HGT.12-01-22.06-SGCzerwiec 2022 · 14 kroków · ok. 29 min · 44 kryteria z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Uroczysty obiad w karczmie (W arkuszu kalkulacyjnym)
⚠️ To wersja edukacyjna - do nauki arkusza kalkulacyjnego na lekcjach i do samodzielnego sprawdzania obliczeń. Na egzaminie (model „d”) zdający nie ma komputera: formularze wypełnia ręcznie, a liczy na kalkulatorze - tak jak w wersji podstawowej.
To samo zadanie co w zakładce „Wersja podstawowa”, ale policzone w modelu arkusza kalkulacyjnego: dane z zamówienia i liczby z tabel arkusza egzaminacyjnego trafiają do osobnych komórek, a wyniki liczą formuły - zapotrzebowanie na surowce do 25 porcji przystawki i zupy w jednostkach zakupu, cena porcji alkoholu z ceny butelki, kalkulacja usługi z kontrolą maksymalnej wartości na osobę oraz wartość energetyczna obiadu i procent normy. Dopiero gotowe wyniki przepisuje się do formularzy. Formularze bez obliczeń (menu, zastawa, nakrycie) są opisane w wersji podstawowej.
Model został zbudowany w pliku strzecha_HGT12_2022_06.xlsx i przeliczony prawdziwym Excelem; każdy wynik porównano z wersją podstawową i z kluczem oceniania CKE. Plik jest w archiwum ZIP rozwiązania - można w nim zmienić liczbę osób albo cenę i zobaczyć, jak przeliczają się wszystkie formularze.
Jak czytać podgląd. Okno arkusza: niebieskie komórki to dane przepisane z arkusza egzaminacyjnego, w pasku formuły widać formułę aktywnej komórki (zapis polskiego Excela: SUMA, ZAOKR, JEŻELI, ORAZ, średnik między argumentami). Komórki dodane w danym kroku są żółte.
Punkty. Klucz ma 44 kryteriów w 6 rezultatach (próg 75% to 33 punktów) - przy przepisywaniu wyników do formularzy każdy krok podaje, które kryteria spełnia.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Arkusz: dane z zamówienia i tabel
Krok 1 · po tym etapie masz 0 z 44 kryteriów (pkt)
Krok 1: Dane z zamówienia i przeliczniki
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zapoznaj się ze wstępnym zamówieniem, które przyjął manager karczmy „Pod strzechą” na zorganizowanie uroczystego obiadu.
Każda liczba z zamówienia i z przeliczników pod Tabelą C ma własną komórkę: liczba gości, norma energii z wymaganym przedziałem pokrycia, maksymalna wartość netto na osobę, masa opakowania śmietany i pęczka kopru oraz 1000 (gramy w kilogramie, mililitry w litrze). Formuły odwołują się do tych komórek bezwzględnie ($B$2), więc zmiana jednej liczby przelicza cały arkusz.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Formularz 1: menu - wybór bez arkusza kalkulacyjnego
Krok 2 · po tym etapie masz 6 z 44 kryteriów (pkt)
Krok 2: Menu z Tabeli A i B - podstawa kalkulacji
Kryteria: , , , , ,
R.1.1 Danie główne - wpisane wyłącznie: filet z kurczaka sauté w ziołach
R.1.2 Dodatek skrobiowy - wpisane wyłącznie: ziemniaki z wody
R.1.3 Dodatek witaminowy - wpisane wyłącznie: sałatka z pieczonych bakłażanów
R.1.4 Alkohol do przystawki zimnej - wpisane wyłącznie: wódka wytrawna
R.1.5 Alkohol do dania głównego - wpisany wyłącznie: odpowiedni do wybranego dania głównego (do fileta z kurczaka sauté w ziołach i kurczaka w potrawce - wino białe dry; do kotleta schabowego i rumsztyka - wino czerwone dry; do paprykarza - wino białe dry lub wino czerwone dry)
Sporządź menu uroczystego obiadu na podstawie wstępnego zamówienia, Tabeli A. Karta menu restauracji i Tabeli B. Karta win i wódek restauracji.
Menu to wybór, a nie rachunek: potrawa smażona z drobiu, beztłuszczowy dodatek skrobiowy, sałatka z warzyw owocowych, alkohole dobrane do przystawki i dania. Arkusz kalkulacyjny go nie zrobi - uzasadnienie każdej pozycji jest w wersji podstawowej. Wypełniony Formularz 1 jest w podglądzie.
Menu trzeba ustalić przed budową arkusza, bo od niego zależą ceny w kalkulacji i kilokalorie w karcie oceny.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Arkusz: surowce do przystawki i zupy
Kroki 3-4 · po tym etapie masz 6 z 44 kryteriów (pkt)
Krok 3: Normatyw przystawki i zupy w jednej tabeli
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź zapotrzebowanie na surowce, półprodukty i produkty niezbędne do przygotowania 25 porcji przystawki zimnej z dodatkami i zupy na podstawie Tabeli C. Normatyw surowcowy na 1 porcję potraw i przeliczników. Wynik obliczonej ilości na 25 porcji w jednostce zakupu należy zapisać bez zaokrągleń.
Tabela C ma dwie kolumny normatywu: przystawka zimna i zupa. W arkuszu wiersz to surowiec, kolumna B - przystawka, C - zupa, a D: =B12+C12 - ilość na 1 porcję obu potraw. Śmietana i masło są w obu potrawach, więc dopiero suma daje właściwą ilość (śmietana 30 + 20 = 50 g).
Dokument po tym kroku
Krok 4: Jednostki zakupu bez zaokrągleń
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Sporządź zapotrzebowanie na surowce, półprodukty i produkty niezbędne do przygotowania 25 porcji przystawki zimnej z dodatkami i zupy na podstawie Tabeli C. Normatyw surowcowy na 1 porcję potraw i przeliczników. Wynik obliczonej ilości na 25 porcji w jednostce zakupu należy zapisać bez zaokrągleń.
E i G: jednostka miary z formularza i jednostka zakupu (kg, l, op., pęczek),
H: przelicznik dobrany formułą =JEŻELI(G12="op.";$B$7;JEŻELI(G12="pęczek";$B$8;$B$9)) - 250 g, 25 g albo 1000,
F: ilość na 1 porcję w jednostce formularza; tylko koper ma w formularzu „szt.” (pęczek), więc =JEŻELI(E12="szt.";D12/H12;D12) daje 5 : 25 = 0,2,
I: =D12*$B$2/H12 - ilość na 25 porcji w jednostce zakupu.
Arkusz każe zapisać wynik bez zaokrągleń, więc w kolumnie I nie ma ZAOKR - format „Ogólny” pokazuje 0,625 i 0,125 w całości.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Arkusz: kalkulacja i wartość energetyczna
Kroki 5-8 · po tym etapie masz 6 z 44 kryteriów (pkt)
Krok 5: Cena porcji alkoholu z ceny butelki
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź kalkulację usługi żywieniowej na podstawie wstępnego zamówienia, Tabeli A., Tabeli B. i Formularza 1.
Tabela B podaje cenę butelki 1 l, a menu - porcję: 25 ml wódki i 100 ml wina. D27: =ZAOKR(B27/$B$9*C27;2) - część litra razy cena butelki. Wódka: 25 : 1000 × 160,00 = 4,00 zł, wino: 100 : 1000 × 45,00 = 4,50 zł.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Kalkulacja usługi i kontrola wartości na osobę
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Sporządź kalkulację usługi żywieniowej na podstawie wstępnego zamówienia, Tabeli A., Tabeli B. i Formularza 1.
B: cena porcji z Tabeli A dla pozycji z menu; przy alkoholach odwołanie do bloku wyżej (=D27, =D28),
C: =$B$2 - każdy gość dostaje porcję, D: =B31*C31 - wartość dla 25 osób,
D38: =SUMA(D31:D37), D39: =ZAOKR(D38/$B$2;2) - wartość na 1 osobę,
D41: =JEŻELI(D39<=D40;"TAK";"NIE") - porównanie z maksymalną wartością 65,00 zł z zamówienia.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Wartość energetyczna i pokrycie normy
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Sporządź kartę oceny wartości energetycznej uroczystego obiadu na podstawie wstępnego zamówienia, Tabeli A., Tabeli B. i Formularza 1.
D: =B44*C44/100 - porcja w gramach razy kcal w 100 g; zupa liczona w gramach (200 ml = 240 g według przypisu formularza), alkohol według masy porcji z Tabeli B,
danie główne z dodatkami ma gotową wartość 440 kcal - wpisana jako dana,
D52: =JEŻELI(ORAZ(D51>=B4;D51<=B5);"TAK";"NIE") - przedział 35-40% z zamówienia.
Dokument po tym kroku
Krok 8: Kontrola: widok formuł
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zapoznaj się ze wstępnym zamówieniem, które przyjął manager karczmy „Pod strzechą” na zorganizowanie uroczystego obiadu.
Skrót Ctrl + ` przełącza arkusz w widok formuł. Przed przepisaniem wyników warto go przejrzeć: w każdej komórce wynikowej jest formuła, nigdzie wpisana ręcznie liczba, a adresy prowadzą do danych z arkusza egzaminacyjnego.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Przepisanie wyników do formularzy
Kroki 9-12 · po tym etapie masz 44 z 44 kryteriów (pkt)
Krok 9: Formularz 2: zapotrzebowanie
Kryteria: , , , , , , , , ,
R.2.1 Filet śledziowy marynowany: 1,25
R.2.2 Sok z cytryny: 0,5
R.2.3 Cebula: 0,625; jabłko: 0,5
R.2.4 Śmietana 18%: 5
R.2.5 Masło extra: 0,5
R.2.6 Koper: 5
R.2.7 Wywar jarski: 2,5
R.2.8 Groszek zielony mrożony: 1,5
R.2.9 Mąka pszenna: 0,125
R.2.10 Łuskane nasiona słonecznika: 0,125
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź zapotrzebowanie na surowce, półprodukty i produkty niezbędne do przygotowania 25 porcji przystawki zimnej z dodatkami i zupy na podstawie Tabeli C. Normatyw surowcowy na 1 porcję potraw i przeliczników. Wynik obliczonej ilości na 25 porcji w jednostce zakupu należy zapisać bez zaokrągleń.
Kolumna F (ilość na 1 porcję) i kolumna I (ilość na 25 porcji w jednostce zakupu, bez zaokrągleń) bloku Formularza 2.
R.3.6 Alkohol do przystawki zimnej: 100 zł 00 gr; dopuszcza się wartość adekwatną do alkoholu dobranego w R.1.4
R.3.7 Alkohol do dania głównego: 112 zł 50 gr; dopuszcza się wartość adekwatną do alkoholu dobranego w R.1.5
R.3.8 Wartość netto uroczystego obiadu dla 25 osób: 1 600 zł 00 gr; dopuszcza się poprawnie obliczoną sumę wartości netto: przystawki zimnej z dodatkami, zupy, dania głównego, dodatku skrobiowego, dodatku witaminowego, alkoholu do przystawki zimnej i alkoholu do dania głównego
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź kalkulację usługi żywieniowej na podstawie wstępnego zamówienia, Tabeli A., Tabeli B. i Formularza 1.
Ceny, liczba porcji i wartości z wierszy 31-37, razem z D38: 1 600,00 zł, na osobę z D39. Złote i grosze w osobnych kolumnach, odpowiedź TAK podkreśla się ręcznie.
Dokument po tym kroku
Krok 11: Formularz 4: karta oceny wartości energetycznej
Kryteria: , , , , , ,
R.4.1 Przystawka zimna z dodatkami [kcal]: 381,96
R.4.2 Zupa [kcal]: 216
R.4.3 Alkohol do przystawki zimnej [kcal]: 57,5
R.4.4 Alkohol do dania głównego [kcal]: 81
R.4.5 Wartość energetyczna uroczystego obiadu [kcal]: 1176,46; dopuszcza się sumę 440 + obliczoną wartość energetyczną przystawki zimnej z dodatkami + zupy + alkoholu do przystawki zimnej i alkoholu do dania głównego
R.4.6 Pokrycie wartości energetycznej uroczystego obiadu w całodziennym żywieniu osób dorosłych [%]: 39,22; dopuszcza się poprawnie obliczony wynik działania: (obliczona wartość energetyczna obiadu*100)/3000
R.4.7 Czy wartość energetyczna uroczystego obiadu stanowi 35 - 40% uśrednionej dobowej normy na energię? Podkreślone lub zaznaczone TAK lub NIE zgodnie z uzyskanym wynikiem w R.4.6
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Sporządź kartę oceny wartości energetycznej uroczystego obiadu na podstawie wstępnego zamówienia, Tabeli A., Tabeli B. i Formularza 1.
Wartości porcji z kolumny D, suma z D49, norma i procent z D50:D51 (39,22%), odpowiedź z D52.
Dokument po tym kroku
Krok 12: Formularze 5 i 6: zastawa i nakrycie - bez arkusza kalkulacyjnego
Kryteria: , , , , , , , , , , , ,
R.5.1 Przystawka zimna z dodatkami: półmiski wieloporcjowe, sztućce serwisowe
R.5.2 Przystawka zimna z dodatkami: koszyki do pieczywa
R.5.3 Zupa: bulionówki 250 ml z podstawkami
R.5.4 Napój bezalkoholowy: karafki
R.6.1 1: Talerz płaski 19 cm
R.6.2 2: Widelec stołowy średni
R.6.3 3: Widelec stołowy duży
R.6.4 4: Nóż stołowy duży
R.6.5 5: Łyżka stołowa średnia
R.6.6 6: Nóż stołowy średni
R.6.7 7: Kieliszek odpowiedni do wybranego alkoholu do dania głównego
R.6.8 9: Goblet
R.6.9 10: Talerz płaski 17 cm,12: Nóż do masła
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Sporządź wykaz zastawy stołowej niezbędnej do podania potraw i napoju wchodzących w skład uroczystego obiadu na podstawie wstępnego zamówienia, Tabeli D. Wykaz wyposażenia restauracji i Formularza 1. Sporządź opis schematu nakrycia dla jednego gościa na uroczysty obiad na podstawie wstępnego zamówienia, Tabeli D. i Formularza 1. Należy uzupełnić wg wzoru np.: łyżka stołowa duża.
Tych formularzy arkusz kalkulacyjny nie policzy - zastawa wynika ze sposobu podania potraw (serwis rosyjski i niemiecki), a nakrycie ze schematu i menu. Wypełnione formularze są w podglądzie; uzasadnienie każdej pozycji jest w wersji podstawowej.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Porównanie z wersją podstawową
Kroki 13-14 · po tym etapie masz 44 z 44 kryteriów (pkt)
Krok 13: Co daje model w arkuszu
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zapoznaj się ze wstępnym zamówieniem, które przyjął manager karczmy „Pod strzechą” na zorganizowanie uroczystego obiadu.
Wyniki są dokładnie takie same jak w wersji podstawowej i w kluczu - różni się droga do nich:
dane wpisuje się raz; inna liczba gości, inna cena butelki albo inny przelicznik od razu zmieniają zapotrzebowanie, kalkulację i ocenę energii,
reguły, o których łatwo zapomnieć przy kalkulatorze (suma przystawki i zupy, różne przeliczniki śmietany i kopru, wynik bez zaokrągleń, zupa liczona w gramach), są zapisane w formułach raz,
tak pracuje się w zakładach żywienia: receptury, zamówienia i kalkulacje liczy się w programach gastronomicznych albo w arkuszach, a nie na kartce.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Na egzaminie liczy się wpis w formularzu
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Zapoznaj się ze wstępnym zamówieniem, które przyjął manager karczmy „Pod strzechą” na zorganizowanie uroczystego obiadu.
Pamiętaj: to wersja do nauki. Egzamin z tej kwalifikacji ma model „d” - rezultatem jest dokumentacja na papierze, a egzaminator ocenia formularze wypełnione ręcznie w arkuszu egzaminacyjnym. Na egzaminie zdający nie ma komputera, więc wszystko, co tu liczą formuły, trzeba umieć policzyć kalkulatorem i wpisać ręcznie - tak jak w wersji podstawowej.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.