Produkcja kwasu tereftalowego

Opis arkusza

Praktyczny egzamin z kwalifikacji CHM.06 trwa 180 minut i ma charakter technologiczno-obliczeniowy: pracuje się na opisie instalacji chemicznej, danych procesowych oraz fragmencie karty charakterystyki substancji. Tematem jest wytwarzanie kwasu tereftalowego przez katalityczne utlenianie p-ksylenu w roztworze kwasu octowego. Trzeba przygotować kartę technologiczną procesu, czyli wpisać nazwę procesu, metodę, równanie reakcji, użyty rozpuszczalnik, katalizator i promotor, udział katalizatora, stan skupienia produktu, wydajność oraz masę produktu otrzymywaną w ciągu godziny. Kolejny element to odczytanie i opisanie uproszczonego schematu ideowego oraz schematu instalacji: rozpoznaje się strumienie surowców, produktów i operacji technologicznych, a także urządzenia takie jak reaktor utleniania, separator, wirówka, kolumny i podgrzewacz parowy. Ważna część zadania polega na wykonaniu obliczeń dobowego zapotrzebowania na surowce i media procesowe. Wyznacza się masę 100% produktu, stechiometryczną i rzeczywistą masę p-ksylenu przy wydajności 99%, objętość tlenu i powietrza w warunkach normalnych oraz zużycie katalizatora i kwasu octowego. Następnie uzupełnia się wartości parametrów kontrolnych dla reaktora i separatora, przede wszystkim temperaturę i ciśnienie. Ostatni blok dotyczy BHP: na podstawie karty charakterystyki wpisuje się środki ochrony indywidualnej dla oczu, skóry i dróg oddechowych oraz sposoby udzielania pierwszej pomocy przy kontakcie z kwasem tereftalowym. Egzaminator ocenia poprawność interpretacji opisu procesu, zgodność obliczeń ze stechiometrią i wydajnością, właściwe rozpoznanie aparatury oraz rzetelne wykorzystanie informacji z dokumentacji bezpieczeństwa.