Przejdź do głównej treści
HGT.12-01-23.01-SGStyczeń 2023 · 15 kroków · ok. 30 min · 48 kryteriów z klucza

Rozwiązanie krok po kroku: Uroczysty obiad dla 14 osób (W arkuszu kalkulacyjnym)

⚠️ To wersja edukacyjna - do nauki arkusza kalkulacyjnego na lekcjach i do samodzielnego sprawdzania obliczeń. Na egzaminie (model „d”) zdający nie ma komputera: formularze wypełnia ręcznie, a liczy na kalkulatorze - tak jak w wersji podstawowej.

To samo zadanie co w zakładce „Wersja podstawowa”, ale policzone w modelu arkusza kalkulacyjnego: dane z zamówienia i liczby z tabel arkusza egzaminacyjnego trafiają do osobnych komórek, a wyniki liczą formuły - zapotrzebowanie na surowce do 14 porcji przystawki i zupy w jednostkach zakupu, cena porcji wina z ceny butelki, kalkulacja usługi z ceną na osobę oraz wartość energetyczna obiadu i procent normy. Dopiero gotowe wyniki przepisuje się do formularzy. Formularze bez obliczeń (menu, zastawa, nakrycie) są opisane w wersji podstawowej.

Model został zbudowany w pliku kaczka_HGT12_2023_01.xlsx i przeliczony prawdziwym Excelem; każdy wynik porównano z wersją podstawową i z kluczem oceniania CKE. Plik jest w archiwum ZIP rozwiązania - można w nim zmienić liczbę osób albo cenę i zobaczyć, jak przeliczają się wszystkie formularze.

Jak czytać podgląd. Okno arkusza: niebieskie komórki to dane przepisane z arkusza egzaminacyjnego, w pasku formuły widać formułę aktywnej komórki (zapis polskiego Excela: SUMA, ZAOKR, JEŻELI, ORAZ, średnik między argumentami). Komórki dodane w danym kroku są żółte.

Punkty. Klucz ma 48 kryteriów w 6 rezultatach (próg 75% to 36 punktów) - przy przepisywaniu wyników do formularzy każdy krok podaje, które kryteria spełnia.

Arkusz i pliki do pobrania Treść arkusza (PDF) Pobierz pliki rozwiązania (zip)

  1. Etap 1: Arkusz: dane z zamówienia i tabel

    Krok 1 · po tym etapie masz 0 z 48 kryteriów (pkt)

    Krok 1: Dane z zamówienia i przeliczniki

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Manager restauracji przyjął zamówienie na zorganizowanie uroczystego obiadu dla 14 osób dorosłych. Przygotuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia.

    Każda liczba z zamówienia i z przeliczników pod Tabelą C ma własną komórkę: liczba gości, uśredniona dobowa norma energii z wymaganym przedziałem pokrycia, masa 1 sztuki pieczywa i 1 opakowania śmietany oraz 1000 (gramy w kilogramie, mililitry w litrze). Formuły odwołują się do tych komórek bezwzględnie ($B$2), więc zmiana jednej liczby przelicza cały arkusz.

    Dokument po tym kroku

  2. Etap 2: Formularz 1: menu - wybór bez arkusza kalkulacyjnego

    Krok 2 · po tym etapie masz 6 z 48 kryteriów (pkt)

    Krok 2: Menu z Tabeli A i B - podstawa kalkulacji

    Kryteria: , , , , ,

    R.1.1 Danie główne - wyłącznie wpisane: pieczona pierś z kaczki

    R.1.2 Dodatek skrobiowy - wyłącznie wpisane: ziemniaki z wody

    R.1.3 Dodatek witaminowy - wyłącznie wpisane: surówka z marchwi i salsefii

    R.1.4 Deser - wyłącznie wpisane: naleśnik flambirowany

    R.1.5 Wino do przystawki zimnej - wyłącznie wpisane: wino czerwone dry

    R.1.6 Wino do dania głównego - wyłącznie wpisane: wino czerwone dry; dopuszcza się wino białe dry, jeżeli w Formularzu 1. w wierszu danie główne jest zapisane: pieczona perliczka lub kurczak po polsku lub szaszłyki z indyka lub przepiórka duszona

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj menu uroczystego obiadu na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli A. i Tabeli B.

    Menu to wybór, a nie rachunek: danie z drobiu wodnego, dodatek skrobiowy o porcji 100 g, surówka z warzyw korzeniowych, deser flambirowany na sali i wino dobrane do przystawki i dania. Arkusz kalkulacyjny go nie zrobi - uzasadnienie każdej pozycji jest w wersji podstawowej. Wypełniony Formularz 1 jest w podglądzie.

    Menu trzeba ustalić przed budową arkusza, bo od niego zależą ceny w kalkulacji i kilokalorie w karcie oceny.

    Dokument po tym kroku

  3. Etap 3: Arkusz: surowce do przystawki i zupy

    Kroki 3-4 · po tym etapie masz 6 z 48 kryteriów (pkt)

    Krok 3: Normatyw przystawki i zupy w jednej tabeli

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj zapotrzebowanie na surowce, półprodukty i produkty niezbędne do przygotowania 14 porcji przystawki zimnej z dodatkami i zupy na podstawie Tabeli C.

    Tabela C ma dwie kolumny normatywu: przystawka zimna i zupa. W arkuszu wiersz to surowiec, kolumna B - przystawka, C - zupa, a D: =B11+C11 - ilość na 1 porcję obu potraw. Masło extra jest w obu potrawach, więc dopiero suma daje właściwą ilość (5 + 5 = 10 g).

    Dokument po tym kroku

  4. Krok 4: Jednostki zakupu bez zaokrągleń

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj zapotrzebowanie na surowce, półprodukty i produkty niezbędne do przygotowania 14 porcji przystawki zimnej z dodatkami i zupy na podstawie Tabeli C.

    • E i F: jednostka miary z formularza i jednostka zakupu (kg, l, szt., op.),
    • G: przelicznik dobrany formułą =JEŻELI(F11="szt.";$B$6;JEŻELI(F11="op.";$B$7;$B$8)) - 1400 g, 210 g albo 1000,
    • H: =D11*$B$2/G11 - ilość na 14 porcji w jednostce zakupu.

    Pieczywo kupuje się na sztuki po 1400 g (50 × 14 : 1400 = 0,5 szt.), śmietanę na opakowania po 210 g (15 × 14 : 210 = 1 op.). Arkusz każe zapisać wynik bez zaokrągleń, więc w kolumnie H nie ma ZAOKR - format „Ogólny” pokazuje 0,112 i 0,07 w całości.

    Dokument po tym kroku

  5. Etap 4: Arkusz: kalkulacja i wartość energetyczna

    Kroki 5-8 · po tym etapie masz 6 z 48 kryteriów (pkt)

    Krok 5: Cena porcji wina z ceny butelki

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj kalkulację usługi żywieniowej na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli A., Tabeli B. i Formularza 1.

    Tabela B podaje cenę butelki 1 l, a menu - porcję 100 ml. D26: =ZAOKR(B26/$B$8*C26;2) - część litra razy cena butelki: 100 : 1000 × 60,00 = 6,00 zł. Oba wina w menu to wino czerwone dry, więc obie pozycje kalkulacji odwołują się do tej jednej komórki.

    Dokument po tym kroku

  6. Krok 6: Kalkulacja usługi i cena na osobę

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj kalkulację usługi żywieniowej na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli A., Tabeli B. i Formularza 1.

    • B: cena porcji z Tabeli A dla pozycji z menu; przy winach odwołanie do bloku wyżej (=D26),
    • C: =$B$2 - każdy gość dostaje porcję, D: =B29*C29 - wartość dla 14 osób,
    • D37: =SUMA(D29:D36) - wartość netto obiadu dla 14 osób,
    • D38: =ZAOKR(D37/$B$2;2) - cena netto obiadu dla 1 osoby.
    Dokument po tym kroku

  7. Krok 7: Wartość energetyczna i pokrycie normy

    ok. 3 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj kartę oceny wartości energetycznej uroczystego obiadu na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli A., Tabeli B., Tabeli D. i Formularza 1.

    • D: =ZAOKR(B42*C42/100;1) - porcja w gramach razy kcal w 100 g; zupa liczona w gramach (200 ml = 240 g według przypisu formularza), wino dry według masy porcji z Tabeli B (100 ml = 100 g),
    • danie główne z dodatkami ma gotową wartość 410 kcal - wpisana jako dana,
    • D48: =SUMA(D42:D47), D50: =ZAOKR(D48*100/D49;2) - procent normy 3400 kcal, zaokrąglony do dwóch miejsc zgodnie z przypisem,
    • D51: =JEŻELI(ORAZ(D50>=B4;D50<=B5);"TAK";"NIE") - przedział 35-40% z formularza.
    Dokument po tym kroku

  8. Krok 8: Kontrola: widok formuł

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Manager restauracji przyjął zamówienie na zorganizowanie uroczystego obiadu dla 14 osób dorosłych. Przygotuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia.

    Skrót Ctrl + ` przełącza arkusz w widok formuł. Przed przepisaniem wyników warto go przejrzeć: w każdej komórce wynikowej jest formuła, nigdzie wpisana ręcznie liczba, a adresy prowadzą do danych z arkusza egzaminacyjnego.

    Dokument po tym kroku

  9. Etap 5: Przepisanie wyników do formularzy

    Kroki 9-13 · po tym etapie masz 48 z 48 kryteriów (pkt)

    Krok 9: Formularz 2: zapotrzebowanie

    Kryteria: , , , , , , , , ,

    R.2.1 Polędwica wołowa [kg]: 0,91; ser parmezan [kg]: 0,14

    R.2.2 Kapary [kg]: 0,112

    R.2.3 Oliwa z oliwek [l]: 0,21

    R.2.4 Rukola [kg]: 0,07

    R.2.5 Masło extra [kg]: 0,14

    R.2.6 Pieczywo pszenne [szt.]: 0,5

    R.2.7 Wywar jarski [l]: 1,4

    R.2.8 Pomidory [kg]: 1,4

    R.2.9 Śmietana 18% [op.]: 1

    R.2.10 Bekon [kg]: 0,14; mąka pszenna [kg]: 0,07

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj zapotrzebowanie na surowce, półprodukty i produkty niezbędne do przygotowania 14 porcji przystawki zimnej z dodatkami i zupy na podstawie Tabeli C.

    Kolumna D (ilość na 1 porcję) i kolumna H (ilość na 14 porcji w jednostce zakupu, bez zaokrągleń) bloku Formularza 2.

    Dokument po tym kroku

  10. Krok 10: Formularz 3: kalkulacja usługi żywieniowej

    Kryteria: , , , , , , , , ,

    R.3.1 Przystawka zimna z dodatkami: 252 zł 00 gr

    R.3.2 Zupa: 175 zł 00 gr

    R.3.3 Danie główne: 308 zł 00 gr

    R.3.4 Dodatek skrobiowy: 81 zł 20 gr

    R.3.5 Dodatek witaminowy: 72 zł 80 gr

    R.3.6 Deser: 252 zł 00 gr

    R.3.7 Wino do przystawki zimnej: 84 zł 00 gr

    R.3.8 Wino do dania głównego: 84 zł 00 gr

    R.3.9 Cena netto uroczystego obiadu dla 1 osoby: 93 zł 50 gr; dopuszcza się matematycznie poprawnie obliczoną wartość w odniesieniu do wpisanych wartości netto posiłków i napojów w Formularzu 3.; (R.3.1 + R.3.2 + R.3.3 + R.3.4 + R.3.5 + R.3.6 + R.3.7 + R.3.8) : 14

    R.3.10 We wszystkich wierszach matematycznie poprawnie wpisane wartości złotych i groszy w odpowiedniej kolumnie [zł] i [gr]

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj kalkulację usługi żywieniowej na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli A., Tabeli B. i Formularza 1.

    Ilości porcji, ceny i wartości z wierszy 29-36, wartość netto obiadu z D37: 1 309,00 zł, cena na osobę z D38: 93,50 zł. Złote i grosze w osobnych kolumnach.

    Dokument po tym kroku

  11. Krok 11: Formularz 4: karta oceny wartości energetycznej

    Kryteria: , , , , , , ,

    R.4.1 w wierszu: Przystawka zimna z dodatkami - w kolumnie Wartość energetyczna 1 porcji [kcal] wpisane: 370,5

    R.4.2 w wierszu: Zupa - w kolumnie Wartość energetyczna 1 porcji [kcal] wpisane: 160,8

    R.4.3 w wierszu: Deser - w kolumnie Wartość energetyczna 1 porcji [kcal] wpisane: 235; dopuszcza się matematycznie poprawnie obliczoną wartość dla deseru wpisanego w Formularzu 1.; jabłko pieczone w cieście kruchym: 686 lub creme brulee: 320 lub suflet czekoladowy: 325,6 lub budyń serowy: 280

    R.4.4 w wierszu: Wino do przystawki zimnej - w kolumnie Wartość energetyczna 1 porcji [kcal] wpisane: 85; dopuszcza się matematycznie poprawnie obliczoną wartość dla wina do przystawki zimnej wpisanego w Formularzu 1.; wino typu sweet: 116,6

    R.4.5 w wierszu: Wino do dania głównego - w kolumnie Wartość energetyczna 1 porcji [kcal] wpisane: 85; dopuszcza się matematycznie poprawnie obliczoną wartość dla wina do dania głównego wpisanego w Formularzu 1.; wino typu sweet: 116,6

    R.4.6 w wierszu: Wartość energetyczna uroczystego obiadu - w kolumnie Wartość energetyczna 1 porcji [kcal] wpisane: 1346,3; dopuszcza się matematycznie poprawnie obliczoną sumę wartości energetycznych posiłków i napojów wpisanych w Formularzu 4.; (R.4.1 + R.4.2 + R.4.3 + R.4.4 + R.4.5 + 410 )

    R.4.7 w wierszu: Pokrycie wartości energetycznej uroczystego obiadu w całodziennym żywieniu osób dorosłych [%] wpisane: 39,60; dopuszcza się matematycznie poprawnie obliczony wynik w odniesieniu do wartości energetycznej uroczystego obiadu wpisanej w Formularzu 4., zaokrąglony do dwóch miejsc po przecinku; (R.4.6 x 100) : 3400

    R.4.8 w wierszu: Czy wartość energetyczna uroczystego obiadu stanowi 35÷40% uśrednionej dobowej normy na energię? Zaznaczone wyłącznie TAK przy wyniku 39,60; dopuszcza się zaznaczone TAK lub NIE w zależności od prawidłowej interpretacji wpisanej liczby w Formularzu 4. w wierszu Pokrycie wartości energetycznej uroczystego obiadu w całodziennym żywieniu osób dorosłych [%]

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj kartę oceny wartości energetycznej uroczystego obiadu na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli A., Tabeli B., Tabeli D. i Formularza 1.

    Wartości 100 g, wielkości porcji i kilokalorie z kolumn B-D, suma z D48, norma i procent z D49:D50 (39,60%), odpowiedź z D51 zaznacza się krzyżykiem w kratce TAK.

    Dokument po tym kroku

  12. Krok 12: Formularz 5: zastawa - bez arkusza kalkulacyjnego

    Kryteria: , , , ,

    R.5.1 w wierszu: Danie główne: półmiski wieloporcjowe, sztućce serwisowe

    R.5.2 w wierszu: Dodatek skrobiowy: półmiski wieloporcjowe, sztućce serwisowe/ salaterki wieloporcjowe, łyżki stołowe duże/ salaterki wieloporcjowe, sztućce serwisowe

    R.5.3 w wierszu: Dodatek witaminowy: salaterki wieloporcjowe, łyżki stołowe duże/ salaterki wieloporcjowe, sztućce serwisowe/ półmiski wieloporcjowe, sztućce serwisowe

    R.5.4 w wierszu: Deser: talerze płaskie Ø 28 cm/ talerze płaskie Ø 19 cm; dopuszcza się co najmniej zapis: talerze płaskie 28/ talerze płaskie 19

    R.5.5 w wierszu: Napój bezalkoholowy: dzbanki o pojemności 1,5 l; dopuszcza się co najmniej zapis: dzbanki 1,5

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj kartę doboru zastawy stołowej niezbędnej do serwowania dania głównego z dodatkami, deseru i napoju bezalkoholowego wchodzących w skład uroczystego obiadu na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli E. i Formularza 1.

    Tego formularza arkusz kalkulacyjny nie policzy - zastawa wynika ze sposobu podania potraw i napoju. Wypełniony formularz jest w podglądzie; uzasadnienie każdej pozycji jest w wersji podstawowej.

    Dokument po tym kroku

  13. Krok 13: Formularz 6: nakrycie - bez arkusza kalkulacyjnego

    Kryteria: , , , , , , , ,

    R.6.1 1: Widelec stołowy średni

    R.6.2 2: Widelec stołowy duży

    R.6.3 3: Nóż stołowy duży

    R.6.4 4: Łyżka stołowa średnia

    R.6.5 5: Nóż stołowy średni

    R.6.6 7: Kieliszek do wina

    R.6.7 8: Goblet/ kieliszek do wina

    R.6.8 9: Talerz płaski Ø 17 cm; dopuszcza się co najmniej zapis: talerz płaski 17

    R.6.9 10: Nóż do masła

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Przygotuj opis schematu nakrycia na uroczysty obiad dla jednego gościa na podstawie informacji do realizacji zamówienia, Tabeli E. i Formularza 1.

    Opis schematu nakrycia wynika z rysunku i menu, nie z rachunku. Wypełniony formularz jest w podglądzie; uzasadnienie każdej pozycji jest w wersji podstawowej.

    Dokument po tym kroku

  14. Etap 6: Porównanie z wersją podstawową

    Kroki 14-15 · po tym etapie masz 48 z 48 kryteriów (pkt)

    Krok 14: Co daje model w arkuszu

    ok. 2 min
    Polecenie z arkusza

    Manager restauracji przyjął zamówienie na zorganizowanie uroczystego obiadu dla 14 osób dorosłych. Przygotuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia.

    Wyniki są dokładnie takie same jak w wersji podstawowej i w kluczu - różni się droga do nich:

    • dane wpisuje się raz; inna liczba gości, inna cena butelki albo inny przelicznik od razu zmieniają zapotrzebowanie, kalkulację i ocenę energii,
    • reguły, o których łatwo zapomnieć przy kalkulatorze (suma przystawki i zupy, różne przeliczniki pieczywa i śmietany, wynik bez zaokrągleń, zupa liczona w gramach), są zapisane w formułach raz,
    • tak pracuje się w zakładach żywienia: receptury, zamówienia i kalkulacje liczy się w programach gastronomicznych albo w arkuszach, a nie na kartce.
    Dokument po tym kroku

  15. Krok 15: Na egzaminie liczy się wpis w formularzu

    ok. 1 min
    Polecenie z arkusza

    Manager restauracji przyjął zamówienie na zorganizowanie uroczystego obiadu dla 14 osób dorosłych. Przygotuj dokumentację niezbędną do zrealizowania zamówienia.

    Pamiętaj: to wersja do nauki. Egzamin z tej kwalifikacji ma model „d” - rezultatem jest dokumentacja na papierze, a egzaminator ocenia formularze wypełnione ręcznie w arkuszu egzaminacyjnym. Na egzaminie zdający nie ma komputera, więc wszystko, co tu liczą formuły, trzeba umieć policzyć kalkulatorem i wpisać ręcznie - tak jak w wersji podstawowej.

    Dokument po tym kroku

Podgląd

To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.

Autor rozwiązania: . Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.