Rozdział surowca i krystalizacja NaNO3

Opis arkusza

Praktyczny egzamin z kwalifikacji CHM.02 trwa 180 minut i ma typowo laboratoryjny charakter: trzeba przeprowadzić rozdział mieszaniny surowcowej, odzyskać azotan(V) sodu oraz udokumentować cały przebieg w tabelach pomiarowych. Punktem wyjścia jest odważenie 150 g surowca i dodanie 200 cm3 wody destylowanej. Z mieszaniny oddziela się składniki nierozpuszczalne lżejsze od wody, unoszące się na powierzchni, a następnie po ogrzewaniu i mieszaniu do temperatury nieprzekraczającej 70°C uzyskuje się roztwór NaNO3. Po sedymentacji cięższych, nierozpuszczalnych składników zlewa się klarowny roztwór znad osadu, a składniki A i B przenosi na sączki i przygotowuje do późniejszego suszenia. Kolejny etap to zatężanie roztworu azotanu(V) sodu przez około 30 minut przy delikatnym wrzeniu, z kontrolą temperatury do 120°C, pomiarami co 5 minut oraz porównaniem wysokości słupa cieczy przed i po odparowaniu. Następnie roztwór chłodzi się w łaźni lodowej przez 15 minut bez mieszania, obserwując moment pojawienia się kryształów i zapisując temperatury oraz zmiany wyglądu zawartości zlewki. Otrzymane kryształy NaNO3, a także wydzielone wcześniej składniki A i B, są odsączane, wstępnie osuszane między arkuszami bibuły, ważone w krystalizatorach i suszone w suszarce w 105°C przez około 25 minut. Po schłodzeniu wykonuje się ponowne ważenie i oblicza masę odparowanej wody. Dokumentacja obejmuje cztery protokoły: rozpuszczanie, zatężanie, krystalizację z suszeniem kryształów oraz suszenie składników nierozpuszczalnych. Egzaminator ocenia poprawność prowadzenia operacji jednostkowych, rzetelność pomiarów i zapisów, obliczenia masy odparowanej wody oraz porządek i bezpieczeństwo pracy na stanowisku.