Przejdź do głównej treści
GIW.07-01-25.01-SGStyczeń 2025 · 13 kroków · ok. 26 min · 38 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Eksploatacja złoża odkrywkowego

Złoże kruszywa naturalnego (piaski i żwiry) ma kształt prostokąta 200 m × 400 m i miąższość 20 m; wydobywa się zasoby przemysłowe pomniejszone o straty 25%. Nadkład - 0,2 m humusu zdejmowanego spycharką i 1,8 m skały płonnej wywożonej ładowarką na zwałowisko zewnętrzne - zdejmuje się z powierzchni o 10% większej od złoża, a na zwałowisku przewiduje się zagrożenie osuwiskowe. Złoże udostępnia wkop o przekroju trapezu, a urabia je koparka jednonaczyniowa w systemie dwuzmianowym, 8-godzinnym, przez 260 dni w roku. Trzeba policzyć wskaźniki nadkładu, złoża, wkopu i zwałowiska, nazwać elementy spycharki, policzyć wydajności koparki, rozpoznać na zdjęciach zabezpieczenia skarp zwałowych i dobrać środki ochrony do zagrożeń na stanowisku operatora spycharki.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy i wyniki obliczeń do tabel i rysunków wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.

Wzory, na których opiera się zadanie (tabela 3 arkusza). Procenty zamienia się na ułamki (10% = 0,10, 25% = 0,25). Nadkład na zwałowisku zajmuje więcej miejsca niż w calizie, stąd mnożenie przez współczynnik rozluzowania. Przekrój wkopu to trapez: (X + Y) · H / 2. Wydajności koparki liczy się łańcuchem - od teoretycznej przez współczynniki do eksploatacyjnej, a potem na zmianę i rok.

Dane. Wszystkie liczby pochodzą z opisu zadania, rysunków i tabel arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Elementy spycharki, sposoby zabezpieczenia skarp na zdjęciach i dobór środków ochrony to ogólna wiedza o maszynach, robotach ziemnych i BHP - jest zaznaczona w krokach, a przypisania są zgodne z kluczem.

To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 38 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 29 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać. Tabele 4 i 5 dają po 9 punktów. Uwaga na klucz CKE: kryteria rezultatu 5 są w nim opisane kodami R.4.1-R.4.7, czyli takimi samymi jak w rezultacie 4 - w tym rozwiązaniu mają kody R.5.1-R.5.7.

  1. Etap 1: Tabela 4. Nadkład, złoże, wkop i zwałowisko

    Kroki 1-4 · po tym etapie masz 9 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Powierzchnia złoża i nadkładu, grubość nadkładu

    Kryteria: , ,

    R.1.1 Powierzchnia złoża, Pz [m2]: 80 000

    R.1.2 Powierzchnia nadkładu do usunięcia, Pn [m2]: 88 000

    R.1.3 Grubość nadkładu, G [m]: 2

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wskaźniki charakteryzujące nadkład, złoże, wkop udostępniający złożowy i zwałowisko zewnętrzne: powierzchnię złoża, powierzchnię nadkładu do usunięcia, grubość nadkładu, ilość zasobów przemysłowych złoża, ilość strat w złożu, ilość zasobów operatywnych złoża, objętość wkopu udostępniającego złożowego i objętość nadkładu na zwałowisku zewnętrznym oraz zapisz je w tabeli 4.

    Pz = a · b = 200 · 400 = 80 000 m², nadkład zdejmuje się z powierzchni o 10% większej: Pn = 80 000 + 0,10 · 80 000 = 88 000 m². Grubość nadkładu to humus i skała płonna razem: G = 0,2 + 1,8 = 2 m.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Zasoby przemysłowe, straty i zasoby operatywne

    Kryteria: , ,

    R.1.4 Zasoby przemysłowe złoża, Zp [m3]: 1 600 000

    R.1.5 Straty w złożu, S [m3]: 400 000

    R.1.6 Zasoby operatywne złoża, Zo [m3]: 1 200 000

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wskaźniki charakteryzujące nadkład, złoże, wkop udostępniający złożowy i zwałowisko zewnętrzne: powierzchnię złoża, powierzchnię nadkładu do usunięcia, grubość nadkładu, ilość zasobów przemysłowych złoża, ilość strat w złożu, ilość zasobów operatywnych złoża, objętość wkopu udostępniającego złożowego i objętość nadkładu na zwałowisku zewnętrznym oraz zapisz je w tabeli 4.

    Zp = Pz · M = 80 000 · 20 = 1 600 000 m³, S = 0,25 · 1 600 000 = 400 000 m³, Zo = Zp - S = 1 200 000 m³.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Objętość nadkładu na zwałowisku

    Kryteria:

    R.1.7 Objętość nadkładu na zwałowisku zewnętrznym, Vzw [m3]: 211 200

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wskaźniki charakteryzujące nadkład, złoże, wkop udostępniający złożowy i zwałowisko zewnętrzne: powierzchnię złoża, powierzchnię nadkładu do usunięcia, grubość nadkładu, ilość zasobów przemysłowych złoża, ilość strat w złożu, ilość zasobów operatywnych złoża, objętość wkopu udostępniającego złożowego i objętość nadkładu na zwałowisku zewnętrznym oraz zapisz je w tabeli 4.

    Vzw = Pn · G · kr = 88 000 · 2 · 1,2 = 211 200 m³. Współczynnik rozluzowania 1,2 oznacza, że urobiony nadkład zajmuje o 20% więcej miejsca niż w calizie.

    Typowe błędy

    Liczenie z powierzchni złoża (80 000) zamiast nadkładu (88 000) albo bez współczynnika rozluzowania.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Przekrój i objętość wkopu udostępniającego

    Kryteria: ,

    R.1.8 Powierzchnia przekroju wkopu udostępniającego złożowego, Pwk [m2]: 30

    R.1.9 Objętość wkopu udostępniającego złożowego, Vwk [m3]: 480

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz wskaźniki charakteryzujące nadkład, złoże, wkop udostępniający złożowy i zwałowisko zewnętrzne: powierzchnię złoża, powierzchnię nadkładu do usunięcia, grubość nadkładu, ilość zasobów przemysłowych złoża, ilość strat w złożu, ilość zasobów operatywnych złoża, objętość wkopu udostępniającego złożowego i objętość nadkładu na zwałowisku zewnętrznym oraz zapisz je w tabeli 4.

    Na rysunku 2 przekrój wkopu to trapez: dno X = 8 m, góra Y = 12 m, głębokość H = 3 m. Pwk = (8 + 12) · 3 / 2 = 30 m², a objętość przy długości L = 16 m: Vwk = 30 · 16 = 480 m³.

    Dokument po tym kroku
  5. Etap 2: Tabela 5. Budowa spycharki

    Kroki 5-6 · po tym etapie masz 18 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 5: Osprzęt przedni i tylny

    Kryteria: , , , ,

    R.2.1 Element nr 1 na Rysunku 1: Lemiesz

    R.2.2 Element nr 2 na Rysunku 1: Siłownik podnoszenia

    R.2.4 Element nr 4 na Rysunku 1: Zrywak

    R.2.5 Element nr 5 na Rysunku 1: Siłownik przechyłu

    R.2.6 Element nr 6 na Rysunku 1: Rama pchająca

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy spycharki oznaczonych cyframi na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 5.

    1 - Lemiesz (przednia lemieszowa płyta spychająca), 6 - Rama pchająca, która przenosi nacisk z podwozia na lemiesz, 2 - Siłownik podnoszenia lemiesza (pionowy, przed kabiną) i 5 - Siłownik przechyłu przy ramie, a z tyłu maszyny 4 - Zrywak z zębem do spulchniania twardego gruntu. Rozpoznanie na zdjęciu to ogólna wiedza o budowie spycharki; numery są zgodne z kluczem.

    Dokument po tym kroku
  6. Krok 6: Kabina i układ jezdny

    Kryteria: , , ,

    R.2.3 Element nr 3 na Rysunku 1: Kabina operatora

    R.2.7 Element nr 7 na Rysunku 1: Łańcuch gąsienicowy

    R.2.8 Element nr 8 na Rysunku 1: Rolka jezdna

    R.2.9 Element nr 9 na Rysunku 1: Koło napędowe

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj nazwy elementów budowy spycharki oznaczonych cyframi na rysunku 1 i zapisz je w tabeli 5.

    3 - Kabina operatora, a w podwoziu gąsienicowym: 7 - Łańcuch gąsienicowy, 8 - Rolka jezdna (dolne rolki, po których toczy się maszyna) i 9 - Koło napędowe - uniesione, zębate koło napędzające gąsienicę. Wiedza ogólna o budowie spycharki.

    Typowe błędy

    Zamiana rolki jezdnej z kołem napędowym - koło napędowe w tej spycharce jest wyniesione nad gąsienicę (trójkątny układ).

    Dokument po tym kroku
  7. Etap 3: Tabela 6. Czas cyklu i wydajność koparki

    Kroki 7-9 · po tym etapie masz 25 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 7: Czas cyklu i wydajność teoretyczna

    Kryteria: ,

    R.3.1 Czas cyklu roboczego koparki jednonaczyniowej, tc [s]: 27

    R.3.2 Wydajność teoretyczna koparki jednonaczyniowej, W0 [m3/h]: 400

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz czas cyklu roboczego oraz wydajność teoretyczną, techniczną, praktyczną, eksploatacyjną, zmianową i roczną koparki jednonaczyniowej i zapisz je w tabeli 6.

    tc = tn + to + tw + tp = 10 + 7 + 5 + 5 = 27 s, W0 = 3600 · Vk / tc = 3600 · 3 / 27 = 400 m³/h.

    Dokument po tym kroku
  8. Krok 8: Wydajność techniczna, praktyczna i eksploatacyjna

    Kryteria: , ,

    R.3.3 Wydajność techniczna koparki jednonaczyniowej, Wt [m3/h]: 255

    R.3.4 Wydajność prkatyczna koparki jednonaczyniowej, Wp [m3/h]: 204

    R.3.5 Wydajność eksploatacyjna koparki jednonaczyniowej, We [m3/h]: 153

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz czas cyklu roboczego oraz wydajność teoretyczną, techniczną, praktyczną, eksploatacyjną, zmianową i roczną koparki jednonaczyniowej i zapisz je w tabeli 6.

    Wt = W0 · k1 · k3 / k2 = 400 · 0,85 · 0,90 / 1,20 = 255 m³/h (rozluzowanie w mianowniku - wynik w calizie), Wp = Wt · k4 = 255 · 0,80 = 204 m³/h, We = Wp · k5 = 204 · 0,75 = 153 m³/h.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Wydajność zmianowa i roczna

    Kryteria: ,

    R.3.6 Wydajność zmianowa koparki jednonaczyniowej, Wz [m3/zmianę]: 1 224

    R.3.7 Wydajność roczna koparki jednonaczyniowej, Wrok [m3/rok]: 636 480

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz czas cyklu roboczego oraz wydajność teoretyczną, techniczną, praktyczną, eksploatacyjną, zmianową i roczną koparki jednonaczyniowej i zapisz je w tabeli 6.

    Zmiana trwa 8 h: Wz = 153 · 8 = 1 224 m³/zmianę. Dwie zmiany przez 260 dni: Wrok = 1 224 · 2 · 260 = 636 480 m³/rok. Liczba zmian i dni pochodzi z opisu zadania, nie z tabel.

    Typowe błędy

    Pominięcie drugiej zmiany w wydajności rocznej (wychodzi 318 240 m³/rok).

    Dokument po tym kroku
  10. Etap 4: Tabela 7. Zabezpieczenia skarp zwałowych

    Kroki 10-11 · po tym etapie masz 31 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 10: Ścianki oporowe, gabiony i geotkanina

    Kryteria: , ,

    R.4.1 Rysunek 3: zabezpieczenie ściankami oporowymi

    R.4.2 Rysunek 4: zabezpieczenie gabionami

    R.4.3 Rysunek 5: zabezpieczenie geotkaniną

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj sposoby zabezpieczenia skarp zwałowych przed osuwiskiem do rysunków 3÷8 i zapisz je w tabeli 7.

    Rysunek 3 - ściana z betonowych płyt podtrzymująca grunt: zabezpieczenie ściankami oporowymi. Rysunek 4 - stopnie z kosza z siatki wypełnionego kamieniem: zabezpieczenie gabionami. Rysunek 5 - skarpa przykryta ciemną matą: zabezpieczenie geotkaniną. Rozpoznanie na zdjęciach to ogólna wiedza o zabezpieczaniu skarp; przypisania są zgodne z kluczem.

    Dokument po tym kroku
  11. Krok 11: Ścianka Larsena, faszyna i gwoździowanie

    Kryteria: , ,

    R.4.4 Rysunek 6: zabezpieczenie ścianką Larsena

    R.4.5 Rysunek 7: zabezpieczenie faszyną

    R.4.6 Rysunek 8: zabezpieczenie przez gwoździowanie

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przyporządkuj sposoby zabezpieczenia skarp zwałowych przed osuwiskiem do rysunków 3÷8 i zapisz je w tabeli 7.

    Rysunek 6 - pionowe profile wbite w grunt i zazębione ze sobą: zabezpieczenie ścianką Larsena. Rysunek 7 - wiązki gałęzi ułożone wzdłuż skarpy i przytrzymane palikami: zabezpieczenie faszyną. Rysunek 8 - maszyna wiercąca w skarpie, która osadza w niej pręty (gwoździe gruntowe): zabezpieczenie przez gwoździowanie. Wiedza ogólna, zgodnie z kluczem.

    Dokument po tym kroku
  12. Etap 5: Tabela 8. Środki ochrony operatora spycharki

    Kroki 12-13 · po tym etapie masz 38 z 38 kryteriów (pkt)

    Krok 12: Hałas i wibracje, czynniki chemiczne, upadek

    Kryteria: , ,

    R.5.1 Hałas i wibracje: Systematyczna kontrola układu amortyzującego oraz wyciszenia kabiny, stosowanie pasa antywibracyjnego, osłon wygłuszających i nauszników przeciwhałasowych

    R.5.2 Czynniki chemiczne: Stosowanie odzieży ochronnej kwasoodpornej i rękawic chemoodpornych

    R.5.3 Upadek na niższy poziom: Stosowanie odpowiedniego obuwia, właściwe wchodzenie/wychodzenie z kabiny, zachowanie ostrożności

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz środki ochrony do zagrożeń występujących w środowisku pracy operatora spycharki oraz zapisz je w tabeli 8.

    Każdy środek z listy pasuje do jednego źródła zagrożenia. Na hałas i drgania - kontrola układu amortyzującego i wyciszenia kabiny, pas antywibracyjny i nauszniki; na kwas z akumulatora - odzież kwasoodporna i rękawice chemoodporne; na upadek przy wchodzeniu do kabiny - odpowiednie obuwie i właściwe wchodzenie i wychodzenie. Środek wpisuje się w całości, tak jak na liście.

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Ruchome elementy, przygniecenie, pożar, przeciążenie

    Kryteria: , , ,

    R.5.4 Uderzenie, pochwycenie przez ruchome elementy: Wzmożona uwaga i kontrola, stosowanie osłon na wirujących i ruchomych elementach maszyny, niewykonywanie prac zakazanych przy uruchomionej maszynie

    R.5.5 Przygniecenie maszyną: Stosowanie pasów bezpieczeństwa, prawidłowe położenie spycharki podczas wykonywania robót ziemnych

    R.5.6 Pożar: Stosowanie się do przepisów ppoż., zachowanie szczególnej ostrożności, powstrzymywanie się od dalszych prac w przypadku natrafienia na niewybuchy lub uszkodzenia instalacji

    R.5.7 Przeciążenie układu ruchowego (mięśniowo – szkieletowego): Stosowanie przerw w pracy, zmiana pozycji przy pracy, zastosowanie ergonomicznego siedziska

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz środki ochrony do zagrożeń występujących w środowisku pracy operatora spycharki oraz zapisz je w tabeli 8.

    Na pochwycenie przez ruchome elementy - osłony na wirujących częściach i zakaz prac przy uruchomionej maszynie; na przygniecenie przy zsunięciu się ze stoku - pasy bezpieczeństwa i prawidłowe położenie spycharki; na pożar - przepisy ppoż. i przerwanie prac po natrafieniu na niewybuchy lub instalacje; na przeciążenie układu ruchu przy pracy siedzącej - przerwy, zmiana pozycji i ergonomiczne siedzisko. Dobór to ogólna wiedza o BHP, zgodna z kluczem.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.