Przejdź do głównej treści
ELM.07-03-24.06-SGCzerwiec 2024 · 14 kroków · ok. 86 min · 34 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Sterowanie serwomechanizmem chwytaka robota

Rozwiązanie dotyczy arkusza ELM.07-03-24.06-SG (czerwiec 2024): zmontuj układ do sterowania chwytakiem robota - moduł mikroprocesorowy z serwomechanizmem, przyciskami S1 (START) i S2 (STOP), czerwoną lampką H1 na 5 V DC, czujnikiem indukcyjnym B1 i pojemnościowym B2, których sygnały 24 V przekazują do wejść modułu przekaźniki K1 i K2. Zasilacze, moduł i ich połączenia z listwą X przygotował ośrodek; zdający wykonuje wszystko poniżej listwy.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Karty do wypełnienia są rozwiązane tak daleko, jak pozwala dokumentacja: wartości wynikające ze schematu (przewód albo zamknięty styk - rezystancja bliska zeru, rozwarty styk - przerwa) i odpowiedzi testów, które wynikają z opisu działania układu, są wpisane krojem odręcznym i porównane z kluczem oceniania. W tym arkuszu każdą mierzoną wartość wyznacza schemat. Montaż, połączenia, nastawy i uruchomienie układu są opisane krok po kroku: co zrobić, w jakiej kolejności i co sprawdzi egzaminator.

Program sterujący przygotowuje ośrodek egzaminacyjny - zdający go nie pisze, tylko wysyła do sterownika. Opisy technik montażu (cięcie przewodów, zaciskanie tulejek, regulacja dławików) to praktyka zawodu - klucz ocenia efekt, nie słowa, którymi się go opisuje.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 34 kryteria, każde za 1 punkt, w tym 12 za dwie tabele (pomiary rezystancji i karta kontrolna). Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 26 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: inna kolejność montażu albo inny układ przewodów w korytach, jeśli połączenia zgadzają się ze schematem, też daje punkt.

Kolejność pracy: dokumentacja, dobór i montaż elementów na szynie TH35, czujniki, połączenia w kolorach z arkusza, pomiary bez napięcia, a po zgodzie przewodniczącego - zasilanie, program i karta kontrolna.

  1. Etap 1: Dokumentacja i zasada działania

    Krok 1 · po tym etapie masz 0 z 34 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Odczytaj schemat i opis działania

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz elementy do montażu na szynie TH35 pokazane na rysunku 1 zgodnie z symbolami elementów na rysunku 2 i opisem pod tym rysunkiem.

    Górna część rysunku 2 (nad listwą X) jest przygotowana przez ośrodek: zasilacz 5 V DC, zasilacz 24 V DC i moduł mikroprocesorowy połączone z grupami złączek 5V (1-3), COM (1-3, dwie grupy), OUTPUT D0-D2 (X:11-X:13), INPUT D3-D6 (X:14-X:17) i 24V (1-3). Zdający wykonuje część dolną.

    Według schematu i opisu: S1 START (styk NO) podaje 5 V na wejście D3 (X:14), S2 STOP (styk NC) - na D4 (X:15). Czujnik indukcyjny B1 (zasilany 24 V) wzbudza przekaźnik K1, którego zestyk 11-14 podaje 5 V na wejście D5 (X:16) - wtedy serwomechanizm (zasilanie 5 V i COM, sygnał z D0 - X:11) zaczyna się obracać. Czujnik pojemnościowy B2 wykrywa orczyk serwa w połowie obrotu i przez K2 podaje 5 V na D6 (X:17). Koniec cyklu sygnalizuje H1 (czerwona, 5 V DC, z wyjścia D1 - X:12), która gaśnie po około 2 sekundach. Przekaźniki są dwa, bo czujniki pracują na 24 V, a wejścia modułu - na 5 V.

    Typowe błędy

    Pomylenie zasilania 5 V z 24 V - lampka i wejścia modułu pracują na 5 V, czujniki i cewki przekaźników na 24 V.

    Dokument po tym kroku
  2. Etap 2: Montaż elementów

    Kroki 2-4 · po tym etapie masz 9 z 34 kryteriów (pkt)

    Krok 2: Dobierz lampkę H1 i przekaźniki K1, K2

    Kryteria: , ,

    R.1.1 Lampka sygnalizacyjna H1 koloru czerwonego o napięciu 5 V DC

    R.1.2 Przekaźnik K1 (napięcie cewki 24 V DC)

    P.1.5 Zdający: korzystał z fartucha ochronnego

    ok. 6 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz elementy do montażu na szynie TH35 pokazane na rysunku 1 zgodnie z symbolami elementów na rysunku 2 i opisem pod tym rysunkiem.

    Z elementów na stanowisku wybierz lampkę H1 koloru czerwonego na 5 V DC (opis działania i podpis przy lampce na rysunku 2) - napis znajdziesz na oprawce albo na żarówce/diodzie. Przekaźniki K1 i K2 muszą mieć cewkę na 24 V DC, bo zasilają je wyjścia czujników 24 V; napięcie cewki jest nadrukowane na obudowie przekaźnika (np. „24 V DC” przy A1-A2). Przyciski: S1 ze stykiem zwiernym (START), S2 z rozwiernym (STOP) - sprawdź miernikiem przed montażem. Przy pracy załóż fartuch ochronny. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt.

    Typowe błędy

    Lampka na 24 V albo w innym kolorze (R.1.1), przekaźnik z cewką 5 V lub 230 V (R.1.2).

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Zamontuj S1, S2, H1, K1, K2 na szynie TH35

    Kryteria: , , , ,

    R.1.3 Przyciski S1 i S2 zamontowane na szynie TH35

    R.1.4 Lampka sygnalizacyjna H1 zamontowana na szynie TH35

    R.1.5 Miejsce zamontowania elementów S1, S2, H1 zgodne z rysunkiem 1

    R.1.6 Elementy stabilnie zamocowane na szynie TH35 – nie przesuwają się po lekkim pociągnięciu

    R.1.7 Przycisk S1 zamontowany w odległości 50 mm od skraju szyny TH 35. Dopuszcza się odchyłkę 5 mm.

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Zamontuj dobrane elementy (S1, S2, H1, K1, K2).

    Na szynie TH35 zatrzaśnij elementy w kolejności z rysunku 1: S1, S2, przerwa, H1, K1, K2. Rysunek wymiaruje położenie pierwszego elementu: S1 ma stać 50 mm od skraju szyny (egzaminator mierzy z tolerancją 5 mm) - odmierz to miarką albo suwmiarką od lewego końca szyny do krawędzi obudowy przycisku. Każdy element dociśnij do szyny tak, żeby nie przesuwał się po lekkim pociągnięciu.

    Typowe błędy

    S1 zatrzaśnięty „na oko” - odległość 50 mm jest osobnym kryterium (R.1.7).

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Zamontuj czujnik B1, umieść czujnik B2 przy serwomechanizmie

    Kryteria:

    R.1.8 Czujnik indukcyjny B1 zamontowany zgodnie z rysunkiem 1

    ok. 5 min
    Polecenie z arkusza

    Zamontuj na płycie montażowej czujnik zbliżeniowy indukcyjny B1.

    Czujnik indukcyjny B1 przykręć na płycie w miejscu z rysunku 1 (pod lewą częścią poziomego profilu, przy pionowej belce). Czujnik pojemnościowy B2 arkusz pozwala umieścić poza płytą, np. na stole - ustaw go przy serwomechanizmie tak, żeby orczyk w połowie obrotu przechodził przed czołem czujnika. Ostateczne ustawienie B2 sprawdzisz po uruchomieniu (dioda czujnika zapala się, gdy orczyk jest w jego polu).

    Dokument po tym kroku
  5. Etap 3: Połączenia elektryczne

    Kroki 5-7 · po tym etapie masz 18 z 34 kryteriów (pkt)

    Krok 5: Połączenia zasilania: 5 V (brązowe), 24 V (czerwone), COM (niebieskie)

    Kryteria: , ,

    R.2.1 Połączenie K1:A2 z COM wykonane przewodem w izolacji koloru niebieskiego

    R.2.2 Połączenie S2:2 z zasilaniem 5 V DC wykonane przewodem w izolacji koloru brązowego

    R.2.5 Pole 24 V:3 niepodłączone

    ok. 15 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj połączenia elektryczne zgodnie z rysunkiem 2. Zastosuj odpowiednie kolory izolacji przewodów (brązowy – zasilanie 5 V DC, czerwony – 24 V DC, niebieski – 0 V DC (COM), szary – przewody sygnałowe dochodzące do portów wejściowych i wyjściowych).

    Wszystko łącz przy wyłączonych zasilaczach. Z grupy 5V (przewody brązowe): S1:4, S2:2, zestyki K1:11 i K2:11 oraz zasilanie serwomechanizmu. Z grupy 24V (przewody czerwone): zaciski 1 i 2 do BN czujników B1 i B2 - zacisk 24V:3 zostaje wolny (egzaminator to sprawdza). Do grup COM (przewody niebieskie): H1:X2, minus serwomechanizmu, BU obu czujników i A2 cewek K1 i K2. Zaciski w grupie są zmostkowane, więc obojętne, do którego numeru w grupie wpinasz przewód - liczy się kolor i grupa.

    Typowe błędy

    Przewód K1:A2 - COM w innym kolorze niż niebieski (R.2.1) albo S2:2 - 5 V nie brązowy (R.2.2).

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Przewody sygnałowe (szare): wejścia, wyjścia, czujniki, serwo

    Kryteria: ,

    R.2.3 Połączenie D1 (X:12) z H1:X1 wykonane przewodem w izolacji koloru szarego

    R.2.4 Serwo zasilone z pola D0 (X:11)

    ok. 12 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj połączenia elektryczne zgodnie z rysunkiem 2.

    Przewodami szarymi połącz: S1:3 - X:14 (D3), S2:1 - X:15 (D4), K1:14 - X:16 (D5), K2:14 - X:17 (D6), X:12 (D1) - H1:X1, X:11 (D0) - wejście sterujące serwomechanizmu oraz wyjścia BK czujników: B1 - K1:A1, B2 - K2:A1. Port X:13 (D2) zostaje niepodłączony.

    Typowe błędy

    Serwo sterowane z X:12 zamiast X:11 albo lampka z X:11 (R.2.3, R.2.4) - program steruje serwem z wyjścia PWM D0.

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Tulejki, ściągacz izolacji, przewody w korytach

    Kryteria: , , ,

    R.2.6 Tulejki założone i poprawnie zaciśnięte na przewodach – po lekkim pociągnięciu nie zsuwają się

    R.2.7 Przewody ułożone w korytach kablowych

    P.1.1 Zdający: stosował narzędzia monterskie zgodnie z ich przeznaczeniem – używał praski do zaciskania tulejek

    P.1.2 Zdający: stosował narzędzia monterskie zgodnie z ich przeznaczeniem – zdejmował izolację za pomocą ściągacza izolacji

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Na końcach wszystkich przygotowywanych przewodów zaciśnij końcówki tulejkowe.

    Izolację zdejmuj ściągaczem izolacji, końcówki tulejkowe zaciskaj praską - tulejka nie może się zsunąć po lekkim pociągnięciu. Gotowe przewody ułóż w korytach kablowych. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt.

    Dokument po tym kroku
  8. Etap 4: Tabela 1 - pomiary rezystancji

    Kroki 8-10 · po tym etapie masz 26 z 34 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Pomiar 1: X:17 - K2:14 (przewód)

    Kryteria: ,

    R.4.1 Zdający wpisał w tabeli 1. w pozycji 1: wartość zgodną ze stanem faktycznym (dopuszczalna odchyłka 10 Ω)

    R.4.6 Zdający wpisał w tabeli 1. w pozycji 1: poprawną ocenę wyniku pomiaru

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj pomiary rezystancji i uzupełnij tabelę 1.

    Pomiary wykonuje się w stanie beznapięciowym. Między złączką X:17 (wejście D6) a zestykiem K2:14 jest sam szary przewód, więc wynik to wartość bliska zeru (egzaminator uznaje ±10 Ω od własnego pomiaru) i ocena POPRAWNY - zgodna ze schematem.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Pomiar 2: X:13 - 24V:1 (brak połączenia)

    Kryteria:

    R.4.2 Zdający wpisał w tabeli 1. w pozycji 2: wartość wskazująca na brak ciągłości. Wartość powyżej 100 kΩ

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj pomiary rezystancji i uzupełnij tabelę 1.

    X:13 to nieużywane wyjście D2, a 24V:1 - zasilanie czujników; na schemacie nic ich nie łączy. Miernik pokazuje przerwę (przekroczenie zakresu, powyżej 100 kΩ) - to wynik oczekiwany, więc ocena też POPRAWNY (klucz ocenia w tej pozycji tylko wartość). Gdyby wyszła wartość bliska zeru, oznaczałoby to błędne połączenie zasilania 24 V z portem modułu.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Pomiary 3-4: S1:4 - 5V:1 i X:15 - 5V:2

    Kryteria: , , , ,

    R.4.3 Zdający wpisał w tabeli 1. w pozycji 3: wartość zgodną ze stanem faktycznym (dopuszczalna odchyłka 10 Ω)

    R.4.4 Zdający wpisał w tabeli 1. w pozycji 4: wartość zgodną ze stanem faktycznym (dopuszczalna odchyłka 10 Ω)

    R.4.5 Zdający wpisał w tabeli 1. w pozycji 1, 3 i 4 jednostkę Ω

    R.4.7 Zdający wpisał w tabeli 1. w pozycji 3: poprawną ocenę wyniku pomiaru

    R.4.8 Zdający wpisał w tabeli 1. w pozycji 4: poprawną ocenę wyniku pomiaru

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj pomiary rezystancji i uzupełnij tabelę 1.

    S1:4 jest połączony brązowym przewodem z grupą 5V, a zaciski grupy są zmostkowane - wynik bliski zeru. X:15 (D4) łączy się z 5V przez S2 - przycisk STOP ze stykiem rozwiernym: nienaciśnięty przewodzi, więc też wynik bliski zeru. W obu pozycjach jednostka Ω i ocena POPRAWNY. Przerwa w pomiarze 4 oznaczałaby przycisk ze stykiem zwiernym albo wciśnięty podczas pomiaru.

    Typowe błędy

    Brak jednostki przy którejkolwiek z pozycji 1, 3, 4 - kryterium R.4.5 obejmuje wszystkie trzy.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 5: Uruchomienie układu

    Krok 11 · po tym etapie masz 29 z 34 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Włącz zasilanie, wyślij program 3_ELM_07_egzamin, ustaw czujnik B2

    Kryteria: , ,

    R.3.1 Wgrany program do układu mikroprocesorowego

    R.3.2 Lokalizacja czujnika pojemnościowego umożliwia wykrycie orczyka serwomechanizmu

    P.1.4 Zdający: włączał napięcie zasilające tylko po uzyskaniu zgody od przewodniczącego ZN

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Wyślij program do sterownika mikroprocesorowego. Przygotowany przez ośrodek egzaminacyjny program znajduje się na pulpicie komputera znajdującego się na stanowisku egzaminacyjnym w katalogu ELM07-nr_stanowiska jako plik o nazwie 3_ELM_07_egzamin.

    Podnieś rękę i zgłoś gotowość do załączenia zasilania; włącz je dopiero po zgodzie przewodniczącego zespołu nadzorującego. Na komputerze otwórz plik 3_ELM_07_egzamin z katalogu ELM07-nr_stanowiska w środowisku modułu, wybierz port, do którego jest podłączony moduł, i wgraj program (komunikat o zakończeniu wgrywania). Uruchom system przyciskiem S1, zbliż metal do B1 i obserwuj serwo: jeśli orczyk mija czujnik B2, a cykl się nie kończy (lampka nie zapala się), przesuń B2 bliżej drogi orczyka - egzaminator sprawdza, czy położenie czujnika pozwala go wykryć.

    Typowe błędy

    Włączenie zasilania bez zgody przewodniczącego - kryterium P.1.4.

    Dokument po tym kroku
  12. Etap 6: Tabela 2 - karta kontrolna

    Kroki 12-13 · po tym etapie masz 33 z 34 kryteriów (pkt)

    Krok 12: Pozycje 1-2: co robi przycisk S2

    Kryteria: ,

    R.5.1 Zdający wpisał w tabeli 2. w pozycji 1: NIE i jest to zgodne ze stanem faktycznym

    R.5.2 Zdający wpisał w tabeli 2. w pozycji 2: NIE i jest to zgodne ze stanem faktycznym

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Uruchom system, wypełnij kartę kontrolną pracy systemu – tabela 2.

    Według opisu działania S2 (X:15, port D4) służy do zatrzymania układu, a start daje S1. Naciśnięcie S2 nie zapala lampki H1 (1 - NIE) i nie uruchamia serwomechanizmu (2 - NIE). Sprawdź to na działającym układzie, zanim wpiszesz - karta zawiera celowo zdania nieprawdziwe.

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Pozycje 3-4: lampka na koniec cyklu, czujnik B1

    Kryteria: ,

    R.5.3 Zdający wpisał w tabeli 2. w pozycji 3: TAK i jest to zgodne ze stanem faktycznym

    R.5.4 Zdający wpisał w tabeli 2. w pozycji 4: NIE i jest to zgodne ze stanem faktycznym

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Uruchom system, wypełnij kartę kontrolną pracy systemu – tabela 2.

    Po wykryciu orczyka przez B2 zapala się H1 i po około 2 sekundach gaśnie - pozycja 3 to TAK. Zbliżenie metalu do czujnika indukcyjnego B1 uruchamia obrót serwa (przez K1 i wejście D5), a nie resetuje układu - pozycja 4 to NIE.

    Dokument po tym kroku
  14. Etap 7: Oddanie pracy

    Krok 14 · po tym etapie masz 34 z 34 kryteriów (pkt)

    Krok 14: Uporządkuj stanowisko, zostaw włączone media

    Kryteria:

    P.1.3 Zdający: zostawił porządek na stanowisku zakończeniu pracy

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Po zakończeniu wykonywania zadania uporządkuj stanowisko i pozostaw włączone media zasilające układ elektryczny i komputer.

    Odłóż narzędzia, zbierz ścinki przewodów i izolacji. Zasilanie układu i komputer zostają włączone - egzaminator sprawdza wgrany program i położenie czujnika B2 na działającym układzie.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.

Potwierdzenie

Informacja