ELE.07-01-24.06-SGCzerwiec 2024 · 13 kroków · ok. 25 min · 32 kryteria z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Przegląd kotła WP-120
Kocioł energetyczny WP-120 przeszedł modernizację i jest na przeglądzie gwarancyjnym. Trzeba określić rodzaj kotła z jego oznaczenia, przypisać numery ze schematu konstrukcyjnego dziewięciu elementom, obliczyć stratę wylotową (wzór Siegerta) i sprawność kotła, porównać zmierzone parametry i obliczoną sprawność z wartościami gwarantowanymi, a na koniec - na podstawie wycinka instrukcji eksploatacji - opisać zaburzenie zauważone podczas pomiarów (uderzenia w kotle i rurociągach) i sposób jego usunięcia.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie odczyty, wyniki obliczeń, oznaczenia z rysunków i wnioski do tabel, wykresów i schematów wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.
Dane. Wszystkie liczby pochodzą z treści zadania, tabel i rysunków arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Wiedza z energetyki spoza arkusza (np. znaczenie liter w oznaczeniu kotła, symbole na schemacie) jest w kroku nazwana wprost jako wiedza ogólna.
Bezpieczeństwo. To materiał do nauki pracy z dokumentacją. Przeglądy, pomiary i naprawy kotłów, generatorów i urządzeń elektroenergetycznych wykonują wyłącznie osoby z odpowiednimi uprawnieniami (świadectwa kwalifikacyjne), według instrukcji eksploatacji i poleceń na piśmie - rozwiązanie arkusza ich nie zastępuje.
To jedno z możliwych rozwiązań - przy wnioskach i zaleceniach klucz dopuszcza inne, równoznaczne sformułowania.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 32 kryteria w 4 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 24 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Rodzaj kotła i jego elementy (tabela 3)
Kroki 1-3 · po tym etapie masz 10 z 32 kryteriów (pkt)
Krok 1: Rodzaj kotła z oznaczenia WP
Kryteria:
R.1.1 Rodzaj kotła: wodny z paleniskiem pyłowym lub wodny na węgiel kamienny
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Określ na podstawie oznaczenia literowego rodzaj kotła oraz oblicz stratę wylotową i sprawność kotła.
Gwiazdka pod tabelą 3 każe podać trzy rzeczy: czy kocioł jest wodny, czy parowy, jakie spala paliwo i jakie ma palenisko. W oznaczeniu WP litera W oznacza kocioł wodny, a P - pyłowy (to wiedza ogólna o oznaczeniach kotłów, arkusz jej nie podaje). Paliwo potwierdzają dane: kocioł ma młyn i rurosuszarkę, a w tabeli 1 jest węgiel o wartości opałowej 21,56 MJ/kg, dla którego wzór Siegerta podaje współczynnik węgla kamiennego. Klucz przyjmuje „wodny z paleniskiem pyłowym” albo „wodny na węgiel kamienny”.
Typowe błędy
Wpisanie „parowy” - kocioł WP podgrzewa wodę grzewczą (w tabeli 1 jest temperatura wody wylotowej, nie pary).
Dokument po tym kroku
Krok 2: Droga paliwa: młyn, rurosuszarka, palniki, komora
Kryteria: , , ,
R.1.2 Młyn: 4
R.1.3 Rurosuszarka: 3
R.1.4 Palniki: 2
R.1.5 Komora paleniskowa: 1
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
W tabelach 3, 4, 5 należy uzupełnić szare pola.
Na rysunku 1 węgiel mieli młyn (4) przy ziemi, z napędem po lewej; nad nim pionowy przewód rurosuszarki (3) - doprowadza gorące spaliny z górnej części kotła, które suszą węgiel w czasie mielenia. Mieszanka pyłu i spalin wchodzi do komory paleniskowej (1) przez palniki (2) na jej ścianach. Rozpoznanie elementów na schemacie to wiedza ogólna o budowie kotła pyłowego; numery są zgodne z kluczem.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Droga spalin i powietrza
Kryteria: , , , ,
R.1.6 Kanał spalinowy: 5
R.1.7 Kanał powietrza gorącego: 7
R.1.8 Obrotowy podgrzewacz powietrza: 6
R.1.9 Wentylator podmuchu: 8
R.1.10 Kanał powietrza zimnego: 9
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
W tabelach 3, 4, 5 należy uzupełnić szare pola.
Spaliny z komory płyną w górę przez powierzchnie ogrzewalne i dalej opadającym kanałem spalinowym (5). Na dole oddają ciepło w obrotowym podgrzewaczu powietrza (6) - w miejscu, gdzie kanał spalin krzyżuje się z niebieskim kanałem powietrza. Powietrze wchodzi przez kanał powietrza zimnego (9) do wentylatora podmuchu (8), a ogrzane wychodzi kanałem powietrza gorącego (7) do palników. Numery wg klucza.
Typowe błędy
Zamiana 6 i 7: cyfra 7 stoi przy kanale powietrza nad podgrzewaczem, a 6 - przy samym podgrzewaczu na skrzyżowaniu kanałów.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Obliczenia straty wylotowej i sprawności kotła
Kroki 4-7 · po tym etapie masz 20 z 32 kryteriów (pkt)
Krok 4: Strata wylotowa: wzór i podstawienie
Kryteria: , , ,
R.2.1 współczynnik Siegerta 0,65
R.2.2 temperatura spalin na wylocie z kotła 463,15
R.2.3 temperatura otoczenia 293,15
R.2.4 objętościowy udział dwutlenku węgla w spalinach CO2 11,50 lub 11,5
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Obliczenia (zapisz wzory, podstawienia wartości liczbowych oraz wyniki z jednostkami miary).
Wzór Siegerta z dokumentacji: Sw = σ · (Ts − Tot) / CO₂. Kocioł spala węgiel kamienny, więc σ = 0,65. Z tabeli 1 weź wartości zmierzone: temperatura spalin na wylocie 463,15 K, temperatura otoczenia 293,15 K, udział CO₂ 11,50%. Klucz punktuje każdą z czterech podstawionych wartości osobno, więc podstawienie warto zapisać w pełnej postaci.
Typowe błędy
Podstawienie granicy z kolumny „wartość gwarantowana” (473,15 K, 12,5%) zamiast wartości zmierzonych.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Strata wylotowa: wynik
Kryteria:
R.2.5 obliczona strata wylotowa 9,61± 0,01
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Obliczenia (zapisz wzory, podstawienia wartości liczbowych oraz wyniki z jednostkami miary).
Różnica temperatur 463,15 − 293,15 = 170 K (różnica w kelwinach jest taka sama jak w stopniach Celsjusza). 0,65 · 170 = 110,5; 110,5 / 11,50 = 9,6087 ≈ 9,61% (dwa miejsca po przecinku, jak każe uwaga w treści zadania).
Dokument po tym kroku
Krok 6: Sprawność kotła: wzór i podstawienie strat
Kryteria: , , ,
R.2.6 strata wylotowa 9,61± 0,01
R.2.7 strata do otoczenia 0,58
R.2.8 strata niecałkowitego spalania 1,84
R.2.9 strata niezupełnego spalania 0,13
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Obliczenia (zapisz wzory, podstawienia wartości liczbowych oraz wyniki z jednostkami miary).
Sprawność metodą pośrednią: ηk = 100 − ΣS, gdzie ΣS = Sw + So + Sc + Sn. Strata wylotowa z poprzedniego kroku (9,61%), a pozostałe trzy straty z tabeli 2: do otoczenia 0,58%, niecałkowitego spalania 1,84%, niezupełnego spalania 0,13%. Suma: 12,16%.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Sprawność kotła: wynik
Kryteria:
R.2.10 obliczona sprawność kotła 87,84 % ± 0,02
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Obliczenia (zapisz wzory, podstawienia wartości liczbowych oraz wyniki z jednostkami miary).
100 − 12,16 = 87,84%.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Analiza wyników pomiarów i obliczeń (tabela 4)
Kroki 8-10 · po tym etapie masz 27 z 32 kryteriów (pkt)
Krok 8: Moc użyteczna i sprawność
Kryteria: ,
R.3.1 zakres mocy użytecznej: dotrzymane
R.3.2 sprawność kotła: dotrzymane
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wyniki pomiarów parametrów kotła i obliczoną sprawność kotła porównaj z gwarantowanymi parametrami kotła oraz określ, czy gwarantowane parametry pracy zostały dotrzymane.
Zmierzona moc użyteczna 115,90 MW mieści się w zakresie gwarantowanym 80 ÷ 140 MW, a obliczona sprawność 87,84% jest wyższa od gwarantowanych 84% - oba parametry dotrzymane.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Czynnik obiegowy: natężenie przepływu wody
Kryteria: ,
R.3.3 czynnik obiegowy: niedotrzymane
R.3.4 parametr, który nie został dotrzymany: natężenie przepływu wody przez kocioł lub wartość zmierzonego natężenia przepływu wody przez kocioł
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wyniki pomiarów parametrów kotła i obliczoną sprawność kotła porównaj z gwarantowanymi parametrami kotła oraz określ, czy gwarantowane parametry pracy zostały dotrzymane.
Grupa „Czynnik obiegowy” to wiersze 3-6 tabeli 1. Natężenie przepływu wody gwarantowane jest jako 736 ± 33,3 kg/s, czyli od 702,7 do 769,3 kg/s - zmierzone 700 kg/s jest poniżej dolnej granicy. Ciśnienie wody zasilającej 1,15 MPa leży dokładnie na granicy dopuszczalnego minimum (mieści się), a obie temperatury wody są równe gwarantowanym. Wniosek: niedotrzymane i - jak każe gwiazdka - nazwa parametru, którego to dotyczy.
Typowe błędy
Samo „niedotrzymane” bez nazwy parametru - klucz punktuje go osobnym kryterium.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Spaliny, powietrze, węgiel
Kryteria: , ,
R.3.5 spaliny: dotrzymane
R.3.6 powietrze: dotrzymane
R.3.7 węgiel: dotrzymane
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wyniki pomiarów parametrów kotła i obliczoną sprawność kotła porównaj z gwarantowanymi parametrami kotła oraz określ, czy gwarantowane parametry pracy zostały dotrzymane.
Spaliny: 463,15 K mieści się w 398,15 ÷ 473,15 K, CO₂ 11,50% < 12,5%. Powietrze: współczynnik nadmiaru 1,30 (dolna granica zakresu 1,3 ÷ 1,35), ciśnienie 0,6 kPa < 1,8 kPa, temperatura 525,15 K w zakresie 523,15 ÷ 573,15 K. Węgiel: wartość opałowa, wilgoć, popiół, siarka i części lotne w zakresach gwarantowanych. Wszystkie trzy grupy dotrzymane.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Zaburzenia w pracy kotła i zalecenia (tabela 5)
Kroki 11-13 · po tym etapie masz 32 z 32 kryteriów (pkt)
Krok 11: Objaw zaburzenia
Kryteria:
R.4.1 Uderzenia w kotle i przynależnych rurociągach
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Następnie, korzystając z załączonej instrukcji eksploatacji kotła, wskaż zaburzenia w pracy kotła oraz zapisz zalecenia dotyczące sposobu ich usunięcia.
Treść zadania mówi o „niepokojących uderzeniach wewnątrz kotła oraz w rurociągach przynależnych”. W wycinku instrukcji to punkt 3: uderzenia wodne w kotle i przynależnych rurociągach. Pozostałe dwa opisane zaburzenia (pęknięcie rury, zgaśnięcie płomienia) mają inne objawy, więc do tabeli nie trafiają.
Dokument po tym kroku
Krok 12: Przyczyny uderzeń wodnych
Kryteria: ,
R.4.2 Nagromadzenie się powietrza w górnych punktach części wodnej przy napełnianiu i niedostateczne odpowietrzanie
R.4.3 Niedostateczne odpowietrzanie rurociągów układów wody grzewczej
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Następnie, korzystając z załączonej instrukcji eksploatacji kotła, wskaż zaburzenia w pracy kotła oraz zapisz zalecenia dotyczące sposobu ich usunięcia.
Instrukcja podaje dwie przyczyny: nagromadzenie się powietrza w górnych punktach części wodnej kotła przy napełnianiu i niedostatecznym odpowietrzeniu kotła oraz niedostateczne odpowietrzenie rurociągów układu wody grzewczej. Każda to osobne kryterium, więc warto wpisać obie.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Zalecenia
Kryteria: ,
R.4.4 Odpowietrzyć kocioł w jego najwyższych punktach
R.4.5 Odpowietrzyć rurociągi układu wody grzewczej
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Następnie, korzystając z załączonej instrukcji eksploatacji kotła, wskaż zaburzenia w pracy kotła oraz zapisz zalecenia dotyczące sposobu ich usunięcia.
Środki zaradcze z instrukcji odpowiadają przyczynom: odpowietrzyć kocioł w jego najwyższych punktach i odpowietrzyć rurociągi układu wody grzewczej.
Typowe błędy
Przepisanie środków z punktu 1 instrukcji (wyłączenie kotła, odcięcie od układu) - dotyczą pęknięcia rury, nie uderzeń wodnych.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.