Z 1800 kg suchych składników trzeba przygotować masę lejną na wyroby sanitarne: policzyć ciężar i objętość masy, dobrać mieszarkę z mieszadłem śmigłowym (sporządzanie) i z mieszadłem planetarnym (odpowietrzanie), wypisać polecenia dla obu pracowników, zlecić laboratorium dwa badania masy i opisać schemat urządzenia do odlewania z rysunku 1.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie do tabel wydrukowanych w arkuszu dobrane wartości, wyniki obliczeń, nazwy operacji i urządzeń oraz parametry procesu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kroki idą za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie tabeli - za kryteriami klucza.
Skąd brać odpowiedzi. Prawie wszystko jest w arkuszu: opis zadania, receptury, tabele z danymi (zużycie masy, wydajności urządzeń, wilgotności, skurczliwości, straty) i wskazówki, jak zaokrąglać. Obliczenia policzyłem w skrypcie i porównałem z kluczem oceniania CKE. Wpisy słowne są sprawdzone z tekstem kryteriów klucza; tam, gdzie arkusz nie podaje odpowiedzi wprost (nazwy urządzeń na rysunku, pojęcia z technologii ceramiki), zaznaczam w kroku, że to wiedza z przedmiotów zawodowych.
To jedno z możliwych rozwiązań. Arkusz każe zaokrąglać wyniki do jednego miejsca po przecinku; ciężar masy wychodzi w pełnych kilogramach (2439), więc tak go zapisuję. Pola „Miejsce na obliczenia” klucz pomija - pokazuję obliczenia, bo z nich wynikają oceniane wartości i dobór mieszarek.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 26 kryteriów w 4 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 20 punktów - można stracić 6 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów (10) daje tabela 4 - opis schematu urządzenia.
Kroki 1-4 · po tym etapie masz 7 z 26 kryteriów (pkt)
Zaplanuj przygotowanie masy lejnej na wyroby sanitarne z 1800 kg suchych składników masy, dobierając mieszadło do jej sporządzenia i odpowietrzania.
Masę lejną sporządza się w mieszarce z mieszadłem śmigłowym (szybkie mieszadło rozprowadza glinę w wodzie), a odpowietrza w mieszarce z mieszadłem planetarnym - taki podział podaje arkusz w założeniu o stracie. Sporządzana masa to masa lejna.
Zaplanuj przygotowanie masy lejnej na wyroby sanitarne z 1800 kg suchych składników masy, dobierając mieszadło do jej sporządzenia i odpowietrzania.
Do 1800 kg suchych składników (glina, skaleń, kwarc) dodaję elektrolit 0,5% (9 kg) i wodę 35% (630 kg) - oba liczone od suchych składników, jak w recepturze. Razem 2439 kg. Liczby są w kolumnie „Skład w kg”, wystarczy je zsumować.
Pominięcie wody albo elektrolitu - wtedy wychodzi 1800 albo 2430 kg i źle dobrana objętość.
Zaplanuj przygotowanie masy lejnej na wyroby sanitarne z 1800 kg suchych składników masy, dobierając mieszadło do jej sporządzenia i odpowietrzania.
Z założenia 1 m³ masy waży 1500 kg: 2439 / 1500 = 1,626 → 1,6 m³ (jedno miejsce po przecinku).
Zaplanuj przygotowanie masy lejnej na wyroby sanitarne z 1800 kg suchych składników masy, dobierając mieszadło do jej sporządzenia i odpowietrzania.
Szukam najmniejszej mieszarki, która pomieści 1,6 m³: MŚ1 ma tylko 0,8 m³, więc MŚ2 o pojemności 2,0 m³. Czas mieszania z tej samej kolumny: ~ 3,0 h.
MŚ3 (11,5 m³) - pomieści masę, ale to mieszarka kilka razy za duża i z dłuższym czasem mieszania.
Kroki 5-7 · po tym etapie masz 14 z 26 kryteriów (pkt)
Na podstawie przeprowadzonych obliczeń przygotuj Polecenie dla osoby sporządzającej masę lejną i Polecenie dla osoby odpowietrzającej masę lejną.
Przy transporcie z mieszalnika śmigłowego do planetarnego ginie 5% masy: 1,626 · 0,95 = 1,545 → 1,5 m³ (z zaokrąglonych 1,6 · 0,95 = 1,52 wychodzi tyle samo). Odpowietrza mieszarka z mieszadłem planetarnym.
Dodanie straty zamiast odjęcia (1,7 m³) - strata zmniejsza ilość masy, która dociera do odpowietrzania.
Na podstawie przeprowadzonych obliczeń przygotuj Polecenie dla osoby sporządzającej masę lejną i Polecenie dla osoby odpowietrzającej masę lejną.
MP1 ma 1,1 m³ - za mało na 1,5 m³. Wybieram MP2: pojemność 2,0 m³, czas odpowietrzania (w tabeli 2 to wiersz „Czas mieszania”) ~ 12,0 h.
Na podstawie przeprowadzonych obliczeń przygotuj Polecenie dla osoby sporządzającej masę lejną i Polecenie dla osoby odpowietrzającej masę lejną.
Masa idzie na wyroby sanitarne (z treści zadania). Minimalny czas przygotowania do odlewania to mieszanie i odpowietrzanie jedno po drugim: 3,0 + 12,0 = ~ 15,0 h.
Wpisanie samego czasu odpowietrzania (12 h) - masa musi być najpierw sporządzona.
Kroki 8-9 · po tym etapie masz 16 z 26 kryteriów (pkt)
Sporządź dla laboratorium zlecenie na wykonanie co najmniej dwóch oznaczeń cech fizycznych masy lejnej.
Badaniu podlega masa lejna przygotowana w tabelach 1 i 2.
Sporządź dla laboratorium zlecenie na wykonanie co najmniej dwóch oznaczeń cech fizycznych masy lejnej.
Masy lejnej nie bada się jak plastycznej - liczy się jej zachowanie w formie gipsowej. Proponuję oznaczenie lepkości (czy masa dobrze płynie i wypełnia formę) i oznaczenie szybkości tworzenia się czerepu (jak szybko narasta ścianka w formie). Klucz przyjmuje też płynność i współczynnik gęstnienia. To wiedza z technologii ceramiki - arkusz badań nie podaje.
Jedno badanie albo badania wypalonego czerepu (nasiąkliwość, wytrzymałość) - klucz ocenia dwa badania masy lejnej.
Kroki 10-13 · po tym etapie masz 26 z 26 kryteriów (pkt)
Uzupełnij opis schematu urządzenia do odlewania na podstawie Rysunku 1.
Na rysunku stoi szereg form o kształcie miski z odpływem - to formy do umywalek (klucz przyjmuje też ogólnie „wyroby sanitarne”). Wpisuję na wykropkowanym miejscu pod nagłówkiem.
Uzupełnij opis schematu urządzenia do odlewania na podstawie Rysunku 1.
Metoda to odlewanie w formach gipsowych, a rodzaj - bateryjne: wiele form stoi obok siebie i jest zalewanych jednym przewodem. Gęstwa wchodzi do form od dołu, więc technika to odlewanie dolewne (klucz przyjmuje też pełne, nalewne i rdzeniowe). Rozpoznanie z rysunku to wiedza z technologii formowania.
Uzupełnij opis schematu urządzenia do odlewania na podstawie Rysunku 1.
Odczyt z rysunku (wiedza ogólna o urządzeniach do odlewania): 1 - formy gipsowe w baterii, 2 - przewód sprężonego powietrza (biegnie od strzałki „Powietrze”, przedmuchuje i dociska formy), 3 - dociskacz form na końcu baterii.
Uzupełnij opis schematu urządzenia do odlewania na podstawie Rysunku 1.
4 - rama z rolkami, po której przesuwa się formy, 5 - zawory na przewodzie doprowadzającym gęstwę (strzałka „Gęstwa”) do każdej formy, 6 - rynna odprowadzająca nadmiar gęstwy pod baterią.
Zamiana 2 i 5 - powietrze idzie górą (strzałka „Powietrze”), gęstwa dołem, przez zawory przy każdej formie.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.