Przejdź do głównej treści
CES.03-01-26.01-SGStyczeń 2026 · 19 kroków · ok. 35 min · 33 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Produkcja wyrobów szamotowych

Zakład produkuje wyroby szamotowe ogniotrwałe z gliny palonej (szamotu) i gliny ogniotrwałej surowej. Na podstawie opisu produkcji trzeba narysować schemat technologiczny z symboli maszyn z rysunku 1, a potem policzyć raporty dwóch działów: przygotowania surowców (dostawa tygodniowa minus 2% strat) i przygotowania mas (surowce stałe, woda 12%, strata 5%, wydajność tygodniowa i dzienna). Ostatnia tabela to ogólne informacje o wyrobach szamotowych.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie do tabel wydrukowanych w arkuszu dobrane wartości, wyniki obliczeń, nazwy operacji i urządzeń oraz parametry procesu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kroki idą za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie tabeli - za kryteriami klucza. Schemat na rysunku 2 rysuje się odręcznie; w podglądzie symbole są przeniesione z rysunku 1 arkusza, a strzałki i podpisy narysowane granatem.

Skąd brać odpowiedzi. Prawie wszystko jest w arkuszu: opis zadania, receptury, tabele z danymi (zużycie masy, wydajności urządzeń, wilgotności, skurczliwości, straty) i wskazówki, jak zaokrąglać. Obliczenia policzyłem w skrypcie i porównałem z kluczem oceniania CKE. Wpisy słowne są sprawdzone z tekstem kryteriów klucza; tam, gdzie arkusz nie podaje odpowiedzi wprost (nazwy urządzeń na rysunku, pojęcia z technologii ceramiki), zaznaczam w kroku, że to wiedza z przedmiotów zawodowych.

To jedno z możliwych rozwiązań. Klucz pozwala przenosić do tabeli 4 także wartości bez strat z tabeli 3 (70 000 i 30 000 i dalej 100 000, 12 000, 112 000, 106 400, 15 200) - liczę jednak tak, jak przebiega produkcja: do działu mas trafia surowiec już po stratach w dziale surowców.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 33 kryteria w 4 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 25 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów (po 10) dają schemat i tabela 4.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Rysunek 2. Schemat produkcji

    Kroki 1-9 · po tym etapie masz 10 z 33 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Dostawa i magazyn surowców

    Kryteria:

    R.1.1 narysowany wagon kolejowy (symbol 14) i magazyn surowców (symbol 12)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie zamieszczonego Opisu produkcji wyrobów szamotowych ogniotrwałych narysuj schemat technologiczny ich produkcji z wykorzystaniem wybranych symboli graficznych maszyn i urządzeń stosowanych w schematach technologicznych w przemyśle ceramicznym oraz sporządź raporty produkcyjne Działu przygotowania surowców i Działu przygotowania mas ceramicznych.

    Schemat idzie za opisem produkcji, zdanie po zdaniu. Surowce przyjeżdżają koleją, więc zaczynam od wagonu kolejowego (symbol 14), a magazynuje się je pod zadaszeniem - magazyn surowców (symbol 12). Rysunek 1 pokazuje symbole bez nazw - dopasowanie symbolu do maszyny to wiedza z rysunku technologicznego.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Ciąg przygotowania szamotu

    Kryteria:

    R.1.2 narysowany ciąg przygotowania szamotu czyli: kruszarka szczękowa (symbol 4), młyn kulowy (symbol 6) lub gniotownik (symbol 3), sito (symbol 8)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie zamieszczonego Opisu produkcji wyrobów szamotowych ogniotrwałych narysuj schemat technologiczny ich produkcji z wykorzystaniem wybranych symboli graficznych maszyn i urządzeń stosowanych w schematach technologicznych w przemyśle ceramicznym oraz sporządź raporty produkcyjne Działu przygotowania surowców i Działu przygotowania mas ceramicznych.

    Z opisu: szamot rozdrabnia się w kruszarce szczękowej (symbol 4), miele w młynie kulowym (symbol 6; zamiennie gniotownik, symbol 3) i klasyfikuje na sitach (symbol 8). Rysuję ten ciąg w osobnej kolumnie, od magazynu w dół.

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Ciąg przygotowania gliny

    Kryteria:

    R.1.3 narysowany ciąg przygotowania gliny ogniotrwałej czyli: strugarka (symbol 9), suszarnia obrotowa (symbol 7), kruszarka prętowa (symbol 11), sito (symbol 8)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie zamieszczonego Opisu produkcji wyrobów szamotowych ogniotrwałych narysuj schemat technologiczny ich produkcji z wykorzystaniem wybranych symboli graficznych maszyn i urządzeń stosowanych w schematach technologicznych w przemyśle ceramicznym oraz sporządź raporty produkcyjne Działu przygotowania surowców i Działu przygotowania mas ceramicznych.

    Glinę surową rozdrabnia się na strugarce (symbol 9), suszy w suszarni obrotowej (symbol 7), rozdrabnia dalej w kruszarce prętowej (symbol 11) i przesiewa na sicie (symbol 8). Glina ma własny ciąg obok szamotu - nie wolno ich łączyć przed silosami.

    Typowe błędy

    Pominięcie suszarni obrotowej albo kolejności strugarka → suszarnia → kruszarka prętowa - przepada punkt za cały ciąg.

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Silosy

    Kryteria:

    R.1.4 narysowane silosy z surowcami (symbol 10)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie zamieszczonego Opisu produkcji wyrobów szamotowych ogniotrwałych narysuj schemat technologiczny ich produkcji z wykorzystaniem wybranych symboli graficznych maszyn i urządzeń stosowanych w schematach technologicznych w przemyśle ceramicznym oraz sporządź raporty produkcyjne Działu przygotowania surowców i Działu przygotowania mas ceramicznych.

    Oba przesiane surowce trafiają do silosów (symbol 10) - każdy do swojego, bo dopiero z silosów odważa się je według receptury.

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Mieszalnik

    Kryteria:

    R.1.5 narysowany mieszalnik Eiricha (symbol 1) lub gniotownik (symbol 3)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie zamieszczonego Opisu produkcji wyrobów szamotowych ogniotrwałych narysuj schemat technologiczny ich produkcji z wykorzystaniem wybranych symboli graficznych maszyn i urządzeń stosowanych w schematach technologicznych w przemyśle ceramicznym oraz sporządź raporty produkcyjne Działu przygotowania surowców i Działu przygotowania mas ceramicznych.

    Odważone surowce nawilża się i miesza w mieszalniku lub gniotowniku. Rysuję mieszalnik Eiricha (symbol 1; klucz przyjmuje też gniotownik, symbol 3) i to w nim spotykają się oba ciągi.

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Prasa hydrauliczna

    Kryteria:

    R.1.6 narysowana prasa hydrauliczna (symbol 2)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie zamieszczonego Opisu produkcji wyrobów szamotowych ogniotrwałych narysuj schemat technologiczny ich produkcji z wykorzystaniem wybranych symboli graficznych maszyn i urządzeń stosowanych w schematach technologicznych w przemyśle ceramicznym oraz sporządź raporty produkcyjne Działu przygotowania surowców i Działu przygotowania mas ceramicznych.

    Z masy o wilgotności 10% formuje się kształtki na prasach hydraulicznych - symbol 2 (stempel nad formą).

    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Suszarnia

    Kryteria:

    R.1.7 narysowana suszarnia komorowa (symbol 13) lub tunelowa

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie zamieszczonego Opisu produkcji wyrobów szamotowych ogniotrwałych narysuj schemat technologiczny ich produkcji z wykorzystaniem wybranych symboli graficznych maszyn i urządzeń stosowanych w schematach technologicznych w przemyśle ceramicznym oraz sporządź raporty produkcyjne Działu przygotowania surowców i Działu przygotowania mas ceramicznych.

    Uformowane półfabrykaty się suszy. Opis nie mówi, w jakiej suszarni; do wyrobów stoi w niej suszarnia komorowa (symbol 13 - regały z wyrobami), klucz przyjmuje też tunelową. Suszarnia obrotowa (symbol 7) służy do surowca, nie do kształtek.

    Typowe błędy

    Ponowne użycie suszarni obrotowej - w bębnie obrotowym kształtki by się rozbiły.

    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Piec tunelowy

    Kryteria:

    R.1.8 narysowany piec tunelowy (symbol 5)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie zamieszczonego Opisu produkcji wyrobów szamotowych ogniotrwałych narysuj schemat technologiczny ich produkcji z wykorzystaniem wybranych symboli graficznych maszyn i urządzeń stosowanych w schematach technologicznych w przemyśle ceramicznym oraz sporządź raporty produkcyjne Działu przygotowania surowców i Działu przygotowania mas ceramicznych.

    Wypalanie w około 1450 °C prowadzi się w ciągłym piecu tunelowym (symbol 5) - zakład pracuje 7 dni w tygodniu bez przerw.

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Kontrola schematu: ciągi i kolejność

    Kryteria: ,

    R.1.9 zachowane oddzielne ciągi przygotowania dla szamotu i osobno dla gliny (R1.2 i R1.3)

    R.1.10 zachowaną kolejność (symbol 10, 1 lub 3, 2, 13, 5)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie zamieszczonego Opisu produkcji wyrobów szamotowych ogniotrwałych narysuj schemat technologiczny ich produkcji z wykorzystaniem wybranych symboli graficznych maszyn i urządzeń stosowanych w schematach technologicznych w przemyśle ceramicznym oraz sporządź raporty produkcyjne Działu przygotowania surowców i Działu przygotowania mas ceramicznych.

    Na koniec sprawdzam dwie rzeczy, za które klucz daje osobne punkty: szamot i glina mają oddzielne ciągi aż do silosów (zaznaczam je przerywanymi ramkami), a wspólna część idzie w kolejności silosy → mieszalnik → prasa → suszarnia → piec. Dopisuję wyjście do magazynu wyrobów gotowych.

    Dokument po tym kroku

  10. Etap 2: Tabela 3. Raport Działu przygotowania surowców

    Kroki 10-12 · po tym etapie masz 17 z 33 kryteriów (pkt)

    Krok 10: Maszyny ciągów przygotowania surowców

    Kryteria: ,

    R.2.1 Maszyny i urządzenia ciągu przygotowania szamotu - zapisane: kruszarka szczękowa i młyn kulowy lub gniotownik

    R.2.2 Maszyny i urządzenia ciągu przygotowania gliny ogniotrwałej - zapisane: strugarka, suszarnia obrotowa i kruszarka prętowa

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Nazwy maszyn i urządzeń ciągu przygotowania surowca i wyniki obliczeń produkcji działów wpisz w odpowiednich wierszach raportów produkcyjnych (tabela 3 i 4).

    Przepisuję maszyny ze schematu. Szamot: kruszarka szczękowa i młyn kulowy (albo gniotownik). Glina: strugarka, suszarnia obrotowa i kruszarka prętowa. Trzecią linię szamotu zostawiam pustą (sito jest na schemacie).

    ⚠️ Sprzeczność w arkuszu: z opisu produkcji wychodzą trzy maszyny ciągu szamotu - kruszarka, młyn i sito (druk ma trzy wiersze), ale ciąg gliny ma z sitem cztery maszyny, a w druku też tylko trzy wiersze - nie da się ustalić, czy sito należy do raportu. Wpisane są maszyny z klucza CKE (R.2.1): kruszarka i młyn. Na egzaminie punkt daje zapis z klucza.

    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Ilość surowca i strata

    Kryteria: , ,

    R.2.3 Ilość szamotu poddana obróbce w kg - zapisane: 70 000

    R.2.4 Ilość gliny ogniotrwałej poddana obróbce w kg - zapisane: 30 000

    R.2.5 Strata produkcyjna w Dziale przygotowania surowców w % dla szamotu i gliny ogniotrwałej - zapisane: 2

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Nazwy maszyn i urządzeń ciągu przygotowania surowca i wyniki obliczeń produkcji działów wpisz w odpowiednich wierszach raportów produkcyjnych (tabela 3 i 4).

    Z tabeli 1: tygodniowa dostawa szamotu 70 000 kg i gliny 30 000 kg - tyle dział obrabia. Strata w dziale surowców dla obu: 2 %.

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Wydajność rzeczywista działu surowców

    Kryteria: ,

    R.2.6 Wydajność rzeczywista Działu przygotowania surowców wyrażona w kg/tydzień - szamot - zapisane: 68 600

    R.2.7 Wydajność rzeczywista Działu przygotowania surowców wyrażona w kg/tydzień - glina ogniotrwała - zapisane: 29 400

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Nazwy maszyn i urządzeń ciągu przygotowania surowca i wyniki obliczeń produkcji działów wpisz w odpowiednich wierszach raportów produkcyjnych (tabela 3 i 4).

    Wydajność rzeczywista = ilość pomniejszona o stratę: szamot 70 000 · 0,98 = 68 600 kg/tydzień, glina 30 000 · 0,98 = 29 400 kg/tydzień. Proporcja 68 600 : 29 400 to dokładnie 70 : 30 z receptury.

    Typowe błędy

    Odjęcie 2 kg zamiast 2% albo dodanie straty - wydajność rzeczywista jest zawsze mniejsza od ilości wejściowej.

    Dokument po tym kroku

  13. Etap 3: Tabela 4. Raport Działu przygotowania mas

    Kroki 13-16 · po tym etapie masz 27 z 33 kryteriów (pkt)

    Krok 13: Skład surowcowy i surowce stałe

    Kryteria: ,

    R.3.1 Skład surowcowy masy w kg/tydzień - szamot: 68 600 i glina ogniotrwała: 29 400 (lub 70 000 i 30 000)

    R.3.2 Razem surowce stałe w masie w kg/tydzień - 98 000 (lub 100 000)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Nazwy maszyn i urządzeń ciągu przygotowania surowca i wyniki obliczeń produkcji działów wpisz w odpowiednich wierszach raportów produkcyjnych (tabela 3 i 4).

    Do działu mas trafia to, co wyszło z działu surowców: szamot 68 600 kg i glina ogniotrwała 29 400 kg na tydzień, razem 98 000 kg surowców stałych.

    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Woda w masie

    Kryteria: , ,

    R.3.3 Zawartość wody w masie w %: 12

    R.3.4 Zawartość wody w masie w kg/tydzień: 11 760 (lub 12 000)

    R.3.5 Razem surowce stałe i woda w masie w kg/tydzień: 109 760 (lub 112 000)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Nazwy maszyn i urządzeń ciągu przygotowania surowca i wyniki obliczeń produkcji działów wpisz w odpowiednich wierszach raportów produkcyjnych (tabela 3 i 4).

    Receptura podaje wodę jako 12 % suchych składników: 98 000 · 0,12 = 11 760 kg/tydzień. Razem z wodą: 98 000 + 11 760 = 109 760 kg/tydzień.

    ⚠️ Sprzeczność w arkuszu: opis produkcji mówi o masie o wilgotności 10% (a z receptury woda stanowi 11 760 / 109 760 = 10,7% masy) - arkusz sam sobie przeczy i nie da się ustalić poprawnej wartości. Wpisana jest wartość z klucza CKE: 12 - procent wody w stosunku do suchych składników z receptury. Na egzaminie punkt daje wartość z klucza.

    Typowe błędy

    Liczenie 12% od całej masy z wodą - receptura mówi o procencie suchych składników.

    Dokument po tym kroku

  15. Krok 15: Strata i wydajność działu mas

    Kryteria: , ,

    R.3.6 Strata produkcyjna w Dziale przygotowania mas ceramicznych w %: 5

    R.3.7 Wydajność rzeczywista Działu przygotowania mas ceramicznych wyrażona w kg/tydzień: 104 272 (lub 106 400)

    R.3.8 Wydajność rzeczywista Działu przygotowania mas ceramicznych wyrażona w kg/dzień: 14 896 (lub 15 200)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Nazwy maszyn i urządzeń ciągu przygotowania surowca i wyniki obliczeń produkcji działów wpisz w odpowiednich wierszach raportów produkcyjnych (tabela 3 i 4).

    Strata w dziale mas 5 %: 109 760 · 0,95 = 104 272 kg/tydzień. Zakład pracuje 7 dni w tygodniu, więc na dzień: 104 272 / 7 = 14 896 kg.

    Typowe błędy

    Dzielenie przez 5 dni roboczych - opis mówi wprost o pracy ciągłej, 7 dni w tygodniu.

    Dokument po tym kroku

  16. Krok 16: Typ i nazwa masy

    Kryteria: ,

    R.3.9 Typ masy: masa sypka

    R.3.10 Nazwa masy: masa szamotowa ogniotrwała

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Nazwy maszyn i urządzeń ciągu przygotowania surowca i wyniki obliczeń produkcji działów wpisz w odpowiednich wierszach raportów produkcyjnych (tabela 3 i 4).

    Masa ma tylko około 10% wilgotności i formuje się ją prasowaniem - to masa sypka (tak też nazywa ją tabela 2: „Receptura masy sypkiej szamotowej”). Nazwa: masa szamotowa ogniotrwała.

    Dokument po tym kroku

  17. Etap 4: Tabela 5. Wyroby szamotowe - ogólne informacje

    Kroki 17-19 · po tym etapie masz 33 z 33 kryteriów (pkt)

    Krok 17: Nazwa wyrobu i kryterium jakości

    Kryteria: ,

    R.4.1 Nazwa wyrobu: wyrób ogniotrwały szamotowy lub wyrób ogniotrwały lub wyrób szamotowy

    R.4.2 Podstawowe kryterium oceny jakości wyrobu: ogniotrwałość zwykła

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    W tabeli 5 wpisz ogólne informacje dotyczące produkowanych w zakładzie wyrobów szamotowych ogniotrwałych.

    Wyrób to wyrób ogniotrwały szamotowy. Wyroby ogniotrwałe ocenia się przede wszystkim po ogniotrwałości zwykłej - temperaturze, w której wyrób mięknie pod własnym ciężarem (wiedza z materiałoznawstwa ceramicznego).

    Dokument po tym kroku

  18. Krok 18: Charakter chemiczny i symbol PG

    Kryteria: ,

    R.4.3 Charakter chemiczny wyrobu: kwaśny

    R.4.4 Inna nazwa szamotu, oznaczona symbolem PG: glina palona

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    W tabeli 5 wpisz ogólne informacje dotyczące produkowanych w zakładzie wyrobów szamotowych ogniotrwałych.

    Szamot to glinokrzemian z przewagą krzemionki nad tlenkiem glinu, dlatego wyroby szamotowe zalicza się do kwaśnych (wiedza ogólna, według klucza). Symbol PG oznacza glinę paloną - tak nazywa ją też tabela 2: „Glina palona (szamot)”.

    Dokument po tym kroku

  19. Krok 19: Metoda formowania i zastosowanie

    Kryteria: ,

    R.4.5 Metoda formowania wyrobów według Opisu produkcji wyrobów szamotowych ogniotrwałych: prasowanie

    R.4.6 Przykładowe zastosowanie wyrobu (zapisany co najmniej jeden przykład): wielkie piece, nagrzewnice wielkopiecowe, piece koksownicze, piece grzewcze, piece i urządzenia cieplne w odlewnictwie, w przemyśle szklarskim, ceramicznym, cementowym i energetyce

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    W tabeli 5 wpisz ogólne informacje dotyczące produkowanych w zakładzie wyrobów szamotowych ogniotrwałych.

    Według opisu kształtki formuje się na prasach hydraulicznych - metoda to prasowanie. Zastosowanie (wystarczy jeden przykład, wiedza ogólna): wielkie piece, nagrzewnice wielkopiecowe, piece koksownicze, a także piece przemysłowe w odlewnictwie, szklarstwie i energetyce.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.