Przejdź do głównej treści
GIW.09-01-21.06-SGCzerwiec 2021 · 13 kroków · ok. 29 min · 36 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Drążenie szybu Karol

Szyb Karol w kopalni węgla kamiennego jest głębiony metodą zwykłą przez 7 pracowników. Cykl zaczyna się robotami strzałowymi, po przewietrzeniu przodka urobek ładuje się mechanicznie i ciągnie dwoma kubłami na zmianę, stosuje się metalową obudowę tymczasową, a po wybraniu urobku szyb się odwadnia. Poniżej dna szybu na głębokości 630 m leży 25,0 m piaskowca, nad nim 15,0 m łupku węglowego i 10,0 m iłowca, pod piaskowcem 15,0 m łupku ilastego i 10,0 m dolomitu. Trzeba nazwać elementy wyposażenia szybu (rysunek 1), ułożyć czynności cyklu z maszynami, sprzętem i materiałami, wpisać formę organizacji robót, system pracy i obłożenie przodka, dobrać zabezpieczenia (metanowe III kategorii, pyły szkodliwe dla zdrowia) i narysować profil geologiczny odcinka szybu.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy elementów, maszyn, czynności i sposobów zabezpieczeń do tabel wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.

Skąd brać odpowiedzi. Prawie wszystkie wpisy wybiera się z list „przykładowych” elementów, maszyn i czynności wydrukowanych w arkuszu - na każdej liście są też pozycje błędne, które nie pasują do opisanego wyrobiska. Rozstrzygają dane z opisu zadania (rodzaj wyrobiska, wyposażenie, sposób urabiania, kategorie i klasy zagrożeń). Każdy wpis jest w skrypcie porównany z tekstem kryterium klucza oceniania. Nazwy elementów maszyn i obudów na rysunkach to wiedza ogólna z górnictwa - przypisanie cyfr idzie za kluczem i jest zaznaczone w krokach.

Profil w skali 1:500. Rysunek 2 ma podaną skalę 1:500, więc 1 cm na rysunku to 5 m: iłowiec 10 m - 2,0 cm, łupek węglowy 15 m - 3,0 cm, piaskowiec 25 m - 5,0 cm, łupek ilasty 15 m - 3,0 cm, dolomit 10 m - 2,0 cm. Strop piaskowca leży na wydrukowanej linii 630 m. Klucz ocenia tu tylko znaki umowne i kolejność warstw, ale rysunek w skali nic nie kosztuje i jest czytelniejszy. Podpisy nazw skał obok profilu są pomocnicze.

To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje w tabeli 2 jeden z kilku wymienionych materiałów, w tabeli 3 kolejność obłożenia jest dowolna, a w tabeli 2 i na profilu oceniana jest kolejność.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 36 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 27 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać.

  1. Etap 1: Tabela 1. Wyposażenie szybu Karol

    Kroki 1-2 · po tym etapie masz 8 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Dno szybu: ładowarka i obudowa

    Kryteria: , , ,

    R.1.1 ładowarka chwytakowa (chwytak ładowarki)

    R.1.2 podnośnik ładowarki (siłownik podnoszenia)

    R.1.3 obudowa tymczasowa metalowa (osłona przesuwna)

    R.1.4 obudowa ostateczna (beton)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 1 nazwy elementów wyposażenia szybu Karol oznaczone cyframi na rysunku 1.

    Na dnie szybu cyfra 1 wskazuje szczęki chwytające urobek - ładowarka chwytakowa (klucz przyjmuje też „chwytak ładowarki”), cyfra 2 - pionowy siłownik nad chwytakiem: podnośnik ładowarki. Cyfra 3 to stalowe pierścienie tuż nad dnem - obudowa tymczasowa metalowa (osłona przesuwna), a cyfra 4 - wyższa, gruba warstwa przy ociosie: obudowa ostateczna (z betonu). Budowa wyposażenia szybu głębionego metodą zwykłą to wiedza ogólna, cyfry idą za kluczem.

    Typowe błędy

    Zamiana obudowy tymczasowej z ostateczną - tymczasowa jest niżej, przy samym przodku.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Wyżej w szybie: kubeł, lutniociąg, pomost, kołowrót

    Kryteria: , , ,

    R.1.5 kubeł urobkowy

    R.1.6 lutniociąg (lutnie metalowe)

    R.1.7 pomost roboczy (wiszący)

    R.1.8 kołowrót szybowy (wciągarka)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 1 nazwy elementów wyposażenia szybu Karol oznaczone cyframi na rysunku 1.

    Cyfra 5 - naczynie zawieszone na linie: kubeł urobkowy, cyfra 6 - pionowa rura: lutniociąg, cyfra 7 - pomost zawieszony na linach w szybie: pomost roboczy, cyfra 8 - napęd na pomoście: kołowrót szybowy.

    Dokument po tym kroku
  3. Etap 2: Tabela 2. Czynności cyklu głębienia szybu

    Kroki 3-5 · po tym etapie masz 15 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 3: Roboty strzałowe

    Kryteria: , ,

    R.2.1 Czynność: wiercenie otworów strzałowych, maszyna/sprzęt/narzędzie/materiał: wiertarka udarowa WUP-27

    R.2.2 Czynność: nabijanie otworów strzałowych, maszyna/sprzęt/narzędzie/materiał: barbaryt metanowy lub nabijak drewniany

    R.2.3 Czynność: odpalanie otworów strzałowych, maszyna/sprzęt/narzędzie/materiał: sieciowa zapalarka szybowa SZS-1

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 2 wykaz kolejnych czynności cyklu drążenia szybu Karol oraz dobierz maszyny, sprzęt, narzędzia lub materiały używane w czasie tych czynności.

    Cykl zaczyna się robotami strzałowymi w kolejności: wiercenie otworów strzałowych (wiertarka udarowa WUP-27), nabijanie otworów strzałowych (barbaryt metanowy jako materiał wybuchowy, nabijak drewniany - wystarczy jedno z nich) i odpalanie otworów strzałowych (sieciowa zapalarka szybowa SZS-1).

    Typowe błędy

    Wóz wiertniczy WWS-12HU - klucz przyjmuje wiertarkę udarową WUP-27.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Przewietrzanie i urobek

    Kryteria: ,

    R.2.4 Czynność: przewietrzanie przodka po strzelaniu, maszyna/sprzęt/narzędzie/materiał: lutniociąg z lutni metalowych

    R.2.5 Czynność: ładowanie i ciągnienie urobku, maszyna/sprzęt/narzędzie/materiał: ładowarką chwytakową GRYF-1P

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 2 wykaz kolejnych czynności cyklu drążenia szybu Karol oraz dobierz maszyny, sprzęt, narzędzia lub materiały używane w czasie tych czynności.

    Po strzale przewietrzanie przodka po strzelaniu (lutniociąg z lutni metalowych), potem mechaniczne ładowanie i ciągnienie urobku - urobek ładuje ładowarka chwytakowa GRYF-1P z rysunku 1 do kubłów.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Obudowa tymczasowa i odwadnianie

    Kryteria: ,

    R.2.6 Czynność: wykonanie obudowy tymczasowej, maszyna/sprzęt/narzędzie/materiał: osłona przesuwna (pierścienie stalowe)

    R.2.7 Czynność: odwadnianie szybu, maszyna/sprzęt/narzędzie/materiał: pompa przodkowa

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 2 wykaz kolejnych czynności cyklu drążenia szybu Karol oraz dobierz maszyny, sprzęt, narzędzia lub materiały używane w czasie tych czynności.

    Po wybraniu urobku przesuwa się w dół obudowę tymczasową - wykonanie obudowy tymczasowej (osłona przesuwna) - i usuwa wodę z dna: odwadnianie szybu (pompa przodkowa). Obudowę ostateczną, przedłużanie rurociągów i transport materiałów wykonuje się poza tym cyklem.

    Typowe błędy

    Odwadnianie przed ładowaniem urobku - opis zadania mówi, że szyb odwadnia się po wybraniu urobku.

    Dokument po tym kroku
  6. Etap 3: Tabela 3. Organizacja robót i obłożenie

    Kroki 6-7 · po tym etapie masz 22 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Forma organizacji robót i system pracy

    Kryteria: ,

    R.3.1 Forma organizacji robót: cykliczna

    R.3.2 System pracy: trzyzmianowy

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 3 formę organizacji robót, system pracy i obłożenie w przodku szybu Karol.

    W szybie czynności idą jedna po drugiej i powtarzają się w każdym cyklu: nie da się ładować urobku przed strzelaniem i przewietrzeniem - to forma cykliczna (wiedza ogólna o organizacji robót). System pracy: trzyzmianowy.

    Uwaga: arkusz nie podaje liczby zmian (tylko czas pracy w szybie, 420 minut), więc system pracy idzie wyłącznie za kluczem.

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Obłożenie przodka: 7 pracowników

    Kryteria: , , , ,

    R.3.3 Obłożenie: górnik przodowy

    R.3.4 Obłożenie: operator ładowarki

    R.3.5 Obłożenie: 2 górników strzałowych

    R.3.6 Obłożenie: pomocnik operatora ładowarki

    R.3.7 Obłożenie: 2 górników

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 3 formę organizacji robót, system pracy i obłożenie w przodku szybu Karol.

    Cykl wykonuje 7 osób: górnik przodowy (1), 2 górników strzałowych do robót strzałowych, operator ładowarki i pomocnik operatora ładowarki do ładowarki chwytakowej oraz 2 górników - razem 1 + 2 + 1 + 1 + 2 = 7. Kombajnista, górnicy do obsługi przenośników i rabunkarz nie mają w szybie zajęcia.

    Typowe błędy

    Wpisanie kombajnisty - szyb jest głębiony z użyciem materiałów wybuchowych.

    Dokument po tym kroku
  8. Etap 4: Tabela 4. Zabezpieczenia przed zagrożeniami

    Kroki 8-10 · po tym etapie masz 31 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Metan: badania i przewietrzanie

    Kryteria: ,

    R.4.1 przeprowadzanie badań w celu określenia metanośności

    R.4.2 wentylacja lutniowa tłocząca

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 4 dobrane sposoby zwalczania zagrożeń, które występują w szybie Karol.

    Przy III kategorii określa się, ile metanu wydziela górotwór - przeprowadzanie badań w celu określenia metanośności - i rozrzedza go powietrzem: wentylacja lutniowa tłocząca.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Metan: pomiary CH4

    Kryteria: , ,

    R.4.3 wykonywanie pomiarów CH4: na dnie szybu i pod pomostem roboczym

    R.4.4 wykonywanie pomiarów CH4: przed rozpoczęciem robót

    R.4.5 wykonywanie pomiarów CH4: przed każdym strzelaniem (podłączeniem zapalarki)

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 4 dobrane sposoby zwalczania zagrożeń, które występują w szybie Karol.

    W wierszu „Wykonywanie pomiarów CH4” wpisuje się, gdzie i kiedy mierzy się metan w szybie: na dnie szybu i pod pomostem roboczym, przed rozpoczęciem robót i przed każdym strzelaniem (podłączeniem zapalarki). Przodki wyrobisk wybierkowych i wnęki wiertnicze nie występują przy głębieniu szybu.

    Typowe błędy

    Wpisanie pomiarów „w przodkach wyrobisk wybierkowych” - to dotyczy eksploatacji, nie szybu.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Pyły szkodliwe dla zdrowia

    Kryteria: , , ,

    R.4.6 pomiary pyłów szkodliwych dla zdrowia na stanowiskach pracy

    R.4.7 półmaski filtrujące P-2

    R.4.8 zalanie dna szybu

    R.4.9 okulary ochronne typu gogle

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 4 dobrane sposoby zwalczania zagrożeń, które występują w szybie Karol.

    Stężenie pyłu się mierzy (pomiary pyłów szkodliwych dla zdrowia na stanowiskach pracy), wiąże wodą (zalanie dna szybu przed ładowaniem), a pracowników chronią półmaski filtrujące P-2 i okulary ochronne typu gogle. Półmaski P-1 mają niższą klasę ochrony, a aparaty SR-60 i rurociąg przeciwpożarowy dotyczą pożaru.

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 5: Rysunek 2. Profil geologiczny odcinka szybu Karol

    Kroki 11-13 · po tym etapie masz 36 z 36 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Strop: iłowiec i łupek węglowy

    Kryteria: ,

    R.5.1 warstwa wypełniona znakiem umownym iłowca

    R.5.2 warstwa wypełniona znakiem umownym łupku węglowego

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym narysuj profil geologiczny odcinka szybu Karol, używając znaków umownych skał osadowych.

    Od góry: iłowiec 10 m - 2,0 cm (kreski z pionowymi „I”), pod nim łupek węglowy 15 m - 3,0 cm (poziome linie z czarną soczewką). Spąg łupku węglowego to zarazem linia 630 m. Przypisanie znaków z legendy (bez podpisów w arkuszu) to wiedza ogólna.

    Typowe błędy

    Odwrócona kolejność warstw - klucz ocenia kolejne warstwy od góry w dół.

    Dokument po tym kroku
  12. Krok 12: Piaskowiec od linii 630 m

    Kryteria:

    R.5.3 warstwa wypełniona znakiem umownym piaskowca

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym narysuj profil geologiczny odcinka szybu Karol, używając znaków umownych skał osadowych.

    Pod linią 630 m leży piaskowiec 25 m - 5,0 cm (kropki).

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Spąg: łupek ilasty i dolomit

    Kryteria: ,

    R.5.4 warstwa wypełniona znakiem umownym łupku ilastego

    R.5.5 warstwa wypełniona znakiem umownym dolomitu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym narysuj profil geologiczny odcinka szybu Karol, używając znaków umownych skał osadowych.

    Pod piaskowcem łupek ilasty 15 m - 3,0 cm (gęste ciągłe linie), a na dole dolomit 10 m - 2,0 cm (skośne cegiełki; proste cegiełki z legendy oznaczają wapień).

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.