Zakład Wzbogacania Rud Miedzi BORNIT przerabia rocznie 10,25 mln Mg rudy siarczkowej (0,9% Cu) na dwóch ciągach: kruszenie i mielenie, klasyfikacja, flotacja, a koncentrat (12-15% Cu, około 450 g/Mg srebra) przed hutą jest zagęszczany, odwadniany i suszony. Trzeba uzupełnić schemat węzła domielania (maszyny, klasy ziarnowe, wychód przelewu, przerób flotacji i uzyski miedzi), odczytać z krzywych uzysk-zawartość charakterystykę flotacji głównej, dobrać procesy, maszyny i elementy budowy oraz policzyć wychód koncentratu, masę i wartość miedzi i srebra.
Model „d”, czyli dokumentacja na papierze. Zdający wpisuje ręcznie nazwy i wyniki obliczeń do tabel i rysunków wydrukowanych w arkuszu. W podglądzie tłem jest strona arkusza, wpisy zdającego są granatowe i odręczne, a pola wpisane w bieżącym kroku są podświetlone na żółto. Kolejność kroków idzie za kolejnością tabel i rysunków w arkuszu, a w obrębie jednej tabeli - za kryteriami klucza.
Wzór na uzysk. ε = γ × λ / α, gdzie γ to wychód produktu, λ zawartość miedzi w produkcie, a α w nadawie. Uzyski koncentratu i odpadu sumują się do 100%.
Odczyt z wykresu. Zawartości przy uzysku 90% i końce krzywych (zawartość miedzi w nadawie) są w skrypcie policzone z rysunku wektorowego w PDF arkusza i porównane z kluczem. Linie odczytu są w podglądzie narysowane przerywaną kreską - klucz ich nie ocenia.
Dane. Wszystkie liczby pochodzą z opisu zakładu i tabel arkusza CKE. Każdy wynik jest w skrypcie policzony z tych danych i porównany z kluczem oceniania, a każda wpisana nazwa - z tekstem kryterium. Tam, gdzie klucz przyjmuje kilka zapisów, w kroku jest to zaznaczone. Dobór maszyn, klas ziarnowych i elementów budowy opiera się na tabelach 1 i 3 arkusza oraz ogólnej wiedzy o maszynach przeróbczych, zaznaczonej w treści kroku.
To jedno z możliwych rozwiązań: kolejność wypełniania rysunków i tabel jest dowolna, liczy się zapis w ocenianych polach.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 29 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 22 punktów - można stracić 7 kryteriów i nadal zdać. Tabela 7 daje tylko 5 punktów - każde kryterium obejmuje całą kolumnę czterech dni, więc jeden błąd w kolumnie odbiera punkt.
Kroki 1-4 · po tym etapie masz 7 z 29 kryteriów (pkt)
Na podstawie danych w tabeli 1 uzupełnij puste pola na rysunkach 1 i 2. Zapisz w odpowiednich polach nazwy maszyn przeróbczych i klasy ziarnowe nadaw oraz półproduktów.
Do węzła domielania trafia najgrubsza klasa z tabeli 1: 0–2,0 mm. Mielenie ma ją rozdrobnić do 0-1,0 mm.
Na podstawie danych w tabeli 1 uzupełnij puste pola na rysunkach 1 i 2. Zapisz w odpowiednich polach nazwy maszyn przeróbczych i klasy ziarnowe nadaw oraz półproduktów.
Drobne ziarna rudy rozdrabnia się w młynie, a jedynym młynem w tabeli 1 jest młyn bębnowy cylpepsowy (mielniki cylpepsy, czyli krótkie walce - wiedza ogólna).
Na podstawie danych w tabeli 1 uzupełnij puste pola na rysunkach 1 i 2. Zapisz w odpowiednich polach nazwy maszyn przeróbczych i klasy ziarnowe nadaw oraz półproduktów.
Produkt młyna 0–1,0 mm klasyfikuje się na mokro w hydrocyklonie - drobne ziarna wychodzą przelewem, grube wylewem (wiedza ogólna o zasadzie działania hydrocyklonu).
Zamiana klas przelewu i wylewu - w hydrocyklonie przelew wynosi ziarna drobne.
Na podstawie danych w tabeli 1 uzupełnij puste pola na rysunkach 1 i 2. Zapisz w odpowiednich polach nazwy maszyn przeróbczych i klasy ziarnowe nadaw oraz półproduktów.
Wylew to ziarna grube 0,5–1,0 mm, przelew - drobne 0–0,5 mm. Wychody sumują się do 100%: γprzelew = 100,0 - 60,0 = 40,0%.
Kroki 5-8 · po tym etapie masz 12 z 29 kryteriów (pkt)
Na podstawie danych w tabeli 1 uzupełnij puste pola na rysunkach 1 i 2. Zapisz w odpowiednich polach nazwy maszyn przeróbczych i klasy ziarnowe nadaw oraz półproduktów.
Przelew hydrocyklonu (ziarna drobne) wzbogaca się flotacyjnie - z tabeli 1 zostaje maszyna flotacyjna.
Na podstawie danych na rysunkach 1 i 2, oblicz wychody i przeroby półproduktów oraz uzyski miedzi w produktach wzbogacania flotacyjnego. Wyniki wszystkich obliczeń zapisz z odpowiednią jednostką oraz z dokładnością do 0,1% lub 0,1 Mg/h.
Do flotacji idzie przelew: 400 Mg/h × 40,0% = 160,0 Mg/h.
Liczenie od wylewu (60%) albo pominięcie jednostki Mg/h.
Na podstawie danych na rysunkach 1 i 2, oblicz wychody i przeroby półproduktów oraz uzyski miedzi w produktach wzbogacania flotacyjnego. Wyniki wszystkich obliczeń zapisz z odpowiednią jednostką oraz z dokładnością do 0,1% lub 0,1 Mg/h.
Koncentrat i odpad dają razem 100%: γkoncentrat = 100,0 - 87,0 = 13,0%.
Na podstawie danych na rysunkach 1 i 2, oblicz wychody i przeroby półproduktów oraz uzyski miedzi w produktach wzbogacania flotacyjnego. Wyniki wszystkich obliczeń zapisz z odpowiednią jednostką oraz z dokładnością do 0,1% lub 0,1 Mg/h.
Ze wzoru z arkusza: koncentrat ε = 13,0 × 6,95 / 1,60 = 56,47 → 56,5%, odpad ε = 87,0 × 0,80 / 1,60 = 43,5%. Kontrola: 56,5 + 43,5 = 100,0%.
Kroki 9-11 · po tym etapie masz 17 z 29 kryteriów (pkt)
Na podstawie rysunku 3 uzupełnij dane w tabeli 2.
Na krzywej uzysk-zawartość przy uzysku 100% cała nadawa jest „koncentratem”, więc koniec krzywej pokazuje zawartość miedzi w nadawie. Najwyżej kończy się krzywa piątku: piątek.
⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: z rysunku 3 wychodzi piątek - jego krzywa kończy się przy uzysku 100% na około 2,7% Cu, a krzywe środy i czwartku na około 2,2%, i ta wartość jest wpisana; klucz CKE przyjmuje środa. Na egzaminie punkt daje wartość z klucza.
Na podstawie rysunku 3 uzupełnij dane w tabeli 2.
Im niżej leży krzywa, tym uboższy koncentrat przy tym samym uzysku. Najniżej w całym zakresie leży krzywa z kółkami: czwartek.
Na podstawie rysunku 3 odczytaj i zapisz ile wynosiła zawartość miedzi w koncentracie przy uzysku tego metalu w koncentracie równemu 90%.
Od 90% na osi poziomej idzie się pionowo do każdej krzywej i poziomo do osi zawartości (przerywane linie), z dokładnością do 0,1%: środa 5,4%, czwartek 5,1%, piątek 6,0%. Klucz przyjmuje przedziały 5,2-5,6%, 4,8-5,2% i 5,8-6,2%.
Kroki 12-15 · po tym etapie masz 24 z 29 kryteriów (pkt)
Zachowując odpowiednią kolejność tych procesów i w oparciu o dane przedstawione w tabeli 3, uzupełnij tabelę 4. Nazwy procesów przeróbczych zapisz w kolumnie 2. W kolumnie 3 dopasuj i zapisz dla każdego procesu przeróbczego odpowiednią maszynę, a w kolumnie 4 zapisz po jednym elemencie budowy każdej maszyny.
Koncentrat po flotacji to rzadka zawiesina. Najpierw się ją zagęszcza (zagęszczanie grawitacyjne), potem odwadnia mechanicznie (odwadnianie ciśnieniowe), a resztę wilgoci usuwa ciepłem (suszenie termiczne) - każdy kolejny proces usuwa wodę drożej (wiedza ogólna).
Zachowując odpowiednią kolejność tych procesów i w oparciu o dane przedstawione w tabeli 3, uzupełnij tabelę 4. Nazwy procesów przeróbczych zapisz w kolumnie 2. W kolumnie 3 dopasuj i zapisz dla każdego procesu przeróbczego odpowiednią maszynę, a w kolumnie 4 zapisz po jednym elemencie budowy każdej maszyny.
Zagęszczanie grawitacyjne prowadzi zagęszczacz promieniowy DORRA - zbiornik, w którym osad opada na dno, a mechaniczne zgarniacze zsuwają go do środka, do wylotu (wiedza ogólna).
Zachowując odpowiednią kolejność tych procesów i w oparciu o dane przedstawione w tabeli 3, uzupełnij tabelę 4. Nazwy procesów przeróbczych zapisz w kolumnie 2. W kolumnie 3 dopasuj i zapisz dla każdego procesu przeróbczego odpowiednią maszynę, a w kolumnie 4 zapisz po jednym elemencie budowy każdej maszyny.
Odwadnianie ciśnieniowe - prasa filtracyjna; płyty membranowe dociskają placek osadu i wyciskają z niego wodę.
Zachowując odpowiednią kolejność tych procesów i w oparciu o dane przedstawione w tabeli 3, uzupełnij tabelę 4. Nazwy procesów przeróbczych zapisz w kolumnie 2. W kolumnie 3 dopasuj i zapisz dla każdego procesu przeróbczego odpowiednią maszynę, a w kolumnie 4 zapisz po jednym elemencie budowy każdej maszyny.
Suszenie termiczne - suszarka bębnowa, w której gorące gazy wytwarza komora spalania.
Kroki 16-20 · po tym etapie masz 29 z 29 kryteriów (pkt)
Oblicz i zapisz w kolumnie 2 w tabeli 7 wychody masowe koncentratów. W kolumnach 3 i 5 oblicz i zapisz masy miedzi i srebra produkowanych w danym dniu pracy zakładu, natomiast w kolumnach 4 i 6 oblicz i zapisz ich rynkowe wartości. Wyniki obliczeń zapisz w postaci liczb całkowitych.
Przerób dobowy × wychód / 100: 28 350 × 5,6% = 1 588, 28 000 × 5,5% = 1 540, 28 110 × 5,6% = 1 574, 29 200 × 5,8% = 1 694 Mg.
Oblicz i zapisz w kolumnie 2 w tabeli 7 wychody masowe koncentratów. W kolumnach 3 i 5 oblicz i zapisz masy miedzi i srebra produkowanych w danym dniu pracy zakładu, natomiast w kolumnach 4 i 6 oblicz i zapisz ich rynkowe wartości. Wyniki obliczeń zapisz w postaci liczb całkowitych.
Wychód koncentratu × zawartość miedzi / 100: 1 588 × 13,5% = 214, 1 540 × 12,9% = 199, 1 574 × 13,3% = 209, 1 694 × 13,2% = 224 Mg.
Oblicz i zapisz w kolumnie 2 w tabeli 7 wychody masowe koncentratów. W kolumnach 3 i 5 oblicz i zapisz masy miedzi i srebra produkowanych w danym dniu pracy zakładu, natomiast w kolumnach 4 i 6 oblicz i zapisz ich rynkowe wartości. Wyniki obliczeń zapisz w postaci liczb całkowitych.
24 800 PLN/Mg to 24,8 tys. PLN/Mg: 214 × 24,8 = 5 307, 199 × 24,8 = 4 935, 209 × 24,8 = 5 183, 224 × 24,8 = 5 555 tys. PLN. Klucz liczy od mas zaokrąglonych do całych Mg (zapisanych w kolumnie 3).
Wartość w złotych zamiast w tysiącach złotych.
Oblicz i zapisz w kolumnie 2 w tabeli 7 wychody masowe koncentratów. W kolumnach 3 i 5 oblicz i zapisz masy miedzi i srebra produkowanych w danym dniu pracy zakładu, natomiast w kolumnach 4 i 6 oblicz i zapisz ich rynkowe wartości. Wyniki obliczeń zapisz w postaci liczb całkowitych.
Zawartość srebra jest w g/Mg, a wynik w kg, więc dzieli się przez 1000: 1 588 × 458 / 1000 = 727, 1 540 × 445 / 1000 = 685, 1 574 × 453 / 1000 = 713, 1 694 × 442 / 1000 = 749 kg.
Wynik w gramach albo w Mg - kolumna 5 jest w kg.
Oblicz i zapisz w kolumnie 2 w tabeli 7 wychody masowe koncentratów. W kolumnach 3 i 5 oblicz i zapisz masy miedzi i srebra produkowanych w danym dniu pracy zakładu, natomiast w kolumnach 4 i 6 oblicz i zapisz ich rynkowe wartości. Wyniki obliczeń zapisz w postaci liczb całkowitych.
2 215 PLN/kg to 2,215 tys. PLN/kg: 727 × 2,215 = 1 610, 685 × 2,215 = 1 517, 713 × 2,215 = 1 579, 749 × 2,215 = 1 659 tys. PLN.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.