Przejdź do głównej treści
BUD.28-01-25.06-SGCzerwiec 2025 · 11 kroków · ok. 84 min · 38 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Projekt i montaż gazociągu PE

Zadanie. Dla sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE SDR 11, zasilanej ze stacji redukcyjno-pomiarowej SRP (rysunek 1, cztery odcinki), oblicza się obciążenia obliczeniowe, dobiera z nomogramu średnice i jednostkowe straty ciśnienia oraz liczy straty całkowite (tabela A). W tabeli B wpisuje się minimalne czasy prób ciśnieniowych (litery z tabeli 2), a w tabeli C rozstrzyga, które roboty na sieciach gazowych są pracami gazoniebezpiecznymi. Na stanowisku wykonuje się fragment gazociągu z mufą DN25 i mufą redukcyjną DN32/25, zgrzewany elektrooporowo.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto), a każda wartość jest policzona z danych arkusza i porównana z kluczem oceniania CKE; rachunek stoi pod tabelą w „Miejscu na obliczenia”. Fragment gazociągu polietylenowego i zgrzewanie elektrooporowe są opisane jako lista poleceń zbudowana z kryteriów klucza, w ich kolejności - egzaminator ocenia je na stanowisku. Opis nie dodaje niczego spoza arkusza i klucza.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 38 kryteriów, każde za 1 punkt: 24 za tabele (rozwiązane tu w całości) i 14 za wykonany fragment gazociągu oraz przebieg zgrzewania, które egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 29 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje też wartości wynikające z wcześniejszych wpisów zdającego („lub wartość wynikająca z…”), więc pomyłka w jednej kolumnie nie zawsze odbiera punkty w kolejnych.

Nomogram. Średnice i jednostkowe straty ciśnienia odczytuje się z nomogramu w arkuszu (wycinek jest w krokach). Odczyt z wykresu jest przybliżony, dlatego wpisane wartości są te, które przyjmuje klucz, a klucz uznaje też odczyt zgodny z wcześniejszymi wpisami zdającego. Gotowy fragment gazociągu opisuje się numerem PESEL zdającego - w rozwiązaniu w tym miejscu stoi imię i nazwisko autora (Bartosz Bryniarski).

  1. Etap 1: Obliczenia projektowe sieci gazowej (tabela A)

    Kroki 1-6 · po tym etapie masz 9 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Obciążenia obliczeniowe odcinków

    Kryteria: , , ,

    R.1.1 W tabeli A zapisane: w kol. 03 dla odcinka 1-4 - Obciążenie obliczeniowe odcinka [m3/h]: 40

    R.1.2 W tabeli A zapisane: w kol. 03 dla odcinka 1-2 - Obciążenie obliczeniowe odcinka [m3/h]: 30

    R.1.3 W tabeli A zapisane: w kol. 03 dla odcinka 1-3 - Obciążenie obliczeniowe odcinka [m3/h]: 100

    R.1.4 W tabeli A zapisane: w kol. 03 dla odcinka SRP-1 - Obciążenie obliczeniowe odcinka [m3/h]: 200

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczania projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE SDR 11, której układ przedstawiono na rysunku 1. Wykorzystaj informacje zawarte w tabeli 1 oraz nomogram przedstawiony na rysunku 2. Odczytane parametry oraz wyniki obliczeń zapisz w tabeli A.

    Rodzaj każdego odcinka podaje legenda rysunku 1, wzory - tabela 1 (α = 0,5):

    • 1-4 i 1-3 - odbiór skupiony na końcu, Qo = qz: 40 i 100 m³/h; - 1-2 - odbiór po drodze, Qo = α · qo = 0,5 · 60 = 30 m³/h; - SRP-1 - gazociąg przesyłowy: własnego poboru nie ma (0 w tabeli A), przesyła cały gaz pobierany za punktem 1: 40 + 60 + 100 = 200 m³/h.
    Typowe błędy

    Odcinek 1-2 policzony jak odbiór skupiony (60 m³/h) - legenda mówi „z odbiorem po drodze”.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Długości obliczeniowe odcinków

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczania projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE SDR 11, której układ przedstawiono na rysunku 1. Wykorzystaj informacje zawarte w tabeli 1 oraz nomogram przedstawiony na rysunku 2. Odczytane parametry oraz wyniki obliczeń zapisz w tabeli A.

    Arkusz nie podaje, jak liczyć długość obliczeniową. Wynik z klucza (1507 Pa) wychodzi z długości o 10% większej od liniowej - z długości liniowych byłoby 1370 Pa. Dlatego długość obliczeniowa = 1,1 · długość liniowa.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Średnice przewodów z nomogramu

    Kryteria: , , ,

    R.1.5 W tabeli A zapisane: w kol. 06 dla odcinka 1-4 - Średnica przewodu DN [mm]: 63 lub średnica odczytana z nomogramu dla obciążenia obliczeniowego zapisanego w kol. 03 dla tego odcinka

    R.1.6 W tabeli A zapisane: w kol. 06 dla odcinka 1-2 - Średnica przewodu DN [mm]: 63 lub średnica odczytana z nomogramu dla obciążenia obliczeniowego zapisanego w kol. 03 dla tego odcinka

    R.1.7 W tabeli A zapisane: w kol. 06 dla odcinka 1-3 - Średnica przewodu DN [mm]: 90 lub średnica odczytana z nomogramu dla obciążenia obliczeniowego zapisanego w kol. 03 dla tego odcinka

    R.1.8 W tabeli A zapisane: w kol. 06 dla odcinka SRP-1 - Średnica przewodu DN [mm]: 125 lub średnica odczytana z nomogramu dla obciążenia obliczeniowego zapisanego w kol. 03 dla tego odcinka

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczania projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE SDR 11, której układ przedstawiono na rysunku 1. Wykorzystaj informacje zawarte w tabeli 1 oraz nomogram przedstawiony na rysunku 2. Odczytane parametry oraz wyniki obliczeń zapisz w tabeli A.

    Tabela 1: jednostkowa strata ciśnienia od 2 do 6 Pa/m. Na nomogramie szuka się linii średnicy, która dla obciążenia odcinka daje stratę w tym przedziale:

    • 1-4 (40 m³/h) - DN 63 (ok. 5 Pa/m; DN 90 dałoby mniej niż 2 Pa/m); - 1-2 (30 m³/h) - DN 63 (ok. 2,8 Pa/m; DN 50 przekroczyłoby 6 Pa/m); - 1-3 (100 m³/h) - DN 90 (ok. 4 Pa/m - tak jak wpisano w arkuszu); - SRP-1 (200 m³/h) - DN 125 (ok. 4 Pa/m; DN 110 przekroczyłoby 6 Pa/m).

    Klucz uznaje też średnicę odczytaną z nomogramu dla obciążenia zapisanego przez zdającego w kolumnie 03.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Jednostkowe straty ciśnienia

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczania projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE SDR 11, której układ przedstawiono na rysunku 1. Wykorzystaj informacje zawarte w tabeli 1 oraz nomogram przedstawiony na rysunku 2. Odczytane parametry oraz wyniki obliczeń zapisz w tabeli A.

    Odczyt z nomogramu zaokrągla się w górę do liczby całkowitej (uwaga ** pod tabelą A). Punkt 1-2 (30 m³/h, DN 63) leży między liniami siatki, ok. 2,8 Pa/m → 3. Punkty 1-4 (40 m³/h, DN 63) i SRP-1 (200 m³/h, DN 125) leżą praktycznie na liniach siatki 5 i 4 Pa/m - wpisuje się 5 i 4, tak jak w arkuszu wpisano 4 Pa/m dla odcinka 1-3, którego punkt też leży na linii 4 Pa/m. Kolumny 07 klucz nie ocenia osobno, ale wchodzi ona do straty całkowitej.

    Typowe błędy

    Zaokrąglenie „matematyczne” (2,8 → 3 wychodzi tak samo, ale np. 2,3 → 2 zamiast 3) zaniża stratę odcinka i całej sieci.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Straty całkowite odcinków

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczania projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE SDR 11, której układ przedstawiono na rysunku 1. Wykorzystaj informacje zawarte w tabeli 1 oraz nomogram przedstawiony na rysunku 2. Odczytane parametry oraz wyniki obliczeń zapisz w tabeli A.

    Strata całkowita odcinka = długość obliczeniowa · jednostkowa strata ciśnienia (kolumna 05 · kolumna 07). Klucz tych wartości nie ocenia osobno, ale z nich powstaje całkowita strata sieci.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Całkowita strata ciśnienia w sieci

    Kryteria:

    R.1.9 W tabeli A zapisane: w kol. 08 Całkowita strata ciśnienia w sieci gazowej [Pa]: 1507 lub wartość wynikająca z działania: (całkowita strata ciśnienia odcinka SRP-1) + ( całkowita strata ciśnienia odcinka 1-4 lub odcinka na którym strata ciśnienia jest największa)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj obliczania projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE SDR 11, której układ przedstawiono na rysunku 1. Wykorzystaj informacje zawarte w tabeli 1 oraz nomogram przedstawiony na rysunku 2. Odczytane parametry oraz wyniki obliczeń zapisz w tabeli A.

    Gaz z SRP płynie odcinkiem SRP-1, a dalej jednym z odcinków 1-4, 1-2 albo 1-3. Całkowita strata sieci to strata SRP-1 plus największa strata spośród odcinków za punktem 1 - tu 1-4: 792 + 715 = 1507 Pa.

    Typowe błędy

    Suma strat wszystkich czterech odcinków (2596 Pa) - gaz nie płynie przez nie po kolei.

    Dokument po tym kroku
  7. Etap 2: Próby ciśnieniowe (tabela B)

    Krok 7 · po tym etapie masz 14 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Minimalne czasy prób ciśnieniowych

    Kryteria: , , , ,

    R.2.1 W tabeli B, w kol. 04 zapisane: w wierszu 1: A

    R.2.2 W tabeli B, w kol. 04 zapisane: w wierszu 2: D

    R.2.3 W tabeli B, w kol. 04 zapisane: w wierszu 3: D

    R.2.4 W tabeli B, w kol. 04 zapisane: w wierszu 4: C

    R.2.5 W tabeli B, w kol. 04 zapisane: w wierszu 5: B

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    W tabeli B uzupełnij wymagania dla prób ciśnieniowych gazociągów. Określ minimalne czasy trwania tych prób w zależności od typu gazociągu oraz rodzaju próby. Wpisz do tabeli odpowiednie oznaczenie literowe czasu trwania próby, wybrane z tabeli 2.

    Arkusz podaje tylko listę czasów (tabela 2), bez przepisów, z których wynika przyporządkowanie - litery są wpisane wg klucza: próba wytrzymałości gazociągu stalowego MOP > 0,5 MPa - A (15 minut), próba szczelności tego gazociągu i łączona próba gazociągu stalowego MOP ≤ 0,5 MPa - D (24 godziny), łączona próba gazociągu polietylenowego - C (2 godziny, z elektronicznym rejestratorem ciśnienia), próba szczelności przyłącza - B (1 godzina).

    Typowe błędy

    Wpisanie czasu słownie zamiast litery - tabela B wymaga oznaczenia literowego z tabeli 2.

    Dokument po tym kroku
  8. Etap 3: Prace gazoniebezpieczne (tabela C)

    Krok 8 · po tym etapie masz 24 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Prace gazoniebezpieczne

    Kryteria: , , , , , , , , ,

    R.3.1 W tabeli C, w kol. 03 zapisane: w wierszu 1: NIE

    R.3.2 W tabeli C, w kol. 03 zapisane: w wierszu 2: NIE

    R.3.3 W tabeli C, w kol. 03 zapisane: w wierszu 3: TAK

    R.3.4 W tabeli C, w kol. 03 zapisane: w wierszu 4: TAK

    R.3.5 W tabeli C, w kol. 03 zapisane: w wierszu 5: TAK

    R.3.6 W tabeli C, w kol. 03 zapisane: w wierszu 6: NIE

    R.3.7 W tabeli C, w kol. 03 zapisane: w wierszu 7: NIE

    R.3.8 W tabeli C, w kol. 03 zapisane: w wierszu 8: TAK

    R.3.9 W tabeli C, w kol. 03 zapisane: w wierszu 9: TAK

    R.3.10 W tabeli C, w kol. 03 zapisane: w wierszu 10: NIE

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Ustal, które z wymienionych w tabeli C robót wykonywanych na sieciach gazowych należą do prac gazoniebezpiecznych i wpisz do tabeli odpowiednio TAK lub NIE.

    Arkusz nie podaje definicji pracy gazoniebezpiecznej - odpowiedzi są wpisane wg klucza. W kluczu TAK mają roboty przy gazociągu albo urządzeniu, w którym jest lub pojawia się gaz (napełnianie gazociągu gazem, napełnianie zbiornika nawaniacza, zaciśnięcie gazociągu PE, uruchomienie stacji, usuwanie hydratów). NIE mają roboty przy gazociągu jeszcze bez gazu (czyszczenie tłokiem, opuszczanie do wykopu i próba ciśnieniowa nowego gazociągu) oraz badania i izolacja złączy spawanych.

    Dokument po tym kroku
  9. Etap 4: Fragment gazociągu polietylenowego - opis według klucza

    Kroki 9-11 · po tym etapie masz 38 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 9: Przygotowanie rur do zgrzewania

    Kryteria: , , , , , ,

    R.4.3 Usunięta utleniona warstwa PE z powierzchni rur po obu stronach mufy i mufy redukcyjnej, na długości nie mniejszej niż 1 cm, świadcząca o prawidłowym przygotowaniu rur do zgrzewania

    R.4.4 Widoczna zaznaczona markerem głębokość wsunięcia rur po obu stronach mufy

    R.4.5 Widoczna zaznaczona markerem głębokość wsunięcia rur po obu stronach mufy redukcyjnej

    R.4.6 Długość zamontowanego odcinka rury po lewej stronie mufy, mierzona od końca rury do osi mufy, wynosi 30 cm ± 1 cm

    R.4.7 Długość zamontowanego odcinka rury po prawej stronie mufy, mierzona od osi mufy do osi mufy redukcyjnej, wynosi 30 cm ± 1 cm

    R.4.8 Długość zamontowanego odcinka rury po prawej stronie mufy reducyjnej, mierzona do osi mufy redukcyjnej do końca rury, wynosi 30 cm ± 1 cm

    P.1.1 Końce rur przycięte prostopadle do osi, pozbawione wiórów i zadziorów

    ok. 20 min
    Polecenie z arkusza

    Na wyposażonym stanowisku wykonaj, zgodnie z rysunkiem 3, fragment gazociągu polietylenowego. Do prac montażowych wykorzystaj mufę DN25, mufę redukcyjną DN32/25, rurę PE DN25 oraz rurę PE DN32. Do wykonania połączeń zastosuj metodę zgrzewania elektrooporowego.

    Rysunek 3: rura PE DN25 (30 cm do osi mufy C), mufa C, rura PE DN25 (30 cm między osiami mufy C i mufy redukcyjnej RC), mufa redukcyjna RC, rura PE DN32 (30 cm od osi mufy redukcyjnej do końca). Rury przycina się, czyści i znaczy, a po obróbce zgłasza gotowość podniesieniem ręki - egzaminator ocenia rury przed zgrzewaniem. To, co sprawdza, w kolejności klucza:

    1. Usuń utlenioną warstwę PE z powierzchni rur po obu stronach mufy i mufy redukcyjnej, na długości nie mniejszej niż 1 cm.
    2. Zaznacz markerem głębokość wsunięcia rur po obu stronach mufy.
    3. Zaznacz markerem głębokość wsunięcia rur po obu stronach mufy redukcyjnej.
    4. Odcinek po lewej stronie mufy: od końca rury do osi mufy 30 cm ± 1 cm.
    5. Odcinek między mufami: od osi mufy do osi mufy redukcyjnej 30 cm ± 1 cm.
    6. Odcinek po prawej stronie mufy redukcyjnej (rura DN32): od osi mufy redukcyjnej do końca rury 30 cm ± 1 cm.
    7. Końce rur przytnij prostopadle do osi, bez wiórów i zadziorów - egzaminator ocenia to przed zgrzewaniem.
    Typowe błędy

    Rura DN32 po stronie DN25 mufy redukcyjnej - mufa redukcyjna DN32/25 łączy rurę DN25 (od mufy C) z rurą DN32.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Zgrzewanie elektrooporowe

    Kryteria: , , , ,

    P.1.2 Zdający: przed przystąpieniem do zgrzewania sprawdził stan techniczny elektrozgrzewarki

    P.1.3 Zdający: odtłuścił chusteczkami nasączonymi alkoholem końce rur przeznaczone do zgrzewania

    P.1.4 Zdający: miał założone rękawice podczas zgrzewania elektrooporowego

    R.4.1 Mufa zgrzana z dwoma odcinkami rur - wysunięte wskaźniki optyczne świadczące o prawidłowo wykonanym połączeniu

    R.4.2 Mufa redukcyjna zgrzana z dwoma odcinkami rur - wysunięte wskaźniki optyczne świadczące o prawidłowo wykonanym połączeniu

    ok. 25 min
    Polecenie z arkusza

    Uwaga! Po wykonaniu obróbki rur zgłoś, przez podniesienie ręki, gotowość do wykonania zgrzewania. Zgrzewanie elektrooporowe wykonaj po uzyskaniu zgody. Parametry zgrzewania wprowadź manualnie lub z użyciem kodu kreskowego.

    Zgrzewa się dopiero po zgodzie egzaminatora; parametry wprowadza się do elektrozgrzewarki ręcznie albo czytnikiem kodu kreskowego. Polecenia i to, co egzaminator sprawdza, w kolejności klucza:

    1. Przed zgrzewaniem sprawdź stan techniczny elektrozgrzewarki.
    2. Odtłuść końce rur przeznaczone do zgrzewania chusteczkami nasączonymi alkoholem.
    3. Podczas zgrzewania miej założone rękawice.
    4. Mufa zgrzana z dwoma odcinkami rur - wskaźniki optyczne wysunięte.
    5. Mufa redukcyjna zgrzana z dwoma odcinkami rur - wskaźniki optyczne wysunięte.
    Typowe błędy

    Niewysunięty wskaźnik optyczny kształtki oznacza połączenie nieprawidłowe - kryterium R.4.1 albo R.4.2.

    Dokument po tym kroku
  11. Krok 11: Opis fragmentu i porządek

    Kryteria: ,

    R.4.9 Odcinek gazociągu opisany numerem PESEL

    P.1.5 Zdający: uporządkował stanowisko pracy po wykonaniu zgrzewania, odpady umieścił w odpowiednim pojemniku

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Po wykonaniu połączeń opisz swoim numerem PESEL fragment gazociągu i pozostaw do oceny. Po wykonaniu robót oczyść używane narzędzia i sprzęt, uporządkuj stanowisko pracy.

    Na koniec fragment opisuje się numerem PESEL (w rozwiązaniu: Bartosz Bryniarski) i zostawia do oceny, a stanowisko porządkuje:

    1. Opisz odcinek gazociągu numerem PESEL (Bartosz Bryniarski).
    2. Uporządkuj stanowisko po zgrzewaniu, odpady umieść w odpowiednim pojemniku.
    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.

Potwierdzenie

Informacja