GIW.10-01-23.01-SGStyczeń 2023 · 14 kroków · ok. 29 min · 42 kryteria z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Eksploatacja komory rud miedzi
Pokładowe złoże rud miedzi wybiera się systemem komorowo-filarowym z ugięciem stropu: komory i pasy o szerokości ok. 7,0 m pod stropem i wysokości do 5,0 m wydzielają filary technologiczne 5-10 m × 6-38 m, a filary ostatniego rzędu rozcina się wcinkami i przybiera do wymiarów resztkowych. Czynności cyklu (poza odpalaniem i przewietrzaniem) wykonują samojezdne maszyny górnicze, przodki odpala się według metryki strzałowej, a załoga pracuje na czterech zmianach w sposób cykliczno-szeregowy. Trzeba ułożyć cykl wybierania komory z maszynami i sprzętem, przepisać do tabeli fragment metryki, nazwać elementy schematu, wybrać metody ograniczania zagrożenia tąpaniami i opisać organizację pracy w przodku.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy elementów, maszyn, czynności i parametrów systemu eksploatacji do tabel wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.
Skąd brać odpowiedzi. Większość wpisów wynika wprost z opisu zadania (system eksploatacji, wymiary filarów i wyrobisk, obudowa) albo z list „przykładowych” czynności, maszyn i metod wydrukowanych w arkuszu - na każdej liście są też pozycje, które do opisanego pola nie pasują. Każdy wpis jest w skrypcie porównany z tekstem kryterium klucza oceniania. Nazwy elementów schematów systemów eksploatacji i maszyn na rysunkach to wiedza ogólna z górnictwa rud - przypisanie cyfr idzie za kluczem i jest zaznaczone w krokach.
To jedno z możliwych rozwiązań: w tabeli 4 kolejność wpisów jest dowolna, a w tabeli 2 przy środkach strzałowych, zapalarkach, przewodach i przyrządach do sprawdzania obwodu wystarczy część pozycji z metryki (klucz podaje, ile najmniej) - w podglądzie są wpisane wszystkie.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 42 kryteria w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 32 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Tabela 1. Czynności cyklu wybierania komory i stosowane maszyny
Kroki 1-5 · po tym etapie masz 9 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 1: Wiercenie i ładowanie otworów
Kryteria: ,
R.1.1 Czynność: wiercenie otworów strzałowych, sposób wykonania albo nazwa i typ maszyny lub urządzenia: samojezdny wóz wiercący SWW-1/1H
R.1.2 Czynność: ładowanie otworów strzałowych sposób wykonania albo nazwa i typ maszyny lub urządzenia: samojezdny wóz strzelniczy SWS
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź wykaz kolejnych czynności cyklu wybierania komory oraz dobierz stosowane w trakcie tych czynności maszyny lub urządzenia, lub sprzęt strzałowy, lub sposób likwidacji wyrobisk i zapisz w tabeli 1.
Cykl zaczyna się od przygotowania przodka do strzelania: wiercenie otworów strzałowych - samojezdny wóz wiercący SWW-1/1H, potem ładowanie otworów strzałowych - samojezdny wóz strzelniczy SWS (opis mówi, że ładowanie otworów też wykonują SMG).
Dokument po tym kroku
Krok 2: Odpalanie i przewietrzanie
Kryteria: ,
R.1.3 Czynność: odpalanie przodków, nazwa sprzętu strzałowego: zapalarka [TZK-350N lub TZK-350] lub inny sprzęt strzałowy wymieniony w metryce strzałowej
R.1.4 Czynność: przewietrzanie frontu eksploatacyjnego, sposób wykonania albo nazwa i typ maszyny lub urządzenia: lutnie elastyczne i wentylatory wolnostrumieniowe WOR-125
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź wykaz kolejnych czynności cyklu wybierania komory oraz dobierz stosowane w trakcie tych czynności maszyny lub urządzenia, lub sprzęt strzałowy, lub sposób likwidacji wyrobisk i zapisz w tabeli 1.
Odpalanie przodków wykonuje się sprzętem strzałowym z metryki - urządzeniem do odpalania zapalników, czyli zapalarką TZK-350N (albo TZK-350). Przewietrzanie frontu eksploatacyjnego wentylacją odrębną zapewniają lutnie elastyczne i wentylatory wolnostrumieniowe WOR-125 z listy maszyn i urządzeń.
Typowe błędy
Odpalanie przed przewietrzaniem jest właściwe - wejście do przodka dopiero po rozrzedzeniu gazów postrzałowych.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Ładowanie i odstawa urobku
Kryteria: ,
R.1.5 Czynność: ładowanie urobku, sposób wykonania albo nazwa i typ maszyny lub urządzenia: ładowarka kołowa przegubowa LK-1M
R.1.6 Czynność: odstawa urobku, sposób wykonania albo nazwa i typ maszyny lub urządzenia: samojezdny wóz odstawczy CB4-20TB
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź wykaz kolejnych czynności cyklu wybierania komory oraz dobierz stosowane w trakcie tych czynności maszyny lub urządzenia, lub sprzęt strzałowy, lub sposób likwidacji wyrobisk i zapisz w tabeli 1.
Ładowanie urobku - ładowarka kołowa przegubowa LK-1M, odstawa urobku - samojezdny wóz odstawczy CB4-20TB. Wóz paliwowo-smarowniczy i odwadniający to maszyny pomocnicze, nie maszyny cyklu.
Dokument po tym kroku
Krok 4: Obrywka i obudowa kotwowa
Kryteria: ,
R.1.7 Czynność: wykonanie obrywki stropu i ociosów wyrobiska, sposób wykonania albo nazwa i typ maszyny lub urządzenia: samojezdny wóz do obrywki SWB-900B
R.1.8 Czynność: zabezpieczenie stropu i ociosów wyrobiska, sposób wykonania albo nazwa i typ maszyny lub urządzenia: samojezdny wóz kotwiący SWK-1HS
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź wykaz kolejnych czynności cyklu wybierania komory oraz dobierz stosowane w trakcie tych czynności maszyny lub urządzenia, lub sprzęt strzałowy, lub sposób likwidacji wyrobisk i zapisz w tabeli 1.
Wykonanie obrywki stropu i ociosów wyrobiska - samojezdny wóz do obrywki SWB-900B, potem zabezpieczenie stropu i ociosów wyrobiska obudową kotwową - samojezdny wóz kotwiący SWK-1HS. Obrywka idzie przed kotwieniem: najpierw usuwa się luźne bryły, potem pod oczyszczonym stropem stawia kotwy.
Typowe błędy
Kotwienie przed obrywką - wóz kotwiący pracowałby pod nieoczyszczonym stropem.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Likwidacja pustek
Kryteria:
R.1.9 Czynność: likwidacja pustek poeksploatacyjnych, sposób wykonania albo nazwa i typ maszyny lub urządzenia: ugięcie stropu lub z ugięciem stropu
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Sporządź wykaz kolejnych czynności cyklu wybierania komory oraz dobierz stosowane w trakcie tych czynności maszyny lub urządzenia, lub sprzęt strzałowy, lub sposób likwidacji wyrobisk i zapisz w tabeli 1.
Cykl kończy likwidacja pustek poeksploatacyjnych w parcelach likwidacyjnych. Sposób wynika z nazwy systemu: z ugięciem stropu (filary resztkowe zostają w zrobach, a strop powoli osiada). Podsadzka hydrauliczna i zawał całkowity to sposoby innych systemów.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Tabela 2. Metryka strzałowa - fragment
Kroki 6-8 · po tym etapie masz 19 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 6: Zagrożenia i środki strzałowe
Kryteria: , ,
R.2.1 Zagrożenia naturalne: wodne - III stopień, tąpaniami - II stopień
R.2.2 Środki strzałowe: ERGODYN 22E i/lub EMULINIT 2 (zapisano co najmniej 1 środek strzałowy z 2 wymienionych w metryce)
R.2.3 Środki strzałowe inicjujące: ZE; ZNE; LD
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Określ nazwy elementów lub parametry wyszczególnień metryki strzałowej i zapisz w tabeli 2.
Wartości przepisuje się z „Przykładowych elementów metryki strzałowej” na stronie 3: zagrożenia naturalne wodne - III stopień, tąpaniami - II stopień, środki strzałowe ERGODYN 22E, EMULINIT 2 (wystarczy jeden z dwóch), środki inicjujące ZE, ZNE, LD.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Otwory i ładunki
Kryteria: , ,
R.2.4 Ilość otworów strzałowych: 30 szt.
R.2.5 Maksymalny ładunek materiału wybuchowego w otworze: 3,0 kg
R.2.6 Maksymalny ładunek materiału wybuchowego nabojowanego w przodku: 90,0 kg
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Określ nazwy elementów lub parametry wyszczególnień metryki strzałowej i zapisz w tabeli 2.
Ilość otworów strzałowych: 30 szt. (pkt 8 metryki). Ładunek w otworze to 3,0 kg (pkt 12 - dla materiału luzem i nabojowanego tyle samo), a w przodku dla materiału nabojowanego - 90 kg (pkt 13, prawa kolumna; klucz zapisuje to jako 90,0 kg).
Typowe błędy
75 kg w przodku - to limit dla materiału wybuchowego luzem, a tabela pyta o nabojowany.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Sprzęt strzałowy
Kryteria: , , ,
R.2.7 Urządzenie do zwierania linii strzałowych: JD-1
R.2.8 Urządzenia do odpalania zapalników: TZK-350N i/lub TZK-350 (zapisano co najmniej 1 zapalarkę z 2 wymienionych w metryce)
R.2.9 Przewody strzałowe: YnDYp-G 2x6; YDYp 2x2,5; YDYp 2x1,5; SDY (zapisano co najmniej 2 przewody z 4 wymienionych w metryce)
R.2.10 Wyroby służące do bezpiecznego sprawdzania obwodów strzałowych: OSC-1 lub OSH-1 (zapisano co najmniej 1 urządzenie z 2 wymienionych w metryce)
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Określ nazwy elementów lub parametry wyszczególnień metryki strzałowej i zapisz w tabeli 2.
Z pkt 15 metryki: urządzenie do zwierania linii strzałowych JD-1, urządzenia do odpalania zapalników TZK-350N, TZK-350, przewody strzałowe YnDYp-G 2x6, YDYp 2x2,5, YDYp 2x1,5, SDY (klucz wymaga co najmniej dwóch) i wyroby do sprawdzania obwodów OSC-1, OSH-1.
Typowe błędy
JD-1 w wierszu urządzeń do odpalania - JD-1 tylko zwiera linię strzałową, nie odpala zapalników.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Tabela 3. Nazwy elementów systemu z ugięciem stropu
Kroki 9-11 · po tym etapie masz 29 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 9: Wyrobiska i filar
Kryteria: , ,
R.3.1 1 - komora
R.3.2 2 - pas
R.3.3 3 - filar technologiczny
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Określ nazwy elementów systemu komorowo-filarowego z ugięciem stropu oznaczonych cyframi na rysunku i zapisz w tabeli 3.
Na rysunku: wyrobisko wysunięte w głąb calizny (1) to komora, wyrobisko poprzeczne (2) - pas, blok calizny między nimi (3) - filar technologiczny. Nazwy to wiedza ogólna z systemów komorowo-filarowych, cyfry wg klucza.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Znak biegu i upadu, kierunek eksploatacji
Kryteria: , ,
R.3.4 4 - kierunek upadu (nachylenia)
R.3.5 5 - linia rozciągłości
R.3.6 6 - kierunek eksploatacji
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Określ nazwy elementów systemu komorowo-filarowego z ugięciem stropu oznaczonych cyframi na rysunku i zapisz w tabeli 3.
Na znaku biegu i upadu strzałka (4) to kierunek upadu, pozioma kreska (5) - linia rozciągłości, a symbol z daszkiem (6) - kierunek eksploatacji.
Dokument po tym kroku
Krok 11: Parcela likwidacyjna i przekrój wyrobiska
Kryteria: , , ,
R.3.7 7 - filary resztkowe lub filary podporowe lub podpory stropu
R.3.8 8 - wcinka
R.3.9 9 - szerokość wyrobisk pod stropem lub około 7,0 m
R.3.10 10 - wysokość wyrobisk lub do 5,0 m
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Określ nazwy elementów systemu komorowo-filarowego z ugięciem stropu oznaczonych cyframi na rysunku i zapisz w tabeli 3.
W parceli likwidacyjnej (7) zostają filary resztkowe - po opisie to filary podporowe przybrane do wymiarów resztkowych. Wycięcie w filarze z ostatniego rzędu (8) to wcinka. Na przekroju C-C wymiar u góry (9) to szerokość wyrobisk pod stropem (ok. 7,0 m), a wymiar pionowy (10) - wysokość wyrobisk (do 5,0 m).
Dokument po tym kroku
Etap 4: Tabela 4. Metody ograniczania zagrożenia tąpaniami
Krok 12 · po tym etapie masz 36 z 42 kryteriów (pkt)
R.4.2 stosowanie właściwego systemu wybierania i odpowiedniej technologii urabiania
R.4.3 wyposażenie stanowisk operatorów maszyn samojezdnych w odpowiednio wytrzymałe zabezpieczenia
R.4.4 ograniczanie do niezbędnych potrzeb ruchu ludzi i maszyn
R.4.5 odprężanie górotworu robotami strzałowymi technologicznymi lub specjalnymi
R.4.6 wyznaczanie w każdej strefie usytuowanej przy zrobach sąsiedniego pola dwóch dróg ewakuacji dla pracowników w polach eksploatacyjnych zamykających, zlokalizowanych w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami
R.4.7 stosowanie frontów eksploatacyjnych o odpowiednio dobranych długościach
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Sporządź wykaz metod ograniczania zagrożenia tąpaniami w polu eksploatacji i zapisz w tabeli 4.
Z listy na stronie 5 wybiera się metody związane z ciśnieniem górotworu i bezpieczeństwem załogi przy wstrząsach: dobór wymiarów filarów międzykomorowych, właściwy system wybierania i technologia urabiania, wytrzymałe zabezpieczenia stanowisk operatorów, ograniczanie ruchu ludzi i maszyn, odprężanie górotworu robotami strzałowymi, dwie drogi ewakuacji w strefie szczególnego zagrożenia i fronty o dobranych długościach. Czujniki na przenośnikach, gazy, metan, pył i przewietrzanie dotyczą innych zagrożeń.
Typowe błędy
Opylanie pyłem kamiennym - to ochrona przed wybuchem pyłu, nie przed tąpaniem.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Tabela 5. Forma organizacji robót, system pracy, stanowiska
Kroki 13-14 · po tym etapie masz 42 z 42 kryteriów (pkt)
Krok 13: Forma organizacji i system pracy
Kryteria: ,
R.5.1 Forma organizacji robót: cykliczno-szeregowa
R.5.2 System pracy: czterozmianowy
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Określ formę organizacji robót, system pracy oraz stanowiska pracy w przodku wybierkowym i zapisz w tabeli 5.
Opis: czynności wykonuje się „jedna po drugiej w sposób cykliczno-szeregowy” - forma organizacji robót to cykliczno-szeregowa. Praca „na czterech zmianach” to system czterozmianowy.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Stanowiska pracy w przodku
Kryteria: , , ,
R.5.3 Stanowisko pracy: górnicy przodowi pola lub górnik przodowy pola
R.5.4 Stanowisko pracy: górnicy strzałowi lub górnik strzałowy
R.5.5 Stanowisko pracy: operatorzy samojezdnych maszyn górniczych / SMG lub operator samojezdnych maszyn górniczych / SMG
R.5.6 Stanowisko pracy: górnicy lub górnik
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Określ formę organizacji robót, system pracy oraz stanowiska pracy w przodku wybierkowym i zapisz w tabeli 5.
Stanowiska wylicza opis załogi przodka: górnik przodowy pola, górnicy strzałowi, operatorzy samojezdnych maszyn górniczych (SMG) i górnicy - każde w osobnym wierszu.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.