CHM.05-01-25.06-SGCzerwiec 2025 · 20 kroków · ok. 48 min · 41 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Ocena hałasu przemysłowego
Wokół zakładu przetwarzającego odpady wydobywcze z kopalń węgla kamiennego zmierzono hałas w trzech punktach (A, B, C) o trzech godzinach (7.00, 15.00, 23.00). Arkusz prowadzi od oceny pomiarów do pieniędzy: ocena przekroczeń (karta 1), wykresy słupkowe (karta 2), wielkość przekroczeń (karta 3), kary (karta 4), a na koniec środki ochrony przed hałasem (karta 5) i zastosowania produktów zakładu (karta 6).
Kroki idą za kolejnością kart. Każdy zaczyna się poleceniem z arkusza, wyjaśnia, skąd bierze się wpis i dlaczego taki, a na końcu podaje kryteria klucza. Przekroczenia i kary policzyłem w skrypcie (stawki z tabeli 4) i porównałem z kluczem oceniania CKE.
Co widać w podglądzie. Karty z arkusza odtworzone na stronie, wykresy narysowane na siatce z karty 2. Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d”), pola z bieżącego kroku są podświetlone na żółto.
Trzy decyzje, od których zależy cała reszta:
źródłem hałasu jest zakład - więc z tabeli 2 biorę kolumny „pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu”, a nie „drogi lub linie kolejowe”,
rodzaj terenu z tabeli 1: punkt A - zabudowa jednorodzinna (wiersz 2a), punkty B i C - zabudowa wielorodzinna (wiersz 3a),
pora: 7.00 i 15.00 to pora dnia (6.00 ÷ 22.00), 23.00 - pora nocy.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 41 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 31 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. Klucz sprawdza karty 2 ÷ 4 „adekwatnie” do wcześniejszych wpisów, więc błąd w karcie 1 nie przekreśla automatycznie dalszych obliczeń.
Kroki 1-4 · po tym etapie masz 9 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 1: Punkt A: normy i ocena
Kryteria: ,
R.1.1 w kolumnie 4 w punkcie pomiarowym A zapisane: godzina 7.00: 50, godzina 15.00: 50, godzina 23.00: 40
R.1.4 w kolumnie 5 w punkcie pomiarowym A zapisane: godzina 7.00: +, godzina 15.00: +, godzina 23.00: -
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Posługując się danymi zawartymi w tabelach 1, 2, 3 oceń przekroczenie lub brak przekroczenia poziomu hałasu w punktach pomiarowych o danej godzinie pomiaru. Wstaw znak: + jeżeli dopuszczalna norma została przekroczona, - gdy dopuszczalna norma nie została przekroczona.
Punkt A leży na terenie osiedla domków jednorodzinnych - wiersz 2a tabeli 2. Zakład to „pozostałe obiekty i działalność”:
pora dnia (LAeqD, 8 najmniej korzystnych godzin): 50 dB - przy 7.00 i przy 15.00,
pora nocy (LAeqN, 1 najmniej korzystna godzina): 40 dB - przy 23.00.
Ocena: 52 > 50 → +, 85 > 50 → +, 36 < 40 → -.
Typowe błędy
Kolumny „drogi lub linie kolejowe” (61/56 dB) - w tabeli 1 źródłem hałasu są urządzenia zakładu, nie droga (R.1.1).
Dokument po tym kroku
Krok 2: Punkt B: normy i ocena
Kryteria: ,
R.1.2 w kolumnie 4 w punkcie pomiarowym B zapisane: godzina 7.00: 55, godzina 15.00: 55, godzina 23.00: 45
R.1.5 w kolumnie 5 w punkcie pomiarowym B zapisane: godzina 7.00: +, godzina 15.00: +, godzina 23.00: -
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Posługując się danymi zawartymi w tabelach 1, 2, 3 oceń przekroczenie lub brak przekroczenia poziomu hałasu w punktach pomiarowych o danej godzinie pomiaru. Wstaw znak: + jeżeli dopuszczalna norma została przekroczona, - gdy dopuszczalna norma nie została przekroczona.
Punkt B leży na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej - wiersz 3a, kolumny „pozostałe obiekty”: dzień 55 dB, noc 45 dB.
Ocena: 56 > 55 → +, 79 > 55 → +, 34 < 45 → -.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Punkt C: normy i ocena
Kryteria: ,
R.1.3 w kolumnie 4 w punkcie pomiarowym C zapisane: godzina 7.00: 55, godzina 15.00: 55, godzina 23.00: 45
R.1.6 w kolumnie 5 w punkcie pomiarowym C zapisane: godzina 7.00: +, godzina 15.00: +, godzina 23.00 +
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Posługując się danymi zawartymi w tabelach 1, 2, 3 oceń przekroczenie lub brak przekroczenia poziomu hałasu w punktach pomiarowych o danej godzinie pomiaru. Wstaw znak: + jeżeli dopuszczalna norma została przekroczona, - gdy dopuszczalna norma nie została przekroczona.
Punkt C - także zabudowa wielorodzinna (3a): dzień 55 dB, noc 45 dB.
Ocena: 62 > 55 → +, 89,5 > 55 → +, 46,5 > 45 → +. To jedyny punkt z przekroczeniem w nocy.
Typowe błędy
Wpisanie dla 23.00 normy dziennej 55 dB - wtedy nocne przekroczenie w punkcie C zniknęłoby (R.1.3, R.1.6).
Dokument po tym kroku
Krok 4: Punkty z przekroczeniem o danej godzinie
Kryteria: , ,
R.1.7 w kolumnie 2 "Punkty pomiarowe, w których zostały przekroczone normy hałasu": godzina pomiaru 7.00: A, B, C
R.1.8 w kolumnie 2 "Punkty pomiarowe, w których zostały przekroczone normy hałasu": godzina pomiaru 15.00: A, B, C
R.1.9 w kolumnie 2 "Punkty pomiarowe, w których zostały przekroczone normy hałasu": godzina pomiaru 23.00: C
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie otrzymanej oceny wpisz w kolumnie 2 punkty pomiarowe, w których przekroczone zostały dopuszczalne normy poziomu hałasu o danej godzinie pomiaru.
Przepisuję punkty, przy których w kolumnie 5 stoi „+”:
7.00: A, B, C,
15.00: A, B, C,
23.00: tylko C.
Ta tabelka wyznacza też, ile słupków będzie na każdym wykresie w karcie 2.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Karta 2. Wykresy słupkowe poziomu hałasu
Kroki 5-7 · po tym etapie masz 12 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 5: Wykres dla godziny 7.00
Kryteria:
R.2.1 W karcie 2: wykres godzina 7:00
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Wykorzystując informacje z karty 1 sporządź wykresy słupkowe poziomu hałasu w punktach pomiarowych, w których przekroczone zostały dopuszczalne normy poziomu hałasu, o danej godzinie pomiaru. Do każdego punktu pomiarowego na wykresie umieść wartość dopuszczalnego poziomu hałasu jako dodatkowy słupek. Nad słupkami zapisz zaznaczone wartości.
O 7.00 normę przekroczono we wszystkich punktach, więc rysuję trzy pary słupków: A 52 i 50, B 56 i 55, C 62 i 55. Ciemniejszy słupek to wynik pomiaru, jaśniejszy - norma; nad każdym zapisuję jego wartość.
Przy przekroczeniach o 1 ÷ 2 dB słupki są prawie równe - tym ważniejsze są liczby nad nimi. Dobrze dopisać też legendę (wynik / norma), tak jak w kluczu.
Typowe błędy
Pominięcie słupka normy albo wartości nad słupkami - polecenie wymaga obu (R.2.1).
Dokument po tym kroku
Krok 6: Wykres dla godziny 15.00
Kryteria:
R.2.2 W karcie 2: wykres godzina 15.00
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Wykorzystując informacje z karty 1 sporządź wykresy słupkowe poziomu hałasu w punktach pomiarowych, w których przekroczone zostały dopuszczalne normy poziomu hałasu, o danej godzinie pomiaru. Do każdego punktu pomiarowego na wykresie umieść wartość dopuszczalnego poziomu hałasu jako dodatkowy słupek. Nad słupkami zapisz zaznaczone wartości.
O 15.00 przekroczenia są duże: A 85 i 50, B 79 i 55, C 89,5 i 55. Słupek 89,5 dB rysuję w połowie między liniami 80 i 90 siatki.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Wykres dla godziny 23.00
Kryteria:
R.2.3 W karcie 2: wykres godzina 23.00
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykorzystując informacje z karty 1 sporządź wykresy słupkowe poziomu hałasu w punktach pomiarowych, w których przekroczone zostały dopuszczalne normy poziomu hałasu, o danej godzinie pomiaru. Do każdego punktu pomiarowego na wykresie umieść wartość dopuszczalnego poziomu hałasu jako dodatkowy słupek. Nad słupkami zapisz zaznaczone wartości.
O 23.00 przekroczenie jest tylko w punkcie C: 46,5 i 45. Na wykresie zostaje jedna para słupków - punktów A i B nie rysuję, bo polecenie dotyczy punktów, w których normę przekroczono.
Typowe błędy
Narysowanie słupków dla A i B o 23.00 - tam normy nie przekroczono (R.2.3).
Dokument po tym kroku
Etap 3: Karta 3. Wartości przekroczeń poziomu hałasu
Kroki 8-10 · po tym etapie masz 21 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 8: Punkt A: wartości przekroczeń
Kryteria: , ,
R.3.1 W karcie 3 w punkcie pomiarowym A w kolumnie 3: godzina 7.00 : 2
R.3.2 W karcie 3 w punkcie pomiarowym A w kolumnie 3: godzina 15.00: 35
R.3.3 W karcie 3 w punkcie pomiarowym A w kolumnie 3: godzina 23.00: brak przekroczenia
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie oceny poziomu hałasu w poszczególnych punktach pomiarowych zawartej w karcie 1, oblicz wartość przekroczeń poziomu hałasu. W przypadku braku przekroczenia normy poziomu hałasu wpisz „brak przekroczenia”.
Przekroczenie to różnica między wynikiem pomiaru a poziomem dopuszczalnym z karty 1.
Punkt A:
7.00: 52 - 50 = 2 dB
15.00: 85 - 50 = 35 dB
23.00: 36 < 40 → brak przekroczenia
Typowe błędy
Wpisanie 0 albo wartości ujemnej przy 23.00 - polecenie każe wpisać słowa „brak przekroczenia” (R.3.3).
Dokument po tym kroku
Krok 9: Punkt B: wartości przekroczeń
Kryteria: , ,
R.3.4 W karcie 3 w punkcie pomiarowym B w kolumnie 3: godzina 7.00: 1
R.3.5 W karcie 3 w punkcie pomiarowym B w kolumnie 3: godzina 15.00: 24
R.3.6 W karcie 3 w punkcie pomiarowym B w kolumnie 3: godzina 23.00: brak przekroczenia
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie oceny poziomu hałasu w poszczególnych punktach pomiarowych zawartej w karcie 1, oblicz wartość przekroczeń poziomu hałasu. W przypadku braku przekroczenia normy poziomu hałasu wpisz „brak przekroczenia”.
Punkt B:
7.00: 56 - 55 = 1 dB
15.00: 79 - 55 = 24 dB
23.00: 34 < 45 → brak przekroczenia
Dokument po tym kroku
Krok 10: Punkt C: wartości przekroczeń
Kryteria: , ,
R.3.7 W karcie 3 zapisane w punkcie pomiarowym C w kolumnie 3: godzina 7.00: 7
R.3.8 W karcie 3 zapisane w punkcie pomiarowym C w kolumnie 3: godzina 15.00: 34,5
R.3.9 W karcie 3 zapisane w punkcie pomiarowym C w kolumnie 3: godzina 23.00: 1,5
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie oceny poziomu hałasu w poszczególnych punktach pomiarowych zawartej w karcie 1, oblicz wartość przekroczeń poziomu hałasu. W przypadku braku przekroczenia normy poziomu hałasu wpisz „brak przekroczenia”.
Punkt C:
7.00: 62 - 55 = 7 dB
15.00: 89,5 - 55 = 34,5 dB
23.00: 46,5 - 45 = 1,5 dB
Dokument po tym kroku
Etap 4: Karta 4. Kary za przekroczenie poziomu hałasu
Kroki 11-13 · po tym etapie masz 30 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 11: Punkt A: kary
Kryteria: , ,
R.4.1 W karcie 4 w punkcie pomiarow ym A w kolumnie 4: godzina 7.00: 30,00
R.4.2 W karcie 4 w punkcie pomiarow ym A w kolumnie 4: godzina 15.00: 1969,10
R.4.3 W karcie 4 w punkcie pomiarow ym A w kolumnie 4: godzina 23.00: -
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w tabeli 4 i wartości uzyskanych w karcie 3, oblicz karę, jaką powinien zapłacić zakład produkcyjny za przekroczenie poziomu hałasu w punktach pomiarowych w porze dnia i nocy. W przypadku braku kar wpisz znak „ – ”. Wyniki podaj z dokładnością do 0,01.
Kara = przekroczenie [dB] · stawka za każdy decybel [zł/dB]. Stawkę wybieram w tabeli 4 po wielkości przekroczenia (od 1 do 5, powyżej 5 do 10, powyżej 10 do 15, powyżej 15 dB) i po porze - noc ma wyższe stawki niż dzień.
Stawka dzienna dla nocy albo stawka z niższego przedziału dla 35 dB - 35 dB to „powyżej 15 dB”, czyli 56,26 zł (R.4.2).
Dokument po tym kroku
Krok 12: Punkt B: kary
Kryteria: , ,
R.4.4 W karcie 4 w punkcie pomiarowym B w kolumnie 4: godzina 7.00: 15,00
R.4.5 W karcie 4 w punkcie pomiarowym B w kolumnie 4: godzina 15.00: 1350,24
R.4.6 W karcie 4 w punkcie pomiarowym B w kolumnie 4: godzina 23.00: -
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w tabeli 4 i wartości uzyskanych w karcie 3, oblicz karę, jaką powinien zapłacić zakład produkcyjny za przekroczenie poziomu hałasu w punktach pomiarowych w porze dnia i nocy. W przypadku braku kar wpisz znak „ – ”. Wyniki podaj z dokładnością do 0,01.
Wynik bez dwóch miejsc po przecinku (30 zamiast 30,00) - polecenie wymaga dokładności 0,01.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Punkt C: kary
Kryteria: , ,
R.4.7 W karcie 4 w punkcie pomiarowym C w kolumnie 4: godzina 7.00: 183,61
R.4.8 W karcie 4 w punkcie pomiarowym C w kolumnie 4: godzina 15.00: 1940,97
R.4.9 W karcie 4 w punkcie pomiarowym C w kolumnie 4: godzina 23.00: 28,14
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych zawartych w tabeli 4 i wartości uzyskanych w karcie 3, oblicz karę, jaką powinien zapłacić zakład produkcyjny za przekroczenie poziomu hałasu w punktach pomiarowych w porze dnia i nocy. W przypadku braku kar wpisz znak „ – ”. Wyniki podaj z dokładnością do 0,01.
R.5.5 W karcie 5 zapisane:(kolejność zapisu dowolna): tłumiki akustyczne
R.5.6 W karcie 5 zapisane:(kolejność zapisu dowolna): wibroizolowane fundamenty maszyn i amortyzatory drgań
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Posługując się danymi zawartymi w Tabeli 5 dobierz środki i metody które powinien zastosować zakład produkcyjny w celu ograniczenia hałasu.
Najpierw środki u źródła hałasu, czyli przy samych maszynach: obudowy dźwiękochłonne - izolacyjne (zamykają maszynę), tłumiki akustyczne (na wylotach powietrza i gazów) oraz wibroizolowane fundamenty maszyn i amortyzatory drgań (drgania przenoszone przez podłoże też promieniują hałas).
Z tabeli 5 odrzucam środki ochrony indywidualnej - hełm z nausznikami, wkładki douszne i przeciwhałasowe, kombinezony. Chronią pracownika, ale nie zmniejszają hałasu, który dociera do mieszkańców.
Typowe błędy
Wpisanie wkładek przeciwhałasowych albo hełmu z nausznikami - to ochrona pracownika, a karta dotyczy ochrony środowiska (R.5.1 ÷ R.5.8).
Dokument po tym kroku
Krok 15: Środki w procesie produkcyjnym
Kryteria: , ,
R.5.2 W karcie 5 zapisane:(kolejność zapisu dowolna): hermetyzacja procesów produkcyjnych
R.5.4 W karcie 5 zapisane:(kolejność zapisu dowolna): przemysłowe kabiny dzwiękoizolacyjne
R.5.8 W karcie 5 zapisane:(kolejność zapisu dowolna): zdalne sterowanie, kontrola automatyczna procesów technologicznych
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Posługując się danymi zawartymi w Tabeli 5 dobierz środki i metody które powinien zastosować zakład produkcyjny w celu ograniczenia hałasu.
Dalej środki organizacyjno-technologiczne w samym procesie: hermetyzacja procesów produkcyjnych, przemysłowe kabiny dźwiękoizolacyjne i zdalne sterowanie, kontrola automatyczna procesów technologicznych (głośne operacje prowadzi się w zamkniętych pomieszczeniach, a ludzie obsługują je z zewnątrz).
Dokument po tym kroku
Krok 16: Środki na drodze rozchodzenia się hałasu
Kryteria: ,
R.5.1 W karcie 5 zapisane:(kolejność zapisu dowolna): ekrany akustyczne
R.5.7 W karcie 5 zapisane:(kolejność zapisu dowolna): właściwe rozplanowanie zakładu i zagospodarowanie pomieszczeń
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Posługując się danymi zawartymi w Tabeli 5 dobierz środki i metody które powinien zastosować zakład produkcyjny w celu ograniczenia hałasu.
Na koniec środki na drodze rozchodzenia się hałasu: ekrany akustyczne między zakładem a zabudową oraz właściwe rozplanowanie zakładu i zagospodarowanie pomieszczeń (głośne urządzenia z dala od granicy z osiedlem).
Klucz dopuszcza też pasy zieleni izolującej, ale karta ma 8 wierszy, a osiem powyższych środków to dokładnie lista z klucza.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Karta 6. Produkty przetwarzania odpadów wydobywczych
Kroki 17-19 · po tym etapie masz 41 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 17: Skała płonna: zastosowania
Kryteria:
R.6.1 W karcie 6: dla skały płonnej, w kolumnie 2 w wierszu 1 zapisane wyłącznie 3 z 4 wymienionych : budownictwo hydrotechniczne, produkcja ceramiki budowlanej, rekultywacje techniczna, roboty inżynieryjne
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie informacji zawartych w tabeli 6 przyporządkuj produktom otrzymanym w procesie przetwarzania odpadów wydobywczych możliwości ich wykorzystania.
Skała płonna to skała towarzysząca węglowi - materiał mineralny. Wykorzystuje się ją jako materiał budowlany i ziemny: budownictwo hydrotechniczne, produkcja ceramiki budowlanej, roboty inżynieryjne.
Klucz uznaje 3 z 4 zastosowań (czwarte to rekultywacja techniczna) i wymaga wyłącznie zastosowań z tej listy - karta ma trzy wiersze, więc wpisuję trzy.
Typowe błędy
Dopisanie zastosowania spoza listy (np. kształtowanie szaty roślinnej przy skale płonnej) - klucz wymaga wyłącznie zastosowań z listy (R.6.1).
Dokument po tym kroku
Krok 18: Miały węglowe: zastosowania
Kryteria:
R.6.2 W karcie 6: dla miałów węglowych, w kolumnie 2 wierszu 2 zapisane wyłącznie: paliwa energetyczne
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie informacji zawartych w tabeli 6 przyporządkuj produktom otrzymanym w procesie przetwarzania odpadów wydobywczych możliwości ich wykorzystania.
Miały węglowe to drobny węgiel - jedyne sensowne zastosowanie z tabeli 6 to paliwa energetyczne. Karta ma tu jeden wiersz.
Dokument po tym kroku
Krok 19: Granulaty mułowe: zastosowania
Kryteria:
R.6.3 W karcie 6: dla granulatów mułowych w kolumnie 2 zapisane wyłącznie 3 z 6 wymienionych: biologiczna rekultywacja skarp i nasypów drogowych, nawóz pod uprawy ogrodnicze, rekultywacja składowisk odpadów, kształtowanie szaty roślinnej, wzbogacanie kompostu, zadarnianie pasów między drogami
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie informacji zawartych w tabeli 6 przyporządkuj produktom otrzymanym w procesie przetwarzania odpadów wydobywczych możliwości ich wykorzystania.
Granulat mułowy według tabeli 1 jest bogaty w biopierwiastki, nie jest fitotoksyczny i nie zawiera bakterii chorobotwórczych - służy jako substytut humusu. Stąd zastosowania „rolnicze” i rekultywacyjne: nawóz pod uprawy ogrodnicze, wzbogacanie kompostu, rekultywacja składowisk odpadów.
Dokument po tym kroku
Etap 7: Sprawdzenie pracy
Krok 20 · po tym etapie masz 41 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 20: Kontrola spójności kart 1 ÷ 6
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Do wykonania zadania wykorzystaj dane i informacje zawarte w tabelach 1 ÷ 6.
Na koniec czytam karty jako całość, bo karty 2 ÷ 4 wynikają z karty 1:
karta 1: normy dzienne i nocne z kolumn „pozostałe obiekty”, znak „+” tylko przy wyniku większym od normy,
karta 2: wykresy tylko dla punktów z „+”, przy każdym słupek normy i wartości nad słupkami,
karta 3: przekroczenie = wynik - norma, przy „-” słowa „brak przekroczenia”,
karta 4: stawka z przedziału i pory, wynik z dwoma miejscami po przecinku, przy braku przekroczenia znak „–”,
karty 5 i 6: nazwy przepisane dosłownie z tabel 5 i 6.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.