Kopalnia granitu wydobywa kamień na bloki. Monolit o wymiarach h = 4 m, s = 3 m, l = 8 m odspaja się metodą krótkich otworów pionowych rozmieszczonych co a = 0,2 m, z lontem detonującym (20 g materiału wybuchowego na 1 m) ułożonym w każdym otworze podwójnie i odpalanym zapalnikami elektrycznymi natychmiastowymi. Trzeba policzyć objętość i masę monolitu, liczbę otworów, długość lontu, ładunek całkowity i jednostkowy, przypisać narzędzia do sposobów wykonywania wrębów, stanowiska do zadań przy robotach strzałowych, znaczenia sygnałów ostrzegawczych i nazwy elementów wiertnicy (rysunek 2).
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy i wyniki obliczeń do tabel i rysunków wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.
Wzory, na których opiera się zadanie (tabela 2 arkusza). Liczba otworów to liczba odstępów na długości monolitu plus jeden (otwory stoją na obu końcach). Lont schodzi w każdym otworze w dół i wraca do góry (2 · h na otwór), a między sąsiednimi otworami biegnie po powierzchni odcinek a - stąd wzór L = 2 · n · h + (n - 1) · a.
Dane. Wszystkie liczby pochodzą z opisu zadania, rysunków i tabel arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Przypisanie narzędzi do sposobów wykonywania wrębów, stanowisk do zadań, znaczeń sygnałów i elementów wiertnicy to ogólna wiedza o robotach strzałowych i przepisach górniczych - jest zaznaczona w krokach.
To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 32 kryteria w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 24 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów dają tabele 5 i 7 (po 8). Tabela 3 to łańcuch obliczeń - błąd w liczbie otworów przenosi się na długość lontu i ładunki, więc warto sprawdzić go od razu.
Kroki 1-4 · po tym etapie masz 6 z 32 kryteriów (pkt)
Oblicz objętość odspajanego monolitu granitowego, jego masę, liczbę otworów strzałowych, całkowitą długość użytego lontu detonującego, ilość całkowitego ładunku materiału wybuchowego oraz ładunek jednostkowy materiału wybuchowego na m3 urobku - wyniki zapisz w tabeli 3.
V = h · s · l = 4 · 3 · 8 = 96 m³, a masa M = V · ρ = 96 · 3,0 = 288 Mg (gęstość w Mg/m³, więc wynik od razu w megagramach).
Oblicz objętość odspajanego monolitu granitowego, jego masę, liczbę otworów strzałowych, całkowitą długość użytego lontu detonującego, ilość całkowitego ładunku materiału wybuchowego oraz ładunek jednostkowy materiału wybuchowego na m3 urobku - wyniki zapisz w tabeli 3.
n = l / a + 1 = 8 / 0,2 + 1 = 40 + 1 = 41. Na 8 m mieści się 40 odstępów co 0,2 m, a otworów jest o jeden więcej, bo stoją też na obu końcach linii.
Pominięcie „+ 1” (40 otworów) - zmienia też długość lontu i oba ładunki.
Oblicz objętość odspajanego monolitu granitowego, jego masę, liczbę otworów strzałowych, całkowitą długość użytego lontu detonującego, ilość całkowitego ładunku materiału wybuchowego oraz ładunek jednostkowy materiału wybuchowego na m3 urobku - wyniki zapisz w tabeli 3.
L = 2 · n · h + (n - 1) · a = 2 · 41 · 4 + 40 · 0,2 = 328 + 8 = 336 m. Pierwszy składnik to lont w otworach (podwójnie na całej długości), drugi - połączenia między 41 otworami po powierzchni.
Oblicz objętość odspajanego monolitu granitowego, jego masę, liczbę otworów strzałowych, całkowitą długość użytego lontu detonującego, ilość całkowitego ładunku materiału wybuchowego oraz ładunek jednostkowy materiału wybuchowego na m3 urobku - wyniki zapisz w tabeli 3.
Qc = L · qk = 336 · 0,02 = 6,72 kg (20 g/m = 0,02 kg/m), a qi = Qc / V = 6,72 / 96 = 0,07 → 0,07 kg/m³ (do dwóch miejsc po przecinku, jak każe gwiazdka pod tabelą).
Pozostawienie gramów (6 720) - koncentracja jest w kg/m, a wynik w kg.
Kroki 5-6 · po tym etapie masz 12 z 32 kryteriów (pkt)
Przyporządkuj nazwy przykładowych urządzeń, narzędzi lub materiałów do odpowiedniego sposobu wykonywania wrębów w ławie skalnej lub wtórnego dzielenia bloków skalnych i zapisz je w tabeli 4.
Mechanicznie kamień tnie piła linowa diamentowa, hydraulicznie - urządzenie do cięcia wysokociśnieniową strugą wody, a termicznie - palnik wrębowy (płomień rozsadza powierzchnię skały). Przypisanie to ogólna wiedza o technikach pozyskiwania bloków.
Przyporządkuj nazwy przykładowych urządzeń, narzędzi lub materiałów do odpowiedniego sposobu wykonywania wrębów w ławie skalnej lub wtórnego dzielenia bloków skalnych i zapisz je w tabeli 4.
Techniką strzelniczą dzieli się bloki słabym materiałem wybuchowym - prochem skalnym, klinowaniem - klinami trójdzielnymi wbijanymi w otwory, a rozpieraniem - substancją pęczniejącą, która wlana do otworu zwiększa objętość i rozsadza skałę bez wybuchu. Wiedza ogólna.
Przypisanie substancji pęczniejącej do techniki strzelniczej - ona nie wybucha, tylko powoli rozpiera skałę.
Kroki 7-9 · po tym etapie masz 20 z 32 kryteriów (pkt)
Przyporządkuj nazwy stanowisk pracy do odpowiednich zadań lub czynności w zakresie robót strzałowych w zakładzie górniczym i zapisz je w tabeli 5.
Pozwolenie na nabywanie i używanie materiałów wybuchowych uzyskuje przedsiębiorca (prowadzi zakład). Nadzór nad gospodarką środkami i sprzętem strzałowym sprawuje kierownik działu techniki strzałowej, a metrykę strzałową zatwierdza kierownik działu górniczego. Podział zadań wynika z przepisów o robotach strzałowych w zakładach górniczych - wiedza ogólna.
Przyporządkuj nazwy stanowisk pracy do odpowiednich zadań lub czynności w zakresie robót strzałowych w zakładzie górniczym i zapisz je w tabeli 5.
Bezpieczny sposób wykonywania robót strzałowych ustala kierownik ruchu zakładu górniczego, środki strzałowe ze składu wydaje wydawca środków strzałowych, a same roboty wykonuje strzałowy. Wiedza ogólna (przepisy górnicze).
Przyporządkuj nazwy stanowisk pracy do odpowiednich zadań lub czynności w zakresie robót strzałowych w zakładzie górniczym i zapisz je w tabeli 5.
Roboty metodą długich otworów nadzoruje kierownik odstrzału, a wykonywane innymi metodami - osoba dozoru ruchu górniczego. Wiedza ogólna.
Zamiana tych dwóch wierszy - kierownik odstrzału jest wyznaczany właśnie do odstrzałów długimi otworami.
Krok 10 · po tym etapie masz 24 z 32 kryteriów (pkt)
Przyporządkuj nazwy akustycznych sygnałów ostrzegawczych nadawanych podczas wykonywania robót strzałowych i zapisz je w tabeli 6.
Kolejność sygnałów przy odstrzale: jeden ciągły ton - uprzedzenie (ludzie opuszczają strefę), dwa ciągłe tony - przygotowanie do odpalenia, jeden krótki ton - odpalanie, a po odstrzale trzy ciągłe tony - odwołanie (koniec zagrożenia). Wiedza ogólna z przepisów o robotach strzałowych. Kolejność wierszy w tabeli jest inna niż kolejność nadawania - wpisuje się według opisu w lewej kolumnie.
Przypisanie krótkiego tonu do uprzedzenia - krótki ton to sam moment odpalania.
Kroki 11-12 · po tym etapie masz 32 z 32 kryteriów (pkt)
Przyporządkuj nazwy elementów budowy wiertnicy górniczej do oznaczeń na rysunku 2 i zapisz je w tabeli 7.
Na szczycie masztu przesuwa się 1 - Wiertarka hydrauliczna, zasilana przez 2 - Przewody hydrauliczne biegnące wzdłuż masztu. Przy wylocie otworu, na dole, jest 3 - Wąż odpylni odsysający zwierciny, a pionowa prowadnica to 4 - Maszt wiertnicy. Rozpoznanie na zdjęciu to wiedza ogólna o budowie wiertnicy.
Przyporządkuj nazwy elementów budowy wiertnicy górniczej do oznaczeń na rysunku 2 i zapisz je w tabeli 7.
Maszt trzyma 5 - Wysięgnik wiertnicy, który podnosi 6 - Siłownik hydrauliczny. Z tyłu maszyny jest 7 - Komora silnika, a całość jeździ na 8 - Podwoziu gąsienicowym. Wiedza ogólna.
Zamiana masztu z wysięgnikiem - maszt to pionowa prowadnica wiertarki, wysięgnik łączy go z podwoziem.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.