Rozwiązanie krok po kroku: Konfiguracja sieci i serwera

Zamknij system stacji, wyłącz zasilacz przełącznikiem z tyłu i wyjmij kabel zasilający, naciśnij na kilka sekund przycisk zasilania (rozładowanie kondensatorów). Załóż opaskę antystatyczną i przypnij ją do metalowej ramy obudowy. Zdejmij boczną pokrywę wkrętakiem dobranym do śrub, śruby odkładaj do pojemnika.

Egzaminator obserwuje: montaż przy odłączonym zasilaniu (P.1.2) i właściwe narzędzia oraz zasady BHP (P.1.1).

1. Wybierz wolną kieszeń: dysk 3,5" (HDD) wprost do kieszeni 3,5", dysk 2,5" (SSD) do kieszeni 2,5" albo przez ramkę adaptera.
2. Wsuń dysk złączami w stronę wnętrza obudowy (tak, żeby kable dało się poprowadzić do płyty i zasilacza).
3. Przykręć dysk czterema śrubami (albo zatrzaśnij w szynach / sankach, jeśli obudowa jest beznarzędziowa) - dysk nie może się ruszać ani drgać (R.1.1).

• Przewód sygnałowy SATA (wąski, 7 styków, wtyk w kształcie litery L): jeden koniec do dysku, drugi do wolnego gniazda SATA na płycie głównej,
• przewód zasilający SATA z zasilacza (szerszy, 15 styków, też w kształcie L) do dysku.

Wtyki wchodzą tylko w jednej pozycji - nie wciskaj na siłę. Dysk M.2 nie ma kabli: wkładasz go skośnie do gniazda M.2 i przykręcasz śrubką (R.1.2). Podnieś rękę - egzaminator ocenia montaż, a dopiero po jego zgodzie zamykasz obudowę, podłączasz zasilanie i uruchamiasz system.

Ruter nie jest podłączony do przełącznika - serwer ma dwie karty i stoi między dwiema sieciami (R.1.3).

Ruter jest na ustawieniach fabrycznych, więc najpierw sprawdź w dokumentacji (folder RUTER na nośniku DOKUMENTACJA/PROGRAMY) domyślny adres panelu, login i hasło. Podłącz komputer kablem do portu LAN rutera (nie WAN) i wpisz ten adres w przeglądarce. Jeśli komputer ma już adres statyczny z innej podsieci, panel się nie otworzy - na czas konfiguracji ustaw na karcie pobieranie adresu automatycznie (ruter fabrycznie ma włączony DHCP) albo tymczasowy adres z podsieci rutera. Gdy ruter wymusza zmianę hasła przy pierwszym logowaniu, ustaw je zgodnie z jego wymaganiami.

W sekcji LAN: adres 192.168.16.1, maska 255.255.255.0. Po zapisaniu komputer, z którego konfigurujesz, musi pobrać nowy adres (ipconfig /renew), a panel otworzysz pod http://192.168.16.1 (R.3.1).

W sekcji DHCP włącz serwer (R.3.2) i ustaw pulę od 192.168.16.12 do 192.168.16.20 (R.3.3). Pula ma tylko 9 adresów, a pierwszy z nich (.12) zaraz zarezerwujesz dla serwera.

W maszynach wirtualnych ruter zastępuje Debian z dnsmasq: --dhcp-range=192.168.16.12,192.168.16.20,255.255.255.0.

Rezerwacja (Address Reservation / Static DHCP) wiąże adres z adresem MAC karty. MAC karty serwera podłączonej do rutera odczytasz na serwerze poleceniem getmac /v albo ipconfig /all (na zrzucie z maszyny wirtualnej karta LANZ ma 08-00-27-B3-AA-9C). W panelu rutera wpisz go zwykle z dwukropkami i przypisz 192.168.16.12 (R.3.4). Zapisz i podnieś rękę.

W dnsmasq: --dhcp-host=08:00:27:b3:aa:9c,192.168.16.12.

Przełącznik zarządzalny na ustawieniach fabrycznych ma adres podany w dokumentacji (folder PRZEŁĄCZNIK na nośniku DOKUMENTACJA/PROGRAMY). Komputer, z którego go konfigurujesz, musi mieć na czas konfiguracji adres z tej samej podsieci co fabryczny adres przełącznika. Po zalogowaniu adres zarządzania znajdziesz zwykle w sekcji System → IP Setting / Konfiguracja IP (czasem Management / Zarządzanie). Zmiana adresu zrywa połączenie - zaloguj się ponownie na nowy adres, żeby potwierdzić zapis.

W sekcji VLAN → 802.1Q VLAN:

1. Włącz 802.1Q VLAN (jeśli przełącznik ma wybór trybu VLAN).
2. Dodaj VLAN 2: porty 1, 2, 3 jako Untagged (R.3.6).
3. Dodaj VLAN 4: port 4 jako Untagged (R.3.7).
4. W tabeli PVID: porty 1-3 → 2, port 4 → 4. Port nieoznaczony (untagged) może należeć tylko do jednej sieci VLAN - usuń porty 1-4 z domyślnej VLAN 1.

W sekcji System → IP Setting: adres 192.168.0.32, maska 255.255.255.0, brama 192.168.0.1 (dla stanowiska 1 - to adres karty LANW serwera). Przełącznik L3 ma adresy przypisane do interfejsów VLAN: wtedy adres 192.168.0.32 nadajesz interfejsowi VLAN 2, bo tylko porty tej sieci prowadzą do serwera i stacji (R.3.5).

Na prostym przełączniku L2 adres zarządzania należy zwykle do VLAN zarządzania - sprawdź w dokumentacji, czy da się go ustawić na VLAN 2 (Management VLAN); inaczej po przeniesieniu portów serwer nie dostanie odpowiedzi na ping. Zapisz i podnieś rękę.

Uruchom stację z systemem Linux (w menu GRUB przy starcie), zaloguj się na konto administrator i otwórz Terminal. Zrzut ekranu w GNOME: PrintScreen → Okno / Ekran → plik w ~/Obrazy/Zrzuty ekranu; skopiuj zrzuty do katalogu LINUX na nośniku Egzamin-x (zamontowany w /media/administrator/Egzamin-x). Egzaminator porównuje wpisy w tabeli 3 ze zrzutami - niezgodność oznacza niespełnione kryterium.

hostnamectl
grep -E "^(NAME|VERSION)=" /etc/os-release

Wiersz Operating System podaje nazwę i wersję razem: na zrzucie Debian GNU/Linux 13 (trixie) - nazwa Debian GNU/Linux, wersja 13 (trixie). Na Ubuntu będzie np. „Ubuntu 24.04.1 LTS” (R.2.1).

lscpu | grep "Nazwa modelu"
free -h

• Nazwa modelu - pełna nazwa z oznaczeniem, na zrzucie 12th Gen Intel(R) Core(TM) i9-12900HX (R.2.2),
• free -h, wiersz Pamięć, kolumna razem - na zrzucie 2,9 Gi (maszyna wirtualna ma przydzielone ok. 3 GB; system rezerwuje część dla jądra, więc wynik bywa trochę mniejszy od pojemności modułów) (R.2.3).

Ustawienia → Ekrany → Rozdzielczość - rozwiń listę: najwyższa pozycja to maksymalna rozdzielczość (zwykle oznaczona też jako zalecana dla monitorów LCD). W terminalu tę samą listę trybów odczytanych z monitora pokazuje plik modes złącza:

ls /sys/class/drm/
head -5 /sys/class/drm/card*-Virtual-1/modes

(na stanowisku złącze nazywa się np. card0-HDMI-A-1 albo card1-DP-1). Na zrzucie z maszyny wirtualnej obecna rozdzielczość to 1280 × 800, a maksymalna z listy trybów - 4096 × 2160 (R.2.4).

Porównaj każdy parametr z tabelą 1 - wszystkie muszą być spełnione, żeby instalacja była możliwa:

Przykładowy wpis dla tych danych: „Instalacja nie jest możliwa: system Debian 13 nie jest wymieniony w wymaganiach (Ubuntu 20.04+ lub OpenSUSE 15.5+), a pamięć RAM 2,9 GB jest mniejsza niż wymagane 8 GB; procesor i9-12900HX i rozdzielczość 4096 × 2160 spełniają wymagania.” Na stanowisku wpisujesz ocenę dla swoich parametrów (R.2.5) - uzasadnienie musi odwoływać się do wartości z tabeli i być zgodne ze stanem faktycznym (R.2.6).

Przepisz wartości ze swoich zrzutów (z jednostkami: GB, piksele). Parametr niewidoczny w systemie - brak danych, udokumentowany zrzutem. Ekrany pokazuje też okno Ustawień (zrzut obok).

Uruchom stację z systemem Windows i zaloguj się na konto Administrator. W wierszu poleceń (jako administrator):

netsh interface set interface name="Ethernet" newname="LAN2"
netsh interface ipv4 set address name="LAN2" static 192.168.0.33 255.255.255.0 192.168.0.1
netsh interface ipv4 set dnsservers name="LAN2" static 192.168.0.1 primary validate=no
ipconfig /all

Brama i DNS to adres karty LANW serwera - dla stanowiska 1: 192.168.0.1 (192.168.0.X). W GUI: ncpa.cpl → F2 → LAN2, potem Właściwości → Protokół IPv4 (R.5.1).

net user TESTY TE20#st10@ /add /fullname:"TESTY"
net localgroup Administratorzy TESTY /add
net user TESTY

net user TESTY pokazuje nazwę i pełną nazwę TESTY oraz w Członkostwa grup lokalnych *Administratorzy (R.5.7). W GUI: lusrmgr.msc → Użytkownicy → Nowy użytkownik, potem karta Członek grupy → Dodaj → Administratorzy.

W wierszu poleceń narzędziem diskpart:

diskpart
list disk
select disk 1
create partition primary
format fs=ntfs label=DANE quick
assign letter=M
list volume

list disk pokazuje nowy dysk (na zrzucie Disk 1, 4096 MB, cały wolny) - upewnij się po rozmiarze, że to dysk zapasowy, a nie systemowy. create partition primary bez rozmiaru zajmuje całą powierzchnię (R.5.2), format z etykietą i assign z literą dają M: DANE NTFS (R.5.3). W GUI: diskmgmt.msc → dysk 1 (zainicjuj, jeśli system o to zapyta) → Nowy wolumin prosty → cały rozmiar → litera M → NTFS, etykieta DANE.

diskmgmt.msc pokazuje stan końcowy: Dysk 1 z jedną partycją podstawową DANE (M:) 4,00 GB NTFS na całej szerokości paska - bez obszaru nieprzydzielonego. Tu egzaminator najszybciej sprawdzi R.5.2 i R.5.3.

net share DRUGI=M:\ /grant:Administratorzy,FULL
net share DRUGI

/grant:Administratorzy,FULL ustawia uprawnienia udziału - jedyny wpis to BUILTIN\Administratorzy, FULL (bez domyślnego „Wszyscy, READ”) (R.5.4, R.5.5). W GUI: Eksplorator → prawy przycisk na dysku M: → Właściwości → Udostępnianie → Udostępnianie zaawansowane → Udostępnij ten folder, nazwa DRUGI → Uprawnienia: usuń Wszyscy, dodaj Administratorzy z Pełną kontrolą.

„Zabezpieczenia” to uprawnienia NTFS (karta Zabezpieczenia). Nowy dysk ma domyślnie wpisy dla Administratorów, SYSTEM, Użytkowników uwierzytelnionych i Użytkowników. Zostaw tylko Administratorzy - Pełna kontrola:

icacls M:\ /inheritance:r /grant:r *S-1-5-32-544:(OI)(CI)F /remove *S-1-5-11 *S-1-5-32-545 *S-1-5-18 *S-1-3-0
icacls M:\

Grupy podane są numerami SID, bo nazwy grup są w polskim Windows przetłumaczone: S-1-5-32-544 - Administratorzy, S-1-5-11 - Użytkownicy uwierzytelnieni, S-1-5-32-545 - Użytkownicy, S-1-5-18 - SYSTEM, S-1-3-0 - TWÓRCA- WŁAŚCICIEL. Wynik: same wpisy BUILTIN\Administratorzy:(F) (R.5.6). W GUI: Właściwości M: → Zabezpieczenia → Edytuj → usuń pozostałe grupy, Administratorzy → Pełna kontrola.

Zapora Windows w sieci niezidentyfikowanej (profil publiczny) blokuje udział SMB i odpowiedzi na ping - serwer nie zmapowałby dysku i nie dostałby odpowiedzi. Jedno polecenie włącza całą grupę reguł Udostępnianie plików i drukarek (SMB i żądanie echa ICMP):

netsh advfirewall firewall set rule group="Udostępnianie plików i drukarek" new enable=Yes

W GUI: Panel sterowania → Zapora Windows Defender → Zezwalaj aplikacji… → zaznacz Udostępnianie plików i drukarek dla profilu publicznego.

Najpierw ustal, która karta jest podłączona do rutera: getmac /v pokazuje nazwę połączenia i adres MAC (ten sam MAC wpisujesz w rezerwacji rutera). W wierszu poleceń (jako administrator), dla stanowiska 1:

netsh interface set interface name="Ethernet" newname="LANZ"
netsh interface set interface name="Ethernet 2" newname="LANW"
netsh interface ipv4 set address name="LANZ" source=dhcp
netsh interface ipv4 set dnsservers name="LANZ" source=dhcp
netsh interface ipv4 set address name="LANW" static 192.168.0.1 255.255.255.0
netsh interface ipv4 set dnsservers name="LANW" static none
ipconfig /renew LANZ

Przy LANW nie podajesz bramy ani DNS (pola puste). ipconfig /renew LANZ odświeża dzierżawę - karta dostaje adres z rezerwacji 192.168.16.12 (R.4.2).

W GUI: Panel sterowania → Urządzenia i drukarki → Dodaj drukarkę → Drukarki, której szukam, nie ma na liście → Dodaj drukarkę lokalną lub sieciową z ustawieniami ręcznymi → Utwórz nowy port: Standard TCP/IP Port → adres 192.168.0.200 → sterownik Z dysku… → folder DRUKARKA na nośniku. W PowerShellu to samo:

Add-PrinterPort -Name "IP_192.168.0.200" -PrinterHostAddress "192.168.0.200"
Add-PrinterDriver -Name "Generic / Text Only"
Add-Printer -Name "Drukarka" -DriverName "Generic / Text Only" -PortName "IP_192.168.0.200"

Port standardowy TCP/IP ma domyślnie protokół RAW na porcie 9100 - widać to w wyniku Get-PrinterPort. W maszynie wirtualnej nie ma prawdziwej drukarki, więc użyto wbudowanego sterownika Generic / Text Only; na stanowisku instalujesz sterownik z folderu DRUKARKA (polecenie pnputil /add-driver plik.inf /install albo „Z dysku…” w kreatorze).

Właściwości drukarki → Porty - zaznaczony IP_192.168.0.200 (Standardowy port TCP/IP) → Konfiguruj port…: adres 192.168.0.200, protokół Raw, numer portu 9100. Tak egzaminator sprawdzi R.4.3. Okno właściwości otworzysz też poleceniem rundll32 printui.dll,PrintUIEntry /p /n "Drukarka".

Właściwości drukarki → Ogólne → Drukuj stronę testową → komunikat Strona testowa została wysłana do drukarki. Podnieś rękę - egzaminator przekaże Ci wydruk, a Ty dołączysz go do arkusza (R.4.4). Jeśli nic nie wychodzi: ping 192.168.0.200 i kabel drukarki w gnieździe E-X / porcie 2 przełącznika.

Zalogowany na serwerze jako Administrator:

net use K: \\192.168.0.33\DRUGI /persistent:yes
net use
vol K:

\\192.168.0.33\DRUGI to ścieżka UNC udziału na stacji, /persistent:yes przywraca mapowanie po ponownym zalogowaniu. Konto Administrator ma na serwerze i stacji to samo hasło, więc Windows łączy się bez pytania (stacja wpuszcza je, bo Administrator należy do grupy Administratorzy). net use pokazuje OK K: \192.168.0.33\DRUGI, a vol K: - etykietę DANE (R.4.5, R.4.6). W GUI: Eksplorator → Ten komputer → Mapuj dysk sieciowy → litera K:, folder \\192.168.0.33\DRUGI, zaznacz Połącz ponownie przy logowaniu.

ping 192.168.16.1
ping 192.168.0.200
ping 192.168.0.32
ping 192.168.0.33

LAN rutera (R.4.7) odpowiada przez kartę LANZ, a drukarka (R.4.8), przełącznik (R.4.9) i stacja (R.4.10) - przez kartę LANW. Na zrzucie wszystkie cztery adresy odpowiadają (0% strat; na zrzucie -n 2 skraca test do dwóch pakietów). W maszynach wirtualnych na adresy przełącznika i drukarki odpowiadała maszyna zastępcza - na stanowisku odpowiadają prawdziwe urządzenia.

Przy egzaminatorze powtórz cztery polecenia ping, a na koniec wpisz ipconfig i zostaw na ekranie sekcję LANZ: 192.168.16.12, brama 192.168.16.1 - adres nadany automatycznie z rezerwacji rutera (R.4.1). Sekcja LANW ma 192.168.0.1 i pustą bramę.

Utwórz plik KOSZTORYS na nośniku Egzamin-x z ośmioma kolumnami wzoru: Lp., Nazwa elementu, Cena netto, VAT (kwota), Cena brutto, Ilość, Wartość netto, Wartość brutto (R.6.1).

Dobór krok po kroku - każdy element musi pasować do pozostałych:

• platforma Intel: procesor Procesor 1 - Intel Core i9-9900K (Socket 1151); Procesor 2 to AMD,
• płyta główna z gniazdem 1151 i chipsetem Intel: Płyta główna 2 - MSI MPG Z390 (Płyta 1 to AM4 dla AMD, Płyta 3 ma Socket 2066 - i9-9900K do niej nie pasuje),
• RAM: płyta obsługuje DDR4 - Pamięć RAM 1, 16 GB DDR4 2666 MHz (RAM 2 to DDR3),
• dyski: Dysk twardy 1 - SSD M.2 240 GB na system (płyta ma złącza M.2) i Dysk twardy 2 - HDD 3000 GB na archiwum - to „dodatkowy dysk na duże porcje danych”; klucz przyjmuje też dwa dyski HDD 3000 GB,
• zasilacz: Zasilacz 1 - ATX 650 W (Zasilacz 2 ma tylko 190 W), obudowa Middle Tower ATX (płyta Z390 jest w formacie ATX),
• system: Windows 11 Pro - edycja Home nie może dołączyć komputera do domeny Active Directory.

Karta graficzna nie jest potrzebna: i9-9900K ma zintegrowany układ graficzny, a serwer plików nie wymaga wydajnej grafiki (klucz jej nie uwzględnia). Ilość każdej pozycji: 1 (R.6.2, R.6.3).

W wierszu 2, potem skopiuj w dół do 9:

Dla procesora: 2199,00 + 505,77 = 2704,77 zł brutto (R.6.4).

W wierszu Suma: =SUMA(G2:G9) i =SUMA(H2:H9) (w angielskim Excelu SUM). Wynik: 4640,00 zł netto i 5707,20 zł brutto (R.6.5). Dodawanie komórek plusami (=H2+H3+…) daje ten sam wynik, ale arkusz wymaga funkcji sumującej.

H11:  =JEŻELI(H10>=2000;H10*10%;0)
H12:  =H10-H11

Warunek większe lub równe (>=), bo arkusz mówi „2000 zł i więcej”. Suma brutto 5707,20 zł ≥ 2000 zł, więc rabat wynosi 570,72 zł (R.6.6), a do zapłaty 5136,48 zł (R.6.7). Sprawdź formułę, wpisując na chwilę ilość 0 przy procesorze i płycie - suma spadnie poniżej 2000 zł, a rabat musi zmienić się na 0.

Zaznacz C2:E9 i G2:H12 → Formatuj komórki → Walutowe, symbol zł (dopuszczalna jest też kategoria księgowa) (R.6.8). Zapisz plik KOSZTORYS na nośniku Egzamin-x.

• serwer zalogowany (z zmapowanym K:), stacja uruchomiona w Windows, ruter, przełącznik i drukarka włączone,
• na nośniku Egzamin-x: katalog LINUX ze zrzutami i plik KOSZTORYS; tabela 3 wypełniona, strona testowa dołączona do arkusza,
• opaska, wkrętak i śruby odłożone, obudowa zamknięta, stanowisko uporządkowane (P.1.3).