Rozwiązanie krok po kroku: Ocena środowiska w gminie

Glin: norma 200 μg/l. A = 220 i B = 230 są większe od 200 → P, C = 150 → NP. Jednostka w karcie (μg/l) jest taka sama jak w tabeli 1, więc porównuję liczby wprost.

W kolumnie 8 wpisuję wartość z jednostką: 200 μg/l - polecenie wymaga jednostki, bez niej wartość jest niejednoznaczna (μg/l i mg/l różnią się tysiąc razy).

Jon amonu: norma 0,5 mg/l. A = 0,7 i B = 0,6 → P, C = 0,4 → NP. Amon w wodzie podziemnej świadczy zwykle o zanieczyszczeniu związkami organicznymi albo o warunkach beztlenowych.

Kolumna 8: 0,5 mg/l.

Chlorki: norma 250 mg/l. Tylko A = 260 przekracza normę → P; B = 240 i C = 200 → NP. To pierwszy parametr, w którym ujęcie B mieści się w normie - ale jedno „NP” nie wystarcza, liczy się cała kolumna.

Kolumna 8: 250 mg/l.

Mangan: norma 50 μg/l. A = 70 i B = 60 → P, C = 40 → NP.

Kolumna 8: 50 μg/l.

Siarczany: norma 250 mg/l. A = 280 → P; B = 240 i C = 210 → NP.

Kolumna 8: 250 mg/l.

Sód: norma 200 mg/l. A = 250 → P; B = 170 i C = 180 → NP. Uwaga na kolejność: w tym wierszu C ma wynik wyższy niż B, ale oba są poniżej normy.

Kolumna 8: 200 mg/l.

Utlenialność z KMnO₄ (miara związków organicznych utleniających się nadmanganianem): norma 5 mg O₂/l. A = 7 i B = 6 → P, C = 4 → NP.

Kolumna 8: 5 mg O₂/l.

Żelazo: norma 200 μg/l. A = 400 (dwukrotność normy) i B = 300 → P, C = 180 → NP.

Kolumna 8: 200 μg/l.

Woda nadaje się do picia tylko wtedy, gdy żaden parametr nie przekracza wartości parametrycznej:

• ujęcie A - przekroczenie we wszystkich ośmiu parametrach → nie nadaje się do picia,
• ujęcie B - przekroczenia w pięciu parametrach (glin, amon, mangan, utlenialność, żelazo) → nie nadaje się do picia,
• ujęcie C - same „NP” → nadaje się do picia.

Wniosek dla gminy: nowe ujęcie warto lokalizować w punkcie C.

Tabela 6 dzieli nazwy na dwie kolumny: elementy klarownika i elementy mieszalnika - najpierw sprawdzam, z której kolumny wolno brać nazwy dla danego schematu.

Element 2 to zbiornik na szczycie rury centralnej, do którego wpada woda surowa (1 - dopływ wody). Tu woda miesza się z koagulantem i zaczyna się koagulacja, dlatego wpisuję komora koagulacji. Z niej woda z koagulantem spływa w dół pochyłymi przewodami (3).

Element 4 to dwie boczne komory wypełnione kropkami (osadem zawieszonym), w których strzałki pokazują przepływ z dołu do góry. Woda przechodzi przez warstwę zawieszonych kłaczków, drobne cząstki przyklejają się do nich i woda się klaruje - to komora kłaczkowania (klarowania).

Element 5 to środkowa przestrzeń z gęsto narysowanym osadem. Trafia do niej nadmiar osadu przelewający się z komór klarowania (6 - przelew do komory sedymentacyjnej) i tam opada na dno. Wpisuję komora sedymentacji - nazwa zgadza się z opisem elementu 6.

Element 7 to pionowa ścianka przy przelewie, wskazana kreską tuż obok elementu 6. Kieruje przepływ wody i oddziela strefę przelewu od komory - to przegroda.

• 8 - poziomy przewód z zaworem nad lustrem wody w górnej części klarownika: przewód odprowadzający wodę,
• 9 - przewody na dnie, wyprowadzone na zewnątrz przez zawory: przewody do usuwania osadu (osad zbiera się na dnie lejów i trzeba go okresowo spuszczać).

Wszystkie sześć nazw klarownika pochodzi z lewej kolumny tabeli 6, każda użyta raz.

Na schemacie mieszalnika dwie strzałki wchodzą z lewej strony:

• 1 - grubsza rura doprowadzająca wodę do pierwszej komory: przewód doprowadzający wodę,
• 2 - cieńsza rura zagięta w dół, wprowadzająca chemikalia: przewód doprowadzający reagenty.

Opis elementu 4 („odprowadzenie wody zmieszanej z reagentami”) potwierdza, że na wejściu muszą być osobno woda i reagenty.

Element 3 wskazuje poprzeczne ścianki z wycięciami, przez które woda przepływa raz górą, raz dołem - na zmianach kierunku przepływu woda miesza się z reagentami (stąd nazwa schematu: mieszalnik hydrauliczny „z przegrodami przepustowymi”). Wpisuję przegrody z przepustami.

Element 6 to pionowa rura wychodząca w dół z pierwszej komory, za przelewem (5). Zostaje ostatnia nazwa z kolumny mieszalnika: przewód odprowadzający nadmiar wody.

Duże ciała stałe (gałęzie, liście, śmieci) zatrzymuje się mechanicznie na początku układu: proces cedzenie, urządzenie kraty. Woda przepływa między prętami, a wszystko, co większe od prześwitu, zostaje.

Tabele 7A i 7B mają po siedem pozycji, więc każdy proces i każde urządzenie wykorzystuję dokładnie raz. Mimo to dobieram je po opisie efektu, a nie przez eliminację - jedna pomyłka przy eliminacji przesuwa błąd na kolejne wiersze.

„Ośrodek porowaty” to złoże filtracyjne (np. piasek): proces filtracja pospieszna, urządzenie filtry pospieszne. Zatrzymują drobne zanieczyszczenia, których nie usunęła sedymentacja.

Łączenie bardzo drobnych cząstek w kłaczki po dodaniu koagulantu to koagulacja; zachodzi w komorach szybkiego i wolnego mieszania - szybkie mieszanie rozprowadza koagulant, wolne pozwala kłaczkom urosnąć.

Zawiesina łatwo opadająca opada sama pod wpływem grawitacji: proces sedymentacja, urządzenie osadniki.

Wprowadzanie powietrza do wody to napowietrzanie, urządzenie aeratory. Tlen utlenia żelazo(II) do żelaza(III), które wytrąca się jako osad - stąd znaczenie przy wodzie z ujęć A i B (karta 1).

Utlenianie związków barwnych przed koagulacją to wstępne chemiczne utlenianie. Z urządzeń w tabeli 7B do utleniania służą ozonatory (ozon jest silnym utleniaczem). Chloratory też dozują utleniacz, ale tabela 7A ma osobny proces „dezynfekcja chlorem” - więc chloratory zostają dla wiersza 7.

Usunięcie mikroorganizmów i ochrona przed ich wtórnym rozwojem w sieci to dezynfekcja chlorem w chloratorach. Chlor pozostaje w wodzie (chlor pozostały) i działa jeszcze w rurach wodociągowych - ozon tego nie zapewnia.

Szkoła to „teren zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży” - wiersz 2b tabeli 3. Źródłem hałasu jest trasa szybkiego ruchu, czyli kolumny „drogi lub linie kolejowe”:

• dzień (wiersz 1 karty): LAeq D = 61 dB, wynik 70 dB → P,
• noc (wiersz 5 karty): LAeq N = 56 dB, wynik 68 dB → P.

„Tereny szpitali poza miastem” to wiersz 1b, najostrzejszy w tabeli. Hałas pochodzi z drogi wojewódzkiej - kolumny „drogi”:

• dzień (wiersz 2): 50 dB, wynik 55 dB → P,
• noc (wiersz 6): 45 dB, wynik 70 dB → P.

„Park środowiskowy” to teren rekreacyjno-wypoczynkowy - wiersz 3c. W opisie punktu nie ma drogi, więc hałas pochodzi z „pozostałych obiektów i działalności”:

• dzień (wiersz 3): 55 dB (8 najmniej korzystnych godzin dnia), wynik 45 dB → NP,
• noc (wiersz 7): 45 dB (1 najmniej korzystna godzina nocy), wynik 46 dB → P - przekroczenie o 1 dB.

„Tereny szpitali w miastach” to wiersz 2d, a źródłem jest droga wojewódzka - kolumny „drogi”:

• dzień (wiersz 4): 61 dB, wynik 50 dB → NP,
• noc (wiersz 8): 56 dB, wynik 58 dB → P.

Porównanie z punktem II pokazuje, jak ważne jest słowo „w mieście”: szpital poza miastem ma normę 50/45 dB, a w mieście 61/56 dB.

Przepisuję punkty, przy których w kolumnie 5 stoi „P”:

• dzień (wiersze 1 ÷ 4): przekroczenie w punktach I, II,
• noc (wiersze 5 ÷ 8): przekroczenie we wszystkich punktach I, II, III, IV.

Klucz ocenia zgodność wniosków z własnymi ocenami w kolumnie 5 i dopuszcza zapis cyframi arabskimi (1, 2).

Zakwaszenie to spadek pH gleby. Powoduje je niedostateczne wapnowanie gruntów (wapno neutralizuje kwasowość) oraz składowanie kwaśnych odpadów, z których kwaśne odcieki przenikają do gleby.

Nazwy czynników przepisuję dokładnie z tabeli 5. Klucz uznaje dwa czynniki spośród kilku dopuszczalnych dla każdej formy, więc wybieram te, które najwyraźniej opisują mechanizm.

Gleba pozbawiona lasu i okrywy roślinnej jest odsłonięta: wiatr i woda wywiewają i wymywają wierzchnią warstwę (erozja wiatrowa i wodna), a w skrajnym przypadku teren przesycha i zamienia się w step lub pustynię (pustynnienie i stepowienie).

Chemiczne zanieczyszczenie to wprowadzenie do gleby substancji toksycznych: metale ciężkie z przemysłu i rolnictwa oraz sól drogowa (przedawkowanie soli w celu likwidacji śliskości jezdni), która zasala gleby przy drogach.

Biologiczne zanieczyszczenie to wprowadzenie mikroorganizmów chorobotwórczych i pasożytów. Ich źródłem są odchody i osady z oczyszczalni wprowadzane niezgodnie z zasadami: wprowadzenie fekaliów z naruszeniem zasad i wprowadzenie osadów ściekowych z naruszeniem zasad.

Rzeźbę terenu i pokrywę glebową zmieniają mechanicznie: górnictwo (wyrobiska i zwałowiska pokopalniane) oraz budownictwo przemysłowe i drogowe (wykopy, nasypy, zabudowa gleby).

Stosunki wodne gleby zaburzają nieprawidłowo wykonane melioracje (zbyt intensywne odwodnienie albo zastoiska) oraz leje depresyjne ujęć wód podziemnych - przy planowanym przez gminę ujęciu wody ten czynnik jest szczególnie istotny.

Wzór z tabeli 2: K = O · S. Objętość bryły to iloczyn trzech wymiarów z tabeli 4, a stawkę wybieram po rodzaju odpadów. Na koniec sprawdzam progi: kara nie może być niższa niż 10 000 zł ani wyższa niż 1 000 000 zł.

Teren A: objętość O = szerokość · długość · wysokość = 1,5 · 10,0 · 1,5 = 22,5 m³; odpady niebezpieczne → S = 600 zł/m³; K = 22,5 · 600 = 13 500 zł. Kwota mieści się między 10 000 zł a 1 000 000 zł, więc do zapłaty 13 500 zł.

Teren B: O = 2,5 · 10,0 · 1,0 = 25,0 m³; odpady inne niż obojętne i niebezpieczne → S = 300 zł/m³; K = 25,0 · 300 = 7 500 zł. To mniej niż 10 000 zł, więc tabela 2 podnosi karę do 10 000 zł (kara minimalna).

Teren C: O = 30,0 · 50,0 · 2,0 = 3000,0 m³; odpady obojętne → S = 100 zł/m³; K = 3000,0 · 100 = 300 000 zł - do zapłaty tyle samo.

Teren D: O = 10,0 · 20,0 · 2,0 = 400,0 m³; odpady niebezpieczne → S = 600 zł/m³; K = 400,0 · 600 = 240 000 zł.

Teren E: O = 5,0 · 50,0 · 1,5 = 375,0 m³; odpady inne niż obojętne i niebezpieczne → S = 300 zł/m³; K = 375,0 · 300 = 112 500 zł.

Na koniec czytam karty jako całość:

• karta 1: w każdym wierszu trzy oceny i wartość z jednostką, wniosek w wierszu 9 zgodny z ocenami (jedno „P” wystarcza na „nie nadaje się”),
• karta 2: dziesięć nazw, każda z właściwej kolumny tabeli 6 i każda użyta raz,
• karta 3: siedem par proces - urządzenie, każda pozycja tabel 7A i 7B użyta raz,
• karta 4: przy każdym punkcie ten sam wiersz tabeli 3 w dzień i w nocy, wiersze 9 i 10 zgodne z kolumną 5,
• karta 5: po dwa czynniki, nazwy przepisane dosłownie z tabeli 5,
• karta 6: objętości z jednym miejscem po przecinku, w kolumnie 6 uwzględnione progi 10 000 zł i 1 000 000 zł.