Przejdź do głównej treści
ELM.05-01-23.01-SGStyczeń 2023 · 21 kroków · ok. 40 min · 33 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Konserwacja systemu alarmowego

Arkusz dotyczy konserwacji systemu alarmowego: centrala CA z manipulatorem MN, czterema czujkami ruchu PIR, trzema czujnikami kontaktronowymi K i sygnalizatorem zewnętrznym SG. Po włączeniu zasilania system wszczyna alarm, czujka PIR3 nie reaguje na ruch, a sygnalizator akustyczny pracuje 5 minut zamiast optycznego. Na podstawie schematu, konfiguracji centrali i wyników pomiarów wypełniam PROTOKÓŁ Z KONSERWACJI: wykaz narzędzi i przyrządów, ocenę połączeń, ocenę czujek i wykaz usterek ze sposobem ich usunięcia.

Kroki idą za kolejnością tabel protokołu. Każdy zaczyna się poleceniem z arkusza, wyjaśnia, skąd bierze się wpis, i podaje kryteria klucza. Każdy pomiar połączeń porównałem w skrypcie ze schematem, a wszystkie wpisy - z kluczem oceniania CKE.

Co widać w podglądzie. Protokół z arkusza odtworzony na stronie, a w krokach analizy - schemat instalacji i tabele konfiguracji. Wpisy zdającego są granatowe i pisane ręcznie (model „d”), a pola wypełnione w bieżącym kroku są podświetlone na żółto.

Typy linii dozorowych (potrzebne do usterek programowych):

  • NC - sam styk: zwarty = spokój, rozwarty = naruszenie,
  • EOL - styk w szereg z rezystorem R2 = 2,2 kΩ: 2,2 kΩ = spokój, ∞ = naruszenie,
  • 2EOL/NC - dwa rezystory R1 = 1,1 kΩ (wbudowane w PIR1 i PIR4): 1,1 kΩ = spokój, 2,2 kΩ = naruszenie, ∞ = sabotaż.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 33 kryteria w 4 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 25 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać.

  1. Etap 1: Analiza zadania

    Kroki 1-2 · po tym etapie masz 0 z 33 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Schemat instalacji

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Sprawdź poprawność wykonania instalacji ze schematem ideowym. Znajdź usterki w systemie alarmowym i zweryfikuj poprawność zaprogramowania centrali.

    Na schemacie odczytuję, jak każdy element jest podłączony do centrali (wejście - zacisk):

    • SG: SA- i SO- do COM, SA+ do OUT1, SO+ do OUT2, TM1 do COM, TM2 do Z1 (obwód sabotażowy),
    • PIR1 i PIR4 (rezystory R1 w czujce): NC do Z2/Z10 bezpośrednio, PIR4 przez manipulator (MN:Z10),
    • PIR2: NC1 do Z4 przez R2, TM1 do Z5 przez R2; PIR3: NC1 do Z7 i TM2 do Z8 przez R2,
    • K1 do Z3 przez R2, K2 do Z6 bezpośrednio, K3 do MN:Z9,
    • MN magistralą KPD, DTM, CKM, COM.

    Rezystor R2 w szeregu z linią oznacza linię typu EOL.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Komunikaty i konfiguracja centrali

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Sprawdź poprawność wykonania instalacji ze schematem ideowym. Znajdź usterki w systemie alarmowym i zweryfikuj poprawność zaprogramowania centrali.

    Porównuję tabelę 3 z wykonaniem instalacji:

    • Z4 (PIR2 NC) i Z5 (PIR2 TM) są zaprogramowane jako 2EOL/NC, a podłączone przez jeden R2 = 2,2 kΩ, czyli jak linia EOL. Dla linii 2EOL rezystancja 2,2 kΩ oznacza naruszenie - stąd alarm z Z4 (po 30 s, bo to linia wejścia/wyjścia) i z Z5 (24h sabotażowa),
    • Z1 (SG, NC, 24h sabotażowa) zgłasza alarm, choć obudowa sygnalizatora jest zamknięta - do sprawdzenia przewodów obwodu TM,
    • OUT1 ma czas 2 min, OUT2 - 5 min; według schematu akustyczny SA powinien działać 2 min, a działa 5 min - do sprawdzenia przewodów OUT1/OUT2.
    Dokument po tym kroku
  3. Etap 2: Tabela 4. Narzędzia i przyrządy pomiarowe

    Kroki 3-5 · po tym etapie masz 6 z 33 kryteriów (pkt)

    Krok 3: Wkrętak

    Kryteria: ,

    R.1.1 Nazwa narzędzia wkrętak lub wkrętaki lub zestaw narzędzi do wkręcania

    R.1.2 Przeznaczenie narzędzia z R.1.1: prace montażowe

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie wykaz narzędzi i przyrządów pomiarowych wykorzystanych przy badaniu systemu alarmowego – tabela 4.

    Pomiary na zaciskach wymagają otwarcia obudów czujek, sygnalizatora i centrali oraz odkręcenia przewodów - wkrętak, przeznaczenie: prace montażowe. Pozostałe wiersze narzędzi zostają puste.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Woltomierz

    Kryteria: ,

    R.1.3 Nazwa przyrządu pomiarowego woltomierz lub multimetr z funkcją pomiaru napięcia

    R.1.4 Przeznaczenie przyrządu pomiarowego z R.1.3 pomiar napięcia

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie wykaz narzędzi i przyrządów pomiarowych wykorzystanych przy badaniu systemu alarmowego – tabela 4.

    Tabela 6 zawiera napięcie zasilające czujek (11,8 V) - multimetr jako woltomierz, przeznaczenie: pomiar napięcia.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Omomierz

    Kryteria: ,

    R.1.5 Nazwa przyrządu pomiarowego omomierz lub multimetr z funkcją pomiaru rezystancji

    R.1.6 Przeznaczenie przyrządu pomiarowego z R.1.5 pomiar rezystancji lub ciągłości połączeń

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie wykaz narzędzi i przyrządów pomiarowych wykorzystanych przy badaniu systemu alarmowego – tabela 4.

    Tabele 5 i 6 to rezystancje połączeń i styków - multimetr jako omomierz, przeznaczenie: pomiar rezystancji i ciągłości połączeń.

    Dokument po tym kroku
  6. Etap 3: Tabela 5. Ocena poprawności połączeń

    Kroki 6-10 · po tym etapie masz 15 z 33 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Sygnalizator SG

    Kryteria:

    R.2.1 SG - niepoprawne lub 8 pomiarów w kryterium oceniono w kolejności: poprawne, niepoprawne, niepoprawne, poprawne, niepoprawne, niepoprawne, niepoprawne, poprawne

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie ocena poprawności połączeń instalacji systemu alarmowego – tabela 5.

    Pomiar po pomiarze wobec schematu:

    liniawynikwedług schematuocena
    CA:COM - SG:SA-0 Ωprzewódpoprawne
    CA:OUT1 - SG:SA+∞przewódniepoprawne
    CA:OUT1 - SG:SO+0 Ωbrak przewoduniepoprawne
    CA:COM - SG:SO-0 Ωprzewódpoprawne
    CA:OUT2 - SG:SO+∞przewódniepoprawne
    CA:OUT2 - SG:SA+0 Ωbrak przewoduniepoprawne
    CA:COM - SG:TM1∞przewódniepoprawne
    CA:Z1 - SG:TM20 Ωprzewódpoprawne

    Wyjścia OUT1 i OUT2 są zamienione, a obwód TM1 przerwany - dla elementu wpisuję niepoprawne.

    Typowe błędy

    Ocena „poprawne”, bo większość pomiarów to 0 Ω - liczy się zgodność ze schematem, a 0 Ω tam, gdzie przewodu być nie powinno, też jest błędem (R.2.1).

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Czujki PIR1 i PIR4

    Kryteria: ,

    R.2.2 PIR1 - poprawne lub 4 pomiary w kryterium oceniono jako poprawne

    R.2.5 PIR4 - poprawne lub 4 pomiary w kryterium oceniono jako poprawne

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie ocena poprawności połączeń instalacji systemu alarmowego – tabela 5.

    Zasilanie (AUX, COM) i styki NC1 do COM - 0 Ω, a TM2 bezpośrednio do Z2 (PIR1) i do MN:Z10 (PIR4) - 0 Ω. Rezystory R1 są wewnątrz czujek, więc na przewodach nie ma rezystancji. Zgodnie ze schematem → oba poprawne.

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Czujki PIR2 i PIR3

    Kryteria: ,

    R.2.3 PIR2 - poprawne lub 6 pomiarów w kryterium oceniono jako poprawne

    R.2.4 PIR3 - poprawne lub 6 pomiarów w kryterium oceniono jako poprawne

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie ocena poprawności połączeń instalacji systemu alarmowego – tabela 5.

    Przewody zasilania i masy - 0 Ω. Linie do wejść Z4, Z5 (PIR2) i Z7, Z8 (PIR3) mają 2,2 kΩ, bo na schemacie każda z nich ma w szeregu rezystor R2. Instalacja jest wykonana zgodnie ze schematem → oba poprawne.

    Ważne dla tabeli 7: skoro przewody są dobre, alarm z Z4 i Z5 nie wynika z połączeń, tylko z konfiguracji centrali.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Czujniki kontaktronowe K1 ÷ K3

    Kryteria: , ,

    R.2.6 K1- poprawne lub 2 pomiary w kryterium oceniono jako poprawne

    R.2.7 K2 - poprawne lub 2 pomiary w kryterium oceniono jako poprawne

    R.2.8 K3 - poprawne lub 2 pomiary w kryterium oceniono jako poprawne

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie ocena poprawności połączeń instalacji systemu alarmowego – tabela 5.

    • K1: Z3 przez R2 (2,2 kΩ) i COM (0 Ω) - jak na schemacie,
    • K2: COM i Z6 bezpośrednio (0 Ω),
    • K3: MN:Z9 i COM (0 Ω).

    Trzy razy poprawne.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Manipulator MN

    Kryteria:

    R.2.9 MN - poprawne lub 4 pomiary w kryterium oceniono jako poprawne

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie ocena poprawności połączeń instalacji systemu alarmowego – tabela 5.

    Cztery przewody magistrali (KPD, DTM, CKM, COM) - wszędzie 0 Ω → poprawne. Arkusz potwierdza też, że manipulator działa poprawnie.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 4: Tabela 6. Ocena sprawności elementów

    Kroki 11-15 · po tym etapie masz 23 z 33 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Wejście TAMPER sygnalizatora

    Kryteria:

    R.3.1 SG- sprawne lub 2 pomiary w kryterium oceniono jako sprawne

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie ocena sprawności wybranych elementów systemu alarmowego – tabela 6.

    Styk sabotażowy SG (pomiar na zaciskach elementu): 0 Ω przy zamkniętej obudowie, ∞ przy otwartej → sprawne. Sam styk działa - alarm z Z1 bierze się z przerwanego przewodu CA:COM - SG:TM1 (tabela 5).

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Czujniki kontaktronowe K1 ÷ K3

    Kryteria: , ,

    R.3.2 K1 - sprawne lub 2 pomiary w kryterium oceniono jako sprawne

    R.3.3 K2 - sprawne lub 2 pomiary w kryterium oceniono jako sprawne

    R.3.4 K3 - sprawne lub 2 pomiary w kryterium oceniono jako sprawne

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie ocena sprawności wybranych elementów systemu alarmowego – tabela 6.

    Każdy: 0 Ω przy zamkniętym oknie lub drzwiach, ∞ przy otwartym → trzy razy sprawne. Zgadza się to z obserwacją serwisanta (prawidłowa reakcja K1, K2, K3).

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Czujki PIR1 i PIR2

    Kryteria: ,

    R.3.5 PIR1 - sprawne lub 3 pomiary w kryterium oceniono jako sprawne

    R.3.6 PIR2 - sprawne lub 4 pomiary w kryterium oceniono jako sprawne

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie ocena sprawności wybranych elementów systemu alarmowego – tabela 6.

    Zasilanie 11,8 V we wszystkich pomiarach.

    • PIR1 (2EOL, wbudowane R1): 1,1 kΩ w spoczynku, 2,2 kΩ przy ruchu, ∞ przy otwartej obudowie - dokładnie trzy stany linii 2EOL → sprawne,
    • PIR2: NC 0 Ω → ∞ przy ruchu, TM 0 Ω → ∞ przy otwarciu → sprawne.
    Dokument po tym kroku
  14. Krok 14: Czujka PIR3

    Kryteria:

    R.3.7 PIR3 - niesprawne lub 4 pomiary w kryterium oceniono w kolejności: sprawne, niesprawne, sprawne, sprawne

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie ocena sprawności wybranych elementów systemu alarmowego – tabela 6.

    Wyjście NC: 0 Ω bez ruchu i 0 Ω przy detekcji ruchu - przekaźnik alarmowy czujki nie rozwiera styku. Wyjście TM działa (0 Ω → ∞). Czujka nie zgłasza ruchu, tak jak zaobserwował serwisant → niesprawne.

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Czujka PIR4

    Kryteria:

    R.3.8 PIR4 - sprawne lub 3 pomiary w kryterium oceniono jako sprawne

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie ocena sprawności wybranych elementów systemu alarmowego – tabela 6.

    1,1 kΩ / 2,2 kΩ / ∞ jak PIR1 → sprawne.

    Dokument po tym kroku
  16. Etap 5: Tabela 7. Wykaz usterek i sposób ich usunięcia

    Kroki 16-20 · po tym etapie masz 33 z 33 kryteriów (pkt)

    Krok 16: Usterka 1 - linia Z4

    Kryteria: ,

    R.4.1 w kolumnie usterka - programowa i w kolumnie opis i miejsce usterki - linia Z4

    R.4.2 jako sposób usunięcia usterki z R.4.1 - zaprogramować linię Z4 jako EOL lub przeprogramować typ linii

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie wykaz usterek w systemie alarmowym oraz określenie ich rodzaju i sposobu usunięcia – tabela 7.

    Przewody PIR2 są zgodne ze schematem, a centrala oczekuje na Z4 linii 2EOL/NC. Rezystancja 2,2 kΩ, która w linii EOL oznacza spokój, w 2EOL oznacza naruszenie - stąd alarm z Z4. Usterka programowa: zaprogramować linię Z4 jako EOL.

    Dokument po tym kroku
  17. Krok 17: Usterka 2 - linia Z5

    Kryteria: ,

    R.4.3 w kolumnie usterka - programowa i w kolumnie opis i miejsce usterki - linia Z5

    R.4.4 jako sposób usunięcia usterki z R.4.3 - zaprogramować linię Z5 jako EOL lub przeprogramować typ linii

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie wykaz usterek w systemie alarmowym oraz określenie ich rodzaju i sposobu usunięcia – tabela 7.

    To samo dla obwodu sabotażowego PIR2 (TM1 przez R2 do Z5): linia wykonana jako EOL, zaprogramowana jako 2EOL/NC → alarm sabotażowy z Z5. Usterka programowa: zaprogramować Z5 jako EOL.

    Typowe błędy

    Wstawienie do linii drugiego rezystora zamiast przeprogramowania - schemat przewiduje linie EOL, więc błąd jest w konfiguracji (R.4.1 ÷ R.4.4).

    Dokument po tym kroku
  18. Krok 18: Usterka 3 - czujka PIR3

    Kryteria: ,

    R.4.5 w kolumnie usterka - sprzętowa i w kolumnie określenie rodzaju usterki - uszkodzona czujka PIR3

    R.4.6 jako sposób usunięcia usterki z R.4.5 - wymiana czujki PIR3

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie wykaz usterek w systemie alarmowym oraz określenie ich rodzaju i sposobu usunięcia – tabela 7.

    Styk NC czujki nie rozwiera się przy ruchu (tabela 6) - usterka sprzętowa, uszkodzona czujka PIR3. Sposób usunięcia: wymiana czujki PIR3.

    Dokument po tym kroku
  19. Krok 19: Usterka 4 - obwód sabotażowy SG

    Kryteria: ,

    R.4.7 w kolumnie usterka - sprzętowa i w kolumnie określenie rodzaju usterki - nieciągłe połączenie CA:COM – SG:TM1

    R.4.8 jako sposób usunięcia usterki z R.4.7 - zapewnienie ciągłości połączenia CA:COM – SG:TM1

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie wykaz usterek w systemie alarmowym oraz określenie ich rodzaju i sposobu usunięcia – tabela 7.

    Między CA:COM a SG:TM1 jest ∞, choć według schematu biegnie tam przewód. Obwód sabotażowy NC sygnalizatora jest więc stale rozwarty - stąd alarm 24h z Z1 i komunikat „Naruszone wejścia sabotażowe 1 i 5”. Usterka sprzętowa: nieciągłe połączenie CA:COM - SG:TM1, sposób usunięcia: zapewnienie ciągłości tego połączenia.

    Dokument po tym kroku
  20. Krok 20: Usterka 5 - zamienione wyjścia OUT1 i OUT2

    Kryteria: ,

    R.4.9 w kolumnie usterka - sprzętowa lub programowa przy zachowaniu spójności z kryterium R.4.10 i w kolumnie określenie rodzaju usterki - zamienione połączenia między wyjściami OUT1 i OUT2 centrali alarmowej

    R.4.10 jako sposób usunięcia usterki z R.4.9 dla sprzętowej - zamienić połączenia między wyjściami OUT1 i OUT2 lub podłączyć SA+ do OUT1 oraz SO+ do OUT2 centrali alarmowej lub zamienić połączenia między wejściami SO+ i SA+ sygnalizatora SG; dla programowej - zamienić czasy działania wyjść OUT1 i OUT2 centrali alarmowej lub przeprogramować wyjścia OUT1 i OUT2

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Ocenie podlegać będzie wykaz usterek w systemie alarmowym oraz określenie ich rodzaju i sposobu usunięcia – tabela 7.

    Pomiary pokazują OUT1 połączone z SO+, a OUT2 z SA+ - odwrotnie niż na schemacie. Dlatego sygnalizator akustyczny działa 5 min (czas OUT2), a optyczny 2 min (czas OUT1). Usterka sprzętowa: zamienione połączenia między wyjściami OUT1 i OUT2, sposób usunięcia: podłączyć SA+ do OUT1 oraz SO+ do OUT2.

    Klucz uznaje też podejście programowe (zamiana czasów działania wyjść OUT1 i OUT2), pod warunkiem że rodzaj usterki i sposób usunięcia są ze sobą spójne. Wybieram wersję zgodną ze schematem.

    Dokument po tym kroku
  21. Etap 6: Sprawdzenie pracy

    Krok 21 · po tym etapie masz 33 z 33 kryteriów (pkt)

    Krok 21: Spójność protokołu

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Sprawdź poprawność wykonania instalacji ze schematem ideowym. Znajdź usterki w systemie alarmowym i zweryfikuj poprawność zaprogramowania centrali.

    Na koniec czytam protokół jako całość:

    • trzy komunikaty z tabeli 2 (alarm z Z1, Z4, Z5) mają swoje wiersze w tabeli 7 (usterki 4, 1, 2),
    • jedyne „niepoprawne” połączenie w tabeli 5 (SG) daje dwie usterki sprzętowe (4 i 5),
    • jedyna „niesprawna” czujka w tabeli 6 (PIR3) to usterka 3.

    Po usunięciu usterek (klucz tego nie ocenia) warto sprawdzić: brak alarmu po włączeniu zasilania, reakcję PIR3 na ruch oraz czasy sygnalizatorów (SA 2 min, SO 5 min).

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.