Przejdź do głównej treści
ELM.07-01-26.06-SGCzerwiec 2026 · 24 kroki · ok. 137 min · 49 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Sterowanie pneumatyczne z silnikiem trójfazowym

Zadanie. Na płycie montażowej trzeba zmontować i uruchomić trzy układy: pneumatyczny z siłownikiem A1 (elektrozawory V3 i V4, dławiki V1 i V2), elektryczny układ sterowania z przekaźnikami i stycznikiem K1 oraz układ napędowy, w którym K1 załącza silnik trójfazowy M1 połączony w gwiazdę. Przed montażem ocenia się podzespoły pomiarem rezystancji (tabela 1), po montażu sprawdza połączenia omomierzem (tabela 2), a po uruchomieniu wykonuje testy działania (tabela 3). Do zacisków L1, L2, L3 nie podłącza się napięcia.

Co jest rozwiązane, a co opisane. Tabele z arkusza są wypełnione krok po kroku. Każdy wpis, który da się ustalić z dokumentacji (schematu połączeń, opisu działania, diagramu) albo który podaje klucz oceniania, jest wpisany i wyjaśniony - łącznie z tym, dlaczego obwód jest ciągły albo przerwany i dlaczego test kończy się wynikiem TAK albo NIE. Wartości, które zna tylko miernik na stanowisku (rezystancja konkretnej cewki czy uzwojenia), nie są zgadywane: w tabeli stoi szary opis, a krok wyjaśnia, jak zmierzyć i jak ocenić wynik. Montaż, regulacja i uruchomienie układu są opisane - co zrobić, w jakiej kolejności i co sprawdzi egzaminator.

Wpisy odręczne są granatowe, pola uzupełniane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Wycinki rysunków w podglądzie pochodzą z arkusza egzaminacyjnego.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 49 kryteriów, każde za 1 punkt: 18 za tabele wypełniane w arkuszu (pomiary, oceny, testy) i 31 za zmontowany i uruchomiony układ oraz przebieg pracy, które egzaminator sprawdza na stanowisku. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 37 punktów - można stracić 12 kryteriów i nadal zdać. To jedno z możliwych rozwiązań: inna poprawna kolejność montażu albo wynik pomiaru mieszczący się w tolerancji klucza też daje punkt.

  1. Etap 1: Ocena stanu podzespołów przed montażem (tabela 1)

    Kroki 1-6 · po tym etapie masz 6 z 49 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Rezystancja uzwojeń stojana silnika

    Kryteria:

    R.4.1 w pozycji 1, 2, 3: zmierzona wartość rezystancji uzwojeń: U1-U2, V1-V2, W1-W2 – zgodna ze stanem faktycznym

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Oceń stan techniczny wskazanych podzespołów oraz uzupełnij zapisy w tabeli 1.

    Pomiary rezystancji wykonuje się przed montażem i przy odłączonym zasilaniu - silnik jeszcze nie jest podłączony, a w skrzynce zaciskowej zdejmuje się zworki, jeśli są założone (inaczej mierzy się uzwojenia połączone ze sobą). Omomierz podłącza się kolejno do par zacisków U1-U2, V1-V2, W1-W2 - to początki i końce trzech uzwojeń stojana.

    Wynik zależy od egzemplarza silnika na stanowisku, dlatego w tabeli stoi opis zamiast liczby: na egzaminie wpisuje się dokładnie to, co pokazał miernik. Egzaminator mierzy to samo i uznaje wynik w tolerancji 10%.

    Typowe błędy

    Pomiar przy założonych zworkach gwiazdy albo trójkąta - miernik pokazuje wtedy rezystancję kilku uzwojeń naraz, a nie jednego.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Rezystancja cewki stycznika K1

    Kryteria:

    R.4.2 w pozycji 4: zmierzona wartość rezystancji cewki stycznika K1:A1-K1:A2 zgodna ze stanem faktycznym

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oceń stan techniczny wskazanych podzespołów oraz uzupełnij zapisy w tabeli 1.

    Cewka stycznika ma zaciski A1 i A2. Omomierz na zakresie, który pokaże wynik z dokładnością do pojedynczych omów, podłącza się do K1:A1 i K1:A2, gdy stycznik nie jest jeszcze podłączony do układu - wtedy mierzy się samą cewkę. Wynik to rezystancja egzemplarza ze stanowiska, więc w tabeli jest opis, a na egzaminie wpisuje się odczyt z miernika.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Styk łącznika krańcowego SK w dwóch położeniach

    Kryteria:

    R.4.3 w pozycji 5, 6: zmierzona wartość rezystancji styku łącznika SK:3-SK:4 w stanie nieprzesterowanym i przesterowanym – zgodna ze stanem faktycznym

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oceń stan techniczny wskazanych podzespołów oraz uzupełnij zapisy w tabeli 1.

    Klucz oceniania (R.2.6) i schemat na rysunku 3 mówią, że SK ma styk zwierny NO (3-4). Sprawny styk zwierny w stanie spoczynku (łącznik nieprzesterowany) jest rozwarty - miernik pokazuje przerwę, czyli ∞. Po naciśnięciu dźwigni (łącznik przesterowany) styk się zamyka i miernik pokazuje 0 (w praktyce ułamek oma - rezystancję przejścia styku i przewodów pomiarowych).

    Tak wyglądają odczyty sprawnego łącznika - jeśli miernik na stanowisku pokaże co innego (np. przerwę w obu położeniach), wpisuje się faktyczny wynik, bo egzaminator porównuje zapis ze swoim pomiarem.

    Typowe błędy

    Odwrócone wyniki (0 przed przesterowaniem) - tak zachowuje się styk rozwierny NC, a nie zwierny NO.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Jednostki miary

    Kryteria:

    R.4.4 prawidłowa jednostka zmierzonej rezystancji dla wszystkich pomiarów

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oceń stan techniczny wskazanych podzespołów oraz uzupełnij zapisy w tabeli 1.

    Wszystkie pomiary w tabeli 1 to rezystancje, więc jednostką jest om (Ω) - także przy wyniku ∞ i 0. Jeśli miernik pokazuje wynik w kiloomach, wpisuje się kΩ razem z liczbą z wyświetlacza; jednostka musi pasować do wpisanej wartości.

    Typowe błędy

    Brak jednostki przy jednym z pomiarów - kryterium dotyczy wszystkich sześciu wierszy naraz.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Ocena silnika trójfazowego

    Kryteria:

    R.4.5 prawidłowa ocena sprawności silnika trójfazowego

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oceń stan techniczny wskazanych podzespołów oraz uzupełnij zapisy w tabeli 1.

    Silnik jest sprawny, gdy wszystkie trzy uzwojenia mają rezystancję skończoną i zbliżoną do siebie - uzwojenia silnika trójfazowego są jednakowe. Wynik ∞ w jednej parze zacisków oznacza przerwę w uzwojeniu, a wartość wyraźnie mniejsza od dwóch pozostałych - zwarcie międzyzwojowe. Znak X stawia się w kolumnie zgodnej z wynikami z miernika (to ogólna wiedza o maszynach elektrycznych - klucz ocenia tylko, czy ocena pasuje do stanu faktycznego).

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Ocena stycznika i łącznika krańcowego

    Kryteria:

    R.4.6 prawidłowa ocena sprawności stycznika i łącznika krańcowego

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oceń stan techniczny wskazanych podzespołów oraz uzupełnij zapisy w tabeli 1.

    Cewka stycznika jest sprawna, gdy ma skończoną rezystancję (∞ to przerwa w uzwojeniu cewki, 0 - zwarcie). Łącznik SK jest sprawny, gdy przełącza: przerwa przed przesterowaniem i zwarcie po przesterowaniu - przy wynikach ∞ i 0 wpisanych wyżej stawia się X w kolumnie „sprawny” w obu wierszach.

    Dokument po tym kroku
  7. Etap 2: Montaż mechaniczny i układ pneumatyczny

    Kroki 7-10 · po tym etapie masz 16 z 49 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Rozmieszczenie podzespołów i czujników siłownika

    Kryteria: ,

    R.1.1 Podzespoły pneumatyczne rozmieszczone zgodnie ze schematem na rysunku 1 i stabilnie zamontowane na płycie montażowej

    R.1.2 Czujnik B1 wykrywający całkowite wsunięcie tłoczyska, łącznik krańcowy SK wykrywający całkowite wysunięcie tłoczyska siłownika A1

    ok. 12 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz podzespoły i wykonaj montaż mechaniczny zgodnie z rysunkiem 1.

    Na płycie montażowej rozmieszcza się podzespoły pneumatyczne dokładnie tak, jak na rysunku 1: siłownik A1 u góry, pod nim zawory dławiąco-zwrotne V2 i V1, dalej zawór rozdzielający V3, poniżej poziomej szyny zawór V4, a w lewym dolnym rogu ZPP i zawór odcinający Z1. Każdy element mocuje się na zatrzaskach albo śrubach tak, żeby nie przesuwał się po lekkim pociągnięciu - egzaminator to sprawdza ręką.

    Na siłowniku montuje się dwa czujniki położenia: kontaktronowy czujnik B1 przesuwa się po rowku siłownika do położenia, w którym wykrywa całkowite wsunięcie tłoczyska (magnes tłoka pod czujnikiem, gdy tłoczysko jest schowane), a łącznik krańcowy SK ustawia się na końcu drogi tłoczyska tak, by jego dźwignię naciskało całkowicie wysunięte tłoczysko. Położenie sprawdza się, przesuwając tłoczysko ręką (bez sprężonego powietrza) i obserwując diodę czujnika albo klik łącznika. Silnik M1 można postawić na płycie albo obok niej - tak pozwala arkusz.

    Typowe błędy

    Czujniki zamienione miejscami albo B1 ustawiony w połowie skoku - układ nie wykona cyklu wysuw-wsuw z testu 3.

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Siłownik A1 i zawory dławiąco-zwrotne V1, V2

    Kryteria: , ,

    R.1.3 Siłownik A1 podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 2

    R.1.4 Zawór dławiąco-zwrotny V1 podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 2

    R.1.5 Zawór dławiąco-zwrotny V2 podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 2

    ok. 12 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj połączenia układów zgodnie ze schematami na rysunkach 2 i 3.

    Według rysunku 2 komora tłokowa siłownika A1 (od strony dna) łączy się przez zawór dławiąco-zwrotny V1 z wyjściem 4 zaworu V3, a komora tłoczyskowa przez zawór V2 z wyjściem 2. Zawory dławiąco-zwrotne montuje się przy siłowniku i ustawia kierunkiem zgodnie z symbolem: zawór zwrotny przepuszcza powietrze swobodnie do siłownika, a dławik ogranicza powietrze wypływające z komory - tak reguluje się prędkość „na wylocie”, co daje równy ruch tłoczyska.

    Wężyk wciska się w złączkę wtykową do oporu i sprawdza lekkim pociągnięciem. V1 ustawia później czas wsuwu, a V2 - czas wysuwu (każdy dławi powietrze wypychane z „drugiej” komory).

    Typowe błędy

    Zawór dławiąco-zwrotny wpięty odwrotnie - dławi powietrze dopływające, tłoczysko rusza skokami i czasu nie da się równo ustawić.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Dobór i podłączenie zaworów V3 i V4

    Kryteria: ,

    R.1.6 Dobrany zawór V3 i podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 2.

    R.1.7 Dobrany zawór V4 i podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 2

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj połączenia układów zgodnie ze schematami na rysunkach 2 i 3.

    Zawory dobiera się z symboli na rysunku 2. V3 ma pięć przyłączy (1 zasilanie, 2 i 4 wyjścia, 3 i 5 odpowietrzenia) i dwa położenia, a po obu stronach cewki Y2 i Y3 bez sprężyny - to elektrozawór 5/2 bistabilny: zostaje w położeniu, w które przestawiła go ostatnia cewka. V4 ma trzy przyłącza (1 zasilanie, 2 wyjście, 3 odpowietrzenie), cewkę Y1 i sprężynę powrotną - to elektrozawór 3/2 monostabilny, normalnie zamknięty.

    Wyjście 2 zaworu V4 łączy się z zasilaniem 1 zaworu V3 - V4 jest więc „główny zawór” układu: dopóki cewka Y1 nie jest zasilona, V3 nie dostaje powietrza i siłownik nie może się ruszyć. Na odpowietrzeniach zostają tłumiki.

    Typowe błędy

    Zamienione zawory (monostabilny 5/2 zamiast bistabilnego) - po puszczeniu S3 tłoczysko wraca i cykl z testu 3 nie działa.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Zawór odcinający, zespół przygotowania powietrza i długość przewodów

    Kryteria: , ,

    R.1.8 Zawór odcinający Z podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 2

    R.1.9 Zespół przygotowania powietrza ZPP podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 2

    R.1.10 Zastosowane przewody pneumatyczne nie są zbyt długie

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Zastosuj przewody pneumatyczne o optymalnej długości.

    Powietrze ze źródła doprowadza się do ZPP (filtr z reduktorem i manometrem), z ZPP do zaworu odcinającego Z, a z niego do przyłącza 1 zaworu V4 - kolejność jak na rysunku 2. Zawór Z pozwala odciąć powietrze od całego układu bez rozłączania przewodów.

    Przewody tnie się na długość „z zapasem na łuk”, ale bez pętli - klucz w innych arkuszach tej kwalifikacji przyjmuje, że przewód nie powinien być ponad dwa razy dłuższy niż odległość między złączkami. Cięcie nożem do węży pneumatycznych daje prostopadłe czoło przewodu, które szczelnie siedzi w złączce.

    Typowe błędy

    Przewody zwinięte w pętle „na zapas” - kryterium R.1.10 wprost ocenia, że nie są zbyt długie.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 3: Elektryczny układ sterowania

    Kroki 11-13 · po tym etapie masz 28 z 49 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Aparaty na szynie X4, przewody i końcówki

    Kryteria: , , ,

    R.2.1 Na szynie X4 zamontowane stabilnie i w odpowiedniej kolejności podzespoły S1, S2, S3, K2, H1 zgodnie ze schematem na rysunku 1, do zacisku X3:COM wszystkie podłączone przewody w izolacji koloru niebieskiego, do zacisku X3:+24 V wszystkie podłączone przewody w izolacji koloru czerwonego, pozostałe połączenia wykonane przewodami w izolacji koloru czarnego

    R.2.10 Połączenia elektryczne w układzie sterowania wykonane przewodami o przekroju żył 0,75 mm2, odizolowane końce przewodów nie wystają poza końcówkę tulejkową, końcówki zaciśnięte

    P.1.1 Zdający: wykonywał podłączenia w układzie elektrycznym przy wyłączonym zasilaniu

    P.1.4 Zdający: stosował ściągacz izolacji do odizolowania końcówek przewodów, praskę do zaciskania końcówek na przewodach

    ok. 12 min
    Polecenie z arkusza

    Zastosuj właściwe przekroje i kolory izolacji przewodów elektrycznych, w tym: połączenia w układzie sterowania wykonaj przewodami LgY 0,75 mm², do zacisku X3:COM podłącz przewody w izolacji koloru niebieskiego, do zacisku X3:+24 V podłącz przewody w izolacji koloru czerwonego, pozostałe połączenia wykonaj przewodami w izolacji koloru czarnego.

    Na szynie X4 zatrzaskuje się aparaty w kolejności z rysunku 1: S1, S2, S3, K2, H1 (od lewej). Wszystkie połączenia wykonuje się przy wyłączonym zasilaniu - zasilacz 24 V DC zostaje wyłączony do chwili zgody przewodniczącego.

    Przewód LgY 0,75 mm² odizolowuje się ściągaczem izolacji na długość tulejki, zakłada końcówkę tulejkową i zaciska praską - odizolowana żyła nie może wystawać poza tulejkę. Kolory: do X3:COM wyłącznie niebieskie, do X3:+24 V wyłącznie czerwone, cała reszta czarna. Przewody układa się w korytach kablowych.

    Typowe błędy

    Jeden czarny przewód wpięty w X3:COM wystarczy, żeby stracić punkt za kolory (kryterium mówi o wszystkich przewodach).

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Obwód stycznika K1: załączanie S1, samopodtrzymanie, wyłączanie S2

    Kryteria: , , ,

    R.2.2 Przycisk S1 - monostabilny NO, podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 3

    R.2.3 Przycisk S2 - bistabilny NC, podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 3

    R.2.5 Styk pomocniczy stycznika K1 - NO, podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 3

    R.2.8 Lampka H1 oraz cewka stycznika K1 podłączone zgodnie ze schematem na rysunku 3

    ok. 12 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj połączenia układów zgodnie ze schematami na rysunkach 2 i 3.

    Lewa część rysunku 3 to klasyczny układ „start-stop” z podtrzymaniem: z +24 V przez przycisk S1 (monostabilny NO, zaciski 3-4) i równolegle przez styk pomocniczy K1 13-14 (NO) do węzła, a z niego przez przycisk S2 (bistabilny NC, zaciski 1-2) do cewki K1 A1; A2 cewki do X3:COM. Krótkie naciśnięcie S1 załącza K1, a jego styk 13-14 przejmuje zasilanie, gdy S1 wróci - stycznik „trzyma się” sam.

    Z tego samego węzła (za S1 i K1 13-14, przed S2) zasila się równolegle cewkę Y1 elektrozaworu V4 i lampkę H1. Gdy S2 rozłączy cewkę K1, otwiera się styk 13-14 i węzeł traci napięcie - gasną H1 i Y1.

    Typowe błędy

    Styk podtrzymujący wpięty za przyciskiem S2 albo na zaciskach 21-22 (NC) - stycznik nie trzyma się po puszczeniu S1 albo załącza się sam.

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Obwód siłownika: B1 z przekaźnikiem K2, S3, SK i cewki Y2, Y3

    Kryteria: , , ,

    R.2.4 Przycisk S3 - monostabilny NO, podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 3

    R.2.6 Styk wyłącznika krańcowego SK - NO, podłączony zgodnie ze schematem na rysunku 3

    R.2.7 Czujnik magnetyczny B1 i przekaźnik K2 podłączone zgodnie ze schematem na rysunku 3

    R.2.9 Cewki elektrozaworów Y1, Y2, Y3 podłączone zgodnie ze schematem na rysunku 3

    ok. 12 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj połączenia układów zgodnie ze schematami na rysunkach 2 i 3.

    Czujnik kontaktronowy B1 zasila z +24 V cewkę przekaźnika K2 (K2 A2 do COM) - przekaźnik powtarza stan czujnika, tak jak opisuje arkusz. Przycisk S3 (monostabilny NO, 3-4) podaje +24 V na dwa tory: przez styk K2 3-4 do cewki Y2 (wysuw - działa tylko, gdy tłoczysko jest wsunięte, bo wtedy B1 = 1) i przez styk SK 3-4 do cewki Y3 (wsuw - działa tylko przy całkowicie wysuniętym tłoczysku). Drugie końce cewek A2 łączy się z X3:COM.

    Takie połączenie daje opis z arkusza: S3 załącza wysuw, jeżeli B1 = 1, albo wsuw, jeżeli SK = 1.

    Typowe błędy

    SK podłączony na styku rozwiernym - cewka Y3 dostaje napięcie od razu i zawór bistabilny ustawia się na wsuw.

    Dokument po tym kroku
  14. Etap 4: Układ napędowy z silnikiem trójfazowym

    Kroki 14-15 · po tym etapie masz 34 z 49 kryteriów (pkt)

    Krok 14: Uzwojenia silnika w gwiazdę

    Kryteria: ,

    R.3.1 Uzwojenia silnika M1 połączone w gwiazdę

    R.3.2 W skrzynce zaciskowej silnika nakrętki zabezpieczone przed samoodkręceniem: podkładka płaska, podkładka sprężynowa, nakrętka

    ok. 8 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj połączenia układów zgodnie ze schematami na rysunkach 2 i 3.

    Rysunek 3 pokazuje przy silniku M1 symbol gwiazdy. W skrzynce zaciskowej zwiera się więc końce uzwojeń W2, U2, V2 (jeden rząd zacisków) dwiema zworkami ułożonymi poziomo, a przewody zasilające podłącza się do początków U1, V1, W1 - to typowy układ tabliczki zaciskowej, ogólna wiedza o maszynach elektrycznych.

    Każdą nakrętkę na zacisku zakłada się w kolejności: podkładka płaska, podkładka sprężynowa, nakrętka - podkładka sprężynowa zabezpiecza połączenie przed samoodkręceniem od drgań silnika. Klucz ocenia ten komplet przy każdym zacisku.

    Typowe błędy

    Zworki ustawione pionowo (U1-W2, V1-U2, W1-V2) - to połączenie w trójkąt, a nie w gwiazdę.

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Przewody obwodu głównego i ochronnego

    Kryteria: , , ,

    R.3.3 Połączenia styków głównych stycznika K1 z uzwojeniami silnika wykonane żyłami fazowymi przewodu OWY 4 x 1,5 mm2, zgodnie ze schematem na rysunku 3

    R.3.4 Podłączenia styków głównych stycznika K1 z zaciskami L1, L2, L3 wykonane przewodem w izolacji koloru czarnego, o przekroju żyły 1,5 mm2

    R.3.5 Podłączenie obudowy silnika z zaciskiem PE wykonane żyłą żółto-zieloną przewodu OWY 4 x 1,5 mm2

    R.3.6 Wszystkie połączenia elektryczne w układzie napędowym z zaciśniętymi końcówkami, odizolowane końce przewodów nie wystają poza końcówkę

    ok. 10 min
    Polecenie z arkusza

    W układzie napędowym zastosuj przewód OWY 4 x 1,5 mm² oraz LgY 1,5 mm² w izolacji koloru czarnego.

    Zaciski L1, L2, L3 łączy się ze stykami głównymi stycznika K1 (górne zaciski 1, 3, 5) trzema przewodami LgY 1,5 mm² w izolacji czarnej - tak opisuje rysunek 3 („3 x LgY 1,5”). Z dolnych zacisków styków głównych (2, 4, 6) do silnika prowadzi się przewód OWY 4 x 1,5 mm²: trzy żyły fazowe do U1, V1, W1, a żyłę żółto-zieloną do zacisku ochronnego obudowy silnika i do PE.

    Wszystkie żyły kończy się zaciśniętymi końcówkami, bez wystającej miedzi. Do zacisków L1, L2, L3 nie podłącza się napięcia - arkusz tego zabrania, egzaminator ocenia sam montaż obwodu.

    Typowe błędy

    Żyła żółto-zielona użyta jako przewód fazowy - to zawsze błąd, ta żyła jest wyłącznie ochronna.

    Dokument po tym kroku
  16. Etap 5: Sprawdzenie montażu pomiarami (tabela 2)

    Kroki 16-18 · po tym etapie masz 40 z 49 kryteriów (pkt)

    Krok 16: Wiersze 1-2: cewka K1 przez przycisk S1

    Kryteria: ,

    R.5.1 1: wynik pomiaru: ∞, jednostka oporu elektrycznego, obwód nieciągły

    R.5.2 2: wynik pomiaru: 0, jednostka oporu elektrycznego, obwód ciągły

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj pomiary rezystancji, porównaj otrzymane wyniki z dokumentacją, w przypadku niezgodności popraw połączenia i ponownie wykonaj pomiar. Prawidłowe wyniki wpisz do tabeli, oznacz znakiem X wybrane pole ciągły / nieciągły.

    Pomiar robi się na zmontowanym układzie bez napięcia. Między X3:+24 V a K1:A1 leży przycisk S1 (NO) z równoległym stykiem K1 13-14 (NO), a dalej zamknięty przycisk S2 (NC). Bez naciśnięcia S1 oba styki NO są otwarte - miernik pokazuje ∞, obwód nieciągły. Po wciśnięciu S1 droga +24 V - S1 - S2 - K1:A1 jest zamknięta: wynik 0, obwód ciągły. Jednostka w obu wierszach - om.

    Typowe błędy

    Pomiar z „zapamiętanym” wciśnięciem S2 - bistabilny S2 po naciśnięciu zostaje otwarty i wiersz 2 też pokaże przerwę.

    Dokument po tym kroku
  17. Krok 17: Wiersze 3-4: przewody do X3:COM

    Kryteria: ,

    R.5.3 3: wynik pomiaru: 0, jednostka oporu elektrycznego, obwód ciągły

    R.5.4 4: wynik pomiaru: 0, jednostka oporu elektrycznego, obwód ciągły

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj pomiary rezystancji, porównaj otrzymane wyniki z dokumentacją, w przypadku niezgodności popraw połączenia i ponownie wykonaj pomiar. Prawidłowe wyniki wpisz do tabeli, oznacz znakiem X wybrane pole ciągły / nieciągły.

    K1:A2 i K2:A2 łączą się z X3:COM bezpośrednio przewodem - sprawne połączenie to wynik 0 Ω i obwód ciągły. Przerwa w tych wierszach oznacza niedokręcony zacisk albo tulejkę zaciśniętą na izolacji - poprawia się połączenie i mierzy ponownie, tak jak każe arkusz.

    Dokument po tym kroku
  18. Krok 18: Wiersze 5-6: tor wsuwu przez łącznik SK

    Kryteria: ,

    R.5.5 5: wynik pomiaru: ∞, jednostka oporu elektrycznego, obwód nieciągły

    R.5.6 6: wynik pomiaru: 0, jednostka oporu elektrycznego, obwód ciągły

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Wykonaj pomiary rezystancji, porównaj otrzymane wyniki z dokumentacją, w przypadku niezgodności popraw połączenia i ponownie wykonaj pomiar. Prawidłowe wyniki wpisz do tabeli, oznacz znakiem X wybrane pole ciągły / nieciągły.

    Między S3:4 a Y3:A1 jest tylko styk zwierny SK 3-4. Przy wsuniętym tłoczysku SK nie jest naciśnięty: wynik ∞, obwód nieciągły. Przy całkowicie wysuniętym tłoczysku (wysuń je ręką, bez sprężonego powietrza) dźwignia SK jest wciśnięta: wynik 0, obwód ciągły. Te dwa wiersze sprawdzają przy okazji, czy SK jest ustawiony we właściwym miejscu skoku.

    Dokument po tym kroku
  19. Etap 6: Uruchomienie i testy działania (tabela 3)

    Kroki 19-24 · po tym etapie masz 49 z 49 kryteriów (pkt)

    Krok 19: Zgłoszenie gotowości, ciśnienie 4 bar i czasy ruchu 3 s

    Kryteria: ,

    P.1.2 Zdający: wykonywał podłączenia w układzie pneumatycznym przy wyłączonym zasilaniu, stosował okulary ochronne podczas testowania układu pneumatycznego

    P.1.3 Zdający: włączał media zasilające po uzyskaniu zgody

    ok. 10 min
    Polecenie z arkusza

    Zgłoś Przewodniczącemu ZN gotowość do uruchomienia układu, po uzyskaniu zgody włącz zasilanie i uruchom układ.

    Gotowość zgłasza się przez podniesienie ręki - zasilacz 24 V DC i zawór odcinający Z włącza się dopiero po zgodzie. Przed puszczeniem powietrza zakłada się okulary ochronne (luźny przewód pod ciśnieniem potrafi uderzyć jak bicz).

    Ciśnienie ustawia się pokrętłem reduktora ZPP na 4 ±0,2 bara według manometru (pokrętło odblokować, ustawić, zablokować). Czasy ruchu reguluje się dławikami: V2 zmienia czas wysuwu, V1 - czas wsuwu. Czas mierzy się stoperem kilka razy i koryguje dławik o ćwierć obrotu, aż oba ruchy trwają 3 ±0,5 s. Zasilanie pozostaje włączone po zakończeniu zadania - tak każe arkusz.

    Typowe błędy

    Podłączanie albo przepinanie wężyków przy otwartym zaworze Z - kryterium P.1.2 wymaga pracy bez ciśnienia w układzie.

    Dokument po tym kroku
  20. Krok 20: Testy 1-2: bez stycznika siłownik stoi

    Kryteria: ,

    R.6.1 1: NIE – wynik zgodny ze stanem faktycznym

    R.6.2 2: TAK – wynik zgodny ze stanem faktycznym

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Przeprowadź testy działania układu i wypełnij dokumentację – tabela 3.

    Test 1 - NIE. Lampka H1 nie świeci, czyli stycznik K1 jest wyłączony, a razem z nim cewka Y1. Zawór V4 jest zamknięty i zawór V3 nie ma zasilania - naciśnięcie S3 przestawia V3, ale siłownik nie dostaje powietrza i nie rusza.

    Test 2 - TAK. Krótkie naciśnięcie S1 załącza K1, a styk 13-14 podtrzymuje go po puszczeniu przycisku; z tego samego węzła zasilana jest lampka H1 - świeci.

    Dokument po tym kroku
  21. Krok 21: Test 3: ciągła praca przy wciśniętym S3

    Kryteria:

    R.6.3 3: TAK – wynik zgodny ze stanem faktycznym

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przeprowadź testy działania układu i wypełnij dokumentację – tabela 3.

    TAK. Przy świecącej H1 zawór V3 ma powietrze. Wciśnięty S3 przy wsuniętym tłoczysku (B1 = 1, K2 załączony) zasila Y2 - tłoczysko się wysuwa. Na końcu skoku SK zamyka tor do Y3 - zawór bistabilny przestawia się na wsuw. Po powrocie B1 znów załącza K2 i Y2 - cykl się powtarza, dopóki S3 jest wciśnięty.

    Dokument po tym kroku
  22. Krok 22: Test 4: przycisk S2 wyłącza układ

    Kryteria:

    R.6.4 4: NIE – wynik zgodny ze stanem faktycznym

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przeprowadź testy działania układu i wypełnij dokumentację – tabela 3.

    NIE. S2 to przycisk wyłączający: rozłącza cewkę K1, styk 13-14 się otwiera, gasną H1 i Y1, a zawór V4 odcina powietrze od V3. Naciśnięcie S2 nie może więc załączyć wysuwu. S2 jest bistabilny - po teście trzeba go odblokować (nacisnąć ponownie), inaczej K1 nie da się już załączyć.

    Dokument po tym kroku
  23. Krok 23: Testy 5-6: czasy wysuwu i wsuwu

    Kryteria: ,

    R.6.5 5: TAK – wynik zgodny ze stanem faktycznym

    R.6.6 6: TAK – wynik zgodny ze stanem faktycznym

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Przeprowadź testy działania układu i wypełnij dokumentację – tabela 3.

    TAK w obu wierszach - pod warunkiem, że dławiki zostały wyregulowane tak, jak każe arkusz. Czas mierzy się stoperem od chwili ruszenia tłoczyska do zatrzymania w położeniu krańcowym, kilka razy z rzędu. Jeżeli pomiar wychodzi poza 3 ±0,5 s, najpierw poprawia się regulację - tabela ma opisywać stan faktyczny, który egzaminator sprawdzi stoperem.

    Typowe błędy

    Zaznaczenie TAK bez regulacji dławików - egzaminator mierzy czas sam i zapis niezgodny ze stanem faktycznym nie daje punktu.

    Dokument po tym kroku
  24. Krok 24: Porządek na stanowisku

    Kryteria:

    P.1.5 Zdający: utrzymywał porządek na stanowisku pracy, po zakończeniu wykonywania prac uporządkował stanowisko

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Po wykonaniu zadania uporządkuj stanowisko, zasilanie układów pozostaw załączone.

    W trakcie pracy odpady izolacji i ścinki wężyków zbiera się na bieżąco, a narzędzia odkłada na miejsce. Po zakończeniu stanowisko ma być uprzątnięte, ale zasilanie zostaje włączone - egzaminator uruchamia układ i powtarza testy z tabeli 3 na tym, co zostawił zdający. To praktyka zawodu - klucz ocenia efekt na stanowisku, nie sposób opisu.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.

Potwierdzenie

Informacja