Odkrywkowy zakład górniczy eksploatuje złoże kruszywa naturalnego o boku a = 500 m i miąższości Mz = 10 m. Straty eksploatacyjne to 2% zasobów przemysłowych, pozaeksploatacyjne - 10%. Nadkład wywozi się na dwa zwałowiska formowane spycharkami, a kruszywo urabia koparka jednonaczyniowa w systemie dwuzmianowym (zmiana 8 h) przez 200 dni w roku; w ubiegłym roku wydobyto 640 000 Mg. Trzeba policzyć wskaźniki złoża, nazwać elementy schematu wyrobiska (rysunek 1) i spycharki (rysunek 2), rozpisać wydobycie na dzień, zmianę i godzinę oraz przypisać zagrożenia do rodzajów.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy i wyniki obliczeń do tabel i rysunków wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.
Wzory, na których opiera się zadanie (tabela 1 arkusza). Powierzchnia złoża to a · a, zasoby przemysłowe - powierzchnia razy miąższość, straty - procent zasobów przemysłowych (2% = 0,02), a zasoby operatywne to zasoby przemysłowe pomniejszone o obie straty. Wydobycie dzieli się kolejno przez liczbę dni pracy, liczbę zmian w dniu i liczbę godzin zmiany.
Dane. Wszystkie liczby pochodzą z opisu zadania, rysunków i tabel arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Nazwy elementów schematu wyrobiska, spycharki i rodzaje zagrożeń pochodzą z list nad tabelami, a ich przypisanie do cyfr na rysunkach to ogólna wiedza o odkrywkowych zakładach górniczych - jest zaznaczona w krokach.
To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 31 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 24 punktów - można stracić 7 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów daje tabela 3 (10 elementów schematu wyrobiska), a w tabeli 2 klucz uznaje także poprawny wzór wpisany zamiast wartości.
Kroki 1-4 · po tym etapie masz 5 z 31 kryteriów (pkt)
Oblicz wskaźniki charakteryzujące złoże kruszywa naturalnego - wyniki zapisz w tabeli 2.
Wzór z tabeli 1 to Pz = a · a: złoże ma kształt kwadratu o boku 500 m (opis mówi o „prostokącie o bokach a”, czyli o obu bokach równych a). 500 · 500 = 250 000 m².
Ostatnia kolumna tabeli 2 ma nagłówek „Wzór”, ale wpisuje się tam wynik - klucz uznaje też sam poprawny wzór zamiast liczby.
Oblicz wskaźniki charakteryzujące złoże kruszywa naturalnego - wyniki zapisz w tabeli 2.
Zp = Pz · Mz = 250 000 · 10 = 2 500 000 m³ - objętość złoża w jego granicach.
Oblicz wskaźniki charakteryzujące złoże kruszywa naturalnego - wyniki zapisz w tabeli 2.
Obie straty liczy się od zasobów przemysłowych: Se = 0,02 · 2 500 000 = 50 000 m³, Sp = 0,10 · 2 500 000 = 250 000 m³.
Pomylenie procentów: eksploatacyjne to 2%, pozaeksploatacyjne 10% - zamiana daje dwa błędne wyniki naraz.
Oblicz wskaźniki charakteryzujące złoże kruszywa naturalnego - wyniki zapisz w tabeli 2.
Zo = Zp - (Se + Sp) = 2 500 000 - (50 000 + 250 000) = 2 200 000 m³. Kontrola: straty to razem 12%, więc zostaje 88% zasobów przemysłowych.
Kroki 5-7 · po tym etapie masz 15 z 31 kryteriów (pkt)
Przyporządkuj nazwy elementów schematu wyrobiska odkrywkowego, zwałowisk i układu technologicznego oznaczonych cyframi na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 3.
Na górze rysunku jest osobne zwałowisko poza wyrobiskiem, więc jego skarpa to 1 - skarpa zwałowiska zewnętrznego. Drugie zwałowisko leży wewnątrz wyrobiska: 3 - skarpa zwałowiska wewnętrznego, a maszyna z lemieszem nad nim, która formuje zwał, to 2 - spycharka (opis zadania: zwałowiska formuje się spycharkami). Przypisanie to ogólna wiedza o budowie wyrobiska odkrywkowego.
Zamiana zwałowiska zewnętrznego z wewnętrznym - zewnętrzne leży poza konturem wyrobiska.
Przyporządkuj nazwy elementów schematu wyrobiska odkrywkowego, zwałowisk i układu technologicznego oznaczonych cyframi na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 3.
Kontur z poprzecznymi kreskami, który okala całe wyrobisko, to 5 - skarpa nadkładowa - nadkład zdejmuje się przed złożem, więc jego skarpa jest najdalej na zewnątrz. Wewnętrzny kontur z trójkątami nad dnem wyrobiska, gdzie pracują koparki, to 4 - skarpa złożowa. Wiedza ogólna.
Przyporządkuj nazwy elementów schematu wyrobiska odkrywkowego, zwałowisk i układu technologicznego oznaczonych cyframi na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 3.
Pojazd z dużą skrzynią ładunkową to 6 - wozidło transportowe. Koparki rozróżnia się po położeniu względem urabianej skarpy: stojąca u podnóża i kopiąca w górę to 7 - koparka urabiająca przedsiębiernie, a stojąca na górze skarpy i kopiąca w dół to 9 - koparka urabiająca podsiębiernie. Wyjazd z wyrobiska to 8 - pochylnia transportowa, a płaskie dno, po którym jeżdżą maszyny - 10 - poziom eksploatacyjny. Wiedza ogólna.
Zamiana koparki przedsiębiernej z podsiębierną - nazwa mówi, gdzie jest urabiany caliz: przed maszyną (wyżej) czy pod nią.
Kroki 8-9 · po tym etapie masz 21 z 31 kryteriów (pkt)
Przyporządkuj nazwy elementów budowy spycharki oznaczonych cyframi na rysunku 2 i zapisz je w tabeli 4.
Z przodu spycharki jest 2 - lemiesz podnoszony przez 1 - siłownik hydrauliczny, a z tyłu - 6 - zrywak (zęby do spulchniania twardego gruntu przed spychaniem). Wiedza ogólna o budowie spycharki.
Przyporządkuj nazwy elementów budowy spycharki oznaczonych cyframi na rysunku 2 i zapisz je w tabeli 4.
3 - kabina silnika (osłona z kratką przed kabiną kierowcy), 5 - kabina operatora (przeszklona) i 4 - podwozie gąsienicowe. Wiedza ogólna.
Wpisanie przy 3 „kabina operatora” - strzałka wskazuje osłonę silnika przed kabiną, a operator siedzi wyżej (5).
Kroki 10-11 · po tym etapie masz 25 z 31 kryteriów (pkt)
Określ lub oblicz wydobycie kruszywa naturalnego w ubiegłym roku: roczne, dzienne, zmianowe i godzinowe - wyniki zapisz w tabeli 5.
Roczne wydobycie podaje opis zadania: WR = 640 000 Mg. Dzienne to roczne podzielone przez 200 dni pracy: 640 000 / 200 = 3 200 Mg.
Dzielenie przez 365 dni - zakład pracuje 200 dni w roku.
Określ lub oblicz wydobycie kruszywa naturalnego w ubiegłym roku: roczne, dzienne, zmianowe i godzinowe - wyniki zapisz w tabeli 5.
System jest dwuzmianowy: WZ = 3 200 / 2 = 1 600 Mg, a zmiana trwa 8 godzin: WG = 1 600 / 8 = 200 Mg.
Kroki 12-14 · po tym etapie masz 31 z 31 kryteriów (pkt)
Przyporządkuj zagrożenia występujące w ruchu odkrywkowego zakładu górniczego do odpowiedniego rodzaju zagrożeń (naturalne, techniczne lub organizacyjne) - wyniki zapisz w tabeli 6.
Naturalne wynikają z przyrody i budowy złoża, a nie z pracy maszyn czy ludzi: zagrożenie osuwiskowe (utrata stateczności skarp) i zatopienie wyrobiska w wyniku gwałtownych opadów. Klucz przyjmuje je w dowolnej kolejności. Podział zagrożeń to wiedza ogólna.
Przyporządkuj zagrożenia występujące w ruchu odkrywkowego zakładu górniczego do odpowiedniego rodzaju zagrożeń (naturalne, techniczne lub organizacyjne) - wyniki zapisz w tabeli 6.
Techniczne są związane z maszynami i urządzeniami: wytrysk cieczy z przewodów hydraulicznych oraz potrącenie przez poruszające się maszyny. Potrącenie klucz uznaje też jako zagrożenie organizacyjne - wtedy w tym wierszu musi się znaleźć „nieplanowane przerwy w pracy”.
Przyporządkuj zagrożenia występujące w ruchu odkrywkowego zakładu górniczego do odpowiedniego rodzaju zagrożeń (naturalne, techniczne lub organizacyjne) - wyniki zapisz w tabeli 6.
Organizacyjne wynikają z organizacji pracy i zachowania ludzi: nieplanowane przerwy w pracy i praca pod wpływem alkoholu lub środków odurzających. Każde zagrożenie z listy wpisuje się dokładnie raz.
Wpisanie pracy pod wpływem alkoholu jako zagrożenia technicznego - to nie usterka maszyny, tylko naruszenie organizacji pracy.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.