Przejdź do głównej treści
ELE.05-01-24.06-SGCzerwiec 2024 · 16 kroków · ok. 33 min · 40 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Naprawa instalacji oświetleniowej

Dwie oprawy X1 i X2 mają być załączane jednocześnie z trzech miejsc: łącznikami schodowymi Q1 i Q2 oraz krzyżowym Q3 (schemat ideowy - rysunek 1). Po montażu instalacja działa źle. Arkusz podaje protokół prób funkcjonalnych (tabela 2) i listę faktycznych połączeń w puszkach, wykonanych szybkozłączkami Z1-Z8 (tabela 3); ciągłość przewodów i zestyki łączników są sprawne. Trzeba ocenić wyniki prób, porównać połączenia ze schematem, wskazać usterki, narysować poprawny schemat montażowy i ułożyć plan naprawy z wykazem narzędzi.

Zadanie na papierze. W tych arkuszach ELE.05 rezultatem jest dokumentacja: zdający ocenia wyniki pomiarów i prób, wpisuje wnioski, usterki, wykazy i dobór aparatów do tabel wydrukowanych w arkuszu i uzupełnia schematy. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.

Jak działa układ z rysunku 1. Q1 podaje fazę na jeden z dwóch przewodów do Q3 (zaciski 1 albo 2). Krzyżowy Q3 przekazuje je dalej prosto (1-3, 2-4) albo na krzyż (1-4, 2-3), a Q2 wybiera jeden z przewodów i łączy go z zaciskiem L, z którego zasilane są obie oprawy. Przełączenie dowolnego łącznika zmienia stan światła.

Jak wyznaczone są wnioski i usterki. W skrypcie zasymulowano wszystkie osiem położeń łączników dla połączeń faktycznych (tabela 3) i poprawnych (rysunek 1). Faktyczne połączenia dają dokładnie wyniki prób z tabeli 2, a po zamianie dwóch par przewodów wskazanych w tabeli 4 instalacja jest identyczna ze schematem.

Dane. Wszystkie wartości pochodzą z treści, tabel i schematów arkusza CKE. Każda ocena i każdy wynik obliczeń jest w skrypcie wyprowadzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Schemat pomocniczy na końcu arkusza służy do analizy i nie jest oceniany.

Bezpieczeństwo. Prace przy instalacjach i urządzeniach elektrycznych (naprawy, przełączenia, pomiary) wykonuje się po wyłączeniu napięcia i zabezpieczeniu przed jego ponownym załączeniem, a uprawnia do nich świadectwo kwalifikacyjne. To rozwiązanie jest materiałem do nauki na egzamin, nie instrukcją wykonania prac.

To jedno z możliwych rozwiązań: przewody na schemacie montażowym można poprowadzić inaczej w obrębie rur i puszek, byle połączenia się zgadzały.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów (9) daje schemat montażowy - każde połączenie to osobne kryterium, a jedno z nich pilnuje, by węzły leżały tylko w puszkach.

  1. Etap 1: Tabele 2 i 3. Próby i zgodność połączeń

    Kroki 1-4 · po tym etapie masz 17 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Tabela 2: próby, które dają poprawny wynik

    Kryteria: , , ,

    R.1.1 poprawnie

    R.1.2 poprawnie

    R.1.3 poprawnie

    R.1.4 poprawnie

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    zinterpretuj zamieszczone w protokole wyniki prób funkcjonalnych wadliwie działającej instalacji - uzupełnij wnioski w tabeli 2,

    Wniosek „poprawnie” wpisuje się, gdy wynik próby jest taki, jak w sprawnej instalacji. Oprawy są połączone równolegle, więc zawsze świecą razem i pełnym światłem: wiersze 1 i 2 (TAK) oraz 3 (NIE - nie da się zaświecić jednej) są poprawne. Wiersz 4 też: w sprawnej instalacji wyłącza każdy łącznik, więc zdanie „tylko Q1” jest fałszywe, a wynik NIE - poprawny.

    Typowe błędy

    Wpisywanie „niepoprawnie” przy każdym NIE - ocenia się zgodność wyniku z działaniem sprawnej instalacji, nie samą odpowiedź.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Tabela 2: próby, które ujawniają usterkę

    Kryteria: , , , ,

    R.1.5 niepoprawnie

    R.1.6 niepoprawnie

    R.1.7 niepoprawnie

    R.1.8 niepoprawnie

    R.1.9 niepoprawnie

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    zinterpretuj zamieszczone w protokole wyniki prób funkcjonalnych wadliwie działającej instalacji - uzupełnij wnioski w tabeli 2,

    W sprawnej instalacji Q3 wyłącza świecące oprawy, a po wyłączeniu jednym łącznikiem każdy inny załącza je z powrotem. Próby 5-9 dały NIE - to niepoprawnie. Symulacja połączeń z tabeli 3 potwierdza: przy tych połączeniach światło zmienia tylko Q1.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Tabela 3: połączenia zasilania i Q1(2)

    Kryteria: , , ,

    R.2.1 TAK

    R.2.2 TAK

    R.2.3 TAK

    R.2.5 TAK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    oceń zgodność połączeń wykonanych w wadliwie działającej instalacji ze schematem ideowym przedstawionym na rysunku 1 wykorzystując schemat pomocniczy zamieszczony na końcu arkusza egzaminacyjnego, uzupełniając w nim faktycznie występujące połączenia w instalacji przed naprawą - uzupełnij ocenę w tabeli 3,

    Z rysunku 1: PE i N zasilania idą do obu opraw, L zasilania do Q1(L), a Q1(2) do Q3(2) - wiersze 1, 2, 3 i 5: TAK.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Tabela 3: połączenia niezgodne ze schematem

    Kryteria: , , ,

    R.2.4 NIE

    R.2.6 NIE

    R.2.7 NIE

    R.2.8 NIE

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    oceń zgodność połączeń wykonanych w wadliwie działającej instalacji ze schematem ideowym przedstawionym na rysunku 1 wykorzystując schemat pomocniczy zamieszczony na końcu arkusza egzaminacyjnego, uzupełniając w nim faktycznie występujące połączenia w instalacji przed naprawą - uzupełnij ocenę w tabeli 3,

    Na rysunku 1 Q1(1) łączy się z Q3(1), Q3(3) z Q2(1), Q3(4) z Q2(2), a oprawy z Q2(L). W instalacji jest: Q1(1) - Q2(1) (wiersz 4), Q3(1) - Q3(3), czyli zwarte zaciski krzyżowego (wiersz 6), Q3(4) - Q2(L) (wiersz 7) i Q2(2) - oprawy (wiersz 8) - wszystkie cztery NIE.

    Typowe błędy

    Uznanie wiersza 6 za poprawny, bo „oba końce są na Q3” - zwarcie zacisków 1 i 3 wyłącza łącznik krzyżowy z działania.

    Dokument po tym kroku
  5. Etap 2: Tabela 4. Usterki

    Kroki 5-6 · po tym etapie masz 21 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 5: Tabela 4: zamienione przewody w puszce 2

    Kryteria: ,

    R.3.1 Miejsce usterki 1: puszka łączeniowa 2

    R.3.2 Rodzaj usterki 1: zamienione miejscami podłączenie przewodów do zacisków Q1(1) oraz Q3(3) lub zamienione miejscami podłączenie przewodów do zacisków Q3(1) oraz Q2(1) lub przewód od Q1(1) podłączono do Z4 zamiast do Z6 oraz przewód od Q3(3) podłączono do Z6 zamiast do Z4 lub przewód od Q2(1) podłączono do Z4 zamiast do Z6 oraz przewód od Q3(1) podłączono do Z6 zamiast do Z4

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    wskaż usterki w instalacji - uzupełnij miejsca i rodzaje usterek w tabeli 4,

    Szybkozłączki Z4 i Z6 są w puszce łączeniowej 2 (schemat pomocniczy). Gdy przewód od Q1(1) przełoży się z Z4 do Z6, a przewód od Q3(3) z Z6 do Z4, powstaną połączenia Q1(1) - Q3(1) i Q3(3) - Q2(1), jak na rysunku 1. Rodzaj: zamienione miejscami przewody do zacisków Q1(1) i Q3(3) (klucz przyjmuje też zamianę Q3(1) z Q2(1) albo opis przełożenia przewodów między Z4 i Z6).

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Tabela 4: zamienione przewody na łączniku Q2

    Kryteria: ,

    R.3.3 Miejsce usterki 2: łącznik Q2 lub puszka łączeniowa 2

    R.3.4 Rodzaj usterki 2: zamienione miejscami podłączenie przewodów do zacisków Q2(2) oraz Q2(L)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    wskaż usterki w instalacji - uzupełnij miejsca i rodzaje usterek w tabeli 4,

    Na łączniku Q2 przewód od Q3(4) siedzi na zacisku L, a przewód do opraw na zacisku 2. Rodzaj: zamienione miejscami przewody do zacisków Q2(2) oraz Q2(L). Po obu zamianach symulacja daje połączenia identyczne z rysunkiem 1.

    Dokument po tym kroku
  7. Etap 3: Rysunek 2. Schemat montażowy

    Kroki 7-12 · po tym etapie masz 30 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Rysunek 2: przewód ochronny PE

    Kryteria:

    R.4.1 połączenie wyłącznie między: przewodem PE zasilania i zaciskami X1(PE) oraz X2(PE)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    uzupełnij schemat montażowy instalacji oświetleniowej sterowanej z trzech niezależnych miejsc na rysunku 2 zgodnie ze schematem ideowym przedstawionym na rysunku 1,

    Przewody rysuje się tylko w obrębie rur i puszek. PE zasilania łączy się w puszce 1 z PE oprawy X1, a dalej rurą do puszki 2 z PE oprawy X2. Węzeł (szybkozłączka) - wewnątrz puszki.

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Rysunek 2: przewód neutralny N

    Kryteria:

    R.4.2 połączenie wyłącznie między: przewodem N zasilania i zaciskami X1(N) oraz X2(N)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    uzupełnij schemat montażowy instalacji oświetleniowej sterowanej z trzech niezależnych miejsc na rysunku 2 zgodnie ze schematem ideowym przedstawionym na rysunku 1,

    Tak samo N zasilania - do N oprawy X1 (węzeł w puszce 1) i dalej do N oprawy X2. Przewód N przecina po drodze przewody do X1, ale bez kropki nie ma tam połączenia.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Rysunek 2: faza zasilania do Q1

    Kryteria:

    R.4.3 połączenie wyłącznie między: przewodem zasilającym L i zaciskiem Q1(L)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    uzupełnij schemat montażowy instalacji oświetleniowej sterowanej z trzech niezależnych miejsc na rysunku 2 zgodnie ze schematem ideowym przedstawionym na rysunku 1,

    L zasilania idzie z puszki 1 rurą w dół, tylko do zacisku L łącznika Q1.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Rysunek 2: przewody między Q1 i Q3

    Kryteria: ,

    R.4.4 połączenie wyłącznie między: zaciskami Q1(1) i Q3(1)

    R.4.5 połączenie wyłącznie między: zaciskami Q1(2) i Q3(2)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    uzupełnij schemat montażowy instalacji oświetleniowej sterowanej z trzech niezależnych miejsc na rysunku 2 zgodnie ze schematem ideowym przedstawionym na rysunku 1,

    Q1(1) - Q3(1) i Q1(2) - Q3(2): oba przewody biegną z łącznika Q1 do puszki 1, rurą do puszki 2 i w dół do łącznika Q3, bez połączeń po drodze.

    Typowe błędy

    Połączenie wyjść Q1 w puszce z czymkolwiek innym - kryteria wymagają połączenia „wyłącznie” między wskazanymi zaciskami.

    Dokument po tym kroku
  11. Krok 11: Rysunek 2: przewody między Q3 i Q2

    Kryteria: ,

    R.4.6 połączenie wyłącznie między: zaciskami Q3(3) i Q2(1)

    R.4.7 połączenie wyłącznie między: zaciskami Q3(4) i Q2(2)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    uzupełnij schemat montażowy instalacji oświetleniowej sterowanej z trzech niezależnych miejsc na rysunku 2 zgodnie ze schematem ideowym przedstawionym na rysunku 1,

    Q3(3) - Q2(1) i Q3(4) - Q2(2): z łącznika Q3 do puszki 2 i dalej rurą do łącznika Q2. Kolejność przewodów w rurze dobrana tak, żeby się nie krzyżowały.

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Rysunek 2: wyjście Q2 do opraw i węzły w puszkach

    Kryteria: ,

    R.4.8 połączenie wyłącznie między: zaciskami Q2(L) i X1(L) i X2(L)

    R.4.9 węzły wyłącznie w obrębie zarysu puszek łączeniowych

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    uzupełnij schemat montażowy instalacji oświetleniowej sterowanej z trzech niezależnych miejsc na rysunku 2 zgodnie ze schematem ideowym przedstawionym na rysunku 1,

    Zacisk Q2(L) łączy się z zaciskami L obu opraw: przewód z Q2 dochodzi do puszki 2, tam węzeł z przewodem do X2(L), dalej rurą do puszki 1 i do X1(L). Wszystkie węzły leżą wewnątrz puszek - w rurach przewodów się nie łączy.

    Typowe błędy

    Kropka węzła narysowana w rurze albo przy oprawie - kryterium R.4.9 dopuszcza węzły wyłącznie w obrębie puszek.

    Dokument po tym kroku
  13. Etap 4: Tabele 5 i 6. Plan naprawy i narzędzia

    Kroki 13-16 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)

    Krok 13: Tabela 5: zasady BHP przed naprawą

    Kryteria: , ,

    R.5.1 wyłączenie zasilania

    R.5.2 zabezpieczenie przed załączeniem napięcia w czasie wykonywania prac

    R.5.3 sprawdzenie braku napięcia

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    sporządź wykaz czynności prowadzących do naprawy instalacji z uwzględnieniem zasad BHP,

    Wyłączenie zasilania, zabezpieczenie przed jego załączeniem i sprawdzenie braku napięcia - przed jakąkolwiek pracą przy przewodach.

    Dokument po tym kroku
  14. Krok 14: Tabela 5: usunięcie obu usterek

    Kryteria: ,

    R.5.4 naprawę pierwszej usterki, np.: zamianę przewodów w puszce łączeniowej

    R.5.5 naprawę drugiej usterki, np.: zamianę przewodów w puszce łączeniowej lub łączniku Q2

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    sporządź wykaz czynności prowadzących do naprawy instalacji z uwzględnieniem zasad BHP,

    Zamiana przewodów w puszce łączeniowej 2 (Z4 i Z6) oraz na zaciskach łącznika Q2 (2 i L) - tak jak w tabeli 4. Rozkuwanie tynku nie jest potrzebne, bo zmieniają się tylko połączenia w puszce i na łączniku.

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Tabela 5: załączenie i sprawdzenie

    Kryteria: , ,

    R.5.6 załączenie zasilania

    R.5.7 sprawdzenie poprawności działania instalacji

    R.5.8 logiczną kolejność czynności (np. czynności montażowe po wyłączeniu zasilania)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    sporządź wykaz czynności prowadzących do naprawy instalacji z uwzględnieniem zasad BHP,

    Załączenie zasilania i sprawdzenie działania każdym z trzech łączników. Wykaz zachowuje logiczną kolejność: najpierw BHP, prace przy wyłączonym napięciu, dopiero potem załączenie i próby.

    Dokument po tym kroku
  16. Krok 16: Tabela 6: narzędzia i przyrządy pomiarowe

    Kryteria: ,

    R.6.1 narzędzi - komplet wkrętaków elektrotechnicznych

    R.6.2 przyrządów pomiarowych - miernik uniwersalny

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    sporządź wykaz urządzeń, materiałów, narzędzi i przyrządów pomiarowych niezbędnych do wykonania naprawy instalacji elektrycznej w oparciu o wykaz z tabeli 1.

    Przełożenie przewodów w szybkozłączkach i na zaciskach łącznika wymaga tylko kompletu wkrętaków elektrotechnicznych (odkręcenie łącznika z puszki i zacisków). Z przyrządów: miernik uniwersalny (sprawdzenie braku napięcia, ciągłości połączeń po naprawie) i neonowy wskaźnik napięcia z tabeli 1.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.