GIW.10-01-26.01-SGStyczeń 2026 · 10 kroków · ok. 26 min · 40 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Eksploatacja komorowo-filarowa rud miedzi
W kopalni rud miedzi złoże o miąższości 5 m wybiera się dwufazowo systemem komorowo-filarowym z podsadzką hydrauliczną. W pierwszej fazie wyrobiska o wysokości 3,5 m w przystropowej warstwie złoża dzielą je komorami i pasami na filary 20 m × 40 m, w drugiej fazie pasami wydziela się filary technologiczne 6 m × 20 m. Filary z ostatniego rzędu rozcina się wcinkami o szerokości 7 m i przybiera do resztkowych, dolną część złoża wybiera się spągowaniem, a pustkę podsadza się hydraulicznie blokami po trzy parcele. Strop wzmacnia obudowa kotwowa wklejana z żerdziami 1,8 m. Trzeba ułożyć cykl drążenia i zabudowy kotwi, wypisać maszyny cyklu, etapy podsadzania blokowego, nazwać elementy schematu na rysunku 1 i podać parametry systemu.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy elementów, maszyn, czynności i parametrów systemu eksploatacji do tabel wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.
Skąd brać odpowiedzi. Większość wpisów wynika wprost z opisu zadania (system eksploatacji, wymiary filarów i wyrobisk, obudowa) albo z list „przykładowych” czynności, maszyn i metod wydrukowanych w arkuszu - na każdej liście są też pozycje, które do opisanego pola nie pasują. Każdy wpis jest w skrypcie porównany z tekstem kryterium klucza oceniania. Nazwy elementów schematów systemów eksploatacji i maszyn na rysunkach to wiedza ogólna z górnictwa rud - przypisanie cyfr idzie za kluczem i jest zaznaczone w krokach.
To jedno z możliwych rozwiązań: w tabelach 4, 6 i 7 liczy się kolejność, w tabeli 5 - komplet maszyn.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać.
Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 4 wykaz kolejnych czynności cyklu drążenia wyrobisk chodnikowych.
Wyrobisko w rudzie miedzi drąży się materiałami wybuchowymi, więc cykl zaczyna się od otworów: wiercenie wozem SWW, potem ładowanie otworów materiałami wybuchowymi z wozu strzelniczego SWS i grupowe odpalanie z punktów odpalania (ludzie są wtedy poza zasięgiem rażenia).
Dokument po tym kroku
Krok 2: Po strzelaniu: przewietrzanie, odstawa, obrywka, kotwienie
Kryteria: , , ,
R.1.4 4 - przewietrzanie przodków z gazów postrzałowych
R.1.5 5 - ładowanie i odstawa urobku zestawem ładowarką kopalnianą i wozem odstawczym
Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 4 wykaz kolejnych czynności cyklu drążenia wyrobisk chodnikowych.
Do przodka wolno wejść dopiero po przewietrzeniu z gazów postrzałowych. Następnie usuwa się urobek (ładowanie i odstawa ładowarką ŁK i wozem WO), obrywka mechaniczna wozem SWB strąca luźne bryły ze stropu i ociosów, a na końcu wóz SWK wykonuje obudowę kotwową - dopiero w zabezpieczonym przodku zaczyna się kolejny cykl.
Typowe błędy
Kotwienie przed obrywką - luźne bryły na stropie zagrażają operatorowi wozu kotwiącego, więc obrywka musi być wcześniej.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Tabela 5. Maszyny do jednego cyklu drążenia
Krok 3 · po tym etapie masz 13 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 3: Sześć maszyn samojezdnych
Kryteria: , , , , ,
R.2.1 Samojezdny wóz kotwiący (SWK)
R.2.2 Samojezdny wóz do obrywki mechanicznej (SWB)
R.2.3 Ładowarka kołowa/ kopalniana (ŁK)
R.2.4 Wóz odstawczy (WO)
R.2.5 Samojezdy wóz strzałowy/strzelniczy (SWS)
R.2.6 Samojezdy wóz wiertniczy/ wiercący (SWW)
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 5 wykaz maszyn niezbędnych do wykonania jednego cyklu drążenia.
Każdą czynność cyklu z tabeli 4, poza odpalaniem i przewietrzaniem, wykonuje jedna maszyna - jej skrót stoi w nawiasie: SWK, SWB, ŁK, WO, SWS, SWW. Do tabeli wpisuje się pełne nazwy z tymi skrótami.
Krok 4 · po tym etapie masz 18 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 4: Zabudowa kotwi wklejanej krok po kroku
Kryteria: , , , ,
R.3.1 1 - Kontrola miejsca pracy oraz zabudowy sąsiednich kotew
R.3.2 2 - Odwiercenie otworu pod zabudowę kotwy
R.3.3 3 - Wprowadzenie ładunków klejowych
R.3.4 4 - Wymieszanie ładunków żerdzią kotwy
R.3.5 5 - Dociśnięcie podkładki kotwy do calizny
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 6 wykaz kolejnych czynności zabudowy kotwi wklejanych.
Najpierw kontrola miejsca pracy oraz zabudowy sąsiednich kotew (bezpieczeństwo), potem odwiercenie otworu, wprowadzenie ładunków klejowych, wymieszanie ładunków żerdzią kotwy (obrót żerdzi rozrywa ładunki i miesza żywicę z utwardzaczem) i na końcu dociśnięcie podkładki do calizny. Technologia kotwienia to wiedza ogólna.
Typowe błędy
Dociśnięcie podkładki przed wymieszaniem ładunków - kotwa nie byłaby jeszcze związana klejem.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Tabela 7. Etapy podsadzania blokowego
Krok 5 · po tym etapie masz 22 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 5: Cztery etapy podsadzania bloku
Kryteria: , , ,
R.4.1 Etap 1 - przygotowanie wyrobiska pod zabudowę tam podsadzkowych
R.4.2 Etap 2 - zabudowa tam podsadzowych wraz z rurociągiem
R.4.4 Etap 4 - prace podsadzkowe wykonywane przez oddział podsadzkowy
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym sporządź w tabeli 7 wykaz kolejnych etapów podsadzania blokowego.
Opis zadania mówi, że blok podsadza się „po wykonaniu przytamek lub po zabudowie tam podsadzkowych”, więc najpierw przygotowanie wyrobiska pod zabudowę tam, potem zabudowa tam wraz z rurociągiem, następnie przygotowanie mieszaniny i rurociągu podsadzkowego i dopiero prace podsadzkowe oddziału podsadzkowego.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Tabela 8. Elementy schematu systemu
Kroki 6-7 · po tym etapie masz 31 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 6: Calizna, przodek, filary
Kryteria: , , ,
R.5.1 1 - Calizna
R.5.2 2 - Przodek, ślepe wyrobisko
R.5.3 3 - Filar technologiczny
R.5.4 4 - Filar resztkowy
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 8 nazwy elementów schematu systemu komorowo-filarowego z podsadzką hydrauliczną oznaczone cyframi na rysunku 1.
Na górze rysunku 1 jest nierozcięta calizna (1), do której wcinają się przodki - ślepe wyrobiska (2). Duże prostokąty pierwszej fazy (3) i podzielone na wąskie filary rzędy przy zrobach rozróżnia klucz tak: 3 - filar technologiczny, 4 - filar resztkowy w czerwonej ramce przy linii podsadzki. Przypisanie cyfr to wiedza ogólna o schemacie systemu, zgodna z kluczem.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Zroby, znak biegu, komora, pas, blok
Kryteria: , , , ,
R.5.5 5 - Zroby podsadzkowe
R.5.6 6 - Rozciągłość złoża
R.5.7 7 - Komora
R.5.8 8 - Pas
R.5.9 9 - Blok likwidacyjny/ trzy parcele likwidacyjne
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 8 nazwy elementów schematu systemu komorowo-filarowego z podsadzką hydrauliczną oznaczone cyframi na rysunku 1.
Zakreskowany obszar u dołu (5) to zroby podsadzkowe. Znak 6 - odcinek ze strzałką - to znak biegu i upadu: odcinek pokazuje rozciągłość złoża, strzałka upad. Wyrobisko pionowe na rysunku (7) to komora, poziome (8) - pas, a czerwona ramka 9 obejmuje blok likwidacyjny (trzy parcele likwidacyjne).
Typowe błędy
Zamiana komory z pasem - klucz ocenia każdą cyfrę osobno.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Tabela 9. Parametry systemu eksploatacji
Kroki 8-10 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 8: System, likwidacja i kierunek
Kryteria: , ,
R.6.1 Nazwa sytemu - Komorowo-filarowy z podsadzką hydrauliczną
R.6.2 Sposób likwidacji przestrzeni wybranej - podsadzka hydrauliczna
R.6.3 Kierunek eksploatacji - po wzniosie
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 9 parametry systemu eksploatacji.
Nazwa systemu i sposób likwidacji stoją w opisie: komorowo-filarowy z podsadzką hydrauliczną, likwidacja - podsadzka hydrauliczna. Kierunek odczytuje się z rysunku 1: zroby są u dołu, front idzie ku górze, a strzałka upadu (znak 6) wskazuje w dół - eksploatacja postępuje po wzniosie.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Obudowa, wymiary wyrobisk i blok
Kryteria: , , ,
R.6.4 Długość obudowy - 1,8 m
R.6.5 Wysokość wyrobisk rozcinkowych - 3,5 m
R.6.6 Liczba parcel w bloku podsadzkowym - 3
R.6.7 Szerokość wyrobisk rozcinkowych - 7 m
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 9 parametry systemu eksploatacji.
Z opisu: żerdzie kotew 1,8 m, wyrobiska rozcinkowe o wysokości 3,5 m, blok podsadzkowy z 3 parcel. Szerokość wyrobisk rozcinkowych to 7 m (wymiar przy komorach i pasach na rysunku 1, ta sama szerokość wcinek w opisie).
Typowe błędy
Wpisanie 5 m jako wysokości wyrobisk - to miąższość złoża, a wyrobiska rozcinkowe mają 3,5 m.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Filary drugiej fazy
Kryteria: ,
R.6.8 Długość filarów technologicznych - 20 m
R.6.9 Kierunek filarów w drugiej fazie - Filary są usytuowane dłuższą krawędzią równolegle do linii frontu eksploatacyjnego
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie danych i rysunków zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym zapisz w tabeli 9 parametry systemu eksploatacji.
Filary technologiczne drugiej fazy mają 6 m × 20 m, więc ich długość to 20 m. Na rysunku 1 wąskie filary przy zrobach leżą poziomo, wzdłuż frontu - wpis: dłuższą krawędzią równolegle do linii frontu eksploatacyjnego.
Typowe błędy
„Prostopadle do linii frontu” - tak ustawia się filary w systemie z ugięciem stropu, nie w tym arkuszu.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.