Serwis używa plików cookies do analizy ruchu i poprawy działania. Szczegóły
ELM.07-01-25.06-SGCzerwiec 2025 · 20 kroków · ok. 120 min · 41 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Montaż układu elektropneumatycznego
Arkusz ELM.07-01-25.06-SG (czerwiec 2025, zadanie 01): zdający uzupełnia stół montażowy o brakujące elementy układu elektropneumatycznego, który podaje elementy z magazynu opadowego do punktu odbioru przez robota, łączy go elektrycznie (przekaźniki, przyciski, czujniki) i pneumatycznie, mierzy rezystancje aparatów i połączeń, uruchamia układ, ustawia ciśnienie i czasy ruchu siłownika, a na koniec wypełnia kartę testów działania. Ten sam arkusz (z tymi samymi rysunkami i kluczem) wrócił w sesji czerwiec 2026 jako zadanie 02.
Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza (protokół pomiarów, karta testów) są wypełnione w podglądzie: tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, pola z bieżącego kroku podświetlone na żółto. Wpisane są tylko wartości, które wynikają ze schematu, opisu działania i klucza (zestyk zamknięty albo otwarty, przewód, wynik testu). Wartości znane dopiero z pomiaru egzemplarza na stanowisku (np. rezystancja cewki) są zaznaczone szarym opisem miejsca - na egzaminie wpisuje się to, co pokazał miernik, a egzaminator porównuje to z własnym pomiarem. Montaż, połączenia, regulacja i uruchomienie to praca przy stanowisku - kroki opisują, jak ją wykonać i co sprawdza egzaminator.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 41 kryteriów (rezultaty: 36, przebieg: 5), każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 31 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. Największe pule to montaż części elektrycznej (10 kryteriów) i pneumatycznej (9) - błąd w kolorze przewodu, brak tulejki albo przewód poza korytkiem kosztuje punkt w każdym z tych kryteriów osobno.
To materiał do nauki, a nie instrukcja stanowiskowa - na egzaminie i w pracy obowiązują zasady BHP oraz polecenia zespołu nadzorującego (zasilanie elektryczne i pneumatyczne włącza się wyłącznie za jego zgodą). To jedno z możliwych rozwiązań - kolejność prac można zmienić, byle pomiary aparatów wykonać przed montażem, a pomiary połączeń przed włączeniem zasilania.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Przygotowanie i sprawdzenie aparatów
Kroki 1-4 · po tym etapie masz 7 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 1: Narzędzia i materiały z magazynu
Kryteria:
P.1.1 Zdający: używał narzędzi monterskich zgodnie z przeznaczeniem, np. wkrętaka krzyżowego do śrub z nacięciem krzyżowym
ok. 8 min
Polecenie z arkusza
dobierz z magazynu niezbędne narzędzia i materiały do wykonania zadania,
Brakujące elementy wynikają z porównania stołu z rysunkiem 2 i legendą: siłownik A1 z czujnikiem B1 i łącznikiem krańcowym S3, rozdzielacz V1, zawory dławiąco-zwrotne V2 i V3, czujnik pojemnościowy B2, zielona lampka H1, stycznik K1 i przekaźniki K2, K3. Do tego przewody elektryczne w trzech kolorach (czerwony, niebieski, czarny), końcówki tulejkowe, przewód pneumatyczny i miernik uniwersalny.
Narzędzia dobiera się do roboty: ściągacz izolacji, praska do tulejek, wkrętaki dopasowane do łbów śrub (krzyżowy do nacięcia krzyżowego, płaski do zacisków listew), nóż do przewodów pneumatycznych. Kryterium przebiegu mówi wprost o używaniu narzędzi zgodnie z przeznaczeniem - wkrętak płaski w śrubie krzyżowej albo przewód pneumatyczny cięty kombinerkami to typowa strata punktu.
Typowe błędy
Wkrętak niedopasowany do łba śruby albo zaciskanie tulejek kombinerkami zamiast praską - egzaminator obserwuje narzędzia przez cały egzamin.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Przyciski S0 i S1 - zestyki zamknięte
Kryteria: , ,
R.1.1 Tabela 1, pozycja 1: wartość rezystancji i jej jednostka zgodne ze stanem faktycznym ±1 Ω i wpisane sprawny
R.1.2 Tabela 1, pozycja 2: wartość rezystancji i jej jednostka zgodne ze stanem faktycznym ±1 Ω i wpisane sprawny
P.1.2 Zdający: używał miernika do sprawdzenia aparatów elektrycznych przed zamontowaniem ich na stole montażowym
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
wypełnij tabelę 1 – Wyniki pomiarów rezystancji wybranych aparatów elektrycznych i ocena ich stanu technicznego, pozycje 1 i 2: Przycisk S0 (przed wciśnięciem) S0:1 – S0:2, Przycisk S1 (po wciśnięciu) S1:3 – S1:4.
Aparaty mierzy się przed zamontowaniem, miernikiem na najmniejszym zakresie omowym. S0 to przycisk wyłączający - na schemacie rys. 3 ma zestyk rozwierny (NC) 1-2, więc przed wciśnięciem jest zamknięty i miernik pokazuje wartość bliską zera. S1 ma zestyk zwierny (NO) 3-4 - zamyka się dopiero po wciśnięciu, więc pomiar robi się z wciśniętym przyciskiem.
W tabeli wpisuje się odczyt z miernika (zwykle ułamek oma - w podglądzie zapisane jako 0) i jednostkę Ω. Klucz porównuje wpis z pomiarem egzaminatora z tolerancją ±1 Ω. Oba przyciski działają zgodnie ze swoim typem zestyku, więc ocena to sprawny.
Typowe błędy
Pomiar S1 bez wciśnięcia daje przerwę i prowadzi do błędnej oceny „uszkodzony”. Pomiar po zamontowaniu i podłączeniu przewodów nie spełnia kryterium P.1.2.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Łącznik krańcowy S3 przed przesterowaniem
Kryteria:
R.1.3 Tabela 1, pozycja 3: wartość rezystancji i jej jednostka wskazujące na brak ciągłości i wpisane sprawny
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
wypełnij tabelę 1 – Wyniki pomiarów rezystancji wybranych aparatów elektrycznych i ocena ich stanu technicznego, pozycja 3: Łącznik krańcowy S3 (przed przesterowaniem) S3:13 – S3:14.
Zaciski 13-14 to zestyk zwierny łącznika krańcowego. Przed przesterowaniem (rolka nienaciśnięta) jest otwarty, więc miernik pokazuje przekroczenie zakresu (OL, „1” albo ∞, zależnie od miernika). Wpis ∞ Ω oznacza brak ciągłości - i to jest stan prawidłowy, dlatego ocena brzmi sprawny, nie „uszkodzony”.
Warto od razu nacisnąć rolkę i sprawdzić, że zestyk się zamyka - to potwierdza sprawność, choć do tabeli wpisuje się tylko stan przed przesterowaniem.
Typowe błędy
Wpisanie „uszkodzony”, bo „miernik nic nie pokazuje” - dla zestyku zwiernego w spoczynku przerwa jest stanem poprawnym.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Cewka stycznika K1 i cewka elektrozaworu Y1
Kryteria: ,
R.1.4 Tabela 1, pozycja 4: wartość rezystancji i jej jednostkę zgodne ze stanem faktycznym i wpisane sprawny
R.1.5 Tabela 1, pozycja 5: wartość rezystancji i jej jednostka zgodne ze stanem faktycznym i wpisane sprawny
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
wypełnij tabelę 1 – Wyniki pomiarów rezystancji wybranych aparatów elektrycznych i ocena ich stanu technicznego, pozycje 4 i 5: Cewka stycznika K1, Cewka elektrozaworu Y1.
Cewkę mierzy się na zaciskach A1-A2 (stycznik) i na zaciskach cewki elektrozaworu Y1, na najniższym zakresie, który mieści wynik. Rezystancja zależy od egzemplarza (napięcie i moc cewki), dlatego w podglądzie jest tylko opis miejsca - na egzaminie wpisuje się wartość z miernika i jednostkę (Ω albo kΩ, zgodnie z wyświetlaczem).
Wynik skończony (ani zero, ani przerwa) oznacza cewkę sprawną: zero wskazywałoby zwarcie zwojów, przerwa - przerwane uzwojenie. Klucz porównuje wartość z pomiarem egzaminatora tego samego aparatu.
Typowe błędy
Zmiana jednostki bez zmiany liczby (np. odczyt z zakresu kΩ wpisany z jednostką Ω) - wartość przestaje zgadzać się z pomiarem egzaminatora.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Montaż elementów na stole
Kroki 5-6 · po tym etapie masz 14 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 5: Elementy pneumatyczne i czujniki siłownika
Kryteria: , , ,
R.3.1 Wszystkie elementy pneumatyczne z rysunku 4 stabilnie zamocowane na stole montażowym – nie przesuwają się po lekkim pociągnięciu
R.3.2 Podzespoły pneumatyczne rozmieszczone na stole montażowym zgodnie z rysunkiem 2
zamocuj na stole montażowym brakujące elementy układu zgodnie z rysunkiem 2,
Elementy pneumatyczne stoją po lewej stronie stołu: siłownik A1 w górnej części, pod nim zawory dławiąco-zwrotne V3 i V2, niżej rozdzielacz V1, a w lewym dolnym rogu zespół przygotowania powietrza ZPP. Każdy element mocuje się do płyty tak, żeby nie przesuwał się po lekkim pociągnięciu - egzaminator sprawdza to ręką.
Czujniki siłownika ustawia się według klucza: łącznik krańcowy S3 z rolką wykrywa maksymalne wsunięcie tłoczyska (na rysunku 1 rolka stoi przy końcu tłoczyska w pozycji wsuniętej), a kontaktronowy czujnik B1 wykrywa maksymalne wysunięcie - przesuwa się go po korpusie siłownika do miejsca, w którym reaguje na magnes tłoka w skrajnym wysuniętym położeniu. Położenie najłatwiej sprawdzić po podłączeniu: B1 sygnalizuje diodą zadziałanie, a rolka S3 musi być naciśnięta, gdy tłoczysko jest całkiem wsunięte.
Typowe błędy
Zamienione położenia czujników (S3 na wysunięciu, B1 na wsunięciu) - układ wtedy nie wysunie tłoczyska, bo obwód K1 wymaga naciśniętego S3.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Elementy elektryczne na szynie X4 i czujnik B2
Kryteria: , ,
R.4.1 Wszystkie elementy elektryczne z rysunku 2 stabilnie zamocowane na stole montażowym – nie przesuwają się po lekkim pociągnięciu
R.4.2 Wszystkie elementy elektryczne układu rozmieszczone na stole montażowym zgodnie z rysunkiem 2
R.4.3 Zamontowana lampka sygnalizacyjna H1 koloru zielonego, na napięcie 24 V DC
ok. 10 min
Polecenie z arkusza
zamocuj na stole montażowym brakujące elementy układu zgodnie z rysunkiem 2,
Na szynie X4 kolejność jest taka jak na rysunku 2: przyciski S0 (czerwony), S1, S2, zielona lampka H1, potem stycznik K1 i przekaźniki K2, K3. Czujnik pojemnościowy B2 stoi w prawym górnym rogu lewej części stołu - w punkcie odbioru elementów. Wszystkie aparaty muszą być zatrzaśnięte na szynie i nie przesuwać się.
Lampkę dobiera się według dwóch cech z klucza: kolor zielony i napięcie 24 V DC (napis na oprawce albo na żarówce). Lampka 230 V albo czerwona daje osobną utratę punktu, nawet jeśli układ działa.
Typowe błędy
Przestawiona kolejność przycisków i lampki na szynie - kryterium R.4.2 wymaga układu zgodnego z rysunkiem 2.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Połączenia elektryczne
Kroki 7-8 · po tym etapie masz 21 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 7: Obwody według schematu rys. 3
Kryteria: ,
R.4.4 Połączenia elektryczne wyłącznika krańcowego S3 oraz czujnika B2 wykonane zgodnie ze schematem przedstawionym na rysunku 3
R.4.5 Połączenia elektryczne przekaźnika K3 wykonane zgodnie ze schematem przedstawionym na rysunku 3
ok. 25 min
Polecenie z arkusza
wykonaj połączenia elektryczne zgodnie ze schematem zamieszczonym na rysunku 3 (przewodami z izolacją w kolorze czerwonym wykonaj wszystkie połączenia z grupą złączek +24 V DC, przewodami w kolorze niebieskim wykonaj wszystkie połączenia z grupą złączek 0 V, a pozostałe połączenia wykonaj przewodami w kolorze czarnym),
Schemat najlepiej łączyć gałąź po gałęzi, od szyny +24 V za przyciskiem S0 (zestyk NC 1-2) do szyny 0 V:
K1: zestyk rozwierny K3 11-12, zestyk S1 3-4, zestyk S3 13-14, cewka K1 A1-A2. K1 zadziała tylko wtedy, gdy B2 nie widzi elementu (K3 niewzbudzony), tłoczysko jest wsunięte (S3 naciśnięty) i wciśnięto S1;
K2: zestyk S2 3-4, czujnik B1 13-14, cewka K2 - powrót tylko przy całkowicie wysuniętym tłoczysku;
Y1: zestyk K1 13-14 i cewka Y1 (wysuwanie), Y2: zestyk K2 11-14 i cewka Y2 (wsuwanie);
B2: BN do +24 V, BU do 0 V, wyjście BK do cewki K3 A1 (2), A2 (10) do 0 V;
K3 21-22-24: zestyk dla sterownika robota - według uwagi pod schematem zaciski 22(5) i 24(7) zostają niepodłączone.
Klucz sprawdza osobno połączenia S3 i B2 oraz przekaźnika K3, bo to te gałęzie decydują o blokadach z opisu działania.
Typowe błędy
Podłączenie lampki H1 do zestyku 12 zamiast 14 przekaźnika K3 (świeci wtedy bez elementu) albo podłączenie zacisków 22/24 K3, które mają zostać wolne.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Kolory przewodów, tulejki i korytka
Kryteria: , , , ,
R.4.6 Przewody zasilające koloru czerwonego podłączone do złączek +24 V
R.4.7 Przewody zasilające koloru niebieskiego podłączone do złączek 0 V
R.4.8 Wszystkie przewody elektryczne z założonymi i zaciśniętymi końcówkami tulejkowymi
R.4.9 Wszystkie przewody elektryczne ułożone w korytkach grzebieniowych
R.4.10 Korytka grzebieniowe z założonymi pokrywami maskującymi
ok. 10 min
Polecenie z arkusza
wykonaj połączenia elektryczne zgodnie ze schematem zamieszczonym na rysunku 3 (przewodami z izolacją w kolorze czerwonym wykonaj wszystkie połączenia z grupą złączek +24 V DC, przewodami w kolorze niebieskim wykonaj wszystkie połączenia z grupą złączek 0 V, a pozostałe połączenia wykonaj przewodami w kolorze czarnym),
Kolor wynika z potencjału, do którego przewód dochodzi: każdy przewód podłączony do złączek +24 V - czerwony, każdy podłączony do złączek 0 V - niebieski, wszystkie pozostałe (między aparatami, sygnałowe) - czarne. Najprościej przygotować przewody kolorami przed łączeniem i sprawdzić je na koniec, idąc palcem po złączkach +24 V i 0 V.
Na każdy odizolowany koniec przewodu zakłada się końcówkę tulejkową i zaciska praską. Przewody prowadzi się w korytkach grzebieniowych, a po zakończeniu zakłada pokrywy korytek - to trzy osobne kryteria, które łatwo stracić w pośpiechu przed uruchomieniem.
Typowe błędy
Jeden czarny przewód przy złączce 0 V albo jeden przewód bez tulejki wystarczy, żeby stracić całe kryterium. Pokrywy korytek zakłada się przed zgłoszeniem gotowości.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Połączenia pneumatyczne
Krok 9 · po tym etapie masz 23 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 9: Połączenia pneumatyczne według rys. 4
Kryteria: ,
R.3.3 Ułożone przewody pneumatyczne nie są naprężone i nie są nadmiernie długie (ich długość nie jest ponad dwukrotnie większa od odległości między złączkami)
R.3.4 Wszystkie przewody pneumatyczne pewnie zamocowane w złączkach - nie wyrywają się podczas lekkiego pociągnięcia
ok. 12 min
Polecenie z arkusza
wykonaj połączenia pneumatyczne zgodnie ze schematem podanym na rysunku 4,
Powietrze z zespołu ZPP (ciśnienie 4 bar) idzie do przyłącza 1 rozdzielacza V1. Wyjście 4 łączy się przez zawór dławiąco-zwrotny V2 z komorą tłokową siłownika A1 (wysuwanie), wyjście 2 przez zawór V3 z komorą tłoczyskową (wsuwanie); przyłącza 3 i 5 to wydechy z tłumikami. Zawory dławiąco-zwrotne włącza się tak, jak na schemacie - stroną 1 do siłownika, stroną 2 do rozdzielacza - wtedy dławią powietrze wypływające z siłownika i regulacja czasu jest płynna.
Przewody tnie się nożem prostopadle, długość dobiera tak, by przewód nie był naprężony i nie był dłuższy niż dwukrotna odległość między złączkami. Każdy przewód wsuwa się do oporu w złączkę wtykową i sprawdza lekkim pociągnięciem.
Typowe błędy
Za długie „pętle” przewodów (ponad dwukrotność odległości) i przewód wysunięty ze złączki - oba sprawdzane pociągnięciem i okiem.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Sprawdzenie montażu - tabela 2
Kroki 10-11 · po tym etapie masz 28 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 10: Odcinek K3 14(3) / S1:3 - przerwa
Kryteria:
R.2.1 Tabela 2, pozycja 1: wartość rezystancji i jej jednostka wskazujące na brak ciągłości i wpisane przerwa
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
sprawdź poprawność wykonanego montażu. W przypadku stwierdzenia niezgodności z rysunkami 3 i 4, wprowadź ewentualne poprawki, wypełnij tabelę 2 – Wyniki pomiarów rezystancji wybranych połączeń elektrycznych i ocena stanu połączeń, pozycja 1: K3 14(3) / S1:3.
Pomiary połączeń robi się przy wyłączonym zasilaniu. Zacisk S1:3 jest połączony z zestykiem rozwiernym K3 12(4), a zacisk 14(3) to zestyk zwierny tego samego przełącznika (wspólny 11). Przy niewzbudzonym K3 zestyk 11-14 jest otwarty, więc między 14 a 12 nie ma ciągłości - miernik pokazuje przekroczenie zakresu.
Wpis: ∞ Ω i ocena przerwa. Klucz właśnie tego oczekuje - ciągłość w tym miejscu oznaczałaby błąd (np. lampka podłączona do niewłaściwego zestyku albo zwarcie zacisków).
Typowe błędy
Wpisanie „ciągłość”, bo „przewód jest” - pomiar obejmuje zestyk przekaźnika, a nie sam przewód.
Dokument po tym kroku
Krok 11: Pozostałe odcinki - ciągłość
Kryteria: , , ,
R.2.2 Tabela 2, pozycja 2: wartość rezystancji i jej jednostka zgodne ze stanem faktycznym ±1 Ω i wpisane ciągłość
R.2.3 Tabela 2, pozycja 3: wartość rezystancji i jej jednostka zgodne ze stanem faktycznym ±1 Ω i wpisane ciągłość
R.2.4 Tabela 2, pozycja 4: wartość rezystancji i jej jednostka zgodne ze stanem faktycznym ±1 Ω i wpisane ciągłość
R.2.5 Tabela 2, pozycja 5: wartość rezystancji i jej jednostka zgodną ze stanem faktycznym ±1 Ω i wpisane ciągłość
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
sprawdź poprawność wykonanego montażu. W przypadku stwierdzenia niezgodności z rysunkami 3 i 4, wprowadź ewentualne poprawki, wypełnij tabelę 2 – Wyniki pomiarów rezystancji wybranych połączeń elektrycznych i ocena stanu połączeń, pozycje 2-5: +24 V DC / S2:3, S3:14 / K1:A1, 0 V / H1:X2, 0 V / K2:A2.
Odcinki 2-5 to połączenia, które przy poprawnym montażu mają ciągłość: +24 V DC do S2:3 przez zamknięty zestyk NC przycisku S0, a pozostałe trzy to pojedyncze przewody (S3:14 z cewką K1, szyna 0 V z lampką H1 i z cewką K2).
Wpisuje się odczyt z miernika (wartość bliska zera, w podglądzie 0) z jednostką Ω i ocenę ciągłość. Duża wartość albo przerwa na którymś z tych odcinków to sygnał, że przewód jest źle zaciśnięty albo wpięty w niewłaściwy zacisk - zgodnie z poleceniem arkusza najpierw poprawia się połączenie, a dopiero potem wpisuje wynik.
Typowe błędy
Pomiar przy włączonym zasilaniu - wynik jest bezwartościowy, a miernik może się uszkodzić.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Uruchomienie i regulacja
Kroki 12-14 · po tym etapie masz 33 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 12: Zgłoszenie i włączenie zasilania
Kryteria:
P.1.3 Zdający: zgłaszał przez podniesienie ręki każdorazowo gotowość do włączenia mediów zasilających
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Za każdym razem zgłaszaj, przez podniesienie ręki, zamiar włączenia zasilania elektrycznego i pneumatycznego.
Zasilanie elektryczne i pneumatyczne włącza się po kolei (polecenia „włącz zasilanie elektryczne układu” i „włącz zasilanie pneumatyczne układu”), ale przed każdym włączeniem trzeba podnieść rękę i poczekać na zgodę przewodniczącego zespołu nadzorującego - także po poprawce, jeśli zasilanie było wyłączone.
Przed włączeniem powietrza dobrze jest dokręcić zawory dławiące prawie do końca (siłownik ruszy wtedy wolno) i założyć okulary ochronne. Po włączeniu słucha się, czy nic nie syczy - nieszczelność widać od razu w pierwszym teście tabeli 3.
Typowe błędy
Włączenie powietrza „przy okazji” po włączeniu prądu, bez osobnego zgłoszenia.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Ciśnienie robocze 4 bar
Kryteria: ,
R.3.9 Ciśnienie robocze o wartości 4 bar ±0,5 bar
P.1.4 Zdający: stosował okulary ochronne podczas sprawdzania układu elektropneumatycznego
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
wyreguluj wartość ciśnienia roboczego na 4 ±0,2 bara,
Ciśnienie ustawia się pokrętłem reduktora na zespole przygotowania powietrza ZPP: odblokować pokrętło (zwykle przez wyciągnięcie), ustawić wskazanie manometru na 4 bar, zablokować. Reduktor ustawia się od dołu - z niższego ciśnienia w górę - wtedy wskazanie jest stabilne.
⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: arkusz wymaga 4 ±0,2 bara, a klucz (R.3.9) przyjmuje 4 bar ±0,5 bar - ustawienie według arkusza mieści się w obu. Przy wszystkich próbach ruchu siłownika okulary ochronne mają być na oczach: kryterium przebiegu dotyczy całego sprawdzania układu.
Typowe błędy
Zdjęte okulary podczas testów - egzaminator ocenia przebieg przez całe sprawdzanie układu.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Czasy wysuwania i wsuwania 3 s
Kryteria: ,
R.3.7 Czas wsuwania tłoczyska siłownika A1: 3 ±1 s
R.3.8 Czas wysuwania tłoczyska siłownika A1: 3 ±1 s
ok. 8 min
Polecenie z arkusza
wyreguluj zawory dławiąco-zwrotne, aby czas wsuwania i wysuwania tłoczyska siłownika wynosił 3 ±0,5 sekundy,
Zawór V2 (przy komorze tłokowej) dławi powietrze uchodzące przy wsuwaniu, zawór V3 (przy komorze tłoczyskowej) - przy wysuwaniu. Regulację robi się na zmianę: cykl S1 (wysunięcie) i S2 (powrót), pomiar stoperem, ćwierć obrotu śruby dławika, kolejny cykl - aż oba ruchy trwają około 3 sekund. Po ustawieniu blokuje się nakrętki kontrujące.
⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: arkusz (i tabela 3) podaje 3 ±0,5 s, klucz (R.3.7, R.3.8) przyjmuje 3 ±1 s - ustawienie według arkusza spełnia oba. Każdy kierunek to osobne kryterium, więc oba czasy trzeba sprawdzić kilka razy - zwłaszcza że tabela 3 każe wpisać wynik tego samego pomiaru.
Typowe błędy
Regulowanie niewłaściwego dławika (np. szybszy powrót zamiast wolniejszego wysuwania) i brak kontry - czas „ucieka” przed oceną.
Dokument po tym kroku
Etap 7: Ocena działania - tabela 3
Kroki 15-19 · po tym etapie masz 40 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 15: Szczelność i położenie tłoczyska po włączeniu powietrza
Kryteria: ,
R.5.1 Tabela 3, pozycja 1: zgodnie ze stanem faktycznym
R.5.2 Tabela 3, pozycja 2: zgodnie ze stanem faktycznym
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
przeprowadź ocenę działania układu elektropneumatycznego – wyniki testu zapisz w tabeli 3. Pozycje 1 i 2: Po włączeniu dopływu sprężonego powietrza układ jest szczelny. Po włączeniu dopływu sprężonego powietrza tłoczysko siłownika A1 wsunęło się lub jest wsunięte.
Tabela 3 to wynik testu na zmontowanym układzie, a egzaminator powtarza te same próby - wpis ma odpowiadać temu, co układ naprawdę robi. Poniżej są wyniki dla układu zmontowanego i wyregulowanego zgodnie z rysunkami.
Poprawnie połączony układ nie syczy, więc pozycja 1 to TAK. Rozdzielacz V1 w położeniu z rysunku 4 kieruje powietrze z przyłącza 1 do 2, czyli przez V3 do komory tłoczyskowej - tłoczysko wsuwa się albo pozostaje wsunięte: TAK. Rozdzielacz V1 ma dwie cewki i pamięta ostatnie położenie, dlatego test powtarza się kilka razy (gwiazdka pod tabelą) - jeśli po wyłączeniu powietrza został przesterowany do wysuwania, tłoczysko wysunie się przy włączeniu i wtedy uczciwy wpis brzmi NIE.
Typowe błędy
Wpisywanie „TAK” wszędzie bez testu - klucz porównuje każdą pozycję ze stanem faktycznym.
Dokument po tym kroku
Krok 16: Lampka H1 a łącznik S3
Kryteria:
R.5.3 Tabela 3, pozycja 3: zgodnie ze stanem faktycznym
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
przeprowadź ocenę działania układu elektropneumatycznego – wyniki testu zapisz w tabeli 3. Pozycja 3: Zielona lampka sygnalizacyjna świeci się w momencie zadziałania łącznika krańcowego S3.
Według schematu lampkę H1 zasila zestyk zwierny przekaźnika K3, a K3 wzbudza czujnik B2 - lampka sygnalizuje element w punkcie odbioru (tak mówi też opis działania). Łącznik S3 jest w obwodzie cewki K1 i nie ma żadnego połączenia z lampką.
Test: nacisnąć rolkę S3 przy pustym punkcie odbioru - lampka nie zapala się, więc wpis to NIE. Jeśli w tej chwili przed czujnikiem B2 leży element, lampka już świeci, ale z powodu B2, a nie S3 - zadziałanie S3 niczego w niej nie zmienia.
Typowe błędy
Wpis „TAK”, bo lampka akurat świeciła w czasie testu - przyczyną był element przed czujnikiem B2.
Dokument po tym kroku
Krok 17: Czasy ruchu tłoczyska
Kryteria: ,
R.5.4 Tabela 3, pozycja 4: zgodnie ze stanem faktycznym
R.5.5 Tabela 3, pozycja 5: zgodnie ze stanem faktycznym
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
przeprowadź ocenę działania układu elektropneumatycznego – wyniki testu zapisz w tabeli 3. Pozycje 4 i 5: Czas wysuwania tłoczyska siłownika A1 wynosi 3 ±0,5 sekundy. Czas wsuwania tłoczyska siłownika A1 wynosi 3 ±0,5 sekundy.
Po regulacji z poprzedniego etapu oba czasy mieszczą się w 3 ±0,5 s, więc obie pozycje to TAK. Czas mierzy się stoperem od naciśnięcia przycisku do zatrzymania tłoczyska, najlepiej trzy razy i patrzy na wynik powtarzalny.
Gdyby któryś czas wyszedł poza tolerancję, uczciwy wpis brzmi NIE - punkt za tabelę daje zgodność ze stanem faktycznym, a punkt za sam czas (R.3.7, R.3.8) i tak zależy od regulacji.
Dokument po tym kroku
Krok 18: Przycisk S1 przy wysuniętym tłoczysku
Kryteria:
R.5.6 Tabela 3, pozycja 6: zgodnie ze stanem faktycznym
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
przeprowadź ocenę działania układu elektropneumatycznego – wyniki testu zapisz w tabeli 3. Pozycja 6: Przy maksymalnym wysunięciu tłoczyska siłownika A1 i naciśnięciu przycisku S1 tłoczysko siłownika A1 wsuwa się.
S1 to przycisk wysunięcia: zasila cewkę K1 (a ta - cewkę Y1 wysuwania) i to tylko wtedy, gdy łącznik S3 potwierdza całkowite wsunięcie tłoczyska. Przy wysuniętym tłoczysku S3 jest zwolniony, więc S1 nie robi nic, a tłoczysko wsuwa się wyłącznie przyciskiem S2 (przez B1, K2 i Y2).
Tłoczysko po naciśnięciu S1 nie wsuwa się - wpis NIE.
Typowe błędy
Pomylenie funkcji przycisków S1 (wysunięcie) i S2 (wsunięcie) z legendy rysunku 2.
Dokument po tym kroku
Krok 19: Napięcie na zestyku K3 dla robota
Kryteria:
R.5.7 Tabela 3, pozycja 7: zgodnie ze stanem faktycznym
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
przeprowadź ocenę działania układu elektropneumatycznego – wyniki testu zapisz w tabeli 3. Pozycja 7: Przy wzbudzonym czujniku B2 pomiędzy punktami 0 V i K3:24(7) woltomierz wskazuje napięcie 24 V DC ± 1 V.
Zestyk przełączny K3 21-22-24 ma wspólny zacisk 21(6) podłączony do szyny +24 V za przyciskiem S0. Gdy czujnik B2 wykrywa element, K3 jest wzbudzony i zestyk 21-24 zamyka się - na zacisku 24(7) pojawia się +24 V, choć sam zacisk pozostaje niepodłączony (to wyjście dla sterownika robota).
Woltomierz na zakresie DC między 0 V a K3:24(7) pokazuje około 24 V - wpis TAK. Pomiar napięcia robi się przy włączonym zasilaniu, więc ostrożnie, sondami na zaciskach, bez zwierania sąsiednich styków.
Typowe błędy
Pomiar przy niewzbudzonym B2 (punkt odbioru pusty) - wtedy napięcia nie ma i łatwo wpisać NIE.
Dokument po tym kroku
Etap 8: Zakończenie
Krok 20 · po tym etapie masz 41 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 20: Porządek i pozostawienie układu
Kryteria:
P.1.5 Zdający: dbał o porządek, posprzątał stanowisko egzaminacyjne po zakończeniu pracy
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Po zakończeniu wykonywania zadania uporządkuj stanowisko i pozostaw arkusz egzaminacyjny oraz włączone media zasilające układ elektropneumatyczny.
Ścinki przewodów, izolację i resztki przewodów pneumatycznych zbiera się do pojemnika, narzędzia odkłada na miejsce. Zasilania elektrycznego i pneumatycznego nie wyłącza się - egzaminator sprawdza na włączonym układzie czasy, ciśnienie i wyniki tabeli 3. Arkusz z wypełnionymi tabelami zostaje na stanowisku.
Dokument po tym kroku
Podgląd
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.