Przejdź do głównej treści
GIW.07-01-24.06-SGCzerwiec 2024 · 15 kroków · ok. 24 min · 35 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Eksploatacja złoża piaskowca

Piaskowiec wydobywa się metodą odkrywkową, systemem ścianowym, w wyrobisku wgłębnym. Złoże ma kształt kwadratu o boku 200 m i miąższość 16 m, nad nim leży 0,3 m humusu i 2,7 m rumoszu skalnego, a bloczność złoża wynosi 25%. Nadkład urabia koparka jednonaczyniowa z łyżką i wywożą go wozidła na zwałowisko zewnętrzne; bloki skalne odspaja koparka ze zrywakiem i wywozi ładowarka z widłami, resztę urobku - ładowarka z łyżką. Trzeba opisać znaki umowne mapy wyrobiska, policzyć wskaźniki nadkładu i złoża, odczytać z mapy wysokości pięter, nazwać elementy koparki, policzyć parametry pracy wozideł i dobrać maszyny z osprzętem do robót.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy i wyniki obliczeń do tabel i rysunków wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.

Wzory, na których opiera się zadanie (tabela 2 arkusza). Powierzchnia kwadratu to a², objętości to powierzchnia razy miąższość, procenty zamienia się na ułamki (5% = 0,05). Straty pozaeksploatacyjne i eksploatacyjne liczy się od zasobów przemysłowych, a część bloczną - od zasobów operatywnych. Wysokość piętra to różnica rzędnych jego górnej i dolnej krawędzi opisanych na mapie.

Dane. Wszystkie liczby pochodzą z opisu zadania, rysunków i tabel arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Znaczenie znaków umownych mapy i nazwy elementów koparki to ogólna wiedza z mierniczej dokumentacji górniczej i budowy maszyn - jest zaznaczona w krokach, a przypisania są zgodne z kluczem.

To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 35 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 27 punktów - można stracić 8 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów daje tabela 4 (8), a tabela 3 i tabela 6 - po 7. Uwaga na klucz: czas pracy wozidła ma w nim jednostkę [s], choć dane i tabela 7 arkusza są w minutach.

  1. Etap 1: Tabela 3. Umowne znaki skarp i granic

    Kroki 1-2 · po tym etapie masz 7 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Znaki skarp: zwałowa, nadkładowa, złożowa

    Kryteria: , ,

    R.1.1 Rysunek 3: „skarpa zwałowa” lub „skarpa zwałowiska” lub „skarpa na zwałowisku” lub "zwałowisko"

    R.1.2 Rysunek 4: „skarpa nadkładowa” lub „skarpa w nadkładzie” lub "nadkład"

    R.1.3 Rysunek 5: „skarpa złożowa” lub „skarpa w złożu” lub "złoże"

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Opisz umowne znaki skarp i granic zastosowane na mapie wyrobiska górniczego i zwałowiska zewnętrznego, a które zostały wyszczególnione w tabeli 3.

    Znaki skarp różnią się kreskami między górną a dolną krawędzią skarpy: rysunek 3 (kreska zakończona widełkami „Y”) to skarpa zwałowa - na mapie otacza zwałowisko z rzędną +188, rysunek 4 (krótkie i długie pionowe kreski) to skarpa nadkładowa - pierwszy stopień wyrobiska od +184 do +181, rysunek 5 (trójkąty) to skarpa złożowa - niższe stopnie w złożu. Znaki umowne map górniczych to ogólna wiedza z dokumentacji mierniczo-geologicznej; położenie na mapie potwierdza przypisanie.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Znaki granic: złoża, zakładu, obszaru i terenu górniczego

    Kryteria: , , ,

    R.1.4 Rysunek 6: „granica udokumentowanego złoża” lub „granica złoża”

    R.1.5 Rysunek 7: „granica zakładu górniczego”

    R.1.6 Rysunek 8: „granica obszaru górniczego” lub „obszar górniczy”

    R.1.7 Rysunek 9: „granica terenu górniczego” lub „teren górniczy”

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Opisz umowne znaki skarp i granic zastosowane na mapie wyrobiska górniczego i zwałowiska zewnętrznego, a które zostały wyszczególnione w tabeli 3.

    Granice zagnieżdżają się od najmniejszej: pomarańczowa przerywana linia tuż wokół wyrobiska (rysunek 6) to granica udokumentowanego złoża, fioletowa linia obejmująca też zwałowisko (rysunek 7) - granica zakładu górniczego, różowa linia z kółkiem w narożniku (rysunek 8) - granica obszaru górniczego, a najszersza, żółto-czarna przerywana (rysunek 9) - granica terenu górniczego, czyli przestrzeni objętej wpływami robót. Wiedza ogólna o mapach górniczych, zgodnie z kluczem.

    Typowe błędy

    Zamiana obszaru i terenu górniczego - teren górniczy jest szerszy, obejmuje obszar górniczy i strefę wpływów.

    Dokument po tym kroku
  3. Etap 2: Tabela 4. Wskaźniki nadkładu i złoża

    Kroki 3-6 · po tym etapie masz 15 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 3: Powierzchnia złoża i nadkładu, zasoby przemysłowe

    Kryteria: , ,

    R.2.1 Powierzchnia złoża, Pz [m2]: 40 000

    R.2.2 Powierzchnia nadkładu do usunięcia, Pn [m2]: 42 000

    R.2.3 Zasoby przemysłowe złoża, Zp [m3]: 640 000

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wskaźniki charakteryzujące nadkład i złoże: powierzchnię złoża, powierzchnię nadkładu do usunięcia, ilość zasobów przemysłowych złoża, ilość strat pozaeksploatacyjnych oraz eksploatacyjnych w złożu, ilość zasobów operatywnych w złożu, w tym w partii blocznej i geologiczny wskaźnik nadkładu oraz zapisz je w tabeli 4.

    Pz = a² = 200² = 40 000 m², nadkład z powierzchni o 5% większej: Pn = 40 000 + 0,05 · 40 000 = 42 000 m², Zp = Pz · M = 40 000 · 16 = 640 000 m³.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Straty pozaeksploatacyjne i eksploatacyjne

    Kryteria: ,

    R.2.4 Straty pozaeksploatacyjne w złożu, Sp [m3]: 128 000

    R.2.5 Straty eksploatacyjne w złożu, Se [m3]: 32 000

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wskaźniki charakteryzujące nadkład i złoże: powierzchnię złoża, powierzchnię nadkładu do usunięcia, ilość zasobów przemysłowych złoża, ilość strat pozaeksploatacyjnych oraz eksploatacyjnych w złożu, ilość zasobów operatywnych w złożu, w tym w partii blocznej i geologiczny wskaźnik nadkładu oraz zapisz je w tabeli 4.

    Sp = 0,20 · 640 000 = 128 000 m³, Se = 0,05 · 640 000 = 32 000 m³. W opisie najpierw stoją straty eksploatacyjne (5%), a w tabeli pierwsze są pozaeksploatacyjne (20%) - warto pilnować, który procent idzie do którego wiersza.

    Typowe błędy

    Zamiana procentów: Sp = 32 000 i Se = 128 000.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Zasoby operatywne i partia bloczna

    Kryteria: ,

    R.2.6 Zasoby operatywne złoża, Zo [m3]: 480 000

    R.2.7 Zasoby operatywne partii blocznej w złożu, Zbl [m3]: 120 000

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wskaźniki charakteryzujące nadkład i złoże: powierzchnię złoża, powierzchnię nadkładu do usunięcia, ilość zasobów przemysłowych złoża, ilość strat pozaeksploatacyjnych oraz eksploatacyjnych w złożu, ilość zasobów operatywnych w złożu, w tym w partii blocznej i geologiczny wskaźnik nadkładu oraz zapisz je w tabeli 4.

    Zo = Zp - (Sp + Se) = 640 000 - 160 000 = 480 000 m³, a bloczność 25% liczy się od zasobów operatywnych: Zbl = 0,25 · 480 000 = 120 000 m³.

    Typowe błędy

    Liczenie części blocznej od zasobów przemysłowych (160 000) - wzór w tabeli 2 wskazuje Zo.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Geologiczny wskaźnik nadkładu

    Kryteria:

    R.2.8 Geologiczny wskaźnik nadkładu, K [---]: 0,19

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wskaźniki charakteryzujące nadkład i złoże: powierzchnię złoża, powierzchnię nadkładu do usunięcia, ilość zasobów przemysłowych złoża, ilość strat pozaeksploatacyjnych oraz eksploatacyjnych w złożu, ilość zasobów operatywnych w złożu, w tym w partii blocznej i geologiczny wskaźnik nadkładu oraz zapisz je w tabeli 4.

    K = (Gh + Gsp) / M = (0,3 + 2,7) / 16 = 0,1875. Trzecia cyfra po przecinku to 7, więc w górę: 0,19 (wielkość bezwymiarowa - metry nadkładu na metr złoża).

    Dokument po tym kroku
  7. Etap 3: Tabela 5. Wysokości pięter z mapy

    Kroki 7-8 · po tym etapie masz 19 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Piętro nadkładowe i dwa piętra złożowe

    Kryteria: , ,

    R.3.1 Wysokość piętra nadkładowego, Hn [m]: 3

    R.3.2 Wysokość I piętra złożowego, Hz1 [m]: 6

    R.3.3 Wysokość II piętra złożowego, Hz2 [m]: 5

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Odczytaj z mapy wyrobisk górniczych wysokości poszczególnych pięter: nadkładowego, złożowych i zwałowego oraz zapisz je w tabeli 5.

    Na mapie rzędne poziomów: teren +184, strop złoża (pierwszy poziom w wyrobisku) +181, drugi poziom +175, dno wyrobiska +170. Piętro nadkładowe: 184 - 181 = 3 m (zgadza się z grubością nadkładu 0,3 + 2,7 m). Piętra złożowe liczy się od góry: I - 181 - 175 = 6 m, II - 175 - 170 = 5 m.

    Typowe błędy

    Odwrócenie pięter złożowych - arkusz zaznacza, że I piętro jest najwyżej (6 m), a II niżej (5 m).

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Piętro zwałowe

    Kryteria:

    R.3.4 Wysokość piętra zwałowego, Hzw [m]: 4

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Odczytaj z mapy wyrobisk górniczych wysokości poszczególnych pięter: nadkładowego, złożowych i zwałowego oraz zapisz je w tabeli 5.

    Zwałowisko zewnętrzne stoi na terenie (+184), a jego wierzchowina ma rzędną +188: 188 - 184 = 4 m.

    Dokument po tym kroku
  9. Etap 4: Tabela 6. Budowa koparki jednonaczyniowej

    Kroki 9-10 · po tym etapie masz 26 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 9: Łyżka, ramię i ich siłowniki

    Kryteria: , , ,

    R.4.1 Element nr 1 na Rysunku 1: Łyżka

    R.4.2 Element nr 2 na Rysunku 1: Ramię

    R.4.3 Element nr 3 na Rysunku 1: Siłownik osprzętu roboczego

    R.4.4 Element nr 4 na Rysunku 1: Siłownik ramienia

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy koparki jednonaczyniowej oznaczonych cyframi na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 6.

    1 - Łyżka, 2 - Ramię (człon trzymający łyżkę), 3 - Siłownik osprzętu roboczego - na ramieniu, obraca łyżkę, 4 - Siłownik ramienia - na grzbiecie wysięgnika, porusza ramieniem. Rozpoznanie na rysunku to ogólna wiedza o budowie koparki; numery są zgodne z kluczem.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Wysięgnik, jego siłownik i silnik

    Kryteria: , ,

    R.4.5 Element nr 5 na Rysunku 1: Wysięgnik

    R.4.6 Element nr 6 na Rysunku 1: Siłownik wysięgnika

    R.4.7 Element nr 7 na Rysunku 1: Silnik

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy koparki jednonaczyniowej oznaczonych cyframi na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 6.

    5 - Wysięgnik (długi człon osadzony na nadwoziu), 6 - Siłownik wysięgnika - pod wysięgnikiem, oparty o nadwozie, unosi wysięgnik, 7 - Silnik w tylnej części nadwozia za kabiną. Wiedza ogólna o budowie koparki.

    Typowe błędy

    Zamiana siłowników 4 i 6 - siłownik wysięgnika jest między nadwoziem a wysięgnikiem, siłownik ramienia - między wysięgnikiem a ramieniem.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 5: Tabela 7. Parametry pracy wozideł

    Kroki 11-13 · po tym etapie masz 30 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Czas pracy jednego wozidła

    Kryteria:

    R.5.1 Czas pracy jednego wozidła technologicznego, tst [s]: 30

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz parametry pracy wozideł technologicznych: czas pracy jednego wozidła technologicznego, wykorzystanie pojemności skrzyni pojedynczego wozidła technologicznego przy załadunku koparką jednonaczyniową z osprzętem łyżkowym, wydajność techniczną pojedynczego wozidła technologicznego i ilość potrzebnych wozideł technologicznych dla zapewnienia rzeczywistej wydajności koparki jednonaczyniowej z osprzętem łyżkowym oraz zapisz je w tabeli 7.

    tst = tz + tj + tm + tp + t0 = 5 + 12 + 1 + 10 + 2 = 30 min - pełny kurs: załadunek, jazda z ładunkiem, wysyp, powrót i oczekiwanie. Wszystkie czasy w tabeli 1 są w minutach i tabela 7 podaje jednostkę „min”; klucz CKE przy tym kryterium ma „[s]”, ale wartość 30 się zgadza.

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Wykorzystanie pojemności skrzyni

    Kryteria:

    R.5.2 Wykorzystanie pojemności ładunku w skrzyni pojedynczego wozidła technologicznego przy załadunku koparką jednonaczyniową z osprzętem łyżkowym, Wps [m3]: 12

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz parametry pracy wozideł technologicznych: czas pracy jednego wozidła technologicznego, wykorzystanie pojemności skrzyni pojedynczego wozidła technologicznego przy załadunku koparką jednonaczyniową z osprzętem łyżkowym, wydajność techniczną pojedynczego wozidła technologicznego i ilość potrzebnych wozideł technologicznych dla zapewnienia rzeczywistej wydajności koparki jednonaczyniowej z osprzętem łyżkowym oraz zapisz je w tabeli 7.

    Wps = Vł · nz · kn / kr = 1,5 · 12 · 0,8 / 1,2 = 12 m³ - ile metrów sześciennych calizny przewozi jedno wozidło. Skrzynia ma 15 m³, ale część pojemności zabiera niepełne napełnienie i rozluzowanie urobku.

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Wydajność wozidła i liczba wozideł

    Kryteria: ,

    R.5.3 Wydajność techniczna pojedynczego wozidła technologicznego, Qwt [m3/h]: 24

    R.5.4 Ilość potrzebnych wozideł technologicznych dla zapewnienia rzeczywistej wydajności koparki jednonaczyniowej z osprzętem łyżkowym, Nw [szt]: 3

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz parametry pracy wozideł technologicznych: czas pracy jednego wozidła technologicznego, wykorzystanie pojemności skrzyni pojedynczego wozidła technologicznego przy załadunku koparką jednonaczyniową z osprzętem łyżkowym, wydajność techniczną pojedynczego wozidła technologicznego i ilość potrzebnych wozideł technologicznych dla zapewnienia rzeczywistej wydajności koparki jednonaczyniowej z osprzętem łyżkowym oraz zapisz je w tabeli 7.

    Qwt = 60 · Wps · 1 / tst = 60 · 12 / 30 = 24 m³/h (60 zamienia minuty na godzinę). Do obsłużenia koparki o wydajności 72 m³/h potrzeba Nw = 72 / 24 = 3 wozideł.

    Dokument po tym kroku
  14. Etap 6: Tabela 8. Maszyny z osprzętem do robót górniczych

    Kroki 14-15 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)

    Krok 14: Maszyny przy nadkładzie

    Kryteria: ,

    R.6.1 Urabianie humusu oraz skały płonnej: „koparka jednonaczyniowa z osprzętem łyżkowym” lub „koparka jednonaczyniowa z łyżką” lub „koparka z osprzętem łyżkowym” lub „koparka z łyżką”

    R.6.2 Transport nadkładu na zwałowisko zewnętrzne: „wozidło technologiczne”

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Wskaż maszyny wraz z osprzętem wykorzystywane do robót górniczych wyszczególnionych w tabeli 8.

    Z opisu zadania: nadkład „urabiany jest koparką jednonaczyniową z osprzętem łyżkowym”, a „transportowany wozidłami technologicznymi na zwałowisko zewnętrzne”. Przy koparce trzeba podać osprzęt - bez niego nie odróżnia się jej od koparki ze zrywakiem.

    Dokument po tym kroku
  15. Krok 15: Maszyny przy złożu

    Kryteria: , ,

    R.6.3 Odspajanie bloków skalnych: „koparka jednonaczyniowa z osprzętem zrywakowym” lub „koparka jednonaczyniowa ze zrywakiem” lub „koparka z osprzętem zrywakowym” lub „koparka ze zrywakiem”

    R.6.4 Transport bloków skalnych z wyrobiska: „ładowarka kołowa z osprzętem widłowym” lub „ładowarka kołowa z widłami” lub „ładowarka z osprzętem widłowym” lub „ładowarka z widłami”

    R.6.5 Transport kamieni łamanych poza granice zakładu górniczego: „ładowarka kołowa z osprzętem łyżkowym” lub „ładowarka kołowa z łyżką” lub „ładowarka z osprzętem łyżkowym” lub „ładowarka z łyżką”

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Wskaż maszyny wraz z osprzętem wykorzystywane do robót górniczych wyszczególnionych w tabeli 8.

    Bloki odspaja koparka jednonaczyniowa z osprzętem zrywakowym, z wyrobiska wywozi je ładowarka kołowa z osprzętem widłowym, a pozostały urobek (kamienie łamane) - ładowarka kołowa z osprzętem łyżkowym. Wszystko jest w opisie zadania.

    Typowe błędy

    Pominięcie osprzętu przy ładowarkach - klucz rozróżnia ładowarkę z widłami i z łyżką.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.