Rozwiązanie krok po kroku: Dokumentacja pobytu w ośrodku (W arkuszu kalkulacyjnym)

Każda liczba z zamówienia ma własną komórkę z opisem obok: liczba dziewcząt, marża, limit kosztów pobytu, norma energii i dane do ustawienia stołów (4 miejsca, 70 cm × 40 cm na osobę). Formuły odwołują się do tych komórek bezwzględnie ($B$2), więc zmiana jednej liczby przelicza cały arkusz.

Tabela A jest ułożona posiłkami, a Formularz 1 - surowcami. W arkuszu wiersz to surowiec, a kolumny B-D to I śniadanie, II śniadanie i podwieczorek; puste komórki znaczą, że surowca w posiłku nie ma. Masło extra ma dwie liczby (10 g i 5 g), więc w Formularzu 1 jest jednym wierszem z sumą.

• F: =SUMA(B11:D11) - ilość na 1 porcję,
• G: =F11*$B$2 - na 36 porcji w gramach albo mililitrach,
• H: =ZAOKR(G11/1000;2) - w kilogramach albo litrach z dwoma miejscami; herbata ekspresowa (72 g) z trzema: =ZAOKR(G19/1000;3), bo 0,07 kg zgubiłoby 2 gramy.

• B: =H13 - ilość z bloku Formularza 1 (odwołanie, nie przepisanie),
• C: przelicznik z formularza (np. 1 sztuka chleba = 0,36 kg),
• D: =B28/C28 - iloraz, często niecały,
• E: =ZAOKR.GÓRA(ZAOKR(D28;6);0) - liczba sztuk albo opakowań, zawsze w górę: brakującego pół bochenka nie da się nie kupić.

Wewnętrzne ZAOKR(…;6) usuwa szum arytmetyki komputera (1,80 : 0,05 to w pamięci 35,99999…), a zewnętrzne zaokrągla w górę prawdziwe ułamki.

Zestawienie z formularza w tym samym układzie: wiersze to posiłki, kolumny - dni. W dniu, w którym posiłek jest w zamówieniu, komórka ma formułę =$B$2 (36 porcji), a pusta komórka oznacza brak posiłku (pierwszy dzień zaczyna się od obiadu, ostatni kończy na II śniadaniu). Kolumna E: =SUMA(B36:D36) - ilość do kalkulacji.

• B: koszt surowców 1 posiłku z Tabeli B,
• C: =ZAOKR(B44*$B$3/100;2) - marża 170% liczona od kosztu surowców,
• D: =B44+C44 - cena posiłku, E: =E36 - liczba posiłków z zestawienia, F: =D44*E44 - wartość,
• F49: =SUMA(F44:F48) - koszt usług żywieniowych.

Tabela C podaje cenę za blok czasu (np. ognisko - 15,00 zł za 2 godziny), a zamówienie - liczbę godzin. Kolumna E mówi, czy usługa jest „w cenie pobytu” (pokaz barmański bez ćwiczeń):

• F: =JEŻELI(E52="tak";0;C52*B52/D52) - cena na osobę: liczba godzin podzielona przez długość bloku razy cena bloku,
• H: =F52*G52 - wartość dla 36 osób, H56: suma usług dodatkowych,
• H57: =F49+H56, H59: =JEŻELI(H57<=H58;"TAK";"NIE") - porównanie z limitem.

• D: =ZAOKR(B62*C62/100;1) - porcja razy kcal w 100 g z Tabeli D, przez 100, z jednym miejscem po przecinku,
• D67: =SUMA(D62:D66) - II śniadanie, D68: banan na podwieczorek (150 g).

• I śniadanie, obiad i kolacja - gotowe wartości z Tabeli E; II śniadanie i podwieczorek - odwołania do bloku wyżej (=D67, =D68),
• D75: =SUMA(D70:D74), D76: =B5 - norma 2850 kcal,
• D77: =ZAOKR(D75*100/D76;1) - procent normy z jednym miejscem po przecinku,
• D78: =JEŻELI(ORAZ(D77>=90;D77<=110);"TAK";"NIE") - wymagany przedział 90-110%.

• B82: =B6/2*B7 - 4 miejsca to po 2 na dłuższych bokach, więc długość 2 × 70 = 140 cm; B83: =2*B8 - szerokość 2 × 40 = 80 cm,
• B84: =ZAOKR.GÓRA(B2/B6;0) - liczba stołów (niepełny stół też jest stołem), B85: krzesła i serwetki - po jednej na osobę,
• stoły z formularza: =JEŻELI(ORAZ(B87=$B$82;C87=$B$83);"X";"") zaznacza stół o wyliczonym wymiarze,
• obrusy: zwis z każdej strony =(B89-$B$82)/2 i =(C89-$B$83)/2; obrus jest dobrany, gdy oba zwisy są równe - zasada równego zwisu pochodzi z wersji podstawowej, arkusz kalkulacyjny ją tylko sprawdza.

Skrót Ctrl + ` przełącza arkusz w widok formuł. Przed przepisaniem wyników warto go przejrzeć: w każdej komórce wynikowej jest formuła, nigdzie wpisana ręcznie liczba, a adresy prowadzą do danych z arkusza egzaminacyjnego.

Kolumny F (ilość na 1 porcję), G (na 36 porcji) i H (w kilogramach albo litrach) bloku Formularza 1, wiersz po wierszu.

Kolumny B (ilość) i E z F (liczba sztuk albo opakowań) bloku Formularza 2 oraz zestawienie posiłków z wierszy 36-40.

Usługi żywieniowe z wierszy 44-49, usługi dodatkowe z wierszy 52-56 (przy pokazie barmańskim wpisuje się „w cenie pobytu”), razem z H57: 5855,76 zł. Złote i grosze w osobnych kolumnach, odpowiedź TAK podkreśla się ręcznie.

Wiersze II śniadania i podwieczorku, jadłospis dnia, suma, norma i procent (96,2%) z bloku Formularza 4. Obliczenia pomocnicze - tak jak w wersji podstawowej.

Tego formularza arkusz kalkulacyjny nie policzy - dobór zastawy, sprzętu i urządzeń do I śniadania w formie bufetu wynika z jadłospisu i z zasad obsługi. Wypełniony formularz jest w podglądzie; uzasadnienie każdego wyboru jest w wersji podstawowej.

Zaznaczenia X z kolumny F bloku stołów i obrusów, liczby z B84 (stoły i obrusy) i B85 (krzesła i serwetki).

Wyniki są dokładnie takie same jak w wersji podstawowej i w kluczu - różni się droga do nich:

• dane wpisuje się raz; inna liczba uczestniczek, inna cena w Tabeli B albo inna liczba godzin usługi od razu zmieniają zapotrzebowanie, zakupy, koszt pobytu i liczbę stołów,
• reguły, o których łatwo zapomnieć przy kalkulatorze (masło z dwóch posiłków, zakup zawsze w górę, marża od kosztu surowców, cena za blok czasu, usługa „w cenie pobytu”), są zapisane w formułach raz,
• tak pracuje się w zakładach żywienia: receptury, zamówienia i kalkulacje liczy się w programach gastronomicznych albo w arkuszach, a nie na kartce.

Pamiętaj: to wersja do nauki. Egzamin z tej kwalifikacji ma model „d” - rezultatem jest dokumentacja na papierze, a egzaminator ocenia formularze wypełnione ręcznie w arkuszu egzaminacyjnym. Na egzaminie zdający nie ma komputera, więc wszystko, co tu liczą formuły, trzeba umieć policzyć kalkulatorem i wpisać ręcznie - tak jak w wersji podstawowej.