Przejdź do głównej treści
GIW.09-01-26.01-SGStyczeń 2026 · 14 kroków · ok. 32 min · 39 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Drążenie pochylni górniczej

Pochylnia 1A jest drążona w pokładzie 510 (grubość 7 m, nachylenie 8°) kombajnem chodnikowym, z odstawą podawarką, podajnikiem i przenośnikiem taśmowym, z przewietrzaniem lutniociągiem ssącym z urządzeniem odpylającym i z kolejką podwieszaną do materiałów. Obudowa jest łukowa podatna, czteroelementowa. Trzeba nazwać elementy maszyny na rysunku 1, sporządzić wykaz obudowy, maszyn i urządzeń, ułożyć czynności cyklu drążenia w kolejności, dobrać zabezpieczenia przed zagrożeniami (metanowe IV kategorii, wybuch pyłu klasy B, tąpania II stopnia) i narysować profil skał wokół pochylni w skali 1:500.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy elementów, maszyn, czynności i sposobów zabezpieczeń do tabel wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.

Skąd brać odpowiedzi. Prawie wszystkie wpisy wybiera się z list „przykładowych” elementów, maszyn i czynności wydrukowanych w arkuszu - na każdej liście są też pozycje błędne, które nie pasują do opisanego wyrobiska. Rozstrzygają dane z opisu zadania (rodzaj wyrobiska, wyposażenie, sposób urabiania, kategorie i klasy zagrożeń). Każdy wpis jest w skrypcie porównany z tekstem kryterium klucza oceniania. Nazwy elementów maszyn i obudów na rysunkach to wiedza ogólna z górnictwa - przypisanie cyfr idzie za kluczem i jest zaznaczone w krokach.

Profil w skali 1:500. 1 cm na rysunku to 500 cm, czyli 5 m w górotworze, więc grubość warstwy na rysunku = miąższość w metrach / 5: piaskowiec 8 m - 1,6 cm, łupek ilasty 13 m - 2,6 cm, węgiel 7 m - 1,4 cm, łupek węglowy 13 m - 2,6 cm, piaskowiec 7 m - 1,4 cm. W podglądzie warstwy są narysowane w tej skali na ramce rysunku 2 z arkusza (wydruk w skali 100%), a pokład węgla kończy się na linii spągu.

To jedno z możliwych rozwiązań: w tabelach 2 i 4 klucz przyjmuje dowolną kolejność, a w tabelach 1 i 3 oraz w profilu kolejność jest oceniana.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 39 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów (10) daje kolejność czynności cyklu drążenia w tabeli 3.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF)

  1. Etap 1: Tabela 1. Elementy maszyny urabiająco-ładującej

    Kroki 1-2 · po tym etapie masz 7 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Elementy 1-3: urabianie, ładowanie, jazda

    Kryteria: , ,

    R.1.1 element nr 1 na rysunku nr 1: głowice urabiające

    R.1.2 element nr 2 na rysunku nr 1: stół załadowczy ładowarki łapowej

    R.1.3 element nr 3 na rysunku nr 1: podwozie gąsiennicowe

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 1 nazwy elementów maszyny urabiająco-ładującej oznaczonych cyframi na rysunku 1.

    Maszyna z rysunku 1 to kombajn chodnikowy. Cyfra 1 wskazuje dwie obracające się głowice z nożami z przodu wysięgnika - głowice urabiające, cyfra 2 - pochyłą płytę pod głowicami, po której łapy zgarniają urobek: stół załadowczy ładowarki łapowej, cyfra 3 - gąsienice: podwozie gąsienicowe. Rozpoznanie zespołów kombajnu to wiedza ogólna o maszynach urabiających.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Elementy 4-7: podawarka, stanowisko operatora, uchwyt, podest

    Kryteria: , , ,

    R.1.4 element nr 4 na rysunku nr 1: podawarka kombajnu

    R.1.5 element nr 5 na rysunku nr 1: stanowisko operatora kombajnu

    R.1.6 element nr 6 na rysunku nr 1: uchwyt do podnoszenia stropnicy obudowy

    R.1.7 element nr 7 na rysunku nr 1: podest roboczy

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 1 nazwy elementów maszyny urabiająco-ładującej oznaczonych cyframi na rysunku 1.

    Cyfra 4 wskazuje przenośnik wychodzący z tyłu maszyny - podawarka kombajnu, cyfra 5 - kabinę z osłoną: stanowisko operatora kombajnu, cyfra 6 - zaczep przy głowicach: uchwyt do podnoszenia stropnicy obudowy (adapter, którym kombajn podnosi łuki obudowy), cyfra 7 - pomost z barierką: podest roboczy. Nie pasują: sanie kombajnowe (kombajn ścianowy), skrzynia aparaturowa, silnik i przekładnia - na rysunku nie są oznaczone.

    Typowe błędy

    Zamiana stołu załadowczego z podawarką - stół jest z przodu pod głowicami, podawarka z tyłu maszyny.

    Dokument po tym kroku

  3. Etap 2: Tabela 2. Obudowa, maszyny i urządzenia

    Kroki 3-5 · po tym etapie masz 15 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 3: Obudowa czteroelementowa

    Kryteria:

    R.2.1 obudowa łukowa podatna czteroelementowa ŁP10/V29/4/A

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 2 wykaz obudowy, maszyn i urządzeń stosowanych podczas drążenia pochylni 1A w pokładzie 510.

    Opis mówi o „czteroelementowej obudowie łukowej podatnej”. Z czterech odrzwi ŁP w arkuszu tylko ŁP10/V29/4/A ma w oznaczeniu „/4/”, czyli cztery elementy łuku (dwa stropnicowe i dwa ociosowe). Wpis: obudowa łukowa podatna czteroelementowa ŁP10/V29/4/A. Znaczenie członów oznaczenia odrzwi to wiedza ogólna.

    Typowe błędy

    Wybór ŁP7/V21/A albo ŁPP10/V32/A - to odrzwia trójelementowe, a klucz ocenia konkretny typ.

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Maszyny urabiania i odstawy

    Kryteria: , , ,

    R.2.2 kombajn chodnikowy

    R.2.3 podawarka taśmowa

    R.2.4 podajnik taśmowy

    R.2.5 przenośnik taśmowy

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 2 wykaz obudowy, maszyn i urządzeń stosowanych podczas drążenia pochylni 1A w pokładzie 510.

    Maszyna urabiająco-ładująca to kombajn chodnikowy, a odstawę opis wymienia wprost: zespół podawarki taśmowej i podajnika taśmowego oraz przenośnik taśmowy. Ładowarki, wiertarki i wóz wiertniczy są potrzebne przy urabianiu materiałem wybuchowym - tu kombajn urabia i ładuje sam.

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Przewietrzanie i transport materiałów

    Kryteria: , ,

    R.2.6 urządzenie odpylające

    R.2.7 lutniociąg z lutni ssących z wentylatorem

    R.2.8 kolejka podwieszana

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 2 wykaz obudowy, maszyn i urządzeń stosowanych podczas drążenia pochylni 1A w pokładzie 510.

    Z opisu: urządzenie odpylające, lutniociąg ssący z wentylatorem (wentylacja ssąca - lutniociąg tłoczący nie pasuje) i kolejka podwieszana do transportu materiałów (nie kolejka linowa spągowa).

    Dokument po tym kroku

  6. Etap 3: Tabela 3. Cykl drążenia pochylni

    Kroki 6-8 · po tym etapie masz 25 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Urabianie, ładowanie, odstawa, obrywka

    Kryteria: , , ,

    R.3.1 urabianie calizny kombajnem chodnikowym

    R.3.2 załadunek urobku ładowarką łapową kombajnu

    R.3.3 odstawa urobku systemem podawarek, podajników i przenośnika taśmowego

    R.3.4 wykonanie obrywki przodka

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 3 wykaz kolejnych czynności cyklu drążenia pochylni 1A w pokładzie 510.

    Opis wyznacza początek cyklu: urabianie calizny. Z listy odpadają czynności robót strzałowych i innych środków odstawy. Kolejno: urabianie calizny kombajnem chodnikowym, załadunek urobku ładowarką łapową kombajnu, odstawa urobku systemem podawarek, podajników i przenośnika taśmowego, a po wybraniu urobku wykonanie obrywki przodka - usunięcie luźnych brył ze stropu i ociosów przed wejściem ludzi do zabudowy obudowy.

    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Stawianie odrzwi obudowy

    Kryteria: , ,

    R.3.5 skręcenie łuków stropnicowych na spągu za pomocą strzemion

    R.3.6 podniesienie skręconych łuków stropnicowych za pomocą adaptera zabudowanego na organie urabiającym kombajnu

    R.3.7 posadowienie łuków ociosowych na stopach podporowych i ich połączenie z łukami stropnicowymi za pomocą strzemion

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 3 wykaz kolejnych czynności cyklu drążenia pochylni 1A w pokładzie 510.

    Obudowę stawia się od góry: najpierw skręcenie łuków stropnicowych na spągu za pomocą strzemion, potem podniesienie skręconych łuków stropnicowych za pomocą adaptera zabudowanego na organie urabiającym kombajnu, a pod nimi posadowienie łuków ociosowych na stopach podporowych i ich połączenie z łukami stropnicowymi za pomocą strzemion. Kolejność wynika z technologii stawiania obudowy łukowej z użyciem kombajnu - to wiedza ogólna.

    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Rozpory, opinka, kontrola

    Kryteria: , ,

    R.3.8 zabudowa rozpór dwustronnego działania i kontrola kierunku drążenia

    R.3.9 wykonanie opinki i wykładki obudowy

    R.3.10 kontrola momentu dokręcenia śrub strzemion kluczem dynamometrycznym

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 3 wykaz kolejnych czynności cyklu drążenia pochylni 1A w pokładzie 510.

    Postawione odrzwia łączy się z poprzednimi: zabudowa rozpór dwustronnego działania i kontrola kierunku drążenia, potem wykonanie opinki i wykładki obudowy, a cykl kończy - zgodnie z opisem - kontrola momentu dokręcenia śrub strzemion kluczem dynamometrycznym. Opis mówi o „śrubach zamków obudowy”, lista o „śrubach strzemion” - to te same połączenia.

    Typowe błędy

    Wstawienie „wiercenia otworów strzałowych” albo „wykonania obudowy prostokątnej drewnianej” - zajmuje wiersz i przesuwa kolejność kolejnych czynności, a w tabeli 3 kolejność jest oceniana.

    Dokument po tym kroku

  9. Etap 4: Tabela 4. Zabezpieczenia przed zagrożeniami

    Kroki 9-11 · po tym etapie masz 34 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 9: Zagrożenie metanowe IV kategorii

    Kryteria: , ,

    R.4.1 odmetanowanie górotworu

    R.4.2 pomiary metanu metanomierzami przenośnymi

    R.4.3 zabudowanie czujników metanometrii automatycznej

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym w tabeli 4 zapisz sposoby zabezpieczenia przed zagrożeniami występującymi w pochylni 1A w pokładzie 510.

    Przy najwyższej kategorii zagrożenia metanowego metan ujmuje się z górotworu, zanim dopłynie do wyrobiska - odmetanowanie górotworu - a stężenie kontroluje się na bieżąco: pomiary metanu metanomierzami przenośnymi i zabudowanie czujników metanometrii automatycznej.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Wybuch pyłu węglowego klasy B

    Kryteria: , , ,

    R.4.4 utrzymanie zapór przeciwwybuchowych

    R.4.5 zraszanie na organie urabiającym kombajnu

    R.4.6 zraszanie na przesypach odstawy urobku

    R.4.7 stosowanie urządzenia odpylającego

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym w tabeli 4 zapisz sposoby zabezpieczenia przed zagrożeniami występującymi w pochylni 1A w pokładzie 510.

    Pył trzeba ograniczać tam, gdzie powstaje, i zatrzymywać wybuch: utrzymywanie zapór przeciwwybuchowych, zraszanie na organie urabiającym kombajnu, zraszanie na przesypach odstawy urobku i stosowanie urządzenia odpylającego (jest w wyposażeniu pochylni). Ochronniki słuchu i okulary to środki ochrony indywidualnej, nie zabezpieczenie przed wybuchem pyłu.

    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Tąpania II stopnia

    Kryteria: ,

    R.4.8 wykonywanie bieżącej rejestracji i analizy aktywności sejsmicznej górotworu

    R.4.9 ustalanie stref szczególnego zagrożenia tąpaniami

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym w tabeli 4 zapisz sposoby zabezpieczenia przed zagrożeniami występującymi w pochylni 1A w pokładzie 510.

    Przeciw tąpaniom: wykonywanie bieżącej rejestracji i analizy aktywności sejsmicznej górotworu oraz ustalenie stref szczególnego zagrożenia tąpaniami - taką strefę opis już wymienia za postępem przodka.

    Dokument po tym kroku

  12. Etap 5: Rysunek 2. Profil skał w skali 1:500

    Kroki 12-14 · po tym etapie masz 39 z 39 kryteriów (pkt)

    Krok 12: Pokład węgla nad linią spągu

    Kryteria:

    R.5.3 trzecia warstwa od góry o grubości 1,4 cm wypełniona znakiem umownym węgla

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykorzystując rysunek 2 profil skał otaczających pochylnię 1A w pokładzie 510.

    Rysowanie zaczyna się od pokładu, bo rysunek ma zaznaczony jego spąg. Węgiel ma 7 m, czyli w skali 1:500 7 / 5 = 1,4 cm nad linią spągu, wypełnione znakiem węgla - czarnym polem z legendy. To trzecia warstwa od góry.

    Dokument po tym kroku

  13. Krok 13: Strop: łupek ilasty i piaskowiec

    Kryteria: ,

    R.5.1 pierwsza warstwa od góry o grubości 1,6 cm wypełniona znakiem umownym piaskowca

    R.5.2 druga warstwa od góry o grubości 2,6 cm wypełniona znakiem umownym łupku ilastego

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykorzystując rysunek 2 profil skał otaczających pochylnię 1A w pokładzie 510.

    Nad węglem 13 m łupka ilastego - 2,6 cm - i wyżej 8 m piaskowca - 1,6 cm. Piaskowiec to pole z kropkami, łupek ilasty - gęste poziome linie (tym znakiem CKE oznacza łupek ilasty także w profilu arkusza GIW.09 z czerwca 2022). Przypisanie znaków z legendy bez podpisów do skał to wiedza ogólna z geologii górniczej.

    Typowe błędy

    Grubości w metrach zamiast w skali (8 cm zamiast 1,6 cm) albo pomylenie kolejności warstw stropowych.

    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Spąg: łupek węglowy i piaskowiec

    Kryteria: ,

    R.5.4 czwarta warstwa od góry o grubości 2,6 cm wypełniona znakiem umownym łupku węglowego

    R.5.5 piąta warstwa od góry o grubości 1,4 cm wypełniona znakiem umownym piaskowca

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź wykorzystując rysunek 2 profil skał otaczających pochylnię 1A w pokładzie 510.

    Pod spągiem 13 m łupka węglowego - 2,6 cm - wypełnionego znakiem łupka węglowego (poziome linie z czarną soczewką węgla), a niżej 7 m piaskowca - 1,4 cm z kropkami. Profil ma razem 9,6 cm, czyli 48 m górotworu.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.