Po remoncie salonu wymieniono żyrandol (dwa źródła światła) i łącznik świecznikowy, a oświetlenie salonu działa niepoprawnie. Korytarz ma działające oświetlenie sterowane z trzech miejsc (dwa łączniki schodowe i krzyżowy, rysunek 2), które trzeba zmodernizować tak, by światło gasło samo po 5 minutach - z użyciem przekaźnika bistabilnego BIS-403 (instrukcja na stronie 3 arkusza). Instalacja jest podtynkowa, przewody DY 1,5 mm² w rurkach, połączenia na szybkozłączkach; nie wolno przenosić puszek ani kuć tynku.
Trzeba zinterpretować próby funkcjonalne salonu, wskazać usterkę, narysować schemat montażowy korytarza z legendą i sporządzić trzy wykazy: czynności, pomiarów oraz urządzeń i narzędzi (z tabeli 1).
Zadanie na papierze. W tych arkuszach ELE.05 rezultatem jest dokumentacja: zdający ocenia wyniki pomiarów i prób, wpisuje wnioski, usterki, wykazy i dobór aparatów do tabel wydrukowanych w arkuszu i uzupełnia schematy. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.
Jak wskazana jest usterka. W skrypcie zasymulowano każdą z dziewięciu zamian przewodów z tabeli 3 i sprawdzono, która daje dokładnie wyniki prób z tabeli 2 - pasuje tylko jedna. Schemat montażowy wynika z instrukcji BIS-403: brązowy - faza, niebieski - N, czarny - wyjście do oprawy, czerwony - wejście sterujące od przycisków.
Dane. Wszystkie wartości pochodzą z treści, tabel i schematów arkusza CKE. Każda ocena i każdy wynik obliczeń jest w skrypcie wyprowadzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Opisy czynności, pomiarów i przygotowania do nich to ogólna praktyka eksploatacji instalacji, zaznaczona w krokach.
Bezpieczeństwo. Prace przy instalacjach i urządzeniach elektrycznych (naprawy, przełączenia, pomiary) wykonuje się po wyłączeniu napięcia i zabezpieczeniu przed jego ponownym załączeniem, a uprawnia do nich świadectwo kwalifikacyjne. To rozwiązanie jest materiałem do nauki na egzamin, nie instrukcją wykonania prac.
To jedno z możliwych rozwiązań: przebieg przewodów w puszce i oznaczenia literowe mogą być inne, byle połączenia i legenda się zgadzały.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 35 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 27 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów (po 10) dają schemat montażowy z legendą i wykaz czynności - w wykazie liczy się też kolejność.
Kroki 1-2 · po tym etapie masz 5 z 35 kryteriów (pkt)
zinterpretuj wyniki prób funkcjonalnych niepoprawnie działającego oświetlenia salonu - uzupełnij tabelę 2,
Poprawnie klawisz 1 (zaciski L-1) zapala źródło 1, a klawisz 2 (L-3) - źródło 2, niezależnie od siebie. Próba 1 (oba wyłączone, nic nie świeci) - zgodne. Próba 2 (tylko klawisz 2) - nie świeci nic, a powinno źródło 2: niezgodne. Próby 3 i 4 dają to, co trzeba - zgodne.
wskaż usterkę w instalacji oświetlenia salonu uzupełniając tabelę 3,
Gdy przewody na zaciskach L i 1 łącznika są zamienione, faza dochodzi do zacisku 1, a z zacisku L wychodzi przewód do źródła 1. Klawisz 1 (L-1) dalej zapala źródło 1, ale klawisz 2 (L-3) łączy źródło 2 z zaciskiem L, na którym napięcie jest tylko wtedy, gdy wciśnięty jest też klawisz 1 - dokładnie jak w próbach 2 i 4. Żadna inna zamiana z tabeli 3 nie daje tych wyników (zamiany z PE lub N kończą się zwarciem albo brakiem świecenia w innych próbach). X w wierszu 1.
Wskazanie zamiany L z 3 - wtedy niepoprawnie działałby klawisz 1, a próba 3 wyszła prawidłowo.
Kroki 3-10 · po tym etapie masz 15 z 35 kryteriów (pkt)
uzupełnij schemat montażowy modernizowanej instalacji oświetleniowej korytarza wraz z legendą,
W miejsce łączników schodowych i krzyżowego wstawia się przyciski dzwonkowe (łączniki monostabilne) - BIS-403 jest sterowany krótkim impulsem z jednego albo kilku przycisków połączonych równolegle. W każdej z trzech puszek rysuje się symbol przycisku zwiernego.
uzupełnij schemat montażowy modernizowanej instalacji oświetleniowej korytarza wraz z legendą,
Przewód N zasilania łączy się szybkozłączką z przewodem N oprawy, a od tego węzła - z niebieskim przewodem przekaźnika (instrukcja: „zero” N do przewodu niebieskiego).
uzupełnij schemat montażowy modernizowanej instalacji oświetleniowej korytarza wraz z legendą,
Przewód fazowy L zasilania łączy się z brązowym przewodem przekaźnika (instrukcja: faza L do przewodu brązowego). Wspólny węzeł fazy przyda się w następnym kroku dla przycisków.
uzupełnij schemat montażowy modernizowanej instalacji oświetleniowej korytarza wraz z legendą,
Przewód fazowy oprawy (czarny, wychodzący z puszki do OO) łączy się tylko z czarnym przewodem przekaźnika - to wyjście zestyku NO, które załącza oprawę na zadany czas. Nie może mieć połączenia z fazą zasilania, bo światło świeciłoby stale.
Pozostawienie starego połączenia fazy z przewodem do oprawy - przekaźnik nie miałby czego wyłączać.
uzupełnij schemat montażowy modernizowanej instalacji oświetleniowej korytarza wraz z legendą,
Jeden zacisk każdego z trzech przycisków łączy się (rurkami do puszek P1-P3, istniejącymi przewodami) z czerwonym przewodem przekaźnika - przyciski są połączone równolegle.
uzupełnij schemat montażowy modernizowanej instalacji oświetleniowej korytarza wraz z legendą,
Drugi zacisk każdego przycisku dołącza się do fazy zasilania (instrukcja dopuszcza sterowanie fazą albo zerem - klucz przyjmuje L lub N). Naciśnięcie przycisku podaje wtedy fazę na czerwony przewód.
uzupełnij schemat montażowy modernizowanej instalacji oświetleniowej korytarza wraz z legendą,
W wykropkowanych miejscach wpisuje się symbole: OO - oprawa oświetleniowa, PŁ - puszka łączeniowa (jak na rysunku 2), PB - przekaźnik bistabilny, i te same symbole z nazwami w legendzie.
uzupełnij schemat montażowy modernizowanej instalacji oświetleniowej korytarza wraz z legendą,
Pod puszkami: P1, P2, P3, a w legendzie - „przycisk dzwonkowy” przy każdym symbolu.
Kroki 11-15 · po tym etapie masz 27 z 35 kryteriów (pkt)
sporządź wykaz czynności prowadzących do usunięcia usterki w instalacji oświetlenia salonu oraz modernizacji instalacji korytarza z uwzględnieniem zasad BHP,
Najpierw wyłączenie zasilania, potem zabezpieczenie przed jego załączeniem w czasie prac (blokada wyłącznika, tabliczka) i sprawdzenie braku napięcia wskaźnikiem.
sporządź wykaz czynności prowadzących do usunięcia usterki w instalacji oświetlenia salonu oraz modernizacji instalacji korytarza z uwzględnieniem zasad BHP,
Usterkę z tabeli 3 usuwa się zamianą miejscami przewodów na zaciskach L i 1 łącznika świecznikowego.
sporządź wykaz czynności prowadzących do usunięcia usterki w instalacji oświetlenia salonu oraz modernizacji instalacji korytarza z uwzględnieniem zasad BHP,
Wymiana łączników schodowych Ł1, Ł3 i krzyżowego Ł2 na przyciski dzwonkowe, montaż przekaźnika w puszce PŁ (instrukcja: „w puszce podtynkowej Ø60”) z połączeniami ze schematu i nastawienie czasu wyłączenia na 5 minut pokrętłem (zakres 1÷12 min z danych technicznych).
sporządź wykaz czynności prowadzących do usunięcia usterki w instalacji oświetlenia salonu oraz modernizacji instalacji korytarza z uwzględnieniem zasad BHP,
Na końcu załączenie zasilania i sprawdzenie działania: oba klawisze w salonie, każdy przycisk w korytarzu i wyłączenie światła po 5 minutach. Cały wykaz ma logiczną kolejność - prace montażowe wyłącznie przy wyłączonym zasilaniu, sprawdzenie po załączeniu.
Nastawianie czasu albo próby przycisków wpisane przed montażem - kryterium R.3.10 ocenia kolejność.
sporządź wykaz niezbędnych pomiarów, które należy wykonać przed oddaniem instalacji do eksploatacji wraz z czynnościami przygotowującymi instalację do tych pomiarów,
Pomiar rezystancji izolacji wykonuje się napięciem probierczym, więc najpierw instalację się przygotowuje: bez napięcia, bez źródeł światła i z odłączonym przekaźnikiem (elektronikę napięcie probiercze mogłoby uszkodzić - wiedza ogólna o pomiarach izolacji). Do tego sprawdzenie ciągłości przewodu ochronnego.
Kroki 16-18 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)
sporządź wykaz urządzeń, materiałów, narzędzi i przyrządów pomiarowych niezbędnych do wykonania naprawy oraz modernizacji instalacji elektrycznej wybierając stosowne elementy z tabeli 1.
Z tabeli 1: przekaźnik bistabilny BIS-403 - 1 szt., przyciski dzwonkowe - 3 szt. (jeden na każde miejsce sterowania) i szybkozłączki. Ich ilość wynika ze schematu: węzeł N łączy 3 przewody, fazy - 5, sterowania - 4, wyjście do oprawy - 2. Nowe przewody nie są potrzebne - do przycisków wystarczą przewody, które szły do łączników.
sporządź wykaz urządzeń, materiałów, narzędzi i przyrządów pomiarowych niezbędnych do wykonania naprawy oraz modernizacji instalacji elektrycznej wybierając stosowne elementy z tabeli 1.
Komplet wkrętaków elektrotechnicznych, szczypce uniwersalne (cięcie przewodów) i przyrząd do ściągania izolacji.
sporządź wykaz urządzeń, materiałów, narzędzi i przyrządów pomiarowych niezbędnych do wykonania naprawy oraz modernizacji instalacji elektrycznej wybierając stosowne elementy z tabeli 1.
Neonowy wskaźnik napięcia - do sprawdzenia braku napięcia przed pracą, miernik parametrów instalacji - do pomiaru rezystancji izolacji przed oddaniem instalacji.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.