Przejdź do głównej treści
CHM.03-01-21.06-SGCzerwiec 2021 · 23 kroki · ok. 49 min · 52 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Mianowany roztwór tiosiarczanu sodu - dokumentacja

Mianowany roztwór tiosiarczanu(VI) sodu jest titrantem w jodometrii. Zadanie polega na zaplanowaniu czterech prac: przygotowania 1 dm³ roztworu Na₂S₂O₃ o stężeniu 0,1 mol/dm³ z tiosiarczanu(VI) sodu-woda(1/5), 120 g roztworu kwasu solnego 18% z kwasu 38%, 100 cm³ roztworu skrobi (procedura podaje ilości na 500 cm³, więc trzeba je przeliczyć) oraz nastawiania miana tiosiarczanu na dichromian(VI) potasu: dichromian z jodkiem potasu w środowisku kwaśnym wydziela jod, który miareczkuje się tiosiarczanem wobec skrobi. Na koniec z wyników tabeli A oblicza się stężenie molowe titranta i sporządza wykaz środków ochrony i zasad postępowania.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie do tabel wydrukowanych w arkuszu wykaz sprzętu, odczynników i środków ochrony, obliczenia i listę czynności. Roztworów na egzaminie się nie sporządza - ocenia się wyłącznie zapis w tabelach. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kroki idą za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie tabeli - za kryteriami klucza.

Skąd brać odpowiedzi. Wszystko jest w arkuszu: cztery procedury (ilości, sprzęt, kolejność czynności, wzór na stężenie z masą molową dichromianu 294 g/mol i współczynnikami równoważności 1 i 1/6), procedura 5 o odpadach, tabela A z wynikami trzech oznaczeń oraz wyciąg z kart charakterystyki (masy molowe, gęstości roztworów kwasu solnego, zwroty H, środki ochrony). Obliczenia policzyłem w skrypcie i porównałem z kluczem oceniania CKE.

Bezpieczeństwo. Według kart z arkusza najgroźniejsze są dwie substancje stałe: dichromian(VI) potasu (m.in. H301, H314, H330, H340, H350, H360 - toksyczny, żrący, rakotwórczy i mutagenny, utleniacz) oraz jodek rtęci(II) (H300, H310, H330 - połknięcie, kontakt ze skórą i wdychanie grożą śmiercią). Kwas solny 38% jest żrący i drażni drogi oddechowe (H290, H314, H335), a roztwór 18% - drażniący (H315, H319, H335). Każda z tych kart każe stosować rękawice ochronne odporne na działanie chemikaliów z gumy nitrylowej, okulary ochronne i ubranie ochronne.

To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje inne sformułowania i inne poprawne metody obliczeń, a w części wykazów wystarczą dwie, cztery albo sześć pozycji z listy klucza.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 52 kryteria w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 39 punktów - można stracić 13 kryteriów i nadal zdać. Po 10 punktów dają tabele 1-4, a najwięcej pracy wymaga tabela 4 z nastawianiem miana.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Tabela 1. Roztwór tiosiarczanu(VI) sodu 0,1 mol/dm³

    Kroki 1-4 · po tym etapie masz 10 z 52 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Masa tiosiarczanu(VI) sodu-woda(1/5)

    Kryteria:

    R.1.1 Wpisana obliczona masa tiosiarczanu(VI) sodu-woda 1/5: 24,8 g

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 1 dm3 roztworu tiosiarczanu(VI) sodu o stężeniu 0,1 mol/dm3.

    W 1 dm³ roztworu 0,1 mol/dm³ jest 0,1 mol tiosiarczanu. Odważa się hydrat Na₂S₂O₃·5H₂O, więc biorę jego masę molową z karty (248 g/mol, z wodą krystalizacyjną): m = 0,1 · 248 = 24,8 g, z dokładnością do pierwszego miejsca po przecinku.

    Typowe błędy

    Masa molowa bezwodnego Na₂S₂O₃ (158 g/mol) zamiast hydratu - wychodzi 15,8 g i roztwór ma złe stężenie.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Sprzęt do roztworu tiosiarczanu

    Kryteria: , , ,

    R.1.2 Wpisany sprzęt laboratoryjny niezbędny do przygotowania roztworu: waga analityczna

    R.1.3 Wpisany sprzęt laboratoryjny niezbędny do przygotowania roztworu: kolba miarowa o pojemności 1 dm3

    R.1.4 Wpisany sprzęt laboratoryjny niezbędny do przygotowania roztworu: naczynko wagowe lub szkiełko zegarkowe

    R.1.5 Wpisane co najmniej 2 rodzaje sprzętu laboratoryjnego niezbędnego do przygotowania roztworu z wymienionych: łyżka (do odczynników), lejek (do kolby), zlewka, tryskawka, pipetka wkraplająca lub pipeta lub pipeta Pasteura

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 1 dm3 roztworu tiosiarczanu(VI) sodu o stężeniu 0,1 mol/dm3.

    Procedura każe odważyć substancję „na wadze analitycznej” - wpisuję dokładnie wagę analityczną. Roztwór powstaje w kolbie miarowej o pojemności 1 dm³, a odważka w naczynku wagowym. Każda z tych trzech pozycji to osobne kryterium; dalej łyżka, lejek, zlewka, tryskawka i pipetka wkraplająca (klucz wymaga dwóch z nich).

    Typowe błędy

    Wpisanie „waga laboratoryjna” - w tym kryterium klucz wymaga wagi analitycznej, bo tak mówi procedura.

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Czynności: odważenie i przeniesienie

    Kryteria: ,

    R.1.6 Wpisana czynność związana z przygotowaniem roztworu: odważenie Na2S2O3·5H2O lub tiosiarczanu(VI) sodu- woda 1/5 lub substancji

    R.1.7 Wpisana czynność związana z przygotowaniem roztworu: ilościowe przeniesienie odważki do kolby miarowej

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 1 dm3 roztworu tiosiarczanu(VI) sodu o stężeniu 0,1 mol/dm3.

    Kolejność z procedury 1: odważenie hydratu i ilościowe przeniesienie odważki do kolby miarowej (ze spłukaniem naczynka i lejka wodą destylowaną).

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Czynności: rozpuszczenie, dopełnienie, wymieszanie

    Kryteria: , ,

    R.1.8 Wpisana czynność związana z przygotowaniem roztworu: rozpuszczenie substancji w wodzie destylowanej

    R.1.9 Wpisana czynność związana z przygotowaniem roztworu: uzupełnienie kolby miarowej wodą destylowaną do kreski

    R.1.10 Wpisana czynność związana z przygotowaniem roztworu: zamknięcie kolby korkiem i wymieszanie roztworu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 1 dm3 roztworu tiosiarczanu(VI) sodu o stężeniu 0,1 mol/dm3.

    Rozpuszczenie substancji w wodzie destylowanej, uzupełnienie kolby do kreski i zamknięcie korkiem z wymieszaniem - trzy kryteria, każde w osobnej linii wykazu.

    Dokument po tym kroku

  5. Etap 2: Tabela 2. Roztwór kwasu solnego 18%

    Kroki 5-8 · po tym etapie masz 20 z 52 kryteriów (pkt)

    Krok 5: Objętości kwasu 38% i wody

    Kryteria: ,

    R.2.1 Wpisana obliczona objętość roztworu kwasu solnego o stężeniu 38%: 48 cm3

    R.2.2 Wpisana obliczona objętość wody destylowanej: 63 cm3

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 120 g roztworu kwasu solnego o stężeniu 18%.

    W 120 g roztworu 18% jest 21,6 g HCl. Tyle chlorowodoru zawiera 21,6 · 100 / 38 = 56,84 g roztworu 38%. Procedura każe odmierzać cylindrami, więc masę zamieniam na objętość gęstością z karty: 56,84 : 1,188 = 47,85 cm³, czyli 48 cm³. Woda: 120 − 56,84 = 63,16 g, czyli 63 cm³ (wyniki do całości).

    Typowe błędy

    Gęstość roztworu 18% (1,088 g/cm³) zamiast 38% - odmierza się kwas 38%, więc liczy się jego gęstością.

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Sprzęt do roztworu kwasu solnego

    Kryteria: , ,

    R.2.3 Wpisany sprzęt laboratoryjny niezbędny do przygotowania roztworu: cylinder miarowy o pojemności 50 cm3

    R.2.4 Wpisany sprzęt laboratoryjny niezbędny do przygotowania roztworu: cylinder miarowy o pojemności 100 cm3

    R.2.5 Wpisane co najmniej 2 rodzaje sprzętu laboratoryjnego niezbędnego do przygotowania roztworu z wymienionych: zlewka, bagietka, lejek, butelka

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 120 g roztworu kwasu solnego o stężeniu 18%.

    48 cm³ kwasu odmierza się cylindrem miarowym 50 cm³, 63 cm³ wody - cylindrem miarowym 100 cm³ (dwa osobne kryteria). Do tego zlewka, bagietka, lejek i butelka - procedura każe przelać roztwór do suchej butelki.

    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Czynności: woda

    Kryteria: ,

    R.2.6 Wpisana czynność związana z przygotowaniem roztworu: odmierzenie wody destylowanej

    R.2.7 Wpisana czynność związana z przygotowaniem roztworu: przelanie wody (destylowanej) do zlewki

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 120 g roztworu kwasu solnego o stężeniu 18%.

    Procedura 2 mówi wprost: „Najpierw należy odmierzyć wodę destylowaną i przelać ją do zlewki”. W tym kluczu to dwa osobne kryteria: odmierzenie wody i przelanie wody do zlewki.

    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Czynności: kwas i butelka

    Kryteria: , ,

    R.2.8 Wpisana czynność związana z przygotowaniem roztworu: odmierzenie (roztworu) kwasu solnego (o stężeniu 38%)

    R.2.9 Wpisana czynność związana z przygotowaniem roztworu: przelanie (roztworu) kwasu solnego do zlewki z wodą (destylowaną)

    R.2.10 Wpisana czynność związana z przygotowaniem roztworu: przelanie roztworu do butelki

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 120 g roztworu kwasu solnego o stężeniu 18%.

    Odmierzenie kwasu 38%, powolne przelanie go do zlewki z wodą z mieszaniem bagietką i przelanie roztworu do butelki. Dopisek „pod dygestorium” wynika z karty kwasu 38% (H335, „Nie wdychać … par”).

    Typowe błędy

    Pominięcie przelania do butelki - w tym kluczu to osobny punkt (R.2.10).

    Dokument po tym kroku

  9. Etap 3: Tabela 3. Roztwór skrobi

    Kroki 9-12 · po tym etapie masz 30 z 52 kryteriów (pkt)

    Krok 9: Masa skrobi i jodku rtęci(II)

    Kryteria: ,

    R.3.1 Wpisana obliczona masa skrobi: 1 g

    R.3.2 Wpisana obliczona masa jodku rtęci(II): 5 mg

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 100 cm3 roztworu skrobi.

    Procedura 3 podaje ilości na 500 cm³ (5 g skrobi, 25 mg jodku rtęci(II), kolba 500 cm³), a roztworu potrzeba 100 cm³ - pięć razy mniej: 1 g skrobi i 5 mg jodku rtęci(II). Tak samo zmniejszam objętości wody z procedury: 5 cm³ zimnej i 90 cm³ wrzącej (przydadzą się w wykazie sprzętu i czynności).

    Typowe błędy

    Przepisanie ilości z procedury (5 g i 25 mg) bez przeliczenia na 100 cm³.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Sprzęt do roztworu skrobi

    Kryteria: , , ,

    R.3.3 Wpisany sprzęt laboratoryjny niezbędny do przygotowania roztworu: waga laboratoryjna lub równoważne oraz co najmniej 2 rodzaje sprzętu z wymienionych: naczynko/naczynka wagowe, szkiełko/szkiełka zegarkowe, łyżka/ łyżki (do odczynników), moździerz, tłuczek lub pistel

    R.3.4 Wpisany sprzęt laboratoryjny niezbędny do przygotowania roztworu: kolba miarowa o pojemności 100 cm3

    R.3.5 Wpisany sprzęt laboratoryjny niezbędny do przygotowania roztworu: cylinder miarowy o pojemności 100 cm3, pipeta wielomiarowa lub pipeta jednomiarowa lub cylinder miarowy o pojemności 5 cm3

    R.3.6 Wpisane co najmniej 2 rodzaje sprzętu laboratoryjnego niezbędnego do przygotowania roztworu z wymienionych: zlewka, zestaw do ogrzewania lub równoważne, lejek (do kolby), tryskawka, pipetka wkraplająca lub pipeta lub pipeta Pasteura, bagietka

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 100 cm3 roztworu skrobi.

    Ważenie i rozcieranie: waga (5 mg wymaga wagi analitycznej - klucz przyjmuje wagę laboratoryjną lub równoważną), naczynka wagowe, łyżka, moździerz z tłuczkiem. Po przeliczeniu na 100 cm³: kolba miarowa 100 cm³, cylinder miarowy 100 cm³ do 90 cm³ wrzącej wody i pipeta 5 cm³ do 5 cm³ zimnej wody. Do gotowania - zlewka, bagietka i zestaw do ogrzewania, a do kolby - lejek i tryskawka.

    Typowe błędy

    Kolba miarowa 500 cm³ z procedury - przygotowuje się 100 cm³ roztworu.

    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Czynności: ważenie, rozcieranie, wrząca woda

    Kryteria: ,

    R.3.7 Wpisane czynności związane z przygotowaniem roztworu: odważenie skrobi, odważenie jodku rtęci(II) lub odważenie substancji

    R.3.8 Wpisane czynności związane z przygotowaniem roztworu: utarcie w moździerzu substancji z (zimną) wodą destylowaną, przeniesienie mieszaniny lub zawiesiny lub skrobi i jodku rtęci(II) do wrzącej wody (destylowanej)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 100 cm3 roztworu skrobi.

    Odważenie skrobi i jodku rtęci(II), potem utarcie w moździerzu z zimną wodą na pastę i przeniesienie zawiesiny do wrzącej wody - drugie kryterium obejmuje obie czynności.

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Czynności: gotowanie, odstawienie, kolba

    Kryteria: ,

    R.3.9 Wpisane czynności związane z przygotowaniem roztworu: gotowanie roztworu przy ciągłym mieszaniu,pozostawienie mieszaniny na 3 godziny

    R.3.10 Wpisane czynności związane z przygotowaniem roztworu: zlanie klarownej cieczy znad osadu do kolby miarowej, uzupełnienie kolby miarowej wodą destylowaną do kreski, zamknięcie kolby korkiem i wymieszanie roztworu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z przygotowaniem 100 cm3 roztworu skrobi.

    Gotowanie przy ciągłym mieszaniu (5 minut) i pozostawienie na 3 godziny, a na koniec zlanie klarownej cieczy do kolby miarowej, uzupełnienie do kreski oraz zamknięcie i wymieszanie. Każda linia wykazu odpowiada jednemu kryterium klucza.

    Dokument po tym kroku

  13. Etap 4: Tabela 4. Nastawianie miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu

    Kroki 13-16 · po tym etapie masz 40 z 52 kryteriów (pkt)

    Krok 13: Odczynniki do nastawiania miana

    Kryteria: , ,

    R.4.1 W wykazie odczynników chemicznych i substancji pomocniczych wpisane co najmniej 4 nazwy z wymienionych: dichromian(VI) potasu, jodek potasu, kwas solny, tiosiarczan(VI) sodu, skrobia

    R.4.2 W wykazie odczynników chemicznych i substancji pomocniczych wpisane co najmniej 4 wzory z wymienionych: K2Cr2O7, KI, HCl, Na2S2O3, (C6H10O5)n,

    R.4.3 W wykazie odczynników chemicznych i substancji pomocniczych wpisane co najmniej 4: czystość substancji stałych - cz.d.a. i stężenia: dla kwasu solnego 18%; dla tiosiarczanu(VI) sodu (około) 0,1 mol/dm3

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z nastawianiem miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    Z procedury 4: dichromian(VI) potasu (substancja podstawowa), jodek potasu, kwas solny 18%, nastawiany tiosiarczan(VI) sodu około 0,1 mol/dm³ i skrobia jako wskaźnik. Przy każdym odczynniku wzór oraz stężenie albo czystość (substancje stałe cz.d.a. - „Stosować odczynniki cz.d.a.”). Stężenie skrobi wynika z procedury 3: 5 g w 500 cm³, czyli 1 g w 100 cm³. Klucz wymaga po co najmniej cztery nazwy, wzory i stężenia.

    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Sprzęt do nastawiania miana

    Kryteria: ,

    R.4.4 Wpisany sprzęt laboratoryjny niezbędny do wykonania zadania: kolba stożkowa (kolby stożkowe) i biureta o pojemności 50 cm3

    R.4.5 Wpisane co najmniej 6 rodzajów sprzętu laboratoryjnego niezbędnego do wykonania zadania: waga analityczna, łyżka, naczynko wagowe, cylinder miarowy o pojemności 100 cm3 - 200 cm3, pipeta wielomiarowa o pojemności 10 cm3, cylinder miarowy o pojemności 10 cm3, pipeta wielomiarowa (lub jednomiarowa) o pojemności 2 cm3, gruszka lub pompka do pipety, statyw (do biurety), łapy z łącznikami (lub równoważne), lejek (do biurety), zlewka, tryskawka, szkiełko zegarkowe

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z nastawianiem miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    Miareczkuje się w kolbach stożkowych (300 cm³ z procedury) z biurety 50 cm³ - zużycie wynosi około 41 cm³, więc biureta 25 cm³ nie wystarczy; to jedno kryterium. Pozostały sprzęt z procedury: waga analityczna, łyżka, naczynko, cylinder 200 cm³ (150 cm³ wody), cylinder 10 cm³ (8 cm³ kwasu), pipeta 2 cm³ (skrobia) z gruszką, statyw, łapa, lejek, zlewka, tryskawka, szkiełko zegarkowe - klucz wymaga co najmniej sześciu.

    Dokument po tym kroku

  15. Krok 15: Czynności: przygotowanie roztworu w kolbie

    Kryteria: ,

    R.4.6 Wpisane czynności związane z nastawianiem miana tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu: odważenie dichromianu(VI) potasu (do kolby stożkowej), dodanie (do kolby stożkowej) wody destylowanej, jodku potasu i roztworu kwasu solnego

    R.4.7 Wpisane czynności związane z nastawianiem miana tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu: przykrycie kolby stożkowej szkiełkiem zegarkowym, wymieszanie zawartości i odstawienie w "ciemne miejsce"

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z nastawianiem miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    Odważenie dichromianu(VI) potasu do kolby stożkowej i dodanie wody, jodku potasu i kwasu solnego, potem przykrycie szkiełkiem, wymieszanie i odstawienie w ciemne miejsce - jod wydziela się przez 10 minut, a światło przyspiesza utlenianie jodków tlenem z powietrza (wiedza ogólna, klucz ocenia czynności).

    Dokument po tym kroku

  16. Krok 16: Czynności: miareczkowanie i powtórzenia

    Kryteria: , ,

    R.4.8 Wpisane czynności związane z nastawianiem miana tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu: miareczkowanie przygotowanego roztworu roztworem tiosiarczanu(VI) sodu do osiągnięcia żółtego zabarwienia

    R.4.9 Wpisane czynności związane z nastawianiem miana tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu: dodanie (do kolby stożkowej) roztworu skrobi, miareczkowanie (roztworem tiosiarczanu(VI) sodu) do zmiany barwy z granatowej na zieloną

    R.4.10 Wpisane czynności związane z nastawianiem miana tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu: (przynajmniej dwukrotne) powtórzenie czynności

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź dokumentację dotyczącą prac związanych z nastawianiem miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    Miareczkowanie tiosiarczanem do lekko żółtego zabarwienia, potem dodanie skrobi i miareczkowanie do zmiany barwy z granatowej na zieloną (zielona barwa pochodzi od jonów chromu(III)). Procedura każe wykonać oznaczenie co najmniej trzy razy, stąd powtórzenie czynności jako osobny punkt. Ostatnia linia - odpady według procedury 5.

    Typowe błędy

    Dodanie skrobi na początku miareczkowania - procedura każe dodać ją dopiero przy lekko żółtej barwie.

    Dokument po tym kroku

  17. Etap 5: Tabela 5. Stężenie molowe tiosiarczanu(VI) sodu

    Kroki 17-21 · po tym etapie masz 48 z 52 kryteriów (pkt)

    Krok 17: Masy i objętości z tabeli A

    Kryteria: , ,

    R.5.1 W danych do obliczeń wpisane masy dichromianu(VI) potasu w [g]: oznaczenie 1 - 0,201; oznaczenie 2 - 0,201; oznaczenie 3 - 0,199

    R.5.2 W danych do obliczeń wpisane objętości zużytego roztworu tiosiarczanu(VI) sodu w trakcie miareczkowania w [cm3]: oznaczenie 1 - 41,4; oznaczenie 2 - 41,0; oznaczenie 3 - 40,6

    R.5.3 W danych do obliczeń wpisane objętości zużytego roztworu tiosiarczanu(VI) sodu w trakcie miareczkowania w [dm3]: oznaczenie 1 - 0,0414; oznaczenie 2 - 0,0410 (lub 0,041); oznaczenie 3 - 0,0406

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wyznacz stężenie molowe roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na podstawie wyników analizy podanych w tabeli A, uzyskanych podczas nastawiania miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    Przepisuję masy dichromianu (0,201; 0,201; 0,199 g) i objętości titranta (41,4; 41,0; 40,6 cm³), a objętości zamieniam na dm³: 0,0414; 0,0410; 0,0406 - wzór wymaga objętości w dm³.

    Dokument po tym kroku

  18. Krok 18: Masa molowa i współczynniki

    Kryteria:

    R.5.4 W danych do obliczeń wpisane: masa molowa dichromianu(VI) potasu [g/mol] - 294; współczynnik równoważności tiosiarczanu(VI) sodu - 1; współczynnik równoważności dichromianu(VI) potasu - 1/6

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wyznacz stężenie molowe roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na podstawie wyników analizy podanych w tabeli A, uzyskanych podczas nastawiania miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    Z procedury 4: masa molowa dichromianu(VI) potasu 294 g/mol, współczynnik równoważności tiosiarczanu 1, dichromianu 1/6 (jeden jon Cr₂O₇²⁻ przyjmuje 6 elektronów) - jedno kryterium za wszystkie trzy kolumny.

    Dokument po tym kroku

  19. Krok 19: Stężenie dla oznaczenia 1

    Kryteria:

    R.5.5 Wpisane obliczenia i ustalony wynik z dokładnością do czwartego miejsca po przecinku Cmol dla oznaczenia 1: Cmol1=(1∙0,201)/(0,0414∙294∙1⁄6)=0,0991 (mol/dm3)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wyznacz stężenie molowe roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na podstawie wyników analizy podanych w tabeli A, uzyskanych podczas nastawiania miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    C = f(Na₂S₂O₃) · m / (V · M · f(K₂Cr₂O₇)) = 1 · 0,201 / (0,0414 · 294 · 1/6) = 0,0991 mol/dm³ (cztery miejsca po przecinku).

    Typowe błędy

    Pominięcie współczynnika 1/6 w mianowniku - wynik wychodzi sześć razy za mały.

    Dokument po tym kroku

  20. Krok 20: Stężenie dla oznaczeń 2 i 3

    Kryteria: ,

    R.5.6 Wpisane obliczenia i ustalony wynik z dokładnością do czwartego miejsca po przecinku Cmol dla oznaczenia 2: Cmol2=(1∙0,201)/0,0410∙294∙1⁄6)=0,1000 (mol/dm3)

    R.5.7 Wpisane obliczenia i ustalony wynik z dokładnością do czwartego miejsca po przecinku Cmol dla oznaczenia 3: Cmol3=(1∙0,199)/(0,0406∙294∙1⁄6)=0,1000 (mol/dm3)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wyznacz stężenie molowe roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na podstawie wyników analizy podanych w tabeli A, uzyskanych podczas nastawiania miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    Oznaczenie 2: 1 · 0,201 / (0,0410 · 294 · 1/6) = 0,1000 mol/dm³, oznaczenie 3: 1 · 0,199 / (0,0406 · 294 · 1/6) = 0,1000 mol/dm³.

    Dokument po tym kroku

  21. Krok 21: Stężenie molowe titranta

    Kryteria:

    R.5.8 Wyznaczone stężenie molowe nastawianego roztworu tiosiarczanu(VI) sodu z dokładnością do czwartego miejsca po przecinku wybrane na podstawie co najmniej dwóch zgodnych wyników oznaczeń

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wyznacz stężenie molowe roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na podstawie wyników analizy podanych w tabeli A, uzyskanych podczas nastawiania miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    Zgodne są oznaczenia 2 i 3 (po 0,1000), a 0,0991 odbiega, więc wynik to średnia z dwóch zgodnych: 0,1000 mol/dm³ - tak każe procedura („na podstawie co najmniej dwóch zgodnych wyników”).

    Typowe błędy

    Średnia z trzech wyników (0,0997) - wynik niezgodny trzeba odrzucić.

    Dokument po tym kroku

  22. Etap 6: Tabela 6. Środki ochrony i sposoby postępowania

    Kroki 22-23 · po tym etapie masz 52 z 52 kryteriów (pkt)

    Krok 22: Środki ochrony indywidualnej

    Kryteria: , ,

    R.6.1 W wykazie środków ochrony indywidualnej wpisane: ubranie ochronne lub fartuch

    R.6.2 W wykazie środków ochrony indywidualnej wpisane: okulary ochronne lub gogle

    R.6.3 W wykazie środków ochrony indywidualnej wpisane: rękawice ochronne

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź wykaz środków ochrony indywidualnej oraz sposobów postępowania wynikających z przestrzegania zasad bhp, które należy zastosować podczas przygotowania roztworów i nastawiania miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    Karty kwasu solnego, dichromianu(VI) potasu i jodku rtęci(II) podają to samo: ubranie ochronne, okulary ochronne, rękawice ochronne odporne na działanie chemikaliów z gumy nitrylowej - trzy kryteria.

    Dokument po tym kroku

  23. Krok 23: Sposoby postępowania

    Kryteria:

    R.6.4 Wpisane co najmniej 3 sposoby postępowania (niekoniecznie w dosłownym brzmieniu) z wymienionych: - pipetować roztwory za pomocą gruszki/pompki - pobierać /rozcieńczać kwas pod dygestorium - wlewać kwas do wody - unikać kontaktu odczynników z oczami - unikać kontaktu odczynników ze skórą - nie wdychać odczynników - nie próbować odczynników na smak - nie wylewać roztworów i mieszanin poreakcyjnych do zlewu - mieszaniny poreakcyjne przelać do odpowiednio oznakowanego pojemnika i pozostawić do utylizacji

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź wykaz środków ochrony indywidualnej oraz sposobów postępowania wynikających z przestrzegania zasad bhp, które należy zastosować podczas przygotowania roztworów i nastawiania miana roztworu tiosiarczanu(VI) sodu na dichromian(VI) potasu.

    Arkusz wymaga co najmniej trzech. Część wynika wprost z arkusza: wlewanie kwasu do wody (procedura 2), „Nie wdychać … par” (karta kwasu 38%), odpady do oznakowanego pojemnika (procedura 5). Pipetowanie gruszką, unikanie kontaktu ze skórą i oczami i zakaz próbowania na smak to ogólne zasady pracy w laboratorium z listy klucza.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.