W kopalni bazaltu planuje się roboty strzałowe metodą długich otworów pionowych z ładunkiem dzielonym dwuczłonowym, na piętrze o wysokości 10 m. Trzeba urobić 5 000 Mg bazaltu z 30 otworów w trzech szeregach po 10, przy szerokości zabierki 8 m. Ze względu na drgania parasejsmiczne rzeczoznawca ograniczył ładunek na jedną zwłokę do 20 kg. Materiał wybuchowy emulsyjny ładuje jednostka mieszalniczo-załadowcza, a inicjują go naboje udarowe z zapalnikami nieelektrycznymi i konektory powierzchniowe. Trzeba nazwać elementy otworu strzałowego, policzyć parametry zabierki i siatki otworów, przybitki i ładunki, opóźnienia odpalania z schematu sieci i przypisać osoby odpowiedzialne za zadania przy robotach strzałowych.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy i wyniki obliczeń do tabel i rysunków wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.
Zaokrąglenia. Tabele 5 i 6 każą podawać wyniki z jednym miejscem po przecinku (ładunek jednostkowy - z dwoma). Dalsze wzory liczy się na wartościach już zapisanych w tabeli, tak jak w kluczu - np. przybitka pośrednia to 11,1 - 2,3 - 2 · 2,3 = 4,2 m. Klucz dopuszcza też zapis z dwoma miejscami po przecinku.
Dane. Wszystkie liczby pochodzą z opisu zadania, rysunków i tabel arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Nazwy elementów otworu i osoby odpowiedzialne za zadania w robotach strzałowych to ogólna wiedza o technice strzałowej i przepisach górniczych (prawo geologiczne i górnicze oraz rozporządzenia o prowadzeniu ruchu zakładu górniczego) - jest zaznaczona w krokach, a przypisania są zgodne z kluczem.
To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 37 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 28 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów daje tabela 7 (9) - opóźnienia są proste do policzenia, jeśli czyta się schemat od miejsca inicjacji.
Kroki 1-4 · po tym etapie masz 8 z 37 kryteriów (pkt)
Przyporządkuj nazwy elementów otworu strzałowego wskazane na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 4.
Czyta się od wylotu otworu: 1 - zapalnik powierzchniowy (konektor) na przewodzie leżącym na powierzchni piętra, 2 - przybitka zasadnicza - górna część otworu nad ładunkiem, zasypana materiałem obojętnym, która zamyka gazy wybuchu w skale. Wiedza ogólna o budowie otworu strzałowego, zgodnie z kluczem.
Przyporządkuj nazwy elementów otworu strzałowego wskazane na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 4.
Szary prostokąt to 3 - ładunek urabiający (materiał wybuchowy emulsyjny), a czerwony nabój w jego dolnej części to 4 - ładunek udarowy - nabój z zapalnikiem, który inicjuje cały człon. Wiedza ogólna, zgodnie z kluczem.
Przyporządkuj nazwy elementów otworu strzałowego wskazane na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 4.
Ładunek jest dzielony, więc człony rozdziela 5 - przybitka pośrednia, a czerwona linia biegnąca wzdłuż otworu to 6 - przewód zapalnika (nieelektryczny). Wiedza ogólna, zgodnie z kluczem.
Przyporządkuj nazwy elementów otworu strzałowego wskazane na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 4.
W dolnym członie siedzi 7 - zapalnik otworowy, a odcinek otworu poniżej poziomu spągu piętra (wymiar 8) to przewiert - wierci się go po to, by po strzale nie zostawały progi w spągu (wiedza ogólna o technice strzałowej).
Wpisanie pod 8 „przybitka” - wymiar 8 jest liczony od spągu piętra w dół, to przewiert (p = 0,5 m w tabeli 1).
Kroki 5-7 · po tym etapie masz 14 z 37 kryteriów (pkt)
Oblicz parametry urabianej zabierki oraz siatki otworów strzałowych - wyniki zapisz w tabeli 5.
Otwór jest nachylony pod kątem 70°, więc jest dłuższy od wysokości piętra: Lo = H / sin α + p. Z tablicy (tabela 3) sin 70° = 0,940: 10 / 0,940 + 0,5 = 10,64 + 0,5 = 11,14, czyli 11,1 m.
Pominięcie przewiertu albo wzięcie sin 75° - oba błędy dają inną długość i przenoszą się na przybitkę pośrednią.
Oblicz parametry urabianej zabierki oraz siatki otworów strzałowych - wyniki zapisz w tabeli 5.
V = M / ρ = 5 000 / 3,0 = 1 666,7 m³, P = V / H = 1 666,7 / 10 = 166,7 m², A = P / B = 166,7 / 8,0 = 20,84, czyli 20,8 m. Zabierka to prostopadłościan: wysokość piętra × szerokość × długość.
Oblicz parametry urabianej zabierki oraz siatki otworów strzałowych - wyniki zapisz w tabeli 5.
a = (A - z) / (nsz - 1) = (20,8 - 3,0) / 9 = 1,98, czyli 2,0 m - w szeregu jest 10 otworów, więc 9 odstępów. b = (B - z) / 2 = (8,0 - 3,0) / 2 = 2,5 m - trzy szeregi to dwa odstępy za pierwszym szeregiem, który stoi w odległości zabioru od krawędzi skarpy.
Dzielenie przez liczbę otworów (10) albo szeregów (3) zamiast liczby odstępów.
Kroki 8-11 · po tym etapie masz 20 z 37 kryteriów (pkt)
Oblicz parametry zastosowanej przybitki oraz wielkości zastosowanych ładunków materiału wybuchowego - wyniki zapisz w tabeli 6.
Lpz = 0,75 · z = 0,75 · 3,0 = 2,25, z jednym miejscem po przecinku 2,3 m (klucz przyjmuje 2,3, 2,2 i 2,25).
Oblicz parametry zastosowanej przybitki oraz wielkości zastosowanych ładunków materiału wybuchowego - wyniki zapisz w tabeli 6.
Człon waży Qz = 20 kg, z czego 2,0 kg to nabój udarowy, więc Qe = 20 - 2,0 = 18,0 kg. Długość członu przy koncentracji 8,0 kg na metr: Lcz = 18,0 / 8,0 = 2,25, czyli 2,3 m.
Oblicz parametry zastosowanej przybitki oraz wielkości zastosowanych ładunków materiału wybuchowego - wyniki zapisz w tabeli 6.
To, co zostaje z otworu po przybitce zasadniczej i dwóch członach: Lpp = Lo - Lpz - 2 · Lcz = 11,1 - 2,3 - 2 · 2,3 = 4,2 m. Klucz przyjmuje też 4,5 i 4,35 - wyniki z innych zaokrągleń Lpz i Lcz.
Oblicz parametry zastosowanej przybitki oraz wielkości zastosowanych ładunków materiału wybuchowego - wyniki zapisz w tabeli 6.
Qc = 2 · Qz · nc = 2 · 20 · 30 = 1 200,0 kg (dwa człony w każdym z 30 otworów). Ładunek jednostkowy qi = Qc / V = 1 200,0 / 1 666,7 = 0,7199, do dwóch miejsc 0,72 kg/m³ - tyle materiału wybuchowego przypada na metr sześcienny urabianej skały.
Kroki 12-14 · po tym etapie masz 29 z 37 kryteriów (pkt)
Oblicz opóźnienia odpalania poszczególnych ładunków materiału wybuchowego w sieci strzałowej, której schemat pokazano na rysunku 2 oraz sprawdź czy wartości poszczególnych opóźnień nie nakładają się na siebie - wyniki zapisz w tabeli 7.
Liczby w ramkach to opóźnienie zapalnika względem poprzedzającego, więc czas odpalenia otworu to suma opóźnień na drodze od miejsca inicjacji. Otwór 1 odpala się pierwszy: 0 ms, dalej co 25 ms: otwór 2 - 25 ms, 3 - 50 ms, 4 - 75 ms.
Wpisanie samych liczb z ramek (0, 25, 25, 25) - pytanie jest o czas odpalenia, czyli sumę opóźnień.
Oblicz opóźnienia odpalania poszczególnych ładunków materiału wybuchowego w sieci strzałowej, której schemat pokazano na rysunku 2 oraz sprawdź czy wartości poszczególnych opóźnień nie nakładają się na siebie - wyniki zapisz w tabeli 7.
Gałąź do drugiego szeregu odchodzi od otworu 1 z opóźnieniem 17 ms: otwór 5 - 17 ms, potem co 25 ms: 6 - 42 ms, 7 - 67 ms, 8 - 92 ms.
Oblicz opóźnienia odpalania poszczególnych ładunków materiału wybuchowego w sieci strzałowej, której schemat pokazano na rysunku 2 oraz sprawdź czy wartości poszczególnych opóźnień nie nakładają się na siebie - wyniki zapisz w tabeli 7.
Po uporządkowaniu czasy to 0, 17, 25, 42, 50, 67, 75 i 92 ms - wszystkie różne, najmniejszy odstęp to 8 ms. Żadne dwa otwory nie odpalają się jednocześnie, więc odpowiedź to NIE. Rozdzielenie odpaleń w czasie ogranicza ładunek na jedną zwłokę, a tym samym drgania parasejsmiczne.
Kroki 15-16 · po tym etapie masz 37 z 37 kryteriów (pkt)
Przyporządkuj nazwy stanowisk pracy do odpowiednich zadań lub czynności w zakresie robót strzałowych w zakładzie górniczym i zapisz je w tabeli 8.
Pozwolenie na przechowywanie i używanie sprzętu strzałowego uzyskuje przedsiębiorca (to on prowadzi zakład). Dokumentację lub metrykę strzałową sporządza kierownik działu techniki strzałowej, metrykę zatwierdza kierownik działu górniczego, a dokumentację strzałową - kierownik ruchu zakładu górniczego. Podział zadań to ogólna wiedza o przepisach górniczych; przypisania są zgodne z kluczem.
Zamiana zatwierdzających: metrykę zatwierdza kierownik działu górniczego, dokumentację strzałową - kierownik ruchu zakładu górniczego.
Przyporządkuj nazwy stanowisk pracy do odpowiednich zadań lub czynności w zakresie robót strzałowych w zakładzie górniczym i zapisz je w tabeli 8.
Książkę obrotu środkami strzałowymi w składzie materiałów wybuchowych prowadzi wydawca środków strzałowych, książkę odstrzałów - kierownik odstrzału. Rzeczywisty zasięg stref negatywnego oddziaływania określa rzeczoznawca ds. ruchu zakładu górniczego (w opisie zadania to on ustalił limit 20 kg na zwłokę), a niewypał likwiduje strzałowy. Wiedza ogólna o przepisach, zgodnie z kluczem.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.