Przejdź do głównej treści
GIW.10-01-23.06-SGCzerwiec 2023 · 13 kroków · ok. 30 min · 37 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Eksploatacja złoża rud miedzi

Pokładowe złoże rud miedzi o grubości do 7 m wybiera się jednowarstwowo systemem komorowo-filarowym, dwufazowo, z podsadzką hydrauliczną. W fazie I caliznę tnie się komorami i pasami o szerokości 7,0 m na filary technologiczne 20-40 m × 40-60 m, w fazie II - na filary 4-6 m × 20-40 m; furta ma 3,0 m, a w parceli zostają dwa filary resztkowe po 12 m². Trzeba ułożyć cykl wybierania komory ze sposobami wykonania czynności, dobrać urządzenia i elementy instalacji podsadzkowej, nazwać i zwymiarować elementy schematu, wybrać metody oceny zagrożenia tąpaniami i obliczyć objętość podsadzki dla parceli elementarnej.

Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy elementów, maszyn, czynności i parametrów systemu eksploatacji do tabel wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.

Skąd brać odpowiedzi. Większość wpisów wynika wprost z opisu zadania (system eksploatacji, wymiary filarów i wyrobisk, obudowa) albo z list „przykładowych” czynności, maszyn i metod wydrukowanych w arkuszu - na każdej liście są też pozycje, które do opisanego pola nie pasują. Każdy wpis jest w skrypcie porównany z tekstem kryterium klucza oceniania. Nazwy elementów schematów systemów eksploatacji i maszyn na rysunkach to wiedza ogólna z górnictwa rud - przypisanie cyfr idzie za kluczem i jest zaznaczone w krokach.

Obliczenie objętości. Parcela elementarna (rysunek 2) to filar technologiczny razem z komorą obok i pasem pod nim. Dla najmniejszych wymiarów: Smin = 20,0 + 7,0 = 27 m, Lmin = 40,0 + 7,0 = 47 m, więc VPE = 27 ∙ 47 ∙ 3 = 3 807 m³. Filary resztkowe zajmują VR = 2 ∙ 12 ∙ 3 = 72 m³, a podsadzka wypełnia resztę: VMP = 3 807 - 72 = 3 735 m³.

To jedno z możliwych rozwiązań: w tabelach 2 i 4 kolejność wpisów jest dowolna.

Jak liczą się punkty. Klucz ma 37 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 28 punktów - można stracić 9 kryteriów i nadal zdać.

  1. Etap 1: Tabela 1. Czynności cyklu wybierania komory i sposób ich wykonania

    Kroki 1-5 · po tym etapie masz 10 z 37 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Wiercenie i ładowanie otworów

    Kryteria: ,

    R.1.1 Czynność: wiercenie otworów strzałowych, Sposób: samojezdnym wozem wiercącym SWW

    R.1.2 Czynność: ładowanie otworów strzałowych, Sposób: ręcznie nabijakiem drewnianym

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zapisz kolejne czynności cyklu wybierania komory i ustal sposób ich wykonania – tabela 1.

    Opis zaczyna cykl od wiercenia otworów strzałowych - wykonuje je samojezdny wóz wiercący SWW. Potem otwory ładuje się materiałem wybuchowym skalnym; z listy sposobów pasuje tylko ręcznie nabijakiem drewnianym (drewno nie iskrzy i nie uszkadza naboi).

    Typowe błędy

    „Dynamitem” albo „metanitem specjalnym” w kolumnie sposobu - to rodzaje materiału wybuchowego, a nie sposób ładowania.

    Dokument po tym kroku
  2. Krok 2: Odpalanie i przewietrzanie

    Kryteria: ,

    R.1.3 Czynność: odpalanie ładunków materiałów wybuchowych, Sposób: zapalarką elektryczną kondensatorową

    R.1.4 Czynność: przewietrzanie przodka, Sposób: lutniami metalowymi i wentylatorem lutniowym

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zapisz kolejne czynności cyklu wybierania komory i ustal sposób ich wykonania – tabela 1.

    Odpalanie ładunków materiałów wybuchowych wykonuje się zapalarką elektryczną kondensatorową, a przewietrzanie przodka - lutniami metalowymi i wentylatorem lutniowym, które doprowadzają świeże powietrze do ślepej komory.

    Dokument po tym kroku
  3. Krok 3: Ładowanie i odstawa urobku

    Kryteria: ,

    R.1.5 Czynność: ładowanie urobku, Sposób: ładowarką kołową przegubową LKP

    R.1.6 Czynność: odstawa urobku, Sposób: samojezdnym wozem odstawczym CB4P-24K

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zapisz kolejne czynności cyklu wybierania komory i ustal sposób ich wykonania – tabela 1.

    Opis łączy „ładowanie i odstawę urobku”, ale klucz liczy je jako dwie czynności w dwóch wierszach: ładowanie urobku - ładowarką kołową przegubową LKP, odstawa urobku - samojezdnym wozem odstawczym CB4P-24K.

    Typowe błędy

    Ładowanie i odstawa w jednym wierszu - wtedy brakuje wiersza na kolejną czynność, a cykl ma ich dziewięć.

    Dokument po tym kroku
  4. Krok 4: Obrywka i obudowa kotwowa

    Kryteria: ,

    R.1.7 Czynność: wykonanie obrywki stropu i ociosów, Sposób: samojezdnym wozem do obrywki SWB

    R.1.8 Czynność: zabezpieczenie stropu i ociosów, Sposób: samojezdnym wozem kotwiącym SWK

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zapisz kolejne czynności cyklu wybierania komory i ustal sposób ich wykonania – tabela 1.

    Po odstawie: wykonanie obrywki stropu i ociosów samojezdnym wozem do obrywki SWB (opis), potem zabezpieczenie stropu i ociosów obudową kotwową wykonywaną mechanicznie - samojezdnym wozem kotwiącym SWK. Kotwy rozprężne i urabialne to rodzaje kotew, nie sposób wykonania czynności.

    Dokument po tym kroku
  5. Krok 5: Likwidacja pustek i kolejność cyklu

    Kryteria: ,

    R.1.9 Czynność: likwidacja pustek poeksploatacyjnych, Sposób: podsadzką hydrauliczną

    R.1.10 Wymienione we właściwej kolejności wszystkie czynności cyklu oraz sposób ich wykonania

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zapisz kolejne czynności cyklu wybierania komory i ustal sposób ich wykonania – tabela 1.

    Cykl kończy likwidacja pustek poeksploatacyjnych - w tym systemie podsadzką hydrauliczną (zawał całkowity to inny sposób likwidacji). Osobny punkt jest za całą tabelę w kolejności z opisu: wiercenie, ładowanie otworów, odpalanie, przewietrzanie, ładowanie urobku, odstawa, obrywka, kotwienie, podsadzanie.

    Typowe błędy

    Obrywka przed przewietrzaniem albo kotwienie przed obrywką - przepada punkt R.1.10 za kolejność.

    Dokument po tym kroku
  6. Etap 2: Tabela 2. Urządzenia podsadzkowe, elementy rurociągu i osprzęt

    Kroki 6-7 · po tym etapie masz 19 z 37 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Urządzenia podsadzkowe

    Kryteria: , , , ,

    R.2.1 zbiornik podsadzkowy z mostem samowyładowczym

    R.2.2 zbiornik wody podsadzkowej

    R.2.3 sita podsadzkowe

    R.2.4 monitor podsadzkowy

    R.2.5 lej zmywczy

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz niezbędne w procesie podsadzania urządzenia podsadzkowe, elementy rurociągu podsadzkowego oraz osprzęt i zapisz ich nazwy w tabeli 2.

    Instalacja podsadzki hydraulicznej: materiał trafia do zbiornika podsadzkowego z mostem samowyładowczym, woda - ze zbiornika wody podsadzkowej; sita podsadzkowe zatrzymują zbyt grube ziarna, monitor podsadzkowy rozmywa materiał strumieniem wody, a lej zmywczy zbiera mieszaninę do rurociągu. Kruszarka szczękowa i podsadzarka miotająca należą do innych technologii (podsadzka sucha). Podział na grupy idzie za kluczem.

    Typowe błędy

    Podsadzarka miotająca - to maszyna do podsadzki suchej, nie hydraulicznej.

    Dokument po tym kroku
  7. Krok 7: Elementy rurociągu i osprzęt

    Kryteria: , , ,

    R.2.6 rury podsadzkowe o średnicy wewnętrznej 150 mm

    R.2.7 kształtki rurowe

    R.2.8 uszczelki gumowe

    R.2.9 zasuwy

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz niezbędne w procesie podsadzania urządzenia podsadzkowe, elementy rurociągu podsadzkowego oraz osprzęt i zapisz ich nazwy w tabeli 2.

    Rurociąg składa się z rur podsadzkowych o średnicy wewnętrznej 150 mm i kształtek rurowych (łuki, rozgałęzienia), połączenia uszczelniają uszczelki gumowe, a przepływ odcinają zasuwy. Piąty wiersz zostaje pusty - na liście nie ma więcej elementów rurociągu.

    Dokument po tym kroku
  8. Etap 3: Tabela 3. Nazwy i wymiary elementów systemu

    Kroki 8-10 · po tym etapie masz 29 z 37 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Elementy 1-4 schematu

    Kryteria: , , ,

    R.3.1 1 - pas

    R.3.2 2 - kierunek nachylenia lub kierunek upadu lub upadu

    R.3.3 3 - linia rozciągłości

    R.3.4 4 - kierunek eksploatacji

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zapisz nazwy oraz wymiary elementów oznaczonych cyframi na schemacie systemu komorowo-filarowego z podsadzką hydrauliczną – tabela 3.

    Na rysunku 1: wyrobisko wzdłuż frontu na górze (1) to pas, strzałka w dół przy znaku biegu i upadu (2) - kierunek upadu, pozioma kreska znaku (3) - linia rozciągłości, symbol z daszkiem (4) - kierunek eksploatacji. W tych wierszach rubryka wymiaru jest przekreślona. Nazwy to wiedza ogólna, cyfry wg klucza.

    Dokument po tym kroku
  9. Krok 9: Komora i filary fazy I

    Kryteria: , , ,

    R.3.5 5 - szerokość komory - 7,0 m

    R.3.6 6 - komora

    R.3.7 7 - szerokość filara technologicznego - 20,0 m ÷ 40,0 m

    R.3.8 8 - długość filara technologicznego - 40,0 m ÷ 60,0 m

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Zapisz nazwy oraz wymiary elementów oznaczonych cyframi na schemacie systemu komorowo-filarowego z podsadzką hydrauliczną – tabela 3.

    Wymiar 5 to szerokość komory - 7,0 m z opisu, a wyrobisko 6 to komora. Wymiar 7 (poziomo, krótsza krawędź równoległa do frontu) to szerokość filara technologicznego - 20,0 m ÷ 40,0 m, wymiar 8 (pionowo) - długość filara technologicznego - 40,0 m ÷ 60,0 m.

    Typowe błędy

    Zamiana szerokości z długością filara - opis mówi, że krótsza krawędź jest równoległa do linii frontu.

    Dokument po tym kroku
  10. Krok 10: Faza II i podsadzka

    Kryteria: ,

    R.3.9 9 - szerokość filara technologicznego w drugiej fazie robót - 4,0 m ÷ 6,0 m

    R.3.10 10 - podsadzka hydrauliczna lub zroby lub pustka poeksploatacyjna

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Zapisz nazwy oraz wymiary elementów oznaczonych cyframi na schemacie systemu komorowo-filarowego z podsadzką hydrauliczną – tabela 3.

    Przy dolnych filarach rozciętych w fazie II wymiar 9 to szerokość filara technologicznego w drugiej fazie robót - 4,0 m ÷ 6,0 m. Kropkowane pole 10 za ostatnim rzędem to wyrobiska wypełnione - podsadzka hydrauliczna (klucz przyjmuje też „zroby” i „pustka poeksploatacyjna”).

    Dokument po tym kroku
  11. Etap 4: Tabela 4. Metody oceny stanu zagrożenia tąpaniami

    Krok 11 · po tym etapie masz 34 z 37 kryteriów (pkt)

    Krok 11: Metody oceny zagrożenia tąpaniami

    Kryteria: , , , ,

    R.4.1 pomiary konwergencji

    R.4.2 obserwacja rozwarstwienia stropu

    R.4.3 obserwacja aktywności sejsmicznej

    R.4.4 obserwacje wizualno-akustyczne

    R.4.5 niwelacyjne pomiary osiadania stropu

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Dobierz metody oceny stanu zagrożenia tąpaniami występującego w polu eksploatacyjnym i zapisz je w tabeli 4.

    Tąpnięcie to gwałtowne zniszczenie wyrobiska przez wstrząs górotworu, więc ocenia się je obserwacją ruchów i pękania skał: pomiary konwergencji, obserwacja rozwarstwienia stropu, obserwacja aktywności sejsmicznej, obserwacje wizualno-akustyczne i niwelacyjne pomiary osiadania stropu. Dopływ wód, pyły i desorpcja metanu dotyczą innych zagrożeń. Pomiary deformacji otworów wiertniczych też bywają stosowane do oceny stanu naprężeń (wiedza ogólna), ale klucz ich nie wymienia, a tabela ma pięć wierszy.

    Typowe błędy

    Pomiary wskaźnika desorpcji metanu - to ocena zagrożenia wyrzutami gazów i skał, nie tąpaniami.

    Dokument po tym kroku
  12. Etap 5: Tabela 5. Obliczenie objętości materiału podsadzkowego

    Kroki 12-13 · po tym etapie masz 37 z 37 kryteriów (pkt)

    Krok 12: Objętość parceli elementarnej

    Kryteria:

    R.5.1 VPE [m3] = 27 • 47 • 3 = 3 807

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz objętość materiału podsadzkowego potrzebnego do wypełnienia pustki poeksploatacyjnej – obliczenia zapisz w tabeli 5.

    Z rysunku 2: parcela to filar technologiczny z komorą z boku i pasem u dołu. Dla najmniejszych wymiarów z opisu Smin = 20,0 + 7,0 = 27 m i Lmin = 40,0 + 7,0 = 47 m, a wysokość to furta hf = 3,0 m: VPE = 27 ∙ 47 ∙ 3 = 3 807 m³.

    Typowe błędy

    Smin = 20 m (sam filar) - wtedy VPE = 2 400 m³, a parcela obejmuje też komorę i pas.

    Dokument po tym kroku
  13. Krok 13: Filary resztkowe i podsadzka

    Kryteria: ,

    R.5.2 VR [m3] = 2 • 12 • 3 = 72

    R.5.3 VMP [m3] = 3 807 - 72 = 3 735

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Oblicz objętość materiału podsadzkowego potrzebnego do wypełnienia pustki poeksploatacyjnej – obliczenia zapisz w tabeli 5.

    W parceli zostają dwa filary resztkowe po p = 12 m²: VR = 2 ∙ 12 ∙ 3 = 72 m³. Po fazie II cała reszta parceli jest pustką do wypełnienia: VMP = VPE - VR = 3 807 - 72 = 3 735 m³.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.