ELM.04-01-23.06-SGCzerwiec 2023 · 19 kroków · ok. 46 min · 43 kryteria z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Diagnostyka sterowania windy towarowej
Arkusz z windą towarową po modernizacji: kabina z drzwiami otwieranymi siłownikiem pneumatycznym 1A1 (elektrozawór 1V1 z cewkami Y1 i Y2, kontaktrony B5 i B6 na cylindrze), czujniki optyczne B1, B2 (poziomy) i B4 (przeszkoda), kontaktron B3 (drzwi zamknięte), przemiennik częstotliwości FAL 001 napędzający silnik i sterownik PLC 002 CPU 123. Po modernizacji winda nie działa zgodnie z dokumentacją, a zmierzone wyniki są w tabelach 2-4. Trzeba odczytać zależności ze schematów, ocenić każdy pomiar i wypisać usterki z ich wpływem i sposobem naprawy.
Kroki idą w kolejności arkusza. Każdy zaczyna się poleceniem z arkusza, wyjaśnia, skąd bierze się wpis, i mówi, które kryteria klucza spełnia. Dla każdego odcinka przewodu i każdego elementu zapisałem w skrypcie, jaki wynik wynika ze schematu, i porównałem oceny z kluczem oceniania CKE.
Co widać w podglądzie. Tabele z arkusza odtworzone na stronie, wpisy zdającego granatowe i pisane ręcznie (model „d”), pola z bieżącego kroku podświetlone na żółto. Pod tabelą jest wycinek schematu z arkusza, a żółte prostokąty na schemacie to moja podpowiedź, gdzie szukać - w tym arkuszu schematów się nie uzupełnia.
Jak czytać schematy. Każdy rysunek ma siatkę (kolumny 1-10, wiersze A-G) i numer schematu w tabelce. Niebieskie liczby przy elementach to odsyłacze „schemat.kolumna”: np. przy kontaktronie B5 na rysunku 3 stoi 7.7, czyli ten sam element jest na schemacie 7 (rysunek 8, pneumatyka) w kolumnie 7.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 43 kryteria w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 33 punkty - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać.
Kroki 1-5 · po tym etapie masz 10 z 43 kryteriów (pkt)
Krok 1: Wejście od B2 i przycisk z kluczykiem
Kryteria: ,
R.1.1 1. - I0.2
R.1.2 2. - S10
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Określ elementy tworzące podane zależności w systemie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 1.
Wpisuję oznaczenie elementu, którym kończy się zdanie z tabeli.
Rysunek 4: wyjście 3 czujnika B2 („Winda - Góra”, poziom 1) prowadzi do PLC 002 I0.2 → I0.2.
Rysunek 3: na początku obwodu sterowania stoi przycisk z symbolem kluczyka i zatrzaskiem → S10. Dopiero po jego przekręceniu napięcie +24 V dochodzi do K1 (praca) i do gałęzi S2.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Przywołanie windy i otwarcie drzwi
Kryteria: ,
R.1.3 3. - S2
R.1.4 4. - B5
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Określ elementy tworzące podane zależności w systemie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 1.
Rysunek 3: przycisk S2 (napęd monostabilny - działa tylko, dopóki jest wciśnięty) zasila cewkę K2 i lampkę H2 „Ręcznie - dół”. Zestyk K2 na rysunku 7 podaje sygnał na P2 przemiennika (ruch w dół) → S2.
Rysunek 8: tłok siłownika 1A1 w położeniu wsuniętym stoi przy kontaktronie B5 (po lewej stronie cylindra). Wsunięte tłoczysko = drzwi otwarte → B5.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Ruch w dół i zamykanie drzwi
Kryteria: ,
R.1.5 5. - P2
R.1.6 6. - Y1
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Określ elementy tworzące podane zależności w systemie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 1.
Rysunek 6: wyjście Q0.1 zasila cewkę przekaźnika K7. Rysunek 7: zestyk K7 łączy wejście P2 przemiennika z COM, a opis listwy mówi: P2 = ruch w dół → P2.
Rysunek 6: wyjście Q0.2 zasila cewkę Y1 elektrozaworu 1V1 (odsyłacz 7.6 prowadzi do rysunku 8) → Y1.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Ruch z pominięciem PLC i wysunięte tłoczysko
Kryteria: ,
R.1.7 7. - K2
R.1.8 8. - K5
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Określ elementy tworzące podane zależności w systemie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 1.
Wciśnięty S2 załącza cewkę K2 (rysunek 3), a zestyk K2 (odsyłacz 2.2) jest na rysunku 7 równolegle do zestyku K7 - podaje sygnał „w dół” na P2 bez udziału PLC → K2.
Wysunięte tłoczysko dochodzi do kontaktronu B6, a jego zestyk zasila cewkę przekaźnika K5 (rysunek 3, ostatnia gałąź) → K5.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Lampka pracy i wejście od B1
Kryteria: ,
R.1.9 9. - H1
R.1.10 10. - I0.1
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Określ elementy tworzące podane zależności w systemie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 1.
Rysunek 3: lampka H1 („Praca”, zielona) jest połączona równolegle z cewką K1 - świeci zawsze, gdy K1 jest zasilona → H1.
Rysunek 4: wyjście 3 czujnika B1 („Winda - Dół”) prowadzi do wejścia I0.1 → I0.1.
Kroki 6-11 · po tym etapie masz 20 z 43 kryteriów (pkt)
Krok 6: Przycisk S10 i kontaktrony B3, B5
Kryteria:
R.2.6 w wierszach od 1. do 5. - TAK
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Oceń wyniki pomiarów rezystancji wybranych odcinków przewodów elektrycznych w układzie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 2.
Dla każdego odcinka sprawdzam na schemacie, czy między punktami jest przewód (oczekiwane 0 Ω), czy tylko rozwarty zestyk (oczekiwane ∞). Pomiar wykonano w spoczynku, więc zestyki zwierne (NO) są rozwarte. Wynik zgodny ze schematem → TAK.
1: +24 V - S10:13 - przewód, 0 Ω → TAK,
2: +24 V - S10:14 - przez rozwarty zestyk S10, ∞ → TAK,
3: +24 V - B3:13 i 4: +24 V - B5:13 - przewody, 0 Ω → TAK,
5: +24 V - B5:14 - przez rozwarty kontaktron B5, ∞ → TAK.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Kontaktron B6 - wiersze 6-8
Kryteria: , ,
R.2.1 w wierszu 6. - NIE
R.2.2 w wierszu 7. - NIE
R.2.3 w wierszu 8. - NIE
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Oceń wyniki pomiarów rezystancji wybranych odcinków przewodów elektrycznych w układzie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 2.
Na rysunku 3 kontaktron B6 ma zacisk 13 od +24 V, a 14 do cewki K5 (A1). Ze schematu wynika: 6 - 0 Ω, 7 - ∞, 8 - ∞. Zmierzono dokładnie odwrotnie:
6: +24 V - B6:13 = ∞ → NIE,
7: +24 V - B6:14 = 0 → NIE,
8: B6:13 - K5:A1 = 0 → NIE.
Trzy niezgodności mają jedną przyczynę: przewody na zaciskach 13 i 14 czujnika B6 są zamienione. Wrócimy do tego w tabeli 5.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Zasilanie +24 V i 0 V - wiersze 9-16
Kryteria:
R.2.7 w wierszach od 9. do 16. - TAK
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oceń wyniki pomiarów rezystancji wybranych odcinków przewodów elektrycznych w układzie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 2.
9-11: +24 V - zacisk 1 czujników B1, B2, B4 (rysunek 4) - przewody, 0 Ω → TAK,
12: +24 V - PLC:L1 (zasilanie wyjść, rysunek 6) - 0 Ω → TAK,
Oceń wyniki pomiarów rezystancji wybranych odcinków przewodów elektrycznych w układzie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 2.
Rysunek 7: zestyki K6 (13 do P1), K7 i K2 (13 do P2) mają zaciski 14 połączone wspólnym przewodem z COM przemiennika.
30: FAL001:COM - K6:14 - powinno być 0 Ω, zmierzono ∞ → NIE (przerwa),
31: FAL001:P1 - K6:13 - 0 Ω → TAK,
32: FAL001:COM - K7:14 - 0 Ω → TAK. To potwierdza, że przerwa jest na odcinku do K6, a nie przy samym zacisku COM.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Tabele 3 i 4. Czujniki, przyciski i kontaktrony
Kroki 12-14 · po tym etapie masz 28 z 43 kryteriów (pkt)
Krok 12: Czujniki optyczne B1, B2, B4
Kryteria: , ,
R.3.1 3. w wierszu 1. - TAK
R.3.2 3. w wierszu 2. - NIE
R.3.3 3. w wierszu 3. - TAK
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oceń wyniki pomiarów sprawdzających działanie czujników optycznych w układzie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 3.
Na rysunku 4 czujniki mają wyjście zwierne: przed testowym załączeniem na wyjściu 3 powinno być 0 V, po załączeniu - napięcie zasilania 24 V.
B1: 0 → 24 V → TAK,
B2: 0 → 0 V - wyjście nie reaguje → NIE,
B4: 0 → 24 V → TAK.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Przyciski S10, S2 i kontaktron B3
Kryteria: , ,
R.3.4 4. w wierszu 1. - TAK
R.3.5 4. w wierszu 2. - TAK
R.3.6 4. w wierszu 3. - TAK
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oceń wyniki pomiarów sprawdzających działanie przycisków i czujników kontaktronowych w układzie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 4.
Wszystkie te elementy mają na rysunku 3 zestyki zwierne 13-14: przed załączeniem ∞, po załączeniu (przekręcenie kluczyka, wciśnięcie, zbliżenie magnesu) 0 Ω.
S10: ∞ → 0 → TAK,
S2: ∞ → 0 → TAK,
B3: ∞ → 0 → TAK.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Kontaktrony B5 i B6
Kryteria: ,
R.3.7 4. w wierszu 4. - NIE
R.3.8 4. w wierszu 5. - TAK
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Oceń wyniki pomiarów sprawdzających działanie przycisków i czujników kontaktronowych w układzie sterowania windą towarową - uzupełnij tabelę 4.
B5: ∞ → ∞ - zestyk nie zwiera po zbliżeniu tłoka → NIE,
B6: ∞ → 0 → TAK. Sam kontaktron B6 działa - jego problemem z tabeli 2 jest tylko zamiana przewodów na zaciskach.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Tabela 5. Usterki, ich wpływ i naprawa
Kroki 15-19 · po tym etapie masz 43 z 43 kryteriów (pkt)
Krok 15: Zamienione zaciski B6
Kryteria: , ,
R.4.1 24 V DC/B6:13 niewłaściwy zacisk czujnika podłączony do potencjału 24 V DC
R.4.2 dla nieprawidłowości podanej w R.4.1, w kolumnie C - brak wpływu
R.5.1 dla usterki z R.4.1 - Zacisk 13 czujnika B6 połączyć z linią zasilającą 24 V DC a zacisk 14 czujnika B6 z zaciskiem A1 cewki przekaźnika K5
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Podaj lokalizację usterek lub nieprawidłowości w układzie sterowania windą towarową, określ ich możliwy wpływ na działanie układu i wskaż sposób naprawy - uzupełnij tabelę 5.
Każde „NIE” z tabel 2-4 prowadzi do jednej usterki - wierszy 6, 7 i 8 tabeli 2 dotyczy ta sama.
B: 24 V DC/B6:13 - do potencjału +24 V DC podłączony jest niewłaściwy zacisk czujnika (14 zamiast 13),
C: brak wpływu - kontaktron to zwykły zestyk, zwiera 13 z 14 w obie strony; to niezgodność z dokumentacją, a nie awaria,
D: zacisk 13 B6 połączyć z +24 V DC, zacisk 14 - z A1 cewki K5 (jak na rysunku 3).
Typowe błędy
Wpisanie „czujnik nie działa” przy B6 - tabela 4 pokazuje, że kontaktron zwiera poprawnie; usterką jest samo podłączenie (R.4.1).
Dokument po tym kroku
Krok 16: Uszkodzony kontaktron B5
Kryteria: , ,
R.4.3 B5 uszkodzony czujnik
R.4.4 dla nieprawidłowości podanej w R.4.3, w kolumnie C - brak możliwości sygnalizacji otwarcia drzwi windy lub brak sygnalizacji wsuniętego tłoczyska siłownika 1A1
R.5.2 dla usterki z R.4.3 - Wymienić czujnik
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Podaj lokalizację usterek lub nieprawidłowości w układzie sterowania windą towarową, określ ich możliwy wpływ na działanie układu i wskaż sposób naprawy - uzupełnij tabelę 5.
B: B5 - uszkodzony czujnik (tabela 4: ∞ także po załączeniu),
C: brak sygnalizacji wsuniętego tłoczyska siłownika 1A1, czyli otwarcia drzwi - przekaźnik K4 i wejście I0.4 nie dostaną sygnału,
D: wymienić czujnik.
Dokument po tym kroku
Krok 17: Przerwa 0 V - K3:A2
Kryteria: , ,
R.4.5 0 V DC/K3:A2 nieciągłość połączenia
R.4.6 dla nieprawidłowości podanej w R.4.5, w kolumnie C - brak możliwości sygnalizacji zamknięcia drzwi windy
R.5.3 dla usterki z R.4.5 - Wykonać ponowne połączenie w taki sposób, aby zapewnić ciągłość między punktami 0 V DC/K3:A2
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Podaj lokalizację usterek lub nieprawidłowości w układzie sterowania windą towarową, określ ich możliwy wpływ na działanie układu i wskaż sposób naprawy - uzupełnij tabelę 5.
B: 0 V DC/K3:A2 - nieciągłość połączenia,
C: cewka K3 nie zadziała po zamknięciu drzwi (B3), więc brak sygnalizacji zamknięcia drzwi - zestyk K3 jest w szeregu z K5 na wejściu I0.3 (rysunek 5),
D: wykonać ponowne połączenie, zapewniające ciągłość między 0 V DC a K3:A2.
Dokument po tym kroku
Krok 18: Przerwa COM - K6:14
Kryteria: , ,
R.4.7 FAL001:COM/K6:14 nieciągłość połączenia
R.4.8 dla nieprawidłowości podanej w R.4.7, w kolumnie C - brak możliwości ruchu kabiny windy w górę
R.5.4 dla usterki z R.4.7 - Wykonać ponowne połączenie w taki sposób, aby zapewnić ciągłość między punktami FAL001:COM/K6:14
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Podaj lokalizację usterek lub nieprawidłowości w układzie sterowania windą towarową, określ ich możliwy wpływ na działanie układu i wskaż sposób naprawy - uzupełnij tabelę 5.
B: FAL001:COM/K6:14 - nieciągłość połączenia,
C: zestyk K6 nie zamknie obwodu P1 - COM, więc brak możliwości ruchu kabiny windy w górę (P1 = ruch w górę),
D: wykonać ponowne połączenie, zapewniające ciągłość między FAL001:COM a K6:14.
Dokument po tym kroku
Krok 19: Uszkodzony czujnik B2
Kryteria: , ,
R.4.9 B2 uszkodzony czujnik
R.4.10 dla nieprawidłowości podanej w R.4.9, w kolumnie C - brak możliwości sygnalizacji obecności kabiny na poziomie 1
R.5.5 dla usterki z R.4.9 - Wymienić czujnik
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Podaj lokalizację usterek lub nieprawidłowości w układzie sterowania windą towarową, określ ich możliwy wpływ na działanie układu i wskaż sposób naprawy - uzupełnij tabelę 5.
B: B2 - uszkodzony czujnik (tabela 3: 0 V także po załączeniu),
C: brak sygnalizacji obecności kabiny na poziomie 1 - wejście I0.2 nie dostanie sygnału,
D: wymienić czujnik.
Wiersz 6 tabeli zostaje pusty - pięć usterek wyczerpuje wszystkie niezgodności z tabel 2-4.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.