Przejdź do głównej treści
BUD.28-01-23.06-SGCzerwiec 2023 · 17 kroków · ok. 86 min · 36 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Projekt i montaż przyłącza gazowego

Zadanie. Przyłącze gazowe niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11 ma doprowadzić gaz ziemny podgrupy E do zakładu produkcyjnego (zapotrzebowanie 990 kWh/h, długość 12 m). Trzeba dobrać średnicę i jednostkową stratę ciśnienia z nomogramu oraz policzyć całkowitą stratę, rzeczywistą średnicę wewnętrzną i rzeczywistą prędkość gazu (tabela A), uzupełnić wykaz informacji protokołu próby ciśnieniowej (tabela B), nazwać punkty charakterystyczne sieci oznaczone tablicami orientacyjnymi (tabela C) i na stanowisku wykonać elektrooporowo fragment gazociągu: zaślepka EC DN 25, odcinek rury 40 cm, trójnik ET DN 25 i odcinek 35 cm.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele i rysunki z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto), a każda liczba jest policzona z danych arkusza i porównana z kluczem oceniania CKE. Odczyty z nomogramu (średnica, jednostkowa strata ciśnienia) są wartościami z klucza - na egzaminie odczytuje się je z nomogramu wydrukowanego w arkuszu, a obok jest jego wycinek. Fragment gazociągu i przebieg zgrzewania elektrooporowego są opisane jako lista poleceń zbudowana z kryteriów klucza - egzaminator ocenia je na stanowisku. Opis nie dodaje niczego spoza arkusza i klucza.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 36 kryteriów, każde za 1 punkt: 22 za tabele i rysunki (rozwiązane tu w całości) oraz 14 za wykonany fragment gazociągu i przebieg zgrzewania, które egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 27 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje też inne poprawne warianty wymienione po „lub”, w tym wartości wynikające z wcześniejszych wpisów zdającego (błąd w jednej kolumnie nie przekreśla kolejnych).

Arkusz każe opisać wykonany gazociąg swoim numerem PESEL - w rozwiązaniu w tym miejscu stoi imię i nazwisko autora (Bartosz Bryniarski).

  1. Etap 1: Obliczenia projektowe przyłącza - tabela A

    Kroki 1-10 · po tym etapie masz 10 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Typoszereg rury i prędkość wstępna

    Kryteria:

    R.1.1 W tabeli A zapisane: w kol. 01 - SDR: 11 i w kol. 02 - v [m/s]: 10

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczenia projektowe przyłącza gazowego niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11. Dla projektowanego przyłącza gazowego: dobierz średnicę nominalną przyłącza, ustal jednostkową stratę ciśnienia w przyłączu, a następnie oblicz całkowitą stratę ciśnienia, rzeczywistą wewnętrzną średnicę i rzeczywistą prędkość gazu.

    Dwie pierwsze kolumny to dane przepisane z arkusza: przyłącze będzie wykonane z rury PE100 SDR 11 (tabela 1), a zakładana wstępna prędkość gazu to v = 10 m/s (objaśnienia do wzoru na dw w tabeli 2).

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Zapotrzebowanie na gaz

    Kryteria:

    R.1.2 W tabeli A zapisane: w kol. 03 - W [kWh/h]: 990 i w kol. 04 - Q [m3/h]: 90

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczenia projektowe przyłącza gazowego niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11. Dla projektowanego przyłącza gazowego: dobierz średnicę nominalną przyłącza, ustal jednostkową stratę ciśnienia w przyłączu, a następnie oblicz całkowitą stratę ciśnienia, rzeczywistą wewnętrzną średnicę i rzeczywistą prędkość gazu.

    Zapotrzebowanie zakładu jest podane w kilowatogodzinach na godzinę: W = 990 kWh/h. Na metry sześcienne przelicza je wzór z tabeli 2: Q = W / k, gdzie współczynnik konwersji k = 11. Q = 990 / 11 = 90 m³/h. Kolumna 03 to 990, kolumna 04 to 90 - jedno kryterium obejmuje oba wpisy.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Długość rzeczywista

    Kryteria:

    R.1.3 W tabeli A zapisane: w kol. 05 - L [m]: 12

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczenia projektowe przyłącza gazowego niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11. Dla projektowanego przyłącza gazowego: dobierz średnicę nominalną przyłącza, ustal jednostkową stratę ciśnienia w przyłączu, a następnie oblicz całkowitą stratę ciśnienia, rzeczywistą wewnętrzną średnicę i rzeczywistą prędkość gazu.

    Długość rzeczywista przyłącza z tabeli 1: L = 12 m.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Długość obliczeniowa

    Kryteria:

    R.1.4 W tabeli A zapisane: w kol. 06 - Lo [m]: 13,2

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczenia projektowe przyłącza gazowego niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11. Dla projektowanego przyłącza gazowego: dobierz średnicę nominalną przyłącza, ustal jednostkową stratę ciśnienia w przyłączu, a następnie oblicz całkowitą stratę ciśnienia, rzeczywistą wewnętrzną średnicę i rzeczywistą prędkość gazu.

    Klucz wymaga w kolumnie 06 wartości 13,2 m, czyli długości rzeczywistej powiększonej o 10%: Lo = 1,1 · 12 = 13,2 m.

    ⚠️ Brak danych w arkuszu: tabele 1 i 2 nie podają, jak ustalić długość obliczeniową - współczynnik 1,1 przyjęto według klucza (wynika z wartości 13,2 m w kryterium R.1.4).

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Wstępna średnica wewnętrzna

    Kryteria:

    R.1.5 W tabeli A zapisane: w kol. 07 - dw [mm]: 56,4

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczenia projektowe przyłącza gazowego niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11. Dla projektowanego przyłącza gazowego: dobierz średnicę nominalną przyłącza, ustal jednostkową stratę ciśnienia w przyłączu, a następnie oblicz całkowitą stratę ciśnienia, rzeczywistą wewnętrzną średnicę i rzeczywistą prędkość gazu.

    Wzór z tabeli 2: dw = 18,8 · √(Q / v) = 18,8 · √(90 / 10) = 18,8 · 3 = 56,4 mm. To średnica, przy której gaz płynąłby z założoną prędkością 10 m/s - punkt wyjścia do doboru rury.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Średnica nominalna z nomogramu

    Kryteria:

    R.1.6 W tabeli A zapisane: w kol. 08 - DN [mm]: 90 lub wartość średnicy wynikająca z nomogramu

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Do ustalenia średnicy nominalnej oraz jednostkowej straty ciśnienia skorzystaj z nomogramu przedstawionego na rysunku 1.

    Linie nomogramu są opisane wymiarem rury: średnica zewnętrzna × grubość ścianki. Średnica wewnętrzna to średnica nominalna minus dwie grubości ścianki. Uwaga pod tabelą 2 każe wziąć pierwszą rurę, której średnica wewnętrzna jest większa niż 56,4 mm: 63 × 5,8 daje 63 - 2 · 5,8 = 51,4 mm (za mało), następna na nomogramie 90 × 8,2 daje 73,6 mm. Stąd DN = 90 mm.

    Typowe błędy

    Dobór rury po średnicy nominalnej (63 > 56,4) zamiast po wewnętrznej (51,4 < 56,4) daje za małą rurę.

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Jednostkowa strata ciśnienia

    Kryteria:

    R.1.7 W tabeli A zapisane: w kol. 09 - ∆p/L [Pa/m]: 3 lub wartość wynikająca z nomogramu dla średnicy zapisanej w kol. 08 i zapotrzebowania na gaz zapisanego w kol. 03

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Do ustalenia średnicy nominalnej oraz jednostkowej straty ciśnienia skorzystaj z nomogramu przedstawionego na rysunku 1.

    Dla Q = 90 m³/h na osi poziomej idź pionowo do linii 90 × 8,2 i odczytaj stratę na osi pionowej - około 3 Pa/m. Gwiazdka przy kolumnie 09 każe zaokrąglić odczyt do liczby całkowitej: 3 Pa/m (wartość jak w kluczu).

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Całkowita strata ciśnienia w przyłączu

    Kryteria:

    R.1.8 W tabeli A zapisane: w kol. 10 - całkowita strata ciśnienia [Pa] : 39,60 lub wartość wynikająca z iloczynu wartości zapisanych w kol. 06 i 09

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczenia projektowe przyłącza gazowego niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11. Dla projektowanego przyłącza gazowego: dobierz średnicę nominalną przyłącza, ustal jednostkową stratę ciśnienia w przyłączu, a następnie oblicz całkowitą stratę ciśnienia, rzeczywistą wewnętrzną średnicę i rzeczywistą prędkość gazu.

    Strata całkowita = długość obliczeniowa × jednostkowa strata: 13,2 · 3 = 39,60 Pa (dwa miejsca po przecinku, jak każe uwaga pod tabelą).

    Typowe błędy

    Mnożenie przez długość rzeczywistą (12 · 3 = 36,00) zamiast obliczeniowej.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Rzeczywista średnica wewnętrzna

    Kryteria:

    R.1.9 W tabeli A zapisane: w kol. 11 - drz [mm]: 73,6 lub wartość wynikająca z wartości średnicy zapisanej w kol. 08 pomniejszonej o dwie grubości ścianki odczytane z nomogramu dla tej średnicy

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczenia projektowe przyłącza gazowego niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11. Dla projektowanego przyłącza gazowego: dobierz średnicę nominalną przyłącza, ustal jednostkową stratę ciśnienia w przyłączu, a następnie oblicz całkowitą stratę ciśnienia, rzeczywistą wewnętrzną średnicę i rzeczywistą prędkość gazu.

    Dla dobranej rury 90 × 8,2: drz = 90 - 2 · 8,2 = 73,6 mm.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Rzeczywista prędkość gazu

    Kryteria:

    R.1.10 W tabeli A zapisane: w kol. 12 - vrz [m/s]: 5,86 lub wartość wynikająca z iloczynu 353·Q/drz² obliczonego z wartości zapisanych w kol. 04 i 11

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczenia projektowe przyłącza gazowego niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11. Dla projektowanego przyłącza gazowego: dobierz średnicę nominalną przyłącza, ustal jednostkową stratę ciśnienia w przyłączu, a następnie oblicz całkowitą stratę ciśnienia, rzeczywistą wewnętrzną średnicę i rzeczywistą prędkość gazu.

    Wzór z tabeli 2: vrz = 353 · Q / drz². Bez zaokrąglania wyników pośrednich: 353 · 90 = 31 770, 73,6² = 5 416,96, 31 770 / 5 416,96 = 5,8649, po zaokrągleniu 5,86 m/s. Prędkość spadła z założonych 10 m/s, bo rura jest szersza niż wstępnie obliczona średnica.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 2: Protokół próby ciśnieniowej - tabela B

    Kroki 11-13 · po tym etapie masz 16 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Data protokołu i komisja

    Kryteria: ,

    R.2.1 W tabeli B zapisane: Data sporządzenia protokołu

    R.2.2 W tabeli B zapisane: Nazwiska osób wykonujących próbę / Imiona i nazwiska członków komisji

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    W tabeli B uzupełnij wykaz informacji, które powinien zawierać protokół z przeprowadzonej próby ciśnieniowej gazociągu polietylenowego.

    Tabela ma osiem informacji wpisanych i sześć pustych wierszy (1, 6, 7, 8, 9 i 12) - kolejność jest dowolna. Pierwsze dwie brakujące informacje według klucza: data sporządzenia protokołu i osoby uczestniczące w próbie. Wiersz 4 ma już „Nazwisko osób wykonujących próbę”, więc z dwóch sformułowań przyjmowanych przez klucz wpisano drugie: imiona i nazwiska członków komisji - inaczej ta sama informacja stałaby w tabeli dwa razy.

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Ciśnienie MOP i czas próby

    Kryteria: ,

    R.2.3 W tabeli B zapisane: Wartość maksymalnego ciśnienia roboczego MOP gazociągu

    R.2.4 W tabeli B zapisane: Czas trwania próby

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    W tabeli B uzupełnij wykaz informacji, które powinien zawierać protokół z przeprowadzonej próby ciśnieniowej gazociągu polietylenowego.

    Kolejne informacje z klucza: wartość maksymalnego ciśnienia roboczego MOP gazociągu (od niej zależą warunki próby) oraz czas trwania próby.

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Czynnik próbny i wynik próby

    Kryteria: ,

    R.2.5 W tabeli B zapisane: Czynnik próbny

    R.2.6 W tabeli B zapisane: Wartość rzeczywistego spadku ciśnienia / wynik próby

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    W tabeli B uzupełnij wykaz informacji, które powinien zawierać protokół z przeprowadzonej próby ciśnieniowej gazociągu polietylenowego.

    Ostatnie dwie: czynnik próbny (medium, którym napełnia się gazociąg na czas próby) i wartość rzeczywistego spadku ciśnienia, czyli wynik próby. Klucz dopuszcza inne sformułowania poprawne merytorycznie.

    Typowe błędy

    Wpisanie informacji, która już jest w tabeli (np. metoda pomiaru ciśnienia), nie daje punktu - liczą się tylko brakujące pozycje z klucza.

    Dokument po tym kroku
  14. Etap 3: Punkty charakterystyczne sieci - tabela C

    Kroki 14-15 · po tym etapie masz 22 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 14: Tablice W, T, P

    Kryteria: , ,

    R.3.1 Na tabeli C zapisane: sączek węchowy / węchadło / węchówka

    R.3.2 Na tabeli C zapisane: odgałęzienie / trójnik

    R.3.3 Na tabeli C zapisane: punkt pomiarowy

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    W tabeli C uzupełnij nazwy punktów charakterystycznych sieci gazowej opisanych za pomocą tablic orientacyjnych.

    Duża litera na żółtej tablicy „GAZ” to skrót nazwy punktu, który tablica wskazuje: W - sączek węchowy (klucz przyjmuje też węchadło i węchówkę), T - odgałęzienie (trójnik), P - punkt pomiarowy.

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Tablice Pz, O, U

    Kryteria: , ,

    R.3.4 Na tabeli C zapisane: punkt załamania / punkt załamania trasy gazociągu

    R.3.5 Na tabeli C zapisane: odwadniacz

    R.3.6 Na tabeli C zapisane: armatura upustowa / upust

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    W tabeli C uzupełnij nazwy punktów charakterystycznych sieci gazowej opisanych za pomocą tablic orientacyjnych.

    Dalej: Pz - punkt załamania trasy gazociągu, O - odwadniacz, U - upust (armatura upustowa). Litery P i Pz łatwo pomylić - P to punkt pomiarowy, Pz punkt załamania.

    Dokument po tym kroku
  16. Etap 4: Fragment gazociągu PE - opis praktyki

    Kroki 16-17 · po tym etapie masz 36 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 16: Fragment gazociągu polietylenowego

    Kryteria: , , , , , , , , ,

    R.4.1 Trójnik równoprzelotowy ET zgrzany z odcinkami rur DN25 - wysunięte wskaźniki optyczne świadczące o prawidłowo wykonanym połączeniu

    R.4.2 Zaślepka EC zgrzana z odcinkiem rury DN25 - wysunięte wskaźniki optyczne świadczące o prawidłowo wykonanym połączeniu

    R.4.3 Usunięta utleniona warstwa PE z powierzchni rur, z obu stron trójnika, na długości nie mniejszej niż 1 cm, świadcząca o prawidłowym przygotowaniu rur do zgrzewania

    R.4.4 Usunięta utleniona warstwa PE z powierzchni rury od strony zaślepki, na długości nie mniejszej niż 1 cm, świadcząca o prawidłowym przygotowaniu rur do zgrzewania

    R.4.5 Widoczna zaznaczona markerem głębokość wsunięcia rur DN25 z obu stron trójnika

    R.4.6 Widoczna zaznaczona markerem głębokość wsunięcia rury DN25 w zaślepkę

    R.4.7 Długość zamontowanego odcinka rury DN25 z lewej strony trójnika, mierzona do jego osi, wynosi 40 cm ±1 cm

    R.4.8 Długość zamontowanego odcinka rury DN25 z prawej strony trójnika, mierzona do jego osi, wynosi 35 cm ±1 cm

    R.4.9 Wolny koniec rury DN25 jest przycięty prostopadle do osi

    R.4.10 Wolny koniec rury DN25 jest pozbawiony wiórów i zadziorów

    ok. 40 min
    Polecenie z arkusza

    Na wyposażonym stanowisku wykonaj, zgodnie z rysunkiem 2, fragment gazociągu polietylenowego. Do wykonania połączeń zastosuj metodę zgrzewania elektrooporowego.

    Rysunek 2: zaślepka EC DN 25 na końcu odcinka rury DN 25, który do osi trójnika ET DN 25 ma 40 cm, a za trójnikiem odcinek DN 25 długości 35 cm. Najpierw obrabia się wszystkie rury, zgłasza gotowość, a zgrzewa po zgodzie; na końcu opisuje gazociąg numerem PESEL (w rozwiązaniu: Bartosz Bryniarski). Gotowy fragment egzaminator ocenia według dziesięciu kryteriów klucza - polecenia w ich kolejności:

    1. Zgrzej trójnik równoprzelotowy ET z odcinkami rur DN 25 tak, żeby wskaźniki optyczne wysunęły się.
    2. Zgrzej zaślepkę EC z odcinkiem rury DN 25 - także z wysuniętymi wskaźnikami optycznymi.
    3. Usuń utlenioną warstwę PE z powierzchni rur z obu stron trójnika na długości nie mniejszej niż 1 cm.
    4. Tak samo usuń warstwę utlenioną z rury od strony zaślepki (co najmniej 1 cm).
    5. Zaznacz markerem głębokość wsunięcia rur DN 25 z obu stron trójnika.
    6. Zaznacz markerem głębokość wsunięcia rury DN 25 w zaślepkę.
    7. Odcinek DN 25 z lewej strony trójnika ma mieć 40 cm (±1 cm), mierząc do osi trójnika.
    8. Odcinek DN 25 z prawej strony trójnika ma mieć 35 cm (±1 cm), mierząc do osi trójnika.
    9. Wolny koniec rury DN 25 przytnij prostopadle do osi.
    10. Oczyść wolny koniec rury z wiórów i zadziorów.
    Typowe błędy

    Odcinek po prawej przycięty na 40 cm jak po lewej - rysunek ma tam 35 cm, a tolerancja to ±1 cm.

    Dokument po tym kroku
  17. Krok 17: Przebieg zgrzewania elektrooporowego

    Kryteria: , , ,

    P.1.1 Zdający: przed przystąpieniem do zgrzewania sprawdził stan techniczny elektrozgrzewarki

    P.1.2 Zdający: odtłuścił chusteczkami nasączonymi alkoholem końce rur przeznaczone do zgrzewania

    P.1.3 Zdający: miał założone rękawice ochronne podczas zgrzewania elektrooporowego

    P.1.4 Zdający: uporządkował stanowisko pracy po wykonaniu zgrzewania, odpady umieścił w odpowiednim pojemniku

    ok. 20 min
    Polecenie z arkusza

    Po wykonaniu obróbki wszystkich rur zgłoś przewodniczącemu ZN, przez podniesienie ręki, gotowość do wykonania zgrzewania rur. Zgrzewanie elektrooporowe wykonaj po uzyskaniu zgody.

    Po obróbce wszystkich rur zgłoś przewodniczącemu ZN gotowość do zgrzewania przez podniesienie ręki - zgrzewać wolno dopiero po uzyskaniu zgody. Parametry zgrzewania wprowadza się do zgrzewarki ręcznie albo kodem kreskowym (arkusz dopuszcza oba sposoby). Egzaminator obserwuje cztery czynności - polecenia odpowiadają kryteriom klucza w ich kolejności:

    1. Zanim zaczniesz zgrzewać, sprawdź stan techniczny elektrozgrzewarki.
    2. Odtłuść chusteczkami nasączonymi alkoholem końce rur przeznaczone do zgrzewania.
    3. Podczas zgrzewania elektrooporowego miej założone rękawice ochronne.
    4. Po zgrzewaniu uporządkuj stanowisko pracy, a odpady umieść w odpowiednim pojemniku.
    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.

Potwierdzenie

Informacja