Serwis używa plików cookies do analizy ruchu i poprawy działania. Szczegóły
BUD.28-01-25.01-SGStyczeń 2025 · 13 kroków · ok. 91 min · 34 kryteria z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Projekt i montaż sieci gazowej
Zadanie. Dla sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11 (schemat na rysunku 1, pięć odcinków) oblicza się zapotrzebowanie na gaz, obciążenia obliczeniowe, dobiera średnice z nomogramu i liczy straty ciśnienia (tabela A). Do pięciu gazociągów i przyłączy przypisuje się zestaw czynności technologicznych z tabeli 4 (tabela B), a na podstawie fragmentu rozporządzenia - szerokości stref kontrolowanych (tabela C). Na stanowisku wykonuje się fragment gazociągu z mufą i trójnikiem DN 25, zgrzewany elektrooporowo.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku (wpisy odręczne, granatowe, pola z bieżącego kroku na żółto), a każda wartość jest policzona z danych arkusza i porównana z kluczem oceniania CKE; rachunek stoi pod tabelą w „Miejscu na obliczenia”. Fragment gazociągu polietylenowego i zgrzewanie elektrooporowe są opisane jako lista poleceń zbudowana z kryteriów klucza, w ich kolejności - egzaminator ocenia je na stanowisku. Opis nie dodaje niczego spoza arkusza i klucza.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 34 kryteria, każde za 1 punkt: 20 za tabele (rozwiązane tu w całości) i 14 za wykonany fragment gazociągu oraz przebieg zgrzewania, które egzaminator ocenia na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 26 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje też wartości wynikające z wcześniejszych wpisów zdającego („lub wartość wynikająca z…”), więc pomyłka w jednej kolumnie nie zawsze odbiera punkty w kolejnych.
Nomogram. Średnice i jednostkowe straty ciśnienia odczytuje się z nomogramu w arkuszu (wycinek jest w krokach). Odczyt z wykresu jest przybliżony, dlatego wpisane wartości są te, które przyjmuje klucz, a klucz uznaje też odczyt zgodny z wcześniejszymi wpisami zdającego. Gotowy fragment gazociągu opisuje się numerem PESEL zdającego - w rozwiązaniu w tym miejscu stoi imię i nazwisko autora (Bartosz Bryniarski).
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Obliczenia projektowe sieci gazowej (tabela A)
Kroki 1-8 · po tym etapie masz 10 z 34 kryteriów (pkt)
Krok 1: Pobór gazu na odcinku 4-3
Kryteria:
R.1.1 W tabeli A zapisane: w kol. 02 dla odcinka 4-3 w [m3/h]: 10
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obliczenia projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11, której schemat przedstawiono na rysunku 1. W tym celu dla wszystkich odcinków projektowanej sieci oblicz maksymalne godzinowe zapotrzebowanie na gaz i obciążenie obliczeniowe oraz ustal jednostkowe straty ciśnienia. Dla całej sieci gazowej oblicz całkowitą stratę ciśnienia. Obliczone i ustalone parametry zapisz w tabeli A.
Na końcu odcinka 4-3 stoi budynek wielorodzinny: 25 lokali, w każdym kuchnia czteropalnikowa z piekarnikiem gazowym (1,2 m³/h) i zbiornikowy grzejnik wody (1,0 m³/h). Współczynnik jednoczesności z tabeli 3 dla 25 odbiorców, kolumna „Gazowe grzejniki wody i kuchenki gazowe z piekarnikiem gazowym”: f = 0,178.
Qh = (1,2 + 1,0) · 25 · 0,178 = 9,79 m³/h, po zaokrągleniu w górę 10 m³/h.
Typowe błędy
Kolumna „kuchenki gazowo-elektryczne” (0,185) daje 10,18, czyli 11 m³/h - kuchnia ma piekarnik gazowy.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Pobór gazu na odcinku 6-5
Kryteria:
R.1.2 W tabeli A zapisane: w kol. 02 dla odcinka 6-5 w [m]: 20
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obliczenia projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11, której schemat przedstawiono na rysunku 1. W tym celu dla wszystkich odcinków projektowanej sieci oblicz maksymalne godzinowe zapotrzebowanie na gaz i obciążenie obliczeniowe oraz ustal jednostkowe straty ciśnienia. Dla całej sieci gazowej oblicz całkowitą stratę ciśnienia. Obliczone i ustalone parametry zapisz w tabeli A.
Odcinek 6-5 zasila budynek przemysłowy z urządzeniem technologicznym o zapotrzebowaniu 20,0 m³/h - to cały pobór odcinka: 20 m³/h (współczynnik jednoczesności dotyczy tylko mieszkań).
Dokument po tym kroku
Krok 3: Obciążenia obliczeniowe odcinków
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obliczenia projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11, której schemat przedstawiono na rysunku 1. W tym celu dla wszystkich odcinków projektowanej sieci oblicz maksymalne godzinowe zapotrzebowanie na gaz i obciążenie obliczeniowe oraz ustal jednostkowe straty ciśnienia. Dla całej sieci gazowej oblicz całkowitą stratę ciśnienia. Obliczone i ustalone parametry zapisz w tabeli A.
Wzory z tabeli 2, α = 0,5. Odcinki 4-3 i 6-5 mają odbiór skupiony na końcu (budynek), więc Qo = qz: 10 i 20 m³/h. Odcinki 3-2, 5-2 i 2-1 mają własny pobór po drodze (wpisany w tabeli A) i jednocześnie przesyłają gaz dalej - są rozdzielczo-przesyłowe: Qo = qp + α · qo, gdzie qp to cały gaz pobierany za odcinkiem.
Kolumny 03 klucz nie ocenia osobno, ale od niej zależą średnice i straty z kolejnych kroków.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Długości obliczeniowe odcinków
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obliczenia projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11, której schemat przedstawiono na rysunku 1. W tym celu dla wszystkich odcinków projektowanej sieci oblicz maksymalne godzinowe zapotrzebowanie na gaz i obciążenie obliczeniowe oraz ustal jednostkowe straty ciśnienia. Dla całej sieci gazowej oblicz całkowitą stratę ciśnienia. Obliczone i ustalone parametry zapisz w tabeli A.
Arkusz nie podaje, jak liczyć długość obliczeniową. Klucz liczy straty z długości o 10% większej od liniowej (dodatek na opory miejscowe) - widać to na odcinku 6-5: wpisana strata 1,2 Pa/m i oczekiwane 79,2 Pa dają 66 m = 1,1 · 60 m. Tak samo dla pozostałych odcinków.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Średnice odcinków z nomogramu
Kryteria: ,
R.1.3 W tabeli A zapisane: w kol. 06 dla odcinka 4-3 i 6-5 w [mm]: 63 lub średnica odczytana z nomogramu dla wartości wpisanych w kol. 03 dla tych odcinków
R.1.4 W tabeli A zapisane: w kol. 06 dla odcinka 3-2 i 5-2 w [mm]: 90 lub średnica odczytana z nomogramu dla wartości wpisanych w kol. 03 dla tych odcinków
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obliczenia projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11, której schemat przedstawiono na rysunku 1. W tym celu dla wszystkich odcinków projektowanej sieci oblicz maksymalne godzinowe zapotrzebowanie na gaz i obciążenie obliczeniowe oraz ustal jednostkowe straty ciśnienia. Dla całej sieci gazowej oblicz całkowitą stratę ciśnienia. Obliczone i ustalone parametry zapisz w tabeli A. Jednostkowe straty ciśnienia ustal na podstawie nomogramu przedstawionego na rysunku 2.
Tabela 1: minimalna średnica gazociągu to DN 63, uwaga pod tabelą A: jednostkowa strata nie mniejsza niż 0,2 Pa/m. Dla 10 m³/h (4-3) i 20 m³/h (6-5) najmniejsza dopuszczalna średnica DN 63 daje straty ok. 0,3 i 1,2 Pa/m - większa średnica zeszłaby poniżej 0,2 Pa/m. Dla 30 m³/h (3-2, 5-2) klucz przyjmuje DN 90 - odczyt ok. 0,4 Pa/m. Odcinek 2-1 ma DN 125 wpisane w arkuszu. Klucz uznaje też średnicę odczytaną z nomogramu dla obciążeń wpisanych w kolumnie 03.
Wykonaj obliczenia projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11, której schemat przedstawiono na rysunku 1. W tym celu dla wszystkich odcinków projektowanej sieci oblicz maksymalne godzinowe zapotrzebowanie na gaz i obciążenie obliczeniowe oraz ustal jednostkowe straty ciśnienia. Dla całej sieci gazowej oblicz całkowitą stratę ciśnienia. Obliczone i ustalone parametry zapisz w tabeli A. Jednostkowe straty ciśnienia ustal na podstawie nomogramu przedstawionego na rysunku 2.
Odczyt z nomogramu w punkcie przecięcia obciążenia z linią dobranej średnicy, z jednym miejscem po przecinku: 4-3 (10 m³/h, DN 63) ok. 0,3 Pa/m, 3-2 i 5-2 (30 m³/h, DN 90) ok. 0,4 Pa/m, 2-1 (100 m³/h, DN 125) 1,0 Pa/m. Dla 6-5 wartość 1,2 Pa/m jest wpisana w arkuszu. Wpisane odczyty to te, z których klucz liczy straty całkowite.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Straty całkowite na odcinkach
Kryteria: , , , ,
R.1.5 W tabeli A zapisane: w kol. 08 dla odcinka 4-3 w [Pa]: 13,2 lub iloczyn wartości wpisanych w kol. 05 i kol. 07 dla tego odcinka
R.1.6 W tabeli A zapisane: w kol. 08 dla odcinka 3-2 w [Pa]: 30,8 lub iloczyn wartości wpisanych w kol. 05 i kol. 07 dla tego odcinka
R.1.7 W tabeli A zapisane: w kol. 08 dla odcinka 6-5 w [Pa]: 79,2 lub iloczyn wartości wpisanych w kol. 05 i kol. 07 dla tego odcinka
R.1.8 W tabeli A zapisane: w kol. 08 dla odcinka 5-2 w [Pa]: 8,8 lub iloczyn wartości wpisanych w kol. 05 i kol. 07 dla tego odcinka
R.1.9 W tabeli A zapisane: w kol. 08 dla odcinka 2-1 w [Pa]: 77 lub iloczyn wartości wpisanych w kol. 05 i kol. 07 dla tego odcinka
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obliczenia projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11, której schemat przedstawiono na rysunku 1. W tym celu dla wszystkich odcinków projektowanej sieci oblicz maksymalne godzinowe zapotrzebowanie na gaz i obciążenie obliczeniowe oraz ustal jednostkowe straty ciśnienia. Dla całej sieci gazowej oblicz całkowitą stratę ciśnienia. Obliczone i ustalone parametry zapisz w tabeli A.
Strata całkowita odcinka = długość obliczeniowa · jednostkowa strata ciśnienia (kolumna 05 · kolumna 07), zapisana z jednym miejscem po przecinku.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Całkowita strata ciśnienia w sieci
Kryteria:
R.1.10 W tabeli A zapisane: w kol. 08 - Całkowita strata ciśnienia w sieci gazowej w [Pa]: 165 lub wartość wynikająca z sumy całkowitych strat ciśnienia na odcinkach: 2-1, 5-2 i 6-5 lub na odcinkach 2-1, 3-2 i 4-3, jeśli suma strat ciśnienia jest większa
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj obliczenia projektowe sieci gazowej niskiego ciśnienia z rur PE100 SDR11, której schemat przedstawiono na rysunku 1. W tym celu dla wszystkich odcinków projektowanej sieci oblicz maksymalne godzinowe zapotrzebowanie na gaz i obciążenie obliczeniowe oraz ustal jednostkowe straty ciśnienia. Dla całej sieci gazowej oblicz całkowitą stratę ciśnienia. Obliczone i ustalone parametry zapisz w tabeli A.
Całkowitą stratę sieci liczy się po drodze gazu od zasilania (punkt 1) do najdalszego odbiorcy, wybierając drogę o największej sumie strat. Są dwie drogi: 2-1, 3-2, 4-3 (121 Pa) oraz 2-1, 5-2, 6-5 (165 Pa). Większa jest druga: 165 Pa.
Typowe błędy
Suma strat wszystkich pięciu odcinków (209 Pa) - gaz nie płynie wszystkimi odcinkami po kolei.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Czynności technologiczne (tabela B)
Krok 9 · po tym etapie masz 15 z 34 kryteriów (pkt)
R.2.1 W tabeli B w kol. 03 zapisane: w wierszu 1: B
R.2.2 W tabeli B w kol. 03 zapisane: w wierszu 2: E
R.2.3 W tabeli B w kol. 03 zapisane: w wierszu 3: A
R.2.4 W tabeli B w kol. 03 zapisane: w wierszu 4: D
R.2.5 W tabeli B w kol. 03 zapisane: w wierszu 5: C
ok. 6 min
Polecenie z arkusza
Wpisz do tabeli B oznaczenia literowe wybranych czynności technologicznych wykonywanych podczas budowy gazociągu lub przyłącza gazowego, zapisanych w tabeli 4.
Każdy zestaw w tabeli 4 łączy materiał, metodę łączenia, sposób ułożenia i zasypania. Przyporządkowanie według klucza:
wiersz 5 (przewiert sterowany) - C, jedyny zestaw z ułożeniem metodą bezwykopową; - wiersze 1 i 2 (w chodniku) - zestawy z zasypaniem wykopu piaskiem: przyłącze DN 25 - B (tylko połączenia elektrooporowe), gazociąg niskiego ciśnienia DN 225 - E (rury SDR17,6, połączenia elektrooporowe i doczołowe); - wiersze 3 i 4 (grunty orne, trawnik) - zestawy z zasypaniem gruntem rodzimym: gazociąg DN 180 - A (połączenia elektrooporowe i doczołowe), przyłącze DN 40 - D (rury PE100 RC, połączenia elektrooporowe).
Typowe błędy
Wpisanie całego opisu czynności zamiast litery - tabela B wymaga tylko oznaczenia literowego.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Strefy kontrolowane (tabela C)
Krok 10 · po tym etapie masz 20 z 34 kryteriów (pkt)
Krok 10: Szerokości stref kontrolowanych
Kryteria: , , , ,
R.3.1 W tabeli C w kol. 03 zapisane: w wierszu 1: 1
R.3.2 W tabeli C w kol. 03 zapisane: w wierszu 2: 2
R.3.3 W tabeli C w kol. 03 zapisane: w wierszu 3: 1
R.3.4 W tabeli C w kol. 03 zapisane: w wierszu 4: 6
R.3.5 W tabeli C w kol. 03 zapisane: w wierszu 5: 1
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie fragmentu Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie wpisz do tabeli C szerokości stref kontrolowanych, jakie należy wyznaczyć na okres użytkowania dla określonych rodzajów gazociągu.
§ 10 ust. 6 fragmentu rozporządzenia: MOP do 0,5 MPa włącznie - 1,0 m; powyżej 0,5 do 1,6 MPa - 2,0 m; powyżej 1,6 MPa zależnie od średnicy - do DN 150: 4,0 m, powyżej DN 150 do DN 300: 6,0 m, dalej 8,0 i 12,0 m. Według klucza gazociągi niskiego i średniego ciśnienia (wiersze 1, 3 i 5) mieszczą się w pkt 1) - 1 m, gazociąg podwyższonego średniego ciśnienia (wiersz 2) w pkt 2) - 2 m, a gazociąg wysokiego ciśnienia DN 300 (wiersz 4) w pkt 3b) - 6 m. Materiał rur (PE czy stal) szerokości strefy nie zmienia.
Typowe błędy
Gazociąg wysokiego ciśnienia DN 300 zakwalifikowany do pkt 3a (4 m) - DN 300 to już przedział „powyżej DN 150 do DN 300 włącznie”.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Fragment gazociągu polietylenowego - opis według klucza
Kroki 11-13 · po tym etapie masz 34 z 34 kryteriów (pkt)
Krok 11: Przygotowanie rur do zgrzewania
Kryteria: , , , , , ,
R.4.3 Usunięta utleniona warstwa PE z powierzchni rur po obu stronach mufy i trójnika, na długości nie mniejszej niż 1 cm, świadcząca o prawidłowym przygotowaniu rur do zgrzewania
R.4.4 Widoczna zaznaczona markerem głębokość wsunięcia rur po obu stronach mufy
R.4.5 Widoczna zaznaczona markerem głębokość wsunięcia rur po obu stronach trójnika
R.4.6 Długość zamontowanego odcinka rury po lewej stronie trójnika, mierzona od końca rury do osi trójnika, wynosi 30 cm ±1 cm
R.4.7 Długość zamontowanego odcinka rury po prawej stronie trójnika, mierzona od końca rury do osi trójnika, wynosi 30 cm ±1 cm
R.4.8 Długość zamontowanego odcinka rury po prawej stronie mufy, mierzona do osi mufy do końca rury, wynosi 30 cm ±1 cm
R.4.9 Wolne końce rur są przycięte prostopadle do osi, pozbawione wiórów i zadziorów
ok. 20 min
Polecenie z arkusza
Na wyposażonym stanowisku wykonaj, zgodnie z rysunkiem 3, fragment gazociągu polietylenowego. Do prac montażowych wykorzystaj mufę DN 25, trójnik DN 25 oraz rurę PE DN 25. Do wykonania połączeń zastosuj metodę zgrzewania elektrooporowego.
Rysunek 3: trójnik ET z rurami PE DN25 po obu stronach (po 30 cm w osiach), na odejściu trójnika mufa C i rura PE DN25 (30 cm od osi mufy do końca rury). Rury przycina się na długość, czyści i znaczy, a po obróbce zgłasza gotowość podniesieniem ręki. To, co egzaminator sprawdza na gotowym fragmencie, w kolejności klucza:
Usuń utlenioną warstwę PE z powierzchni rur po obu stronach mufy i trójnika, na długości nie mniejszej niż 1 cm.
Zaznacz markerem głębokość wsunięcia rur po obu stronach mufy.
Zaznacz markerem głębokość wsunięcia rur po obu stronach trójnika.
Odcinek po lewej stronie trójnika: od końca rury do osi trójnika 30 cm ± 1 cm.
Odcinek po prawej stronie trójnika: od końca rury do osi trójnika 30 cm ± 1 cm.
Odcinek za mufą: od osi mufy do końca rury 30 cm ± 1 cm.
Wolne końce rur przytnij prostopadle do osi, bez wiórów i zadziorów.
Typowe błędy
Wymiar w osiach mierzy się do osi kształtki, nie do jej krawędzi - tolerancja to ± 1 cm.
Dokument po tym kroku
Krok 12: Zgrzewanie elektrooporowe
Kryteria: , , , ,
P.1.1 Zdający: przed przystąpieniem do zgrzewania sprawdził stan techniczny elektrozgrzewarki
P.1.2 Zdający: odtłuścił chusteczkami nasączonymi alkoholem końce rur przeznaczone do zgrzewania
P.1.3 Zdający: miał założone rękawice podczas zgrzewania elektrooporowego
R.4.1 Mufa zgrzana z dwoma odcinkami rur - wysunięte wskaźniki optyczne świadczące o prawidłowo wykonanym połączeniu
R.4.2 Trójnik równoprzelotowy zgrzany z dwoma odcinkami rur - wysunięte wskaźniki optyczne świadczące o prawidłowo wykonanym połączeniu
ok. 25 min
Polecenie z arkusza
Uwaga! Po wykonaniu obróbki rur zgłoś, przez podniesienie ręki, gotowość do wykonania zgrzewania. Zgrzewanie elektrooporowe wykonaj po uzyskaniu zgody. Parametry zgrzewania wprowadź manualnie lub z użyciem kodu kreskowego.
Zgrzewa się dopiero po zgodzie egzaminatora; parametry wprowadza się do elektrozgrzewarki ręcznie albo czytnikiem kodu kreskowego. Polecenia i to, co egzaminator sprawdza, w kolejności klucza:
Przed zgrzewaniem sprawdź stan techniczny elektrozgrzewarki.
Odtłuść końce rur przeznaczone do zgrzewania chusteczkami nasączonymi alkoholem.
Podczas zgrzewania miej założone rękawice.
Mufa zgrzana z dwoma odcinkami rur - wskaźniki optyczne wysunięte.
Trójnik równoprzelotowy zgrzany z dwoma odcinkami rur - wskaźniki optyczne wysunięte.
Typowe błędy
Niewysunięty wskaźnik optyczny na kształtce oznacza połączenie nieprawidłowe - kryterium R.4.1 albo R.4.2.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Opis fragmentu i porządek
Kryteria: ,
R.4.10 Odcinek gazociągu opisany numerem PESEL
P.1.4 Zdający: uporządkował stanowisko pracy po wykonaniu zgrzewania, odpady umieścił w odpowiednim pojemniku
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Po wykonaniu połączeń opisz swoim numerem PESEL fragment gazociągu i pozostaw do oceny. Po wykonaniu robót oczyść używane narzędzia i sprzęt oraz uporządkuj stanowisko pracy.
Na koniec fragment opisuje się numerem PESEL (w rozwiązaniu: Bartosz Bryniarski) i zostawia do oceny, a stanowisko porządkuje:
Opisz odcinek gazociągu numerem PESEL (Bartosz Bryniarski).
Uporządkuj stanowisko po zgrzewaniu, odpady umieść w odpowiednim pojemniku.
Dokument po tym kroku
Podgląd
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.