Przejdź do głównej treści
GIW.07-01-23.06-SGCzerwiec 2023 · 12 kroków · ok. 19 min · 28 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Roboty strzałowe w kopalni odkrywkowej

W kopalni granitu „Gwarek” planuje się odstrzał metodą długich otworów strzałowych pionowych z ładunkiem ciągłym: piętro ma 10 m wysokości i skarpę nachyloną pod kątem 80°, urabiana skarpa ma 40 m długości, a dwa szeregi otworów o średnicy 100 mm wierci wiertnica górnicza. Spodziewana objętość urobku to 3000 m³. Trzeba dobrać stanowiska do czynności przy robotach strzałowych (na podstawie struktury organizacyjnej z rysunku 1), policzyć siatkę otworów, długości w otworze i ładunki materiału wybuchowego oraz nazwać elementy wiertnicy.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy i wyniki obliczeń do tabel i rysunków wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.

Wzory, na których opiera się zadanie (tabele 1 i 2 arkusza). Zabiór, odległości i długości przybitki i przewiertu to wielokrotności średnicy otworu (d = 0,1 m) albo zabioru. Długość otworu to długość czoła skarpy H1 z tabeli 1 powiększona o przewiert, a kolumna materiału wybuchowego to otwór bez przybitki. Długości zaokrągla się do jednego miejsca po przecinku, ładunek jednostkowy - do dwóch. Klucz przy każdym kolejnym wyniku dopuszcza wartość poprawnie policzoną z wcześniejszej, nawet błędnej liczby - błąd na początku nie przekreśla całej tabeli.

Dane. Wszystkie liczby pochodzą z opisu zadania, rysunków i tabel arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Przypisanie czynności do stanowisk wynika z przepisów o stosowaniu środków strzałowych w zakładach górniczych, a nazwy elementów wiertnicy - z ogólnej wiedzy o budowie maszyn; oba są zaznaczone w krokach i zgodne z kluczem.

To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 28 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 21 punktów - można stracić 7 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów daje opis wiertnicy (10), a dobór stanowisk - 6.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Tabela 3. Stanowiska przy robotach strzałowych

    Kroki 1-3 · po tym etapie masz 6 z 28 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Pozwolenie na środki strzałowe i kontrola zapalarki

    Kryteria: ,

    R.1.1 Czynność Lp.1 "Uzyskanie pozwolenia(…)", nazwa stanowiska: Przedsiębiorca lub Prezes Zarządu

    R.1.2 Czynność Lp.2 "Zewnętrzna kontrola zapalarki (…)", nazwa stanowiska: Kierownik działu techniki strzałowej

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz stanowiska do czynności realizowanych w związku z robotami strzałowymi i zapisz je w tabeli 3.

    O pozwolenie organu nadzoru górniczego na nabywanie, używanie i przechowywanie środków strzałowych występuje przedsiębiorca - w strukturze z rysunku 1 to Prezes Zarządu (klucz przyjmuje też „Przedsiębiorca”). Zewnętrzną kontrolę zapalarki organizuje Kierownik działu techniki strzałowej - osoba wyższego dozoru odpowiedzialna za sprzęt strzałowy. Przypisanie zadań to wiedza z przepisów o stosowaniu środków strzałowych w zakładach górniczych.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Dokumentacja strzałowa i książka obrotu

    Kryteria: ,

    R.1.3 Czynność Lp.3 "Zatwierdzenie dokumentacji strzałowej (…)", nazwa stanowiska: Kierownik ruchu zakładu górniczego

    R.1.4 Czynność Lp.4 "Prowadzenie książki obrotu (…)", nazwa stanowiska: Wydawca środków strzałowych

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz stanowiska do czynności realizowanych w związku z robotami strzałowymi i zapisz je w tabeli 3.

    Dokumentację strzałową dla strzelań długimi otworami zatwierdza Kierownik ruchu zakładu górniczego - najwyższy szczebel kierownictwa ruchu. Książkę obrotu środkami strzałowymi w składzie materiałów wybuchowych prowadzi Wydawca środków strzałowych, który wydaje i przyjmuje środki. Wiedza z przepisów górniczych, zgodna z kluczem.

    Typowe błędy

    Wpisanie kierownika działu techniki strzałowej przy zatwierdzaniu dokumentacji - zatwierdza ją kierownik ruchu zakładu.

    Dokument po tym kroku

  3. Krok 3: Książka odstrzałów i ładowanie otworów

    Kryteria: ,

    R.1.5 Czynność Lp.5 "Prowadzenie Książki odstrzałów (…)", nazwa stanowiska: Kierownik odstrzału

    R.1.6 Czynność Lp.6 "Ładowanie środków strzałowych (…)", nazwa stanowiska: Strzałowy

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz stanowiska do czynności realizowanych w związku z robotami strzałowymi i zapisz je w tabeli 3.

    Książkę odstrzałów w odkrywkowym zakładzie górniczym prowadzi Kierownik odstrzału (osoba dozoru ruchu nadzorująca odstrzał), a ładowanie środków strzałowych do otworów i odpalanie ładunków wykonuje Strzałowy - pracownik z uprawnieniami. Obie nazwy są w strukturze na rysunku 1.

    Dokument po tym kroku

  4. Etap 2: Tabela 4. Siatka otworów strzałowych

    Kroki 4-5 · po tym etapie masz 10 z 28 kryteriów (pkt)

    Krok 4: Odległość między otworami i szeregami

    Kryteria: ,

    R.2.1 Odległość między otworami, a [m] = 2,5

    R.2.2 Odległość między szeregami otworów, b [m] = 2 (dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w wzorze 0,8xR.2.1)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz odległości między otworami strzałowymi i szeregami otworów strzałowych oraz liczby otworów strzałowych. Wyniki obliczeń zapisz w Tabeli 4.

    a = 25 · d = 25 · 0,1 = 2,5 m, b = 0,8 · a = 0,8 · 2,5 = 2 m. Średnicę trzeba wziąć w metrach (0,1 m), inaczej wychodzą odległości tysiąc razy za duże.

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Liczba otworów w szeregu i w siatce

    Kryteria: ,

    R.2.3 Ilość otworów strzałowych w jednym szeregu, N [szt.] = 17 (dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w wzorze 40/R.2.1+1)

    R.2.4 Ilość otworów strzałowych w całej siatce strzałowej Nc [szt.] = 34 (dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w wzorze R.2.3x2)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz odległości między otworami strzałowymi i szeregami otworów strzałowych oraz liczby otworów strzałowych. Wyniki obliczeń zapisz w Tabeli 4.

    N = L / a + 1 = 40 / 2,5 + 1 = 17 szt. - „+1”, bo otwory stoją na obu końcach skarpy. Dwa szeregi: Nc = 17 · 2 = 34 szt.

    Typowe błędy

    Pominięcie „+1” (16 otworów) - wzór z tabeli 2 liczy otwory, a nie odstępy między nimi.

    Dokument po tym kroku

  6. Etap 3: Tabela 5. Długości w otworze strzałowym

    Kroki 6-7 · po tym etapie masz 15 z 28 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Zabiór, przybitka i przewiert

    Kryteria: , ,

    R.3.1 Zabiór, z [m] = 3

    R.3.2 Długość przybitki, Lp [m] = 2,7 (dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w wzorze 0,9xR.3.1)

    R.3.3 Długość przewiertu, Lpw [m] = 0,9 (dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w wzorze 0,3xR.3.1)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz długości zabioru, przybitki, przewiertu, pojedynczego otworu strzałowego oraz kolumny materiału wybuchowego w pojedynczym otworze strzałowym. Wyniki obliczeń zapisz w Tabeli 5.

    z = 30 · d = 30 · 0,1 = 3 m, Lp = 0,9 · z = 2,7 m, Lpw = 0,3 · z = 0,9 m.

    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Długość otworu i kolumny materiału wybuchowego

    Kryteria: ,

    R.3.4 Długość otworów strzałowych, L0 [m] = 11,2 (dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w wzorze 10,3m+R.3.3)

    R.3.5 Długość kolumny materiału wybuchowego w pojedynczym otworze strzałowym, LMW [m] = 8,5 (dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w wzorze R.3.4 i R.3.2)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz długości zabioru, przybitki, przewiertu, pojedynczego otworu strzałowego oraz kolumny materiału wybuchowego w pojedynczym otworze strzałowym. Wyniki obliczeń zapisz w Tabeli 5.

    L0 = H1 + Lpw = 10,3 + 0,9 = 11,2 m (H1 - długość czoła skarpy z tabeli 1, nie wysokość piętra), LMW = L0 - Lp = 11,2 - 2,7 = 8,5 m - górną część otworu zajmuje przybitka.

    Uwaga do danych: przy skarpie 80° i piętrze 10 m czoło skarpy ma 10 / sin 80° ≈ 10,15 m, a tabela 1 podaje 10,3 m. Do obliczeń bierze się wartość z tabeli 1 - tak liczy też klucz.

    Typowe błędy

    L0 = H + Lpw = 10,9 m - wzór z tabeli 2 każe dodać przewiert do długości czoła skarpy H1.

    Dokument po tym kroku

  8. Etap 4: Tabela 6. Ładunki materiału wybuchowego

    Kroki 8-9 · po tym etapie masz 18 z 28 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Ładunek w otworze i w siatce

    Kryteria: ,

    R.4.1 Ilość ładunku ciągłego materiału wybuchowego w pojedynczym otworze strzałowym, Q [kg] = 85 (dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w wzorze R.3.5x10 kg/m)

    R.4.2 Ilość ładunku całkowitego materiału wybuchowego w siatce otworów strzałowych, Qc [kg] = 2 890 (dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w wzorze R.4.1xR.2.4)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz ilość ładunku ciągłego materiału wybuchowego w pojedynczym otworze strzałowym i w siatce otworów strzałowych oraz ładunek jednostkowy materiału wybuchowego na m3 urobku. Wyniki obliczeń zapisz w Tabeli 6.

    Q = LMW · qk = 8,5 · 10 = 85 kg, Qc = Q · Nc = 85 · 34 = 2 890 kg.

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Ładunek jednostkowy

    Kryteria:

    R.4.3 Ładunek jednostkowy materiału wybuchowego na m3 urobku, Qc [kg/m3], w zaokrągleniu do drugiego miejsca po przecinku = 0,96 (dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w wzorze R.4.2/3000 m3)

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz ilość ładunku ciągłego materiału wybuchowego w pojedynczym otworze strzałowym i w siatce otworów strzałowych oraz ładunek jednostkowy materiału wybuchowego na m3 urobku. Wyniki obliczeń zapisz w Tabeli 6.

    Qi = Qc / V = 2 890 / 3 000 = 0,963… ≈ 0,96 kg/m³ - tyle materiału wybuchowego przypada na metr sześcienny urobku. Klucz w tym kryterium oznacza wielkość symbolem „Qc”, ale chodzi o ładunek jednostkowy Qi z tabeli 6.

    Dokument po tym kroku

  10. Etap 5: Tabela 7. Budowa wiertnicy górniczej

    Kroki 10-12 · po tym etapie masz 28 z 28 kryteriów (pkt)

    Krok 10: Elementy masztu: magazynek, stopa, maszt, wiertarka

    Kryteria: , , ,

    R.5.1 Element nr 1 na Rysunku 2: Magazynek żerdzi

    R.5.2 Element nr 2 na Rysunku 2: Stopa masztu lub Płaszcz odpylni

    R.5.3 Element nr 3 na Rysunku 2: Maszt wiertnicy

    R.5.4 Element nr 4 na Rysunku 2: Wiertarka

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy wiertnicy górniczej wskazane na Rysunku 2 i zapisz je w Tabeli 7.

    1 - Magazynek żerdzi (wymiar wzdłuż masztu obejmuje zasobnik z żerdziami), 2 - Stopa masztu (dolny odcinek masztu oparty o teren), 3 - Maszt wiertnicy, 4 - Wiertarka (napęd przesuwany po maszcie). Klucz przy nr 2 i nr 7 przyjmuje „Stopa masztu” i „Płaszcz odpylni” zamiennie. Rozpoznanie elementów to ogólna wiedza o budowie wiertnic; numery zgodne z kluczem.

    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Wysięgnik, platforma i płaszcz odpylni

    Kryteria: , ,

    R.5.5 Element nr 5 na Rysunku 2: Wysięgnik

    R.5.6 Element nr 6 na Rysunku 2: Platforma operatora

    R.5.7 Element nr 7 na Rysunku 2: Płaszcz odpylni lub Stopa masztu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy wiertnicy górniczej wskazane na Rysunku 2 i zapisz je w Tabeli 7.

    5 - Wysięgnik (ramię łączące maszt z podwoziem), 6 - Platforma operatora (przy kabinie), 7 - Płaszcz odpylni (osłona u wylotu otworu, przez którą odsysa się zwierciny). Wiedza ogólna o budowie wiertnicy.

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Siłownik, podwozie i komora silnika

    Kryteria: , ,

    R.5.8 Element nr 8 na Rysunku 2: Siłownik hydrauliczny

    R.5.9 Element nr 9 na Rysunku 2: Podwozie gąsienicowe

    R.5.10 Element nr 10 na Rysunku 2: Komora silnika

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy wiertnicy górniczej wskazane na Rysunku 2 i zapisz je w Tabeli 7.

    8 - Siłownik hydrauliczny (porusza wysięgnikiem), 9 - Podwozie gąsienicowe, 10 - Komora silnika (żółta obudowa z tyłu maszyny). Wiedza ogólna o budowie wiertnicy.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.