, a na umocnienie skarp idzie 480 m² - nadmiar to 160 m². Darninę liczy się w m², ze stawką 2,5 zł/m²: 160 × 2,5 = 400 zł.
Typowe błędy
Zastosowanie stawki 10,0 zł (za m³) do darniny.
Dokument po tym kroku
Krok 21: Razem koszty
Kryteria:
R.5.4 razem koszty wywiezienia nadmiaru materiałów [zł] - 8 472
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
W Tabeli 5 oblicz ilości humusu, gruntu rodzimego i darniny, niewykorzystane do wykonania kanału melioracyjnego, przeznaczone do wywiezienia poza teren budowy, a następnie w Tabeli 6 oblicz koszty wywiezienia tych materiałów.
Suma kosztów: 2 072 + 6 000 + 400 = 8 472 zł. Wiersz „Razem” nie ma wydzielonej komórki, więc wynik wpisuje się w tym wierszu pod kolumną 6.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.