HGT.12-01-25.01-SGStyczeń 2025 · 13 kroków · ok. 30 min · 41 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Dokumentacja żywienia grupy młodzieży (W arkuszu kalkulacyjnym)
⚠️ To wersja edukacyjna - do nauki arkusza kalkulacyjnego na lekcjach i do samodzielnego sprawdzania obliczeń. Na egzaminie (model „d”) zdający nie ma komputera: formularze wypełnia ręcznie, a liczy na kalkulatorze - tak jak w wersji podstawowej.
Restauracja w ośrodku wypoczynkowym przyjęła zamówienie na jednodniowe wyżywienie dla 32 chłopców w wieku 16 lat. W tej zakładce obliczenia są zrobione tak, jak w pracy organizatora żywienia: dane z zamówienia i z tabel arkusza trafiają do osobnych komórek, a wyniki liczą formuły - zapotrzebowanie na surowce do śniadania, kalkulacja całodziennego wyżywienia z VAT osobno dla potraw i napojów, wartość energetyczna obiadu i jej udział w dobowym zapotrzebowaniu. Dopiero gotowe wyniki przepisuje się do formularzy.
Model został zbudowany w pliku wyzywienie_osrodek_HGT12_2025.xlsx i przeliczony prawdziwym Excelem; każdy wynik porównano z wersją podstawową i z kluczem oceniania CKE. Plik jest w archiwum ZIP rozwiązania - można w nim zmienić liczbę osób, normatyw albo cenę i zobaczyć, jak przeliczają się wszystkie formularze.
Jak czytać podgląd. Okno arkusza: niebieskie komórki to dane przepisane z arkusza egzaminacyjnego, w pasku formuły widać formułę aktywnej komórki (zapis polskiego Excela: SUMA, ZAOKR, JEŻELI, ORAZ, średnik między argumentami). Komórki dodane w danym kroku są żółte. W drugiej części kroki przepisują wyniki do formularzy z arkusza - wpisy ręczne są granatowe.
Punkty. Klucz ma 41 kryteriów w 5 rezultatach (próg 75% to 31 punktów) - przy przepisywaniu wyników do formularzy każdy krok podaje, które kryteria spełnia.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Arkusz: dane z zamówienia
Krok 1 · po tym etapie masz 0 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 1: Dane z zamówienia w osobnych komórkach
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Właściciel restauracji w ośrodku wypoczynkowym przyjął zamówienie na zorganizowanie jednodniowego wyżywienia dla grupy młodzieży. Sporządź dokumentację do zrealizowania zamówienia.
Każda liczba z informacji do realizacji zamówienia dostaje własną komórkę z opisem: liczba osób, liczba porcji, na którą podano normatyw w Tabeli A (8), zapotrzebowanie dobowe, przedział zalecanego udziału obiadu i dwie stawki VAT (8% dla potraw, 23% dla napojów).
Formuły odwołują się do tych komórek adresem bezwzględnym ($B$2, $B$7), więc zmiana jednej liczby przelicza wszystkie formularze.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Arkusz: zapotrzebowanie na surowce do śniadania
Krok 2 · po tym etapie masz 0 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 2: Suma z dwóch potraw, 32 porcje i jednostki zakupu
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Sporządź zapotrzebowanie na surowce niezbędne do sporządzenia śniadania. Formularz 1. sporządź według Tabeli A.
Jajo i ocet winny występują w Tabeli A dwa razy - w jajach po benedyktyńsku i w sosie holenderskim:
kolumny C-D: ilości z pozycji Tabeli A, w których surowiec występuje (jednostka normatywu w kolumnie B),
kolumna E: =SUMA(C11:D11) - ilość na 8 porcji (jajo: 800 + 400 = 1 200 g),
kolumna F: =E11*$B$2/$B$3 - na 32 porcje, czyli razy 4,
kolumna G: przelicznik na jednostkę zakupu z Tabeli A (1 000 dla kg i l, jajo 50 g, chleb tostowy i płatki - 500 g, herbata w sztukach),
F45: suma napojów netto, F46: VAT =ZAOKR(F45*$B$8/100;2) - napoje mają inną stawkę niż potrawy,
F48: =F41+F47 - wartość brutto wyżywienia dla 32 osób: 5413,44 zł.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Arkusz: wartość energetyczna obiadu
Kroki 5-6 · po tym etapie masz 0 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 5: Kalorie porcji obiadu i udział w zapotrzebowaniu
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Sporządź kartę oceny wartości energetycznej obiadu. Formularz 3. sporządź według informacji do realizacji zamówienia, Tabeli C. oraz Tabeli D.
kolumna B: porcja z Tabeli C (woda: 200 ml = 200 g), kolumna C: kcal w 100 g z Tabeli D,
kolumna D: =B51*C51/100 w formacie z jednym miejscem po przecinku (tak jak w formularzu: 240,0),
D57: =SUMA(D51:D56) - wartość energetyczna obiadu,
D59: =ZAOKR(D57*100/D58;2) - udział z dwoma miejscami po przecinku: 30,57%,
D60: =JEŻELI(ORAZ(D59>=B5;D59<=B6);"TAK";"NIE") - przedział 30-35% z komórek danych.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Kontrola: widok formuł
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Właściciel restauracji w ośrodku wypoczynkowym przyjął zamówienie na zorganizowanie jednodniowego wyżywienia dla grupy młodzieży. Sporządź dokumentację do zrealizowania zamówienia.
Skrót Ctrl + ` przełącza arkusz w widok formuł. Przed przepisaniem wyników warto go przejrzeć: w każdej komórce wynikowej jest formuła, nigdzie wpisana ręcznie liczba, a adresy prowadzą do danych z arkusza egzaminacyjnego.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Przepisanie wyników do formularzy
Kroki 7-11 · po tym etapie masz 41 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 7: Formularz 1: zapotrzebowanie na surowce do śniadania
Kryteria: , , , , , , , ,
R.1.1 w wierszu: jajo [szt.]: 96
R.1.2 w wierszu: ocet winny biały [l]: 0,24
R.1.3 w wierszu: chleb tostowy [szt.]: 3
R.1.4 w wierszu: szynka [kg]: 0,96
R.1.5 w wierszu: masło klarowane [kg]: 1,2
R.1.6 w wierszu: cebula [kg]: 0,04; w wierszu: cytryna [kg]: 0,2
R.1.7 w wierszu: mleko 2 % [l]: 6,4
R.1.8 w wierszu: płatki kukurydziane czekoladowe [op.]: 2
R.1.9 w wierszu: pomidor [kg]: 1,6; w wierszu: ogórek [kg]: 1,6
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Sporządź zapotrzebowanie na surowce niezbędne do sporządzenia śniadania. Formularz 1. sporządź według Tabeli A.
Ilość na 8 porcji z kolumny E, na 32 porcje z kolumny F i w jednostce zakupu z kolumny I (wiersze 11-22).
R.2.1 w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku: Jaja po benedyktyńsku; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji potrawy/dodatku [zł]: 496,00; w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku: Płatki kukurydziane czekoladowe z mlekiem; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji potrawy/dodatku [zł]: 192,00
R.2.2 w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku: Pomidor; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji potrawy/dodatku [zł]: 96,00; w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku: Ogórek; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji potrawy/dodatku [zł]: 96,00
R.2.3 w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku: Krem z pieczarek; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji potrawy/dodatku [zł]: 592,00; w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku: Sznycel ministerski; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji potrawy/dodatku [zł]: 640,00
R.2.4 w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku: Ziemniaki z wody; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji potrawy/dodatku [zł]: 192,00; w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku: Surówka z kapusty włoskiej i papryki; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji potrawy/dodatku [zł]: 256,00
R.2.5 w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku: Galaretka z owoców leśnych; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji potrawy/dodatku [zł]: 480,00; w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku: Terrina rybna; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji potrawy/dodatku [zł]: 656,00
R.2.6 w wierszu: Razem wartość netto potraw/dodatków dla 32 osób [zł]: 4320,00 Kryterium należy uznać za spełnione tylko wtedy, jeżeli wartość 4320,00 zł wynika z zapisów w Karcie kalkulacyjnej jednodniowego wyżywienia dla 32 osób w formularzu 2.
R.2.7 w wierszu: Kwota podatku VAT 8 % [zł]: 345,60; dopuszcza się również poprawnie obliczoną inną wartość w odniesieniu do wpisanego wyniku w formularzu 2.; wg [(wartość oceniona wg R.2.6 × 8) : 100)]
R.2.8 w kolumnie: Nazwa napoju: Woda mineralna niegazowana; w kolumnie: Wartość netto 32 porcji napoju [zł]: 160,00
R.2.9 w wierszu: Kwota podatku VAT 23 % [zł]: 139,84; dopuszcza się również poprawnie obliczoną inną wartość w odniesieniu do wpisanego wyniku w formularzu 2.; wg [(Razem wartość netto napojów dla 32 osób × 23) : 100]
R.2.10 w wierszu: Wartość brutto jednodniowego wyżywienia dla 32 osób [zł]: 5413,44; dopuszcza się również poprawnie obliczoną inną wartość wynikającą z sumy poprawnie obliczonych wyników wpisanych w formularzu 2. (Wartość brutto potraw/dodatków dla 32 osób [zł] + Wartość brutto napojów dla 32 osób [zł])
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Sporządź kartę kalkulacyjną jednodniowego wyżywienia dla 32 osób. Formularz 2. sporządź według informacji do realizacji zamówienia oraz Tabeli B.
Potrawy z wierszy 25-41, napoje z wierszy 43-47: nazwy, liczba porcji, ceny, wartości, VAT i wartości brutto. Razem: 5413,44 zł.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Formularz 3: wartość energetyczna obiadu
Kryteria: , , , , , , , , ,
R.3.1 w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku/napoju: Krem z pieczarek; w kolumnie: Wartość energetyczna 1 porcji [kcal]: 240,0
R.3.2 w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku/napoju: Sznycel ministerski; w kolumnie: Wartość energetyczna 1 porcji [kcal]: 250,0
R.3.3 w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku/napoju: Ziemniaki z wody; w kolumnie: Wartość energetyczna 1 porcji [kcal]: 154,0
R.3.4 w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku/napoju: Surówka z kapusty włoskiej i papryki; w kolumnie: Wartość energetyczna 1 porcji [kcal]: 53,0
R.3.5 w kolumnie: Nazwa potrawy/dodatku/napoju: Galaretka z owoców leśnych; w kolumnie: Wartość energetyczna 1 porcji [kcal]: 220,0
R.3.6 w wierszu: Razem wartość energetyczna 1 porcji [kcal]: 917,0 Kryterium należy uznać za spełnione tylko wtedy, jeżeli wartość 917,0 kcal wynika z zapisów w Karcie oceny wartości energetycznej obiadu w formularzu 3.
R.3.7 w wierszu: Dobowe zapotrzebowanie na energię dla chłopców w wieku 16 lat o małej aktywności fizycznej [kcal]: 3000
R.3.8 w wierszu: Zalecany udział obiadu w pokryciu dobowego zapotrzebowania na energię [%]: 30-35
R.3.9 w wierszu: Udział energii z zaplanowanego obiadu w pokryciu dobowego zapotrzebowania na energię [%]: 30,57; dopuszcza się poprawnie obliczoną inną wartość w odniesieniu do wpisanej wartości w formularzu 3.; wg [(wartość oceniona wg R.3.6 x 100) : 3000]
R.3.10 w wierszu: Czy udział energii z zaplanowanego obiadu w pokryciu dobowego zapotrzebowania na energię mieści się w zalecanym przedziale? Zaznaczone wyłącznie TAK przy wyniku 30,57; dopuszcza się zaznaczone TAK lub NIE w zależności od prawidłowej interpretacji wpisanej wartości w formularzu 3. w wierszu: Udział energii z zaplanowanego obiadu w pokryciu dobowego zapotrzebowania na energię [%]
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Sporządź kartę oceny wartości energetycznej obiadu. Formularz 3. sporządź według informacji do realizacji zamówienia, Tabeli C. oraz Tabeli D.
Wiersze 51-60 mają układ karty: porcja, kcal w 100 g, kcal porcji, suma 917,0 kcal, zapotrzebowanie 3000 kcal, zalecany udział 30÷35%, udział 30,57% i wniosek ☒ TAK.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Formularz 4: zastawa do obiadu - bez arkusza kalkulacyjnego
Kryteria: , , , , , ,
R.4.1 w wierszu: Krem z pieczarek: z zastawy porcelanowej i szklanej wyłącznie: Bulionówki o pojemności 250 ml z podstawkami
R.4.2 w wierszu: Krem z pieczarek: ze sztućców wyłącznie: Łyżki stołowe średnie
R.4.3 w wierszu: Sznycel ministerski, ziemniaki z wody, surówka z kapusty włoskiej i papryki: z zastawy porcelanowej i szklanej wyłącznie: Talerze płaskie Ø 28 cm, Talerze płaskie Ø 21 cm
R.4.4 w wierszu: Sznycel ministerski, ziemniaki z wody, surówka z kapusty włoskiej i papryki: ze sztućców wyłącznie: Widelce stołowe duże, Noże stołowe duże
R.4.5 w wierszu: Galaretka z owoców leśnych: z zastawy porcelanowej i szklanej wyłącznie: Pucharki z podstawkami
R.4.6 w wierszu: Galaretka z owoców leśnych: ze sztućców wyłącznie: Łyżki małe
R.4.7 w wierszu: Woda mineralna niegazowana: z zastawy porcelanowej i szklanej wyłącznie: Goblety o pojemności 250 ml, Dzbanki szklane
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Sporządź zapotrzebowanie na zastawę stołową niezbędną do podania i konsumpcji obiadu. Formularz 4. sporządź według informacji do realizacji zamówienia, Tabeli C. oraz Tabeli E.
Tego formularza arkusz kalkulacyjny nie policzy: dobór zastawy do zupy, dania głównego, deseru i wody wynika z metod serwowania i z Tabeli E. Wypełniony formularz jest w podglądzie; uzasadnienie każdej pozycji jest w wersji podstawowej.
Dokument po tym kroku
Krok 11: Formularz 5: szkic nakrycia - bez arkusza kalkulacyjnego
Kryteria: , , , ,
R.5.1 z lewej strony nakrycia ze sztućców wyłącznie: Widelec stołowy średni, Nóż do masła; dopuszcza się widelec stołowy duży i nóż do masła
R.5.2 z lewej strony nakrycia z zastawy porcelanowej i szklanej wyłącznie: Talerz płaski Ø 17 cm
R.5.3 na dobranym talerzu wyłącznie: Nóż do masła
R.5.4 z prawej strony nakrycia ze sztućców wyłącznie: Nóż stołowy średni; dopuszcza się nóż stołowy duży
R.5.5 z prawej strony nakrycia z zastawy porcelanowej i szklanej wyłącznie: Filiżanka o pojemności 250 ml z podstawką
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Sporządź szkic jednego nakrycia do konsumpcji kolacji z opisem. Formularz 5. sporządź według informacji do realizacji zamówienia oraz Tabeli E. Do sporządzenia szkicu i opisu należy zastosować symbole i informacje zamieszczone w tabeli.
Szkic nakrycia do kolacji z opisem wynika z jadłospisu i z symboli w Tabeli E, a nie z obliczeń. Wypełniony formularz jest w podglądzie; wyjaśnienie każdego elementu jest w wersji podstawowej.
Dokument po tym kroku
Etap 6: Porównanie z wersją podstawową
Kroki 12-13 · po tym etapie masz 41 z 41 kryteriów (pkt)
Krok 12: Co daje model w arkuszu
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Właściciel restauracji w ośrodku wypoczynkowym przyjął zamówienie na zorganizowanie jednodniowego wyżywienia dla grupy młodzieży. Sporządź dokumentację do zrealizowania zamówienia.
Wyniki są dokładnie takie same jak w wersji podstawowej i w kluczu - różni się droga do nich:
dane wpisuje się raz; inna liczba uczestników albo nowa cena w Tabeli B zmienia od razu zapotrzebowanie, wartości, VAT i sumę dnia,
reguły, o których łatwo zapomnieć przy kalkulatorze (jajo i ocet z dwóch potraw, herbata dwa razy dziennie, osobny VAT dla napojów, woda w kaloriach obiadu), są zapisane w formułach raz,
tak pracuje się w zakładach żywienia: kalkulacje wyżywienia grup, receptury i wartość energetyczną jadłospisów prowadzi się w programach gastronomicznych albo w arkuszach, a nie na kartce.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Na egzaminie liczy się wpis w formularzu
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Właściciel restauracji w ośrodku wypoczynkowym przyjął zamówienie na zorganizowanie jednodniowego wyżywienia dla grupy młodzieży. Sporządź dokumentację do zrealizowania zamówienia.
Pamiętaj: to wersja do nauki. Egzamin z tej kwalifikacji ma model „d” - rezultatem jest dokumentacja na papierze, a egzaminator ocenia formularze wypełnione ręcznie w arkuszu egzaminacyjnym. Zdający nie ma komputera, więc wszystko, co tu liczą formuły, trzeba umieć policzyć kalkulatorem i wpisać ręcznie - tak jak w wersji podstawowej. Klucz nie ocenia drogi obliczeń, tylko wpisy w formularzach.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.