Przejdź do głównej treści
HGT.12-01-23.06-SGCzerwiec 2023 · 14 kroków · ok. 33 min · 44 kryteria z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Dokumentacja obiadu dla seniorów (W arkuszu kalkulacyjnym)

⚠️ To wersja edukacyjna - do nauki arkusza kalkulacyjnego na lekcjach i do samodzielnego sprawdzania obliczeń. Na egzaminie (model „d”) zdający nie ma komputera: formularze wypełnia ręcznie, a liczy na kalkulatorze - tak jak w wersji podstawowej.

Manager restauracji przyjął zamówienie Klubu Seniora: obiad dla 35 osób w wieku 66-75 lat. W tej zakładce obliczenia są zrobione tak, jak w pracy organizatora żywienia: dane z zamówienia i z tabel arkusza trafiają do osobnych komórek, a wyniki liczą formuły - zapotrzebowanie na surowce do przystawki, kalkulacja deseru z marżą i ceny obiadu, wartość energetyczna obiadu i jej udział w dobowym zapotrzebowaniu. Dopiero gotowe wyniki przepisuje się do formularzy.

Model został zbudowany w pliku obiad_seniorzy_HGT12_2023.xlsx i przeliczony prawdziwym Excelem; każdy wynik porównano z wersją podstawową i z kluczem oceniania CKE. Plik jest w archiwum ZIP rozwiązania - można w nim zmienić liczbę osób, normatyw albo cenę i zobaczyć, jak przeliczają się wszystkie formularze.

Jak czytać podgląd. Okno arkusza: niebieskie komórki to dane przepisane z arkusza egzaminacyjnego, w pasku formuły widać formułę aktywnej komórki (zapis polskiego Excela: SUMA, ZAOKR, JEŻELI, ORAZ, średnik między argumentami). Komórki dodane w danym kroku są żółte. W drugiej części kroki przepisują wyniki do formularzy z arkusza - wpisy ręczne są granatowe.

Punkty. Klucz ma 44 kryteriów w 5 rezultatach (próg 75% to 33 punktów) - przy przepisywaniu wyników do formularzy każdy krok podaje, które kryteria spełnia.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF) Pobierz pliki rozwiązania (zip)

  1. Etap 1: Arkusz: dane z zamówienia i tabel

    Kroki 1-2 · po tym etapie masz 0 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Dane z zamówienia w osobnych komórkach

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Manager restauracji przyjął zamówienie od Klubu Seniora na zorganizowanie obiadu dla 35 osób.

    Każda liczba z treści zadania dostaje własną komórkę z opisem obok: liczba porcji, to, na ile porcji jest normatyw w Tabeli A (10), zapotrzebowanie dobowe i przedział zalecanego udziału obiadu, budżet, cena wody i marża.

    Formuły odwołują się do tych komórek adresem bezwzględnym ($B$2, $B$9) - zmiana jednej liczby, np. 35 → 40 osób, przelicza od razu zapotrzebowanie, kalkulację i wniosek o budżecie.

    Dokument po tym kroku

  2. Krok 2: Tabela A przepisana dosłownie

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Opracuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia, obejmującą zapotrzebowanie na surowce i produkty niezbędne do sporządzenia przystawki. Sporządź je na podstawie Tabeli A. i Tabeli B. Otrzymanych wyników obliczeń w kolumnie ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu nie należy zaokrąglać.

    Normatyw przepisuje się tak, jak stoi w arkuszu - wiersz po wierszu, razem z powtórzeniem: masło extra występuje dwa razy (60 g w roladzie i 100 g w dodatkach do pieczywa).

    Nie trzeba niczego sumować w pamięci przy przepisywaniu - zsumuje to formuła w następnym kroku. Dzięki temu tabela w arkuszu da się porównać z Tabelą A linijka po linijce.

    Dokument po tym kroku

  3. Etap 2: Arkusz: zapotrzebowanie na surowce do przystawki

    Krok 3 · po tym etapie masz 0 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 3: Ilość na 35 porcji i w jednostce zakupu

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Opracuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia, obejmującą zapotrzebowanie na surowce i produkty niezbędne do sporządzenia przystawki. Sporządź je na podstawie Tabeli A. i Tabeli B. Otrzymanych wyników obliczeń w kolumnie ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu nie należy zaokrąglać.

    Wiersze Formularza 1 to 10 różnych surowców:

    • kolumna B: =SUMA.JEŻELI($A$12:$A$22;A25;$B$12:$B$22) - suma wszystkich wierszy Tabeli A z tą samą nazwą; dla masła wychodzi 60 + 100 = 160 g, dla pozostałych po prostu ilość z tabeli,
    • kolumna D: =B25*$B$2/$B$3 - ilość na 10 porcji × 35 : 10,
    • kolumna E: przelicznik na jednostkę zakupu - 1 000 dla kg i l, a dla jaj, kopru i chleba gramy z Tabeli B (50 g, 40 g, 700 g),
    • kolumna G: =D25/E25 - ilość w jednostce zakupu.

    Uwaga pod formularzem zakazuje zaokrąglania, więc w kolumnie G nie ma ZAOKR - format „Ogólny” pokazuje 0,525 i 0,875 w całości.

    Dokument po tym kroku

  4. Etap 3: Arkusz: karta kalkulacyjna obiadu

    Kroki 4-5 · po tym etapie masz 0 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 4: Deser: koszt surowców, woda i marża

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Opracuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia, obejmującą kartę kalkulacyjną obiadu. Sporządź ją na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli C. i Tabeli D.

    • kolumna B: ilość na 35 porcji nadrukowana w Formularzu 2, kolumna C: cena z Tabeli C,
    • kolumna D: =ZAOKR(B37*C37;2) - koszt surowca w złotych z groszami,
    • D43: =SUMA(D37:D42), D44: cena wody =B8, D45: deser i napój bez marży,
    • D46: marża =ZAOKR(D45*$B$9/100;2) - liczona od deseru razem z wodą, tak jak w formularzu,
    • D47: =D45+D46 - cena 35 porcji deseru z napojem.

    W arkuszu kwota jest jedną liczbą (12,60); w Formularzu 2 rozdziela się ją na kolumny [zł] i [gr] dopiero przy przepisywaniu.

    Dokument po tym kroku

  5. Krok 5: Kalkulacja usługi i budżet

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Opracuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia, obejmującą kartę kalkulacyjną obiadu. Sporządź ją na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli C. i Tabeli D.

    • kolumna B: liczba porcji =$B$2 w każdym wierszu, kolumna C: cena 1 porcji z Tabeli D,
    • danie główne to trzy pozycje Tabeli D na jednym talerzu: ich ceny stoją w E52:G52, a cena porcji =SUMA(E52:G52) = 23,90 zł,
    • kolumna D: =B50*C50, a dla deseru i napoju =D47 - tam cena 35 porcji jest już policzona,
    • D54: =SUMA(D50:D53) - cena netto obiadu, D55: budżet =B7,
    • D56: =JEŻELI(D54<=D55;"TAK";"NIE") - wniosek do Formularza 2.
    Dokument po tym kroku

  6. Etap 4: Arkusz: wartość energetyczna obiadu

    Kroki 6-7 · po tym etapie masz 0 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 6: Kalorie porcji, suma i udział w zapotrzebowaniu

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Opracuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia, obejmującą kartę oceny wartości energetycznej obiadu. Sporządź ją na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli D. i Tabeli E.

    • kolumna B: wielkość porcji z Tabeli D (woda: 350 ml = 350 g), kolumna C: kcal w 100 g z Tabeli E,
    • kolumna D: =B59*C59/100 - Tabela E podaje wartość na 100 g, stąd dzielenie przez 100,
    • D66: =SUMA(D59:D65) - wartość energetyczna 1 porcji obiadu,
    • D68: =ZAOKR(D66*100/D67;2) - udział w procentach z dwoma miejscami po przecinku,
    • D69: =JEŻELI(ORAZ(D68>=B5;D68<=B6);"TAK";"NIE") - przedział 35-40% pobrany z komórek danych.
    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Kontrola: widok formuł

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Manager restauracji przyjął zamówienie od Klubu Seniora na zorganizowanie obiadu dla 35 osób.

    Skrót Ctrl + ` przełącza arkusz w widok formuł. Przed przepisaniem wyników warto go przejrzeć: w każdej komórce wynikowej jest formuła, nigdzie wpisana ręcznie liczba, a adresy prowadzą do danych z arkusza egzaminacyjnego.

    Dokument po tym kroku

  8. Etap 5: Przepisanie wyników do formularzy

    Kroki 8-12 · po tym etapie masz 44 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 8: Formularz 1: zapotrzebowanie na surowce

    Kryteria: , , , , , , , , ,

    R.1.1 w wierszu - szczupak; w kolumnie Ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu [kg]: 4,2

    R.1.2 w wierszu - bułka pszenna czerstwa; w kolumnie Ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu [kg]: 0,525

    R.1.3 w wierszu - mleko 3,2%; w kolumnie Ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu [l]: 0,875

    R.1.4 w wierszu - jajo; w kolumnie Ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu [szt.]: 7

    R.1.5 w wierszu - cebula; w kolumnie Ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu [kg]: 0,525

    R.1.6 w wierszu - masło extra; w kolumnie Ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu [kg]: 0,56

    R.1.7 w wierszu - jogurt naturalny; w kolumnie Ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu [kg]: 1,05

    R.1.8 w wierszu - majonez; w kolumnie Ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu [kg]: 0,7

    R.1.9 w wierszu - koper; w kolumnie Ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu [pęczek]: 7

    R.1.10 w wierszu - chleb żytni; w kolumnie Ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu [szt.]: 3

    ok. 4 min
    Polecenie z arkusza

    Opracuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia, obejmującą zapotrzebowanie na surowce i produkty niezbędne do sporządzenia przystawki. Sporządź je na podstawie Tabeli A. i Tabeli B. Otrzymanych wyników obliczeń w kolumnie ilość na 35 porcji w jednostce miary zakupu nie należy zaokrąglać.

    Nazwy z kolumny A, ilość na 10 porcji z kolumny B, na 35 porcji z kolumny D, a w ostatniej kolumnie wynik z kolumny G z jednostką zakupu z kolumny F (kg, l, szt., pęczek). Masło extra w jednym wierszu: 160 g → 560 g → 0,56 kg.

    Dokument po tym kroku

  9. Krok 9: Formularz 2: karta kalkulacyjna obiadu

    Kryteria: , , , , , , , , ,

    R.2.1 w kolumnie - Koszt surowców/produktów na 35 porcji: truskawki 12 zł 60 gr; maliny 26 zł 25 gr

    R.2.2 w kolumnie - Koszt surowców/produktów na 35 porcji: cukier 2 zł 45 gr; żelatyna 6 zł 72 gr

    R.2.3 w kolumnie - Koszt surowców/produktów na 35 porcji: śmietanka 30% 12 zł 25 gr; cukier puder 0 zł 77 gr

    R.2.4 w wierszu - Razem koszt surowców/produktów do sporządzenia 35 porcji deseru: 61 zł 4 gr [dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w Formularzu 2.; (wg R.2.1 + R.2.2 + R.2.3)]

    R.2.5 w wierszu - Wartość marży gastronomicznej 150%: 141 zł 96 gr {dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości w Formularzu 2.; wg [(R.2.4 + 33 zł 60 gr)×150] : 100}

    R.2.6 w wierszu - Cena netto 35 porcji deseru i napoju z marżą gastronomiczną: 236 zł 60 gr [dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną sumę w odniesieniu do wpisanych wartości w Formularzu 2.; (wg R.2.4 + R.2.5 + 33 zł 60 gr)]

    R.2.7 w kolumnie - Cena netto 35 porcji: przystawka 437 zł 50 gr; zupa 297 zł 50 gr; danie główne 836 zł 50 gr

    R.2.8 we wszystkich uzupełnionych wierszach wpisane wartości złotych i groszy w odpowiedniej kolumnie [zł] i [gr]

    R.2.9 w wierszu - Maksymalna cena netto zamówionych usług żywieniowych dla 35 osób: 1850 zł 00 gr

    R.2.10 w wierszu - Czy obliczona cena netto usług żywieniowych spełnia warunki zamówienia? Zaznaczone TAK wyłącznie przy wyniku 1808 zł 10 gr (dopuszcza się również zaznaczone TAK lub NIE w zależności od prawidłowej interpretacji wpisanej wartości w Cenie netto obiadu dla 35 osób)

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Opracuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia, obejmującą kartę kalkulacyjną obiadu. Sporządź ją na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli C. i Tabeli D.

    Koszty z kolumny D wierszy 37-47 i kalkulacja usługi z wierszy 50-56. Każdą kwotę rozdziela się na [zł] i [gr], grosze zawsze dwiema cyframi (61 | 04). Wniosek: cena 1 808,10 zł mieści się w budżecie - ☒ TAK.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Formularz 3: wartość energetyczna obiadu

    Kryteria: , , , , , , , , ,

    R.3.1 w kolumnie - Wartość energetyczna [kcal] 1 porcji: rolada ze szczupaka z sosem koperkowym, pieczywo, masło: 342

    R.3.2 w kolumnie - Wartość energetyczna [kcal] 1 porcji: krem z buraków z groszkiem ptysiowym: 110

    R.3.3 w kolumnie - Wartość energetyczna [kcal] 1 porcji: pierś z indyka gotowana: 195

    R.3.4 w kolumnie - Wartość energetyczna [kcal] 1 porcji: purée ziemniaczane: 180

    R.3.5 w kolumnie - Wartość energetyczna [kcal] 1 porcji: marchew glazurowana: 65

    R.3.6 w kolumnie - Wartość energetyczna [kcal] 1 porcji: galaretka z owoców jagodowych z bitą śmietaną: 216

    R.3.7 w wierszu - Wartość energetyczna w 1 porcji obiadu [kcal]: 1108 {dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczoną sumę wartości energetycznych potraw i napoju wpisanych w Formularzu 3.; [wg (R.3.1 + R.3.2 + R.3.3 + R.3.4 + R.3.5 + R.3.6)]} W Formularzu 1. wpisane pełne nazwy surowców/produktów wg Tabeli A. oraz wyniki (bez zaokrągleń) we właściwej W Formularzu 2. wpisane wyniki w złotych z groszami we właściwej kolumnie/wierszu odpowiednio do jednostki lub z W Formularzu 3. wpisane wyniki we właściwej kolumnie/wierszu odpowiednio do jednostki lub z jednostką [kcal], [%]

    R.3.8 w wierszu - Średnioważone dobowe zapotrzebowanie na energię dla osób w wieku 66-75 lat [kcal]: 2800

    R.3.9 w wierszu - Udział energii z zaplanowanego obiadu w pokryciu dobowego zapotrzebowania na energię [%]: 39,57 {dopuszcza się również matematycznie poprawnie obliczony wynik w odniesieniu do wartości energetycznej zaplanowanego obiadu wpisanego w Formularzu 3., zaokrąglony zgodnie z zasadami matematycznymi do dwóch miejsc po przecinku; [wg (R.3.7 x 100) : 2800]}

    R.3.10 w wierszu - Czy obliczony udział energii z zaplanowanego obiadu w pokryciu dobowego zapotrzebowania na energię spełnia założenia żywieniowe zawarte w informacjach do realizacji zamówienia? Zaznaczone TAK wyłącznie przy wyniku 39,57 (dopuszcza się również zaznaczone TAK lub NIE w zależności od prawidłowej interpretacji wpisanej wartości w Formularzu 3. w wierszu Udział energii z zaplanowanego obiadu w pokryciu dobowego zapotrzebowania na energię [%])

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Opracuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia, obejmującą kartę oceny wartości energetycznej obiadu. Sporządź ją na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli D. i Tabeli E.

    Wiersze 59-65 arkusza mają układ karty: porcja, kcal w 100 g i kcal porcji. Suma 1 108 kcal, zapotrzebowanie 2 800 kcal, zalecany udział 35-40%, udział 39,57% i wniosek ☒ TAK.

    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Formularz 4: wykaz zastawy - bez arkusza kalkulacyjnego

    Kryteria: , , , , , , , ,

    R.4.1 w wierszu - Zupa: bulionówki z podstawkami; w kolumnie - Ilość [szt.]: 35

    R.4.2 w wierszu - Zupa: łyżki stołowe średnie; w kolumnie - Ilość [szt.]: 35

    R.4.3 w wierszu - Danie główne: talerze płaskie Ø 28 cm (dopuszcza się również zapis: talerze płaskie 28); w kolumnie - Ilość [szt.]: 35

    R.4.4 w wierszu - Danie główne: noże stołowe duże; w kolumnie - Ilość [szt.]: 35

    R.4.5 w wierszu - Danie główne: widelce stołowe duże; w kolumnie - Ilość [szt.]: 35

    R.4.6 w wierszu - Deser: pucharki z podstawkami; w kolumnie - Ilość [szt.]: 35

    R.4.7 w wierszu - Deser: łyżki małe; w kolumnie - Ilość [szt.]: 35

    R.4.8 w wierszu - Napój: tumblery o poj. 400 ml (dopuszcza się również zapis: tumbler 400); w kolumnie - Ilość [szt.]: 35

    R.4.9 w żadnym wierszu kolumny - Nazwa zastawy stołowej: niewpisana zastawa stołowa do podania potraw i napoju wieloporcjowo

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Opracuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia, obejmującą wykaz zastawy stołowej niezbędnej do podania zupy, dania głównego, deseru i napoju dla 35 osób. Sporządź go na podstawie informacji do realizacji zamówienia i Tabeli F.

    Tego formularza arkusz kalkulacyjny nie policzy: dobór zastawy wynika z metod serwowania i z Tabeli F, a liczba sztuk to po prostu liczba gości (35). Wypełniony formularz jest w podglądzie; uzasadnienie każdej pozycji (bulionówki z podstawkami, talerze płaskie Ø 28 cm, pucharki, tumblery 400 ml) i to, dlaczego nie ma waz ani półmisków, jest w wersji podstawowej.

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Formularz 5: opis nakrycia - bez arkusza kalkulacyjnego

    Kryteria: , , , ,

    R.5.1 1. Talerz płaski Ø 21 cm (dopuszcza się również zapis: talerz płaski 21)

    R.5.2 2. Widelec stołowy średni

    R.5.3 3. Nóż stołowy średni

    R.5.4 4. Talerz płaski Ø 17 cm (dopuszcza się również zapis: talerz płaski 17 )

    R.5.5 5. Nóż do masła W Formularzu 4. wpisane pełne nazwy zastawy stołowej (w liczbie mnogiej lub pojedynczej) we właściwej W Formularzu 5. w legendzie do schematu wpisane pełne nazwy zastawy stołowej w liczbie pojedynczej, wybrane

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Opracuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia, obejmującą opis schematu nakrycia do przystawki dla jednego gościa. Sporządź go na podstawie informacji do realizacji zamówienia i Tabeli F.

    Legenda schematu nakrycia do przystawki wynika ze schematu i z zasad nakrywania, a nie z obliczeń. Wypełniony formularz jest w podglądzie; wyjaśnienie każdego elementu jest w wersji podstawowej.

    Dokument po tym kroku

  13. Etap 6: Porównanie z wersją podstawową

    Kroki 13-14 · po tym etapie masz 44 z 44 kryteriów (pkt)

    Krok 13: Co daje model w arkuszu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Manager restauracji przyjął zamówienie od Klubu Seniora na zorganizowanie obiadu dla 35 osób.

    Wyniki są dokładnie takie same jak w wersji podstawowej i w kluczu - różni się droga do nich:

    • dane wpisuje się raz; inna liczba gości, inna cena surowca albo inny normatyw od razu zmienia zapotrzebowanie, cenę obiadu i wniosek o budżecie,
    • reguły, o których łatwo zapomnieć przy kalkulatorze (masło z dwóch potraw w jednym wierszu, marża od deseru razem z wodą, trzy ceny dania głównego), są zapisane w formułach raz,
    • tak pracuje się w zakładach żywienia: receptury, kalkulacje i wartość energetyczną jadłospisów prowadzi się w programach gastronomicznych albo w arkuszach, a nie na kartce.
    Dokument po tym kroku

  14. Krok 14: Na egzaminie liczy się wpis w formularzu

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Manager restauracji przyjął zamówienie od Klubu Seniora na zorganizowanie obiadu dla 35 osób.

    Pamiętaj: to wersja do nauki. Egzamin z tej kwalifikacji ma model „d” - rezultatem jest dokumentacja na papierze, a egzaminator ocenia formularze wypełnione ręcznie w arkuszu egzaminacyjnym. Zdający nie ma komputera, więc wszystko, co tu liczą formuły, trzeba umieć policzyć kalkulatorem i wpisać ręcznie - tak jak w wersji podstawowej. Klucz nie ocenia drogi obliczeń, tylko wpisy w formularzach.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.