Rozwiązanie krok po kroku: Dokumentacja usług żywieniowych (W arkuszu kalkulacyjnym)

Każda liczba z zamówienia i z tabel ma własną komórkę z opisem obok: liczba kobiet i dni, dane kobiety do wzoru, wskaźnik aktywności odczytany z Tabeli A (aktywność zawodowa i pozazawodowa umiarkowana, kolumna K - 1,6), marża, limit kosztów i masa jaja. Formuły odwołują się do tych komórek bezwzględnie ($B$2), więc zmiana jednej liczby przelicza cały arkusz.

Wskaźnika z Tabeli A nie liczy żadna formuła - to odczyt z tabeli, który trzeba zrobić samodzielnie, tak jak na egzaminie.

Wzór Harrisa i Benedicta z Formularza 1 rozpisany tak, jak formularz każe go zapisać - każdy składnik w osobnej komórce:

• B13: =9,6*B4, B14: =1,8*B5, B15: =4,7*B6 - masa, wzrost (w centymetrach) i wiek,
• B16: =665+B13+B14-B15 - składnik wieku się odejmuje,
• B17: =B16*B7 - CPM, czyli PPM razy wskaźnik aktywności.

Osobne komórki na składniki to nie przesada: właśnie te pośrednie wyniki (576, 297, 164,5) klucz ocenia w osobnych kryteriach.

Tabela B podaje energię w 100 g, a jadłospis - wielkość porcji. W kolumnie D: =B20*C20/100 - porcja razy kcal w 100 g przez 100. Woda mineralna ma 0 kcal, ale też dostaje wiersz, bo formularz (i klucz) go wymaga.

D23: =SUMA(D20:D22) - razem kolacja.

• D24:D26: gotowe wartości I śniadania, II śniadania i obiadu z Tabeli C, D27: ich suma, D28: razem z kolacją,
• D29: =B17 - CPM pobrane z bloku Formularza 1, a nie przepisane (zmiana danych kobiety przelicza ocenę),
• D30: =D28-D29 - odchylenie w kcal (minus = jadłospis daje mniej energii niż CPM),
• D31: =ZAOKR(D30/D29*100;2) - procent liczony od CPM, z dwoma miejscami po przecinku,
• D32: =JEŻELI(MODUŁ.LICZBY(D31)<=10;"TAK";"NIE") - MODUŁ.LICZBY pomija znak, więc ta sama formuła działa dla nadwyżki i niedoboru.

Wiersz = surowiec z I śniadania, kolumna D = w ilu dniach występuje (pieczywo i sok - w obu):

• E: =$B$2*D35 - liczba porcji (10 albo 20),
• F: =B35*E35 - razem w gramach albo mililitrach,
• G: =JEŻELI(A35="jajo";F35/$B$10;F35/1000) - jaja w sztukach (1 jajo = 50 g), reszta w kilogramach albo litrach,
• H: jednostka dobrana tą samą regułą: =JEŻELI(A35="jajo";"szt.";JEŻELI(C35="ml";"l";"kg")).

Reguła „jaja w sztukach” stoi w formule, a nie w pamięci - w arkuszu nie da się o niej zapomnieć.

• B: koszt surowców 1 porcji z Tabeli D, C: w ilu obiadach jest potrawa (herbata - w obu, więc 2),
• D: =$B$2*C45 - porcje, E: =B45*D45 - koszt dla 10 kobiet,
• E54: =SUMA(E45:E53), E55: marża =ZAOKR(E54*$B$8/100;2) - 120% od kosztu surowców, E56: koszt netto obiadów.

• śniadania i kolacja: cena 1 porcji z Tabeli E razy =$B$2*$B$3 porcji (10 kobiet × 2 dni),
• E61: =E56 - obiad to wynik bloku wyżej, nie przepisana liczba,
• E63: =SUMA(E59:E62), E64: =JEŻELI(E63<=B9;"TAK";"NIE") - porównanie z limitem 1450,00 zł z zamówienia.

Skrót Ctrl + ` przełącza arkusz w widok formuł. Przed przepisaniem wyników warto go przejrzeć: w każdej komórce wynikowej jest formuła, nigdzie wpisana ręcznie liczba, a adresy prowadzą do danych z arkusza egzaminacyjnego.

Składniki wzoru z B13:B15, PPM z B16, wskaźnik z B7 i CPM z B17: 2197,6 kcal/dobę.

Wiersze kolacji z A20:D22, sumy z D23, D27 i D28, CPM z D29, odchylenie z D30 i D31 (-5,06%). Odpowiedź z D32 - TAK - w formularzu podkreśla się ręcznie.

Kolumny B (ilość na porcję), E (liczba porcji) oraz G i H (zapotrzebowanie z jednostką). Jaja - w sztukach.

Obiady z wierszy 45-53 i sumy z E54:E56, posiłki z wierszy 59-62, razem z E63: 1445,60 zł. Złote i grosze wpisuje się w osobne kolumny, a odpowiedź TAK podkreśla ręcznie.

Tego formularza arkusz kalkulacyjny nie policzy - dobór zastawy do obiadu metodą niemiecką wynika z jadłospisu i z zasad obsługi. Wypełniony formularz jest w podglądzie; uzasadnienie każdej pozycji jest w wersji podstawowej.

Wyniki są dokładnie takie same jak w wersji podstawowej i w kluczu - różni się droga do nich:

• dane wpisuje się raz; inna liczba uczestników, inna cena w Tabeli D albo inne dane kobiety od razu zmieniają zapotrzebowanie, koszty i ocenę jadłospisu,
• reguły, o których łatwo zapomnieć przy kalkulatorze (20 porcji dla pozycji z obu dni, jaja w sztukach, procent liczony od CPM, marża od kosztu surowców), są zapisane w formułach raz,
• tak pracuje się w zakładach żywienia: receptury, kalkulacje i wartość energetyczną jadłospisów liczy się w programach gastronomicznych albo w arkuszach, a nie na kartce.

Pamiętaj: to wersja do nauki. Egzamin z tej kwalifikacji ma model „d” - rezultatem jest dokumentacja na papierze, a egzaminator ocenia formularze wypełnione ręcznie w arkuszu egzaminacyjnym. Na egzaminie zdający nie ma komputera, więc wszystko, co tu liczą formuły, trzeba umieć policzyć kalkulatorem i wpisać ręcznie - tak jak w wersji podstawowej.