Rozwiązanie krok po kroku: Modernizacja stacji i konfiguracja sieci

Uruchom stację z systemem Linux (przy dwóch systemach wybierz go w menu startowym GRUB), zaloguj się na konto administrator i otwórz Terminal (Aktywności → wpisz „terminal”). Wszystkie parametry z tabeli 1 odczytasz trzema poleceniami: lsblk (dysk), dmidecode (napięcie procesora) i lscpu (model, rdzenie, wątki).

Zrzut ekranu w GNOME: klawisz PrintScreen → wybierz Okno albo Ekran → zrzut trafia do katalogu ~/Obrazy/Zrzuty ekranu. Skopiuj zrzuty do katalogu SPRZET na nośniku EGZAMIN-x (nośnik montuje się w /media/administrator/EGZAMIN-x).

lsblk -d -o NAME,VENDOR,MODEL,SERIAL,SIZE
ls -l /dev/disk/by-id/ | grep -v part

• Nazwa logiczna to nazwa urządzenia w systemie: sda (pełna ścieżka /dev/sda; dysk NVMe to np. nvme0n1) (R.2.1),
• numer seryjny - kolumna SERIAL (na zrzucie VBcfb2b4b2-2d3f6f9b),
• producent - przy dyskach SATA kolumna VENDOR pokazuje zwykle ATA (to nazwa interfejsu, nie producenta); producenta podaje początek nazwy modelu, np. Samsung SSD 870, WDC WD10EZEX, ST1000DM (Seagate). Na zrzucie z maszyny wirtualnej model to VBOX HARDDISK - wirtualny dysk VirtualBox (R.2.2).

Nazwy w /dev/disk/by-id łączą model i numer seryjny w jednym ciągu - to dobry drugi dowód na zrzucie.

sudo dmidecode -t processor
lscpu | grep -E "Nazwa modelu|ID producenta"

dmidecode czyta tabele DMI/SMBIOS z płyty głównej; w sekcji Processor Information są m.in. Version (nazwa procesora) i Voltage (napięcie, np. 1.0 V). lscpu w wierszu Nazwa modelu podaje pełną nazwę, np. 12th Gen Intel(R) Core(TM) i9-12900HX (R.2.3).

Na zrzucie z maszyny wirtualnej dmidecode nie zwraca sekcji procesora (VirtualBox nie udostępnia jej w SMBIOS), więc napięcia nie da się odczytać - wtedy w tabeli wpisujesz brak danych, a ten zrzut jest dowodem. Na prawdziwym komputerze wiersz Voltage zwykle jest.

lscpu | grep -E "^CPU:|Wątków na rdzeń|Rdzeni na gniazdo|Gniazd|Nazwa modelu"
nproc

• liczba wątków = wiersz CPU (i wynik nproc) - tyle procesorów logicznych widzi system,
• liczba rdzeni = Rdzeni na gniazdo × Gniazd,
• Wątków na rdzeń 2 oznacza Hyper-Threading / SMT (np. 4 rdzenie i 8 wątków).

Maszyna wirtualna ma przydzielone 2 procesory: 2 rdzenie, 2 wątki (1 wątek na rdzeń) (R.2.4). Fizyczny procesor gospodarza ma więcej - wpisujesz to, co pokazuje system na stanowisku.

Przepisz wartości ze swoich zrzutów - egzaminator porównuje tabelę ze zrzutami w katalogu SPRZET: producent i nazwa logiczna (R.2.5), numer seryjny i model procesora (R.2.6), rdzenie, wątki i napięcie (R.2.7). Parametr, którego narzędzie nie pokazało, wpisujesz jako brak danych.

Zamknij system, wyłącz zasilacz i wyjmij kabel zasilający, naciśnij na chwilę przycisk zasilania (rozładowanie). Załóż opaskę antystatyczną i przypnij ją do metalowej ramy obudowy, odkręć pokrywę wkrętakiem dobranym do śrub. Egzaminator obserwuje przebieg montażu: narzędzia i zasady BHP (P.1.1).

Karta w gnieździe PCIe: odłącz kabel sieciowy, odkręć śrubę mocującą śledź, wyjmij kartę pionowo z gniazda (trzymając za krawędzie) i odłóż na podkładkę antystatyczną.

Karta zintegrowana (gniazdo RJ-45 na tylnym panelu płyty głównej): wyłącz ją w BIOS/UEFI (np. Advanced → Onboard Devices → LAN Controller: Disabled) albo w systemie Windows: Menedżer urządzeń → Karty sieciowe → prawy przycisk → Wyłącz urządzenie.

Po demontażu podnieś rękę - egzaminator sprawdza R.1.1, a montaż zapasowej karty obserwuje.

1. Wybierz wolne gniazdo PCIe pasujące do złącza karty (karta x1 wejdzie też do dłuższego gniazda).
2. Wyjmij zaślepkę śledzia w obudowie, ustaw kartę nad gniazdem i dociśnij ją równomiernie, aż złącze całe wejdzie w gniazdo - bez wyginania płyty głównej (R.1.2).
3. Przykręć śledź, załóż pokrywę, podłącz zasilanie i uruchom system (R.1.3).

Po starcie karta pojawia się w systemie (Windows: Menedżer urządzeń → Karty sieciowe; Linux: ip -br link).

Port WAN rutera zostaje wolny (R.1.4).

Ruter jest na ustawieniach fabrycznych, więc najpierw sprawdź w dokumentacji (folder RUTER na nośniku DOKUMENTACJA/PROGRAMY) domyślny adres panelu, login i hasło. Podłącz komputer kablem do portu LAN rutera (nie WAN) i wpisz ten adres w przeglądarce. Jeśli komputer ma już adres statyczny z innej podsieci, panel się nie otworzy - na czas konfiguracji ustaw na karcie pobieranie adresu automatycznie (ruter fabrycznie ma włączony DHCP) albo tymczasowy adres z podsieci rutera. Gdy ruter wymusza zmianę hasła przy pierwszym logowaniu, ustaw je zgodnie z jego wymaganiami.

W sekcji WAN / Internet wybierz statyczny adres IP: adres 20.20.20.2, maska 255.255.255.240 (/28 - podsieć 20.20.20.0-20.20.20.15), brama 20.20.20.1, DNS 8.8.8.8, a 8.8.5.5 tylko wtedy, gdy panel wymaga drugiego serwera (R.3.1).

W sekcji LAN: dla stanowiska 1 adres 10.0.1.1, maska 255.255.255.0. Po zapisaniu zaloguj się ponownie na nowy adres (R.3.2).

W sekcji DHCP włącz serwer, pula od 10.0.1.15 do 10.0.1.35 (R.3.3), a w polach serwerów DNS przekazywanych klientom wpisz 8.8.8.8 i 8.8.5.5 (R.3.4). Część ruterów domyślnie podaje klientom swój adres LAN jako DNS - tu trzeba wpisać oba adresy ręcznie.

W dnsmasq: --dhcp-range=10.0.1.15,10.0.1.35 i --dhcp-option=6,8.8.8.8,8.8.5.5. Efekt widać na stacji w ipconfig /all (DNS Servers 8.8.8.8 i 8.8.5.5).

Rezerwacja (Address Reservation / Static DHCP) wiąże adres IP z adresem MAC karty serwera podłączonej do rutera. MAC odczytasz na serwerze: ip -br link - na zrzucie karta enp0s3 ma 08:00:27:96:31:c8. W panelu rutera przypisz mu 10.0.1.30 i zapisz (R.3.5). Adres .30 leży w puli .15-.35, więc nikt inny go nie dostanie.

W sekcji Wireless / Sieć bezprzewodowa (pasmo 2,4 GHz):

• włącz radio (punkt dostępowy) i ustaw SSID Egzamin1 (dla stanowiska 1, bez spacji i podkreślenia),
• Zabezpieczenia: WPA2-PSK (Personal), hasło MojEgzamin-1,
• Kanał: 7 - w paśmie 2,4 GHz kanał 7 to częstotliwość środkowa 2442 MHz (kanał 1 = 2412 MHz, każdy kolejny +5 MHz).

Zapisz i zgłoś gotowość do oceny rutera i punktu dostępowego (R.3.6).

Przełącznik zarządzalny na ustawieniach fabrycznych ma adres podany w dokumentacji (folder PRZEŁĄCZNIK na nośniku DOKUMENTACJA/PROGRAMY). Komputer, z którego go konfigurujesz, musi mieć na czas konfiguracji adres z tej samej podsieci co fabryczny adres przełącznika. Po zalogowaniu adres zarządzania znajdziesz zwykle w sekcji System → IP Setting / Konfiguracja IP (czasem Management / Zarządzanie). Zmiana adresu zrywa połączenie - zaloguj się ponownie na nowy adres, żeby potwierdzić zapis.

Adres 192.168.0.199, maska 255.255.255.0, a jeśli panel wymaga bramy - adres karty serwera podłączonej do przełącznika: dla stanowiska 1 192.168.0.1 (R.3.7).

W panelu przełącznika to zwykle sekcja VLAN → 802.1Q VLAN:

1. Włącz 802.1Q VLAN (jeśli przełącznik ma wybór trybu VLAN).
2. Dodaj VLAN o ID 2 (R.3.8).
3. Porty 1 i 4 ustaw jako Untagged (tryb dostępu) w VLAN 2, a pozostałe porty zostaw poza nią (Not Member) - klucz wymaga, żeby w VLAN 2 były wyłącznie porty 1 i 4 (R.3.9).
4. W tabeli PVID ustaw portom 1 i 4 wartość 2.

Zapisz i zgłoś gotowość do oceny przełącznika.

Zaloguj się na konto administrator i sprawdź karty: ip -br link i ip -br address. Karta podłączona do rutera (w maszynie wirtualnej enp0s3) już ma adres z DHCP - 10.0.1.30 z rezerwacji rutera. Karta do przełącznika (enp0s8) jest wyłączona (DOWN) i nie ma adresu.

sudo nano /etc/network/interfaces i zastąp wiersze karty enp0s3 blokiem dla obu kart (stanowisko 1):

auto enp0s3
iface enp0s3 inet dhcp

auto enp0s8
iface enp0s8 inet static
    address 192.168.0.1/24
    dns-nameservers 127.0.0.1

• enp0s3 z DHCP dostaje od rutera adres (z rezerwacji), bramę 10.0.1.1 i serwery DNS - stąd brama nie jest wpisana ręcznie,
• enp0s8 ma adres statyczny 192.168.0.X bez bramy - brama może być tylko jedna, a ta pochodzi z DHCP.

Wiersz dns-nameservers obsługuje pakiet resolvconf; w Debianie bez niego plik /etc/resolv.conf tworzy klient DHCP (dhcpcd), który na początku pliku dokleja zawartość /etc/resolv.conf.head. Dlatego DNS localhost wpisz też tam:

echo "nameserver 127.0.0.1" | sudo tee /etc/resolv.conf.head
sudo reboot

Po restarcie:

ip -br address
ip route
cat /etc/resolv.conf

Na zrzucie: enp0s3 10.0.1.30/24 z DHCP i default via 10.0.1.1 … proto dhcp - brama to LAN rutera pobrana automatycznie (R.4.1); enp0s8 192.168.0.1/24, a w /etc/resolv.conf najpierw nameserver 127.0.0.1 (localhost), potem 8.8.8.8 i 8.8.5.5 pobrane z DHCP (R.4.2).

sudo mkdir /home/user
sudo useradd -u 7777 -s /bin/sh -d /home/user tester
sudo passwd tester
getent passwd tester

• -u 7777 - UID, -s /bin/sh - powłoka, -d /home/user - katalog domowy (już istnieje, więc bez -m),
• passwd dwa razy pyta o hasło TeStEr!@ (znaki nie są widoczne przy wpisywaniu).

getent passwd tester pokazuje tester:x:7777:7777::/home/user:/bin/sh (R.4.4, R.4.5). Katalog /home/user należy do roota - jeśli tester ma w nim zapisywać pliki, przekaż mu go poleceniem sudo chown tester: /home/user (arkusz i klucz tego nie wymagają).

sudo groupadd -g 2222 symulatorzy
sudo usermod -aG symulatorzy tester
getent group symulatorzy
id tester

-aG dopisuje grupę dodatkową (samo -G zastąpiłoby wszystkie dotychczasowe grupy dodatkowe). Wynik: symulatorzy:x:2222:tester i grupy=7777(tester),2222(symulatorzy) (R.4.6).

sudo passwd tester

Podaj dwa razy nowe hasło P@ssword12!@. Komunikat passwd: hasło zostało zmienione potwierdza zmianę, a w /etc/shadow zmienia się skrót hasła (na zrzucie widać jego początek). Do tabeli 2 wpisz polecenie sudo passwd tester (R.4.3). Równoważnie: echo "tester:P@ssword12!@" | sudo chpasswd.

Zalogowany jako administrator wpisz samo:

mesg

Bez argumentu mesg pokazuje bieżące ustawienie terminala: is y - inni użytkownicy mogą wysyłać wiadomości (write, wall), is n - nie mogą (ostatnia strona arkusza to fragment podręcznika man mesg). Do tabeli 2 wpisz polecenie mesg i wynik ze swojego ekranu (R.4.7) - klucz podaje przykład „is y”.

⚠️ Na zrzucie z Debiana 13 mesg nie istnieje: od wersji util-linux z listopada 2024 Debian przestał instalować mesg i write (stacje z arkusza z 2023 r. miały starszy system). To samo ustawienie widać w prawach do urządzenia terminala: ls -l $(tty) - crw--w---- (grupa tty może pisać) odpowiada „is y”, crw------- (jak na zrzucie) - „is n”.

W tabeli 2 przy zmianie hasła wystarczy polecenie, przy mesg - polecenie i wynik.

W ncpa.cpl zaznacz kartę Wi-Fi (sieć bezprzewodowa), F2 → LAN10; we Właściwościach → Protokół IPv4 zostaw Uzyskaj adres IP automatycznie i Uzyskaj adres serwera DNS automatycznie. W wierszu poleceń:

netsh interface set interface name="Wi-Fi" newname="LAN10"
netsh interface ipv4 set address name="LAN10" source=dhcp
netsh interface ipv4 set dnsservers name="LAN10" source=dhcp

Na zrzucie z maszyny wirtualnej LAN10 to karta przewodowa (VirtualBox nie ma Wi-Fi), więc w poleceniu była nazwa „Ethernet” - na stanowisku nazwę nadajesz karcie bezprzewodowej, a ipconfig /all pokaże ją jako „Wireless LAN adapter LAN10”.

Kliknij ikonę sieci na pasku zadań → wybierz Egzamin1 (Twój numer) → zaznacz Połącz automatycznie → Połącz → wpisz klucz MojEgzamin-1. Stan zmienia się na „Połączono, zabezpieczone”. Sprawdzenie w wierszu poleceń:

netsh wlan show interfaces

(pola Nazwa: LAN10, Stan: połączono, SSID: Egzamin1, Uwierzytelnianie: WPA2-Personal, Kanał: 7).

Przy egzaminatorze:

ipconfig /all
netsh wlan show interfaces

W sekcji LAN10: DHCP Enabled: Yes, adres z puli 10.0.1.15-10.0.1.35 (na zrzucie 10.0.1.34), brama 10.0.1.1 i dwa serwery DNS 8.8.8.8 i 8.8.5.5 pobrane z DHCP (R.5.1); netsh wlan show interfaces pokazuje połączenie z siecią Egzamin1 (R.5.2).

Win+R → wf.msc → Reguły przychodzące → kliknij dowolną regułę → Ctrl+A (zaznacz wszystkie) → w panelu Akcje po prawej Wyłącz regułę. Ikony reguł robią się szare (R.5.3). W PowerShellu (jako administrator) to samo robi jedno polecenie - trwa kilka minut, bo reguł jest ok. 270:

Get-NetFirewallRule -Direction Inbound | Disable-NetFirewallRule

W wf.msc → Reguły przychodzące → Nowa reguła… → Niestandardowa → Wszystkie programy → Typ protokołu: ICMPv4 (przycisk Dostosuj pozwala zawęzić do Żądanie echa) → dowolne adresy → Zezwalaj na połączenie → wszystkie profile → nazwa test. W PowerShellu:

New-NetFirewallRule -DisplayName "test" -Direction Inbound -Protocol ICMPv4 -IcmpType 8 -Action Allow

-IcmpType 8 to żądanie echa (ping). Na zrzucie jedyną włączoną regułą przychodzącą jest test (R.5.4) - dzięki niej stacja odpowiada na ping z serwera.

Na pulpicie: prawy przycisk → Nowy → Folder → NASZE_PRACE. Potem Właściwości → Udostępnianie → Udostępnianie zaawansowane → Udostępnij ten folder, Nazwa udziału: Rysunki, Ogranicz liczbę jednoczesnych użytkowników do: 10, Komentarz: Dokumenty publiczne → Uprawnienia → grupa Wszyscy → zaznacz Pełna kontrola → OK. W wierszu poleceń jedno polecenie robi to samo:

mkdir "%USERPROFILE%\Desktop\NASZE_PRACE"
net share Rysunki="%USERPROFILE%\Desktop\NASZE_PRACE" /grant:Wszyscy,FULL /users:10 /remark:"Dokumenty publiczne"
net share Rysunki

net share Rysunki pokazuje ścieżkę, opis, Maksymalna liczba użytkowników 10 i Uprawnienie Wszyscy, FULL (R.5.5, R.5.7, uprawnienia udziału z R.5.6).

„Zabezpieczenia” to uprawnienia NTFS (karta Zabezpieczenia we Właściwościach folderu) - działają niezależnie od uprawnień udziału. Edytuj → Dodaj → Wszyscy → zaznacz Pełna kontrola → OK. W wierszu poleceń:

icacls "%USERPROFILE%\Desktop\NASZE_PRACE" /grant Wszyscy:(OI)(CI)F
icacls "%USERPROFILE%\Desktop\NASZE_PRACE"

(OI)(CI) - uprawnienie dziedziczą pliki i podfoldery, F - pełna kontrola. Wynik: wiersz Wszyscy:(OI)(CI)(F) (R.5.6).

ping -c 3 10.0.1.1
ping -c 3 192.168.0.200
ping -c 3 10.0.1.34

Ruter to 10.0.1.X (R.4.8), drukarka 192.168.0.200 - przez kartę podłączoną do przełącznika (R.4.9), stacja - adres, który dostała z DHCP (sprawdź go na stacji ipconfig; na zrzucie 10.0.1.34) (R.4.10). Ping do stacji działa dzięki regule test. Podnieś rękę i powtórz testy przy egzaminatorze.

W maszynach wirtualnych na adres drukarki odpowiadała maszyna zastępcza w sieci przełącznika - na stanowisku odpowiada drukarka, a wynik wygląda tak samo.

Utwórz plik Kosztorys na nośniku EGZAMIN-x z siedmioma kolumnami wzoru: Lp., Nazwa usługi, Cena netto w zł, VAT w zł, Cena brutto w zł, Ilość, Wartość brutto w zł (R.6.1).

Tylko usługi, które naprawdę wykonujesz w tym zadaniu:

Poza kosztorysem zostają: instalacja i konfiguracja oprogramowania, instalacja systemu, montaż okablowania (kable tylko łączysz, nie wykonujesz) i zabezpieczenie danych (R.6.8). Konfigurację systemu możesz też wpisać w dwóch osobnych wierszach z ilością 1.

W D2: =C2*23%, w E2: =C2+D2; skopiuj obie formuły do wiersza 6.

W G2: =E2*F2 (skopiuj do G6), a w wierszu ŁĄCZNA WARTOŚĆ USŁUG: =SUMA(G2:G6). Usługi kosztują 238,00 zł netto, czyli 292,74 zł brutto (R.6.5 - formuły w kolumnach VAT, Cena brutto, Wartość brutto; R.6.6 - suma).

Zaznacz C2:E6 i G2:G7 → Formatuj komórki → Walutowe, symbol zł (R.6.7). Zapisz plik Kosztorys na nośniku EGZAMIN-x.

⚠️ Rozbieżność arkusz-klucz: arkusz wymienia format walutowy dla kolumn Cena netto, Cena brutto i Wartość brutto oraz sumy, a klucz (R.6.7) także dla kolumny VAT w zł. Sformatuj wszystkie cztery kolumny kwot - wtedy spełniasz oba zapisy.

• serwer i stacja włączone i zalogowane (stacja połączona z siecią EgzaminX), ruter i przełącznik włączone,
• na nośniku EGZAMIN-x: katalog SPRZET ze zrzutami i plik Kosztorys; tabele 1 i 2 wypełnione,
• wymontowana karta, opaska i wkrętak odłożone, obudowa zamknięta, stanowisko uporządkowane (P.1.2).