Przejdź do głównej treści
ELE.09-01-25.06-SGCzerwiec 2025 · 26 kroków · ok. 35 min · 44 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Diagnostyka wciągarki dźwigowej

Wciągarka jazdy awaryjnej ma trójfazowy silnik nawrotny (styczniki 11:G - jazda góra, 12:D - jazda dół) i hamulec zwalniany luzownikiem L, którym steruje stycznik 13:L. Obwód sterowania jest zasilany osobno, z zacisków L+ i L- przez wyłącznik F2, a jazda rusza dopiero wtedy, gdy wciśnięty jest jednocześnie przycisk 1GD kasety i przycisk kierunku 2G albo 3D. Układ nie działa prawidłowo. Trzeba opisać prawidłowe działanie obu obwodów sterowania, ocenić zapisy konserwatora i wyniki pomiarów omomierzem, a na końcu wskazać usterki i element do wymiany.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie odpowiedzi, wartości i wyniki obliczeń do tabel wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.

Jak czytać schemat. Zestyk opisuje się nazwą aparatu i numerami zacisków: 13-14 to zestyk zwierny (zamyka się, gdy cewka stycznika jest zasilona), 21-22 - rozwierny (otwiera się). Cewkę opisują zaciski A1, A2. Zestyk rozwierny 12:D(21,22) w gałęzi cewki 11:G i zestyk 11:G(21,22) w gałęzi cewki 12:D to blokada wzajemna: oba styczniki kierunku nie mogą być załączone naraz (zamiana dwóch faz przy obu załączonych oznaczałaby zwarcie międzyfazowe). Zasada działania styczników i blokady to ogólna wiedza o układach nawrotnych, a wszystkie oznaczenia pochodzą z rysunku 1 arkusza.

Dane. Wpisy w tabelach 1 i 2 wynikają ze schematu, oceny w tabelach 3 i 4 - z porównania zapisów i pomiarów z działaniem prawidłowego układu. Każdy wpis jest w skrypcie porównany z tekstem kryterium klucza.

Bezpieczeństwo. To materiał do nauki rozwiązywania zadania egzaminacyjnego, a nie instrukcja pracy przy dźwigu. Konserwację, naprawy i próby urządzeń dźwigowych wykonuje wyłącznie osoba z ważnym zaświadczeniem kwalifikacyjnym Urzędu Dozoru Technicznego, zgodnie z dokumentacją producenta i przepisami o dozorze technicznym.

To jedno z możliwych rozwiązań: klucz dopuszcza równoznaczne sformułowania, jeśli są poprawne merytorycznie.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 44 kryteria w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 33 punktów - można stracić 11 kryteriów i nadal zdać. Tabele 1 i 2 dają razem 20 punktów i są niemal symetryczne - kto zrozumie jazdę w górę, opisze też jazdę w dół.

  1. Etap 1: Tabela 1. Działanie obwodu sterowania jazdy góra

    Kroki 1-6 · po tym etapie masz 10 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Zasilenie obwodu sterowania: F2 i przycisk 1GD

    Kryteria: ,

    R.1.1 W wierszu 1: F2 i (1,2)

    R.1.2 W wierszu 2: 1GD i (1,2)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Prąd w obwodzie sterowania płynie od L+ najpierw przez wyłącznik jednobiegunowy F2, a potem przez przycisk kasety 1GD - oba mają zaciski 1 i 2, więc w wierszach 1 i 2 wpisuje się nazwę aparatu i zaciski zestyku: F2 (1,2), 1GD (1,2). F1 zasila tylko obwód główny silnika.

    Typowe błędy

    Wpisanie F1 w wierszu 1 - wiersz mówi o wyłączniku jednobiegunowym, a F1 jest trójbiegunowy i obwodu sterowania nie zasila.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Przycisk 1GD musi być wciśnięty razem z 2G

    Kryteria:

    R.1.3 W wierszu 3: załączony

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Przycisk 1GD stoi szeregowo przed obiema gałęziami kierunku, więc przy dyspozycji jazdy góra musi być jednocześnie załączony (wciśnięty). To zabezpieczenie przed przypadkowym ruszeniem: sam przycisk kierunku nic nie da.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Cewka 11:G i jej zestyk zwierny 13-14

    Kryteria: ,

    R.1.4 W wierszu 4: 11:G (A1,A2)

    R.1.5 W wierszu 5: 11:G (13,14)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Wciśnięty 2G (1,2) zasila przez rozwierny zestyk 12:D(21,22) cewkę 11:G (A1,A2). Stycznik przyciąga i zamyka swój zestyk zwierny 11:G (13,14) w gałęzi cewki luzownika.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Cewka 13:L i lampka H

    Kryteria: ,

    R.1.6 W wierszu 6: 13:L (A1,A2)

    R.1.7 W wierszu 7: H

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Przez zamknięty 11:G(13,14) prąd płynie do cewki 13:L (A1,A2) - stycznik luzownika hamulca. Równolegle do niej jest lampka sygnalizacyjna H, która świeci przy każdej jeździe.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Blokada: rozwierny 11:G(21,22) odcina cewkę 12:D

    Kryteria: ,

    R.1.8 W wierszu 8: 11:G (21,22)

    R.1.9 W wierszu 9: 12:D (A1,A2)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Załączony stycznik 11:G otwiera też swój zestyk rozwierny 11:G (21,22), który leży w gałęzi stycznika jazdy dół. Dlatego nie da się uruchomić cewki 12:D (A1,A2) - to blokada wzajemna kierunków. Klucz przypisuje otwarcie tego zestyku do wiersza 8 (po zdaniu o hamulcu), a blokowaną cewkę do wiersza 9.

    Typowe błędy

    Wpisanie w wierszu 8 zestyku 12:D(21,22) - on jest w gałęzi cewki 11:G i przy jeździe w górę pozostaje zamknięty.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Przyciski, które muszą być wciśnięte

    Kryteria:

    R.1.10 W wierszu 10: 1GD i 2G

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Cewki 11:G i 13:L są zasilone tylko wtedy, gdy trzymane są oba przyciski: 1GD i 2G. Puszczenie któregokolwiek przerywa obwód - cewki odpadają, a hamulec zatrzymuje wciągarkę.

    Dokument po tym kroku
  7. Etap 2: Tabela 2. Działanie obwodu sterowania jazdy dół

    Kroki 7-12 · po tym etapie masz 20 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Jazda dół: F2 i 1GD

    Kryteria: ,

    R.2.1 W wierszu 1: F2 i (1,2)

    R.2.2 W wierszu 2: 1GD i (1,2)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Początek obwodu jest wspólny dla obu kierunków, więc wiersze 1 i 2 tabeli 2 są takie same jak w tabeli 1: F2 (1,2) i 1GD (1,2).

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Jazda dół: 1GD załączony

    Kryteria:

    R.2.3 W wierszu 3: załączony

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Także przy jeździe w dół przycisk 1GD musi być jednocześnie załączony.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Cewka 12:D i jej zestyk 13-14

    Kryteria: ,

    R.2.4 W wierszu 4: 12:D (A1,A2)

    R.2.5 W wierszu 5: 12:D (13,14)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Przycisk 3D (1,2) zasila przez rozwierny 11:G(21,22) cewkę 12:D (A1,A2). Stycznik zamyka zestyk zwierny 12:D (13,14) w gałęzi luzownika.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Jazda dół: cewka 13:L i lampka H

    Kryteria: ,

    R.2.6 W wierszu 6: 13:L (A1,A2)

    R.2.7 W wierszu 7: H

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Dalej tak samo jak przy jeździe w górę: 13:L (A1,A2) zwalnia hamulec, a lampka H świeci.

    Dokument po tym kroku
  11. Krok 11: Jazda dół: blokada cewki 11:G

    Kryteria: ,

    R.2.8 W wierszu 8: 12:D (21,22)

    R.2.9 W wierszu 9: 11:G (A1, A2)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Stycznik 12:D otwiera swój rozwierny zestyk 12:D (21,22) w gałęzi jazdy w górę, więc cewka 11:G (A1,A2) jest zablokowana.

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Jazda dół: wciśnięte 1GD i 3D

    Kryteria:

    R.2.10 W wierszu 10: 1GD i 3D

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Sporządź opisy działania wciągarki w obwodzie sterowania jazdy góra i jazdy dół - uzupełnij tabelę 1 i tabelę 2 ze szczególnym uwzględnieniem stanu zestyków.

    Cewki 12:D i 13:L są zasilone przy wciśniętych przyciskach 1GD i 3D.

    Dokument po tym kroku
  13. Etap 3: Tabela 3. Ocena zapisów z oględzin i prób

    Kroki 13-17 · po tym etapie masz 29 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 13: Wiersze 1 i 2: zapis NIE też może oznaczać poprawne działanie

    Kryteria: ,

    R.3.1 W kolumnie 4, w wierszu 1: poprawne

    R.3.2 W kolumnie 4, w wierszu 2: poprawne

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj zapisy z tabeli 3, sporządzone przez konserwatora podczas przeprowadzonych oględzin oraz sprawdzania działania układu i uzupełnij kolumnę 4.

    Kolumna 4 ocenia, czy to, co zapisał konserwator, zgadza się z działaniem prawidłowego układu. Wiersz 1: F1 nie zasila obwodu sterowania (robi to F2), więc „NIE” jest zgodne ze schematem - poprawne. Wiersz 2: sam 1GD bez 2G lub 3D nie uruchamia stycznika - też poprawne.

    Typowe błędy

    Utożsamienie „NIE” w kolumnie 3 z „niepoprawne” w kolumnie 4 - ocenia się zgodność z prawidłowym działaniem.

    Dokument po tym kroku
  14. Krok 14: Wiersze 3-5: styczniki kierunku i jazda w górę

    Kryteria: , ,

    R.3.3 W kolumnie 4, w wierszu 3: poprawne

    R.3.4 W kolumnie 4, w wierszu 4: poprawne

    R.3.5 W kolumnie 4, w wierszu 5: poprawne

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj zapisy z tabeli 3, sporządzone przez konserwatora podczas przeprowadzonych oględzin oraz sprawdzania działania układu i uzupełnij kolumnę 4.

    Zapisy TAK w wierszach 3, 4 i 5 opisują dokładnie to, co powinno się dziać (stycznik 11:G, luzownik i lampka przy jeździe w górę, stycznik 12:D przy 3D z 1GD) - trzy razy poprawne.

    ⚠️ Sprzeczność w arkuszu: pomiar 18 w tabeli 4 daje ∞ na cewce 12:D (przerwa), a przy przerwanej cewce stycznik nie może się załączyć - zapis TAK w wierszu 5 jest więc z tym pomiarem sprzeczny. Podobnie wiersz 4: pomiar 12 (12:D(14) - 13:L(A1) = ∞) przy ciągłości 12:D(14) - 11:G(14) oznacza przerwę także na drodze 11:G → 13:L. Z pomiarów wychodziłoby „niepoprawne”, klucz CKE przyjmuje w wierszach 4 i 5 poprawne (ocenia sam zapis konserwatora). Na egzaminie punkt daje wartość z klucza.

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Wiersz 6: przy jeździe w dół luzownik się nie załącza

    Kryteria:

    R.3.6 W kolumnie 4, w wierszu 6: niepoprawne

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj zapisy z tabeli 3, sporządzone przez konserwatora podczas przeprowadzonych oględzin oraz sprawdzania działania układu i uzupełnij kolumnę 4.

    Prawidłowo stycznik 12:D powinien załączyć cewkę 13:L i lampkę H, a konserwator zapisał NIE - działanie niepoprawne. To pierwszy ślad usterki w gałęzi 12:D - 13:L.

    Dokument po tym kroku
  16. Krok 16: Wiersze 7 i 8: obwód główny i jazda w prawo

    Kryteria: ,

    R.3.7 W kolumnie 4, w wierszu 7: poprawne

    R.3.8 W kolumnie 4, w wierszu 8: poprawne

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj zapisy z tabeli 3, sporządzone przez konserwatora podczas przeprowadzonych oględzin oraz sprawdzania działania układu i uzupełnij kolumnę 4.

    F1 załącza napięcie w obwodzie głównym (TAK), a stycznik 11:G uruchamia silnik w prawo (TAK) - oba zapisy zgodne z prawidłowym działaniem: poprawne.

    Dokument po tym kroku
  17. Krok 17: Wiersz 9: silnik nie rusza w lewo

    Kryteria:

    R.3.9 W kolumnie 4, w wierszu 9: niepoprawne

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj zapisy z tabeli 3, sporządzone przez konserwatora podczas przeprowadzonych oględzin oraz sprawdzania działania układu i uzupełnij kolumnę 4.

    Stycznik 12:D zamienia kolejność faz, więc silnik powinien ruszyć w lewo. Zapis NIE oznacza, że tak się nie dzieje - działanie niepoprawne.

    Dokument po tym kroku
  18. Etap 4: Tabela 4. Ocena pomiarów omomierzem

    Kroki 18-23 · po tym etapie masz 39 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 18: Ciągłość gałęzi jazdy góra

    Kryteria: ,

    R.4.1 W kolumnie 4, w wierszu 1 i 2: TAK

    R.4.2 W kolumnie 4, w wierszu 3, 4, 5, 6: TAK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj wyniki pomiarów wykonanych przed naprawą zapisane w tabeli 4 i uzupełnij kolumnę 4.

    Omomierz na zakresie 200 Ω pokazuje na dobrym przewodzie ułamek oma (rezystancja przewodu i styków), a na przerwie - nieskończoność (∞). Wiersze 1-6 mają 0,1-0,2 Ω, więc wszędzie TAK (zachowana ciągłość).

    Dokument po tym kroku
  19. Krok 19: Ciągłość gałęzi jazdy dół

    Kryteria: ,

    R.4.3 W kolumnie 4, w wierszu 7, 8, 9: TAK

    R.4.4 W kolumnie 4, w wierszu 10, 11: TAK

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj wyniki pomiarów wykonanych przed naprawą zapisane w tabeli 4 i uzupełnij kolumnę 4.

    Wiersze 7-11 (gałąź przycisku 3D i cewki 12:D oraz zasilanie zestyku 12:D(13)) też pokazują 0,1-0,2 Ω: TAK.

    Dokument po tym kroku
  20. Krok 20: Wiersz 12: przerwa 12:D(14) - 13:L(A1)

    Kryteria:

    R.4.5 W kolumnie 4, w wierszu 12: NIE

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj wyniki pomiarów wykonanych przed naprawą zapisane w tabeli 4 i uzupełnij kolumnę 4.

    Odcinek od zestyku 12:D(14) do cewki 13:L(A1) daje ∞ - brak ciągłości, wpis NIE. Ten odcinek doprowadza napięcie do luzownika przy jeździe w dół, co tłumaczy wiersz 6 tabeli 3.

    Dokument po tym kroku
  21. Krok 21: Wiersze 13-16: lampka i powroty do L-

    Kryteria:

    R.4.6 W kolumnie 4, w wierszu 13, 14, 15, 16: TAK

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj wyniki pomiarów wykonanych przed naprawą zapisane w tabeli 4 i uzupełnij kolumnę 4.

    Pozostałe odcinki ciągłości (lampka H, połączenie zestyków 14 obu styczników, powroty do L-) mają 0,1-0,2 Ω: TAK.

    Dokument po tym kroku
  22. Krok 22: Cewki styczników

    Kryteria: , ,

    R.4.7 W kolumnie 4, w wierszu 17: TAK

    R.4.8 W kolumnie 4, w wierszu 18: NIE

    R.4.9 W kolumnie 4, w wierszu 19: TAK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj wyniki pomiarów wykonanych przed naprawą zapisane w tabeli 4 i uzupełnij kolumnę 4.

    Cewka stycznika na zakresie 20 kΩ ma rezystancję rzędu kiloomów: 11:G - 2,40 i 13:L - 2,41 to cewki sprawne (TAK). Cewka 12:D pokazuje ∞ - przerwa w uzwojeniu, więc NIE.

    Typowe błędy

    Uznanie 2,40 za za małą wartość - zakres to 20 kΩ, czyli odczyt oznacza 2,40 kΩ.

    Dokument po tym kroku
  23. Krok 23: Zestyki przycisków

    Kryteria:

    R.4.10 W kolumnie 4, w wierszu 20, 21, 22: TAK

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przeanalizuj wyniki pomiarów wykonanych przed naprawą zapisane w tabeli 4 i uzupełnij kolumnę 4.

    Dobry zestyk przycisku ma prawie zerową rezystancję po załączeniu i ∞ po zwolnieniu. Tak jest dla 1GD, 2G i 3D, więc trzy razy TAK.

    Dokument po tym kroku
  24. Etap 5: Tabela 5. Wykaz usterek i elementów do wymiany

    Kroki 24-26 · po tym etapie masz 44 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 24: Usterka 1: przerwa w cewce stycznika 12:D

    Kryteria: ,

    R.5.1 W kolumnie 2: Stycznik 12:D (A1,A2)

    R.5.2 W kolumnie 3: dla pozycji Stycznik 12:D(A1,A2): Przerwa w cewce

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Określ rodzaj usterki i uzupełnij tabelę 5.

    Pomiar 18 (∞ na cewce) wskazuje element: Stycznik 12:D (A1,A2), rodzaj usterki: Przerwa w cewce. Zapis z oznaczeniem zacisków jak w przykładzie nad tabelą.

    Dokument po tym kroku
  25. Krok 25: Usterka 2: przerwa w połączeniu do luzownika

    Kryteria: ,

    R.5.3 W kolumnie 2: Połączenie 12:D(14) — 13:L(A1)

    R.5.4 W kolumnie 3 dla pozycji Połączenie 12:D(14) — 13:L(A1): Przerwa w połączeniu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Określ rodzaj usterki i uzupełnij tabelę 5.

    Pomiar 12 wskazuje miejsce uszkodzenia: połączenie 12:D(14) - 13:L(A1), rodzaj: przerwa w połączeniu. To nie jest element do wymiany - przewód naprawia się albo układa nowy.

    Dokument po tym kroku
  26. Krok 26: Element do wymiany

    Kryteria:

    R.5.5 Elementy do wymiany w wierszu 4: stycznik 12:D

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Określ rodzaj usterki i uzupełnij tabelę 5.

    Stycznika z przerwą w uzwojeniu cewki nie naprawia się podczas konserwacji (wiedza ogólna) - do wymiany jest stycznik 12:D. Wiersz 3 tabeli zostaje pusty: pozostałe pomiary i zapisy nie wskazują kolejnej usterki.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.