Przejdź do głównej treści
GIW.03-01-24.06-SGCzerwiec 2024 · 15 kroków · ok. 21 min · 32 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Eksploatacja złoża odkrywkowego

W kopalni węgla brunatnego węgiel urabia jedna koparka wielonaczyniowa kołowa na jednym piętrze, a nadkład znad złoża zdejmują dwie takie koparki na dwóch piętrach. Urobek odbierają przenośniki taśmowe. Trzeba nazwać elementy wyrobiska wgłębnego, koparki kołowej i przenośnika taśmowego zaznaczone na rysunkach, policzyć wydajność zmianową, dobową i roczną koparki oraz czas wybierania pola eksploatacyjnego, a na koniec dopasować rodzaje przenośników do opisów ich konstrukcji.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy i wyniki obliczeń do tabel i rysunków wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.

Wzory, na których opiera się zadanie (tabela 2 arkusza). Wydajność rośnie krok po kroku: godzinowa razy czas zmiany daje wydajność zmianową, ta razy liczba zmian - dobową, a dobowa razy liczba dni pracy - roczną. Czas eksploatacji pola to objętość węgla podzielona przez wydajność roczną, zaokrąglona w górę do pełnych lat.

Dane. Wszystkie liczby pochodzą z opisu zadania, rysunków i tabel arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Nazwy elementów wyrobiska, koparki kołowej i przenośnika oraz rodzaje przenośników to ogólna wiedza o górnictwie odkrywkowym i maszynach górniczych - jest zaznaczona w krokach, a przypisania są zgodne z kluczem.

To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 32 kryteria w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 24 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów dają tabela 3 i tabela 6 (po 8), a obliczenia w tabeli 5 to tylko 4 punkty - przy nazwach elementów łatwo stracić więcej niż przy rachunkach.

  1. Etap 1: Tabela 3. Elementy wyrobiska wgłębnego

    Kroki 1-3 · po tym etapie masz 8 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Zbocze robocze, spąg i zbocze stałe

    Kryteria: , ,

    R.1.1 Oznaczenie parametru na Rysunku 1: "1", Nazwa elementu: zbocze robocze

    R.1.2 Oznaczenie parametru na Rysunku 1: "2", Nazwa elementu: spąg

    R.1.3 Oznaczenie parametru na Rysunku 1: "3", Nazwa elementu: zbocze stałe

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów wyrobiska wgłębnego wskazane na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 3.

    Klamry nad rysunkiem dzielą wyrobisko na trzy części. 1 - zbocze robocze: lewa, schodkowa strona, na której stoją koparki (trójkąty na poziomach) - tu postępuje urabianie. 2 - spąg: dno wyrobiska, czyli spód wybranego złoża. 3 - zbocze stałe: prawa strona bez maszyn, która już się nie przesuwa. Podział zboczy na robocze i stałe to ogólna wiedza o wyrobiskach odkrywkowych; numery są zgodne z kluczem.

    Typowe błędy

    Zamiana zboczy - roboczym jest to, na którym pracują koparki.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Skarpy i poziom roboczy

    Kryteria: , ,

    R.1.4 Oznaczenie parametru na Rysunku 1: "4", Nazwa elementu: skarpa nadkładowa

    R.1.5 Oznaczenie parametru na Rysunku 1: "5", Nazwa elementu: poziom roboczy

    R.1.6 Oznaczenie parametru na Rysunku 1: "6", Nazwa elementu: skarpa złożowa

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów wyrobiska wgłębnego wskazane na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 3.

    Mniejsze klamry na zboczu roboczym: 4 - skarpa nadkładowa (pochyła ściana pięter w nadkładzie - na rysunku dwie, bez pionowych pasów złoża), 5 - poziom roboczy (płaska półka, na której stoi koparka), 6 - skarpa złożowa (pochyła ściana w złożu, oznaczonym czarnymi pasami). Wiedza ogólna o budowie zbocza.

    Typowe błędy

    Pomylenie skarpy (pochyłej ściany) z poziomem roboczym (płaską półką).

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Piętra nadkładowe i złożowe

    Kryteria: ,

    R.1.7 Oznaczenie parametru na Rysunku 1: "7", Nazwa elementu: piętro nadkładowe

    R.1.8 Oznaczenie parametru na Rysunku 1: "8", Nazwa elementu: piętro złożowe

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów wyrobiska wgłębnego wskazane na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 3.

    Klamry z lewej strony obejmują warstwy w pionie: obie 7 leżą w białym nadkładzie - to piętro nadkładowe (opis zadania: nadkład zdejmowany jest dwoma piętrami), a 8 obejmuje złoże w czarne pasy - piętro złożowe (węgiel wybierany jest jednym piętrem). Legenda pod rysunkiem rozstrzyga, co jest nadkładem, a co złożem.

    Dokument po tym kroku
  4. Etap 2: Tabela 4. Budowa koparki wielonaczyniowej kołowej

    Kroki 4-6 · po tym etapie masz 15 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 4: Koło i wysięgnik urabiający

    Kryteria: ,

    R.2.1 Oznaczenie elementu na Rysunku 2: "1", Nazwa elementu: koło urabiające

    R.2.2 Oznaczenie elementu na Rysunku 2: "2", Nazwa elementu: wysięgnik urabiający

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy koparki wielonaczyniowej kołowej wskazane na rysunku 2 i zapisz je w tabeli 4.

    1 - koło urabiające: koło z czerpakami na końcu wysięgnika, które odspaja urobek. 2 - wysięgnik urabiający: długi wysięgnik, na którym koło jest osadzone. Rozpoznanie na zdjęciu to ogólna wiedza o budowie koparek kołowych; numery są zgodne z kluczem.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Przeciwwaga, nadwozie i wysięgnik ładujący

    Kryteria: , ,

    R.2.3 Oznaczenie elementu na Rysunku 2: "3", Nazwa elementu: przeciwwaga

    R.2.4 Oznaczenie elementu na Rysunku 2: "4", Nazwa elementu: nadwozie obrotowe

    R.2.5 Oznaczenie elementu na Rysunku 2: "5", Nazwa elementu: wysięgnik ładujący

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy koparki wielonaczyniowej kołowej wskazane na rysunku 2 i zapisz je w tabeli 4.

    3 - przeciwwaga: skrzynia na końcu wysięgnika przeciwwagi po stronie przeciwnej do koła - równoważy jego ciężar. 4 - nadwozie obrotowe: środkowa część maszyny, która obraca się razem z wysięgnikami. 5 - wysięgnik ładujący: niższy wysięgnik z przenośnikiem, którym urobek przekazywany jest dalej, np. na przenośnik taśmowy. Wiedza ogólna o budowie koparek kołowych.

    Typowe błędy

    Zamiana wysięgników 2 i 5 - urabiający niesie koło, ładujący odprowadza urobek.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Podwozie i kabina operatora

    Kryteria: ,

    R.2.6 Oznaczenie elementu na Rysunku 2: "6", Nazwa elementu: podwozie gąsienicowe

    R.2.7 Oznaczenie elementu na Rysunku 2: "7", Nazwa elementu: kabina operatora

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy koparki wielonaczyniowej kołowej wskazane na rysunku 2 i zapisz je w tabeli 4.

    6 - podwozie gąsienicowe: gąsienice u podstawy maszyny. 7 - kabina operatora: kabina zawieszona przy kole urabiającym, skąd operator widzi ścianę urabianą. Wiedza ogólna o budowie koparek kołowych.

    Dokument po tym kroku
  7. Etap 3: Tabela 5. Wydajności koparki i czas eksploatacji

    Kroki 7-10 · po tym etapie masz 19 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Wydajność zmianowa

    Kryteria:

    R.3.1 Wydajność zmianowa koparki wieloczerpakowej kołowej, Qz [m3/zmianę] = 6400

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wydajność zmianową, dobową i roczną koparki wielonaczyniowej kołowej oraz całkowity czas eksploatacji złoża w polu eksploatacyjnym – wyniki zapisz w tabeli 5.

    Qz = Qe · tz = 800 m³/h · 8 h = 6 400 m³/zmianę.

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Wydajność dobowa

    Kryteria:

    R.3.2 Wydajność dobowa koparki wieloczerpakowej kołowej, Qd [m3/dobę] = 19200

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wydajność zmianową, dobową i roczną koparki wielonaczyniowej kołowej oraz całkowity czas eksploatacji złoża w polu eksploatacyjnym – wyniki zapisz w tabeli 5.

    Qd = Qz · z = 6 400 · 3 = 19 200 m³/dobę - koparka pracuje na trzy zmiany.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Wydajność roczna

    Kryteria:

    R.3.3 Wydajność roczna koparki wieloczerpakowej kołowej, Qr [m3/rok] = 5 376 000

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wydajność zmianową, dobową i roczną koparki wielonaczyniowej kołowej oraz całkowity czas eksploatacji złoża w polu eksploatacyjnym – wyniki zapisz w tabeli 5.

    Qr = Qd · r = 19 200 · 280 = 5 376 000 m³/rok - liczy się 280 dni pracy koparki, a nie 365 dni kalendarzowych.

    Typowe błędy

    Mnożenie przez 365 dni zamiast przez 280 dni pracy z tabeli 1.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Całkowity czas eksploatacji pola

    Kryteria:

    R.3.4 Całkowity czas eksploatacji złoża*, T [lata] = 5

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wydajność zmianową, dobową i roczną koparki wielonaczyniowej kołowej oraz całkowity czas eksploatacji złoża w polu eksploatacyjnym – wyniki zapisz w tabeli 5.

    T = V / Qr = 24 000 000 / 5 376 000 = 4,46. Przypis każe zaokrąglić w górę do liczby całkowitej, więc T = 5 lat - w czwartym roku pole nie zostanie jeszcze wybrane do końca.

    Typowe błędy

    Zaokrąglenie matematyczne do 4 lat - przypis tabeli wymaga zaokrąglenia w górę.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 4: Tabela 6. Budowa przenośnika taśmowego

    Kroki 11-13 · po tym etapie masz 27 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Bęben zwrotny, taśma i krążnik górny

    Kryteria: , ,

    R.4.1 Oznaczenie elementu na Rysunku 3: "1", Nazwa elementu: bęben zwrotny

    R.4.2 Oznaczenie elementu na Rysunku 3: "2", Nazwa elementu: taśma przenośnikowa

    R.4.3 Oznaczenie elementu na Rysunku 3: "3", Nazwa elementu: krążnik górny

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy przenośnika taśmowego wskazane na rysunku 3 i zapisz je w tabeli 6.

    1 - bęben zwrotny: bęben na końcu przenośnika, na którym taśma zawraca (tu nie ma napędu). 2 - taśma przenośnikowa: górna gałąź niosąca urobek. 3 - krążnik górny: krążki podpierające górną, roboczą gałąź taśmy. Budowa przenośnika to ogólna wiedza o transporcie taśmowym; numery są zgodne z kluczem.

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Bęben napędowy i zgarniak

    Kryteria: ,

    R.4.4 Oznaczenie elementu na Rysunku 3: "4", Nazwa elementu: bęben napędowy

    R.4.5 Oznaczenie elementu na Rysunku 3: "5", Nazwa elementu: zgarniak

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy przenośnika taśmowego wskazane na rysunku 3 i zapisz je w tabeli 6.

    4 - bęben napędowy: bęben na drugim końcu, oznaczony symbolem napędu (zaczernione ćwiartki) - tam urobek zsypuje się z taśmy. 5 - zgarniak: element dociśnięty do taśmy tuż za bębnem napędowym, zgarnia resztki urobku przyklejone do taśmy. Wiedza ogólna o budowie przenośnika.

    Typowe błędy

    Zamiana bębna napędowego ze zwrotnym - napędowy ma na rysunku symbol napędu i stoi na końcu, gdzie urobek jest wysypywany.

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Bęben odchylający, napinający i krążnik dolny

    Kryteria: , ,

    R.4.6 Oznaczenie elementu na Rysunku 3: "6", Nazwa elementu: bęben odchylający

    R.4.7 Oznaczenie elementu na Rysunku 3: "7", Nazwa elementu: bęben napinający

    R.4.8 Oznaczenie elementu na Rysunku 3: "8", Nazwa elementu: krążnik dolny

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy przenośnika taśmowego wskazane na rysunku 3 i zapisz je w tabeli 6.

    6 - bęben odchylający: zmienia kierunek dolnej gałęzi taśmy przy pętli napinającej. 7 - bęben napinający: bęben w pętli, obciążony ciężarem G - grawitacyjnie napina taśmę. 8 - krążnik dolny: krążki pod dolną, powrotną gałęzią taśmy. Wiedza ogólna o budowie przenośnika.

    Dokument po tym kroku
  14. Etap 5: Tabela 7. Rodzaje przenośników taśmowych

    Kroki 14-15 · po tym etapie masz 32 z 32 kryteriów (pkt)

    Krok 14: Przenośnik stacjonarny i przesuwny

    Kryteria: ,

    R.5.1 Lp.: "1", Nazwa przenośnika taśmowego: stacjonarny

    R.5.2 Lp.: "2", Nazwa przenośnika taśmowego: przesuwny

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy rodzajów przenośników taśmowych stosowanych w górnictwie do opisów ich konstrukcji i zapisz je w tabeli 7.

    Konstrukcja trwale związana z podłożem to przenośnik stacjonarny, a konstrukcja przesuwana wraz z postępem robót (np. wzdłuż frontu koparki) - przenośnik przesuwny. Podział przenośników to ogólna wiedza o transporcie w kopalniach odkrywkowych.

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Przenośnik samojezdny, pływający i zakrężny

    Kryteria: , ,

    R.5.3 Lp.: "3", Nazwa przenośnika taśmowego: samojezdny

    R.5.4 Lp.: "4", Nazwa przenośnika taśmowego: pływający

    R.5.5 Lp.: "5", Nazwa przenośnika taśmowego: zakrężny

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy rodzajów przenośników taśmowych stosowanych w górnictwie do opisów ich konstrukcji i zapisz je w tabeli 7.

    Przenośnik na własnym podwoziu z napędem jest samojezdny, konstrukcja związana z pontonami - pływający (np. przy wydobyciu kruszywa spod wody), a przenośnik o konstrukcji obrotowej - zakrężny: obraca się wokół punktu i przesuwa urobek po łuku. Wiedza ogólna o rodzajach przenośników.

    Typowe błędy

    Pomylenie przenośnika przesuwnego (przesuwanego przez inne maszyny) z samojezdnym (ma własny napęd jazdy).

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.