INF.03-03-23.01-SGStyczeń 2023 · 36 kroków · ok. 75 min · 35 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Witryna kwiaciarni z bazą danych (Nowoczesny kod (grid, PDO))
To drugi sposób rozwiązania tego samego arkusza. Wynik jest ten sam - baza kwiaciarnia z czterema zapytaniami, trzy zdjęcia kwiatów 250 × 250 px i strony index.html i znajdz.php z arkuszem stylów styl3.css - i tak samo spełnia każde kryterium klucza. Inna jest droga:
siatka CSS zamiast float: cały układ opisuje jedna reguła dla <body> - kolumny 25% i 75% oraz nazwane obszary (grid-template-areas), bez clear przy stopce,
znaczniki opisujące treść: menu w <nav>, blok prawy w <main>, a kolory z arkusza w zmiennych CSS,
zapytania pisane czytelnie: klauzule w osobnych liniach, aliasy tabel, pole rabat dobrane do zakresu wartości,
PHP na PDO: wyszukiwanie wykonuje się na górze pliku znajdz.php, przed HTML-em, a miasto z formularza trafia do bazy zapytaniem przygotowanym - wpis x' OR '1'='1 nie zmieni zapytania,
komunikaty dla miasta bez kwiaciarni, pustego pola i awarii bazy, a wpisane miasto zostaje w polu po wysłaniu.
Na końcu krótkie porównanie z wersją podstawową (zakładka obok). Baza i zdjęcia pochodzą z prawdziwego archiwum zad3, a podgląd od kroków z PHP to wynik prawdziwego uruchomienia kodu w PHP 8.2 po wysłaniu formularza z miastem Warszawa - jak na obrazie 3.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 35 kryteriów (R.1.1 - R.5.5), każde za 1 punkt. Próg zdania to 75%, czyli 27 punktów. Przy każdym kroku jest napisane, które kryteria spełnia.
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie, pliki i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Baza danych
Kroki 1-7 · po tym etapie masz 6 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 1: Baza danych kwiaciarnia
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Utwórz bazę danych o nazwie kwiaciarnia
Rozpakuj zad3.zip z pulpitu (hasło 5T2k@W$2n - wielkość liter ma znaczenie) do folderu z numerem zdającego: kwiaciarnia.sql i trzy zdjęcia PNG. W phpMyAdmin Nowa → kwiaciarnia albo zapytaniem:
CREATE DATABASE kwiaciarnia CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_polish_ci;
Arkusz nie podaje porównywania. Tabele z kwiaciarnia.sql mają zestaw utf8mb4 zapisany we własnej definicji, więc ustawienie bazy dziedziczy dopiero tabela klienci z zapytania 4.
Typowe błędy
Nazwa bazy musi brzmieć dokładnie kwiaciarnia - skrypt łączy się z bazą po nazwie (R.5.1).
Krok 2: Import tabel z pliku kwiaciarnia.sql
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Do bazy kwiaciarnia zaimportuj tabele z pliku kwiaciarnia.sql z rozpakowanego archiwum
Zaznaczona baza kwiaciarnia, Import → kwiaciarnia.sql → Wykonaj. Dwie tabele z obrazu 1: kwiaciarnie (Astra w Warszawie i Melisa w Malborku) i zamowienia (6 zamówień z datą, kwiatami i ceną), połączone polem id_kwiaciarni.
Krok 3: Zrzut ekranu import.png
Kryteria:
R.1.1 Wykonano import tabel do bazy danych kwiaciarnia czynność udokumentowano plikiem o nazwie import w formacie PNG
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wykonaj zrzut ekranu po imporcie. Zrzut zapisz w formacie PNG i nazwij import. Nie kadruj zrzutu. Powinien on obejmować cały ekran monitora, z widocznym paskiem zadań. Na zrzucie powinny być widoczne elementy wskazujące na poprawnie wykonany import tabel.
Cały ekran z paskiem zadań, w PNG, pod nazwą import. Zrzuty zapytań kw1 - kw4 będą już w JPEG.
Typowe błędy
Wykadrowany zrzut albo zrzut bez paska zadań nie jest oceniany (uwaga w kluczu przy R.1).
Krok 4: Zapytanie 1: kwiaciarnie w Malborku
Kryteria: ,
R.1.2 Zapisano plik kwerendy.txt zawierający co najmniej jedno zapytanie SQL, wynikające z treści zadania
R.1.3 Utworzono zapytanie 1 wybierające jedynie pola nazwa i ulica dla kwiaciarni z miasta Malbork. W pliku z kwerendami lub na zrzucie istnieje zapis np.: SELECT nazwa, ulica FROM kwiaciarnie WHERE miasto = "Malbork"; oraz wynik działania udokumentowano zrzutem, na którym są widoczne jedynie dane: Melisa, Konopnickiej
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Zapytanie 1: wybierające jedynie pola nazwa i ulica dla kwiaciarni z miasta Malbork
Każda klauzula w osobnej linii, tekst w apostrofach. Wynik: Melisa, Konopnickiej - jak w kluczu. To zapytanie wróci w skrypcie - z parametrem w miejscu nazwy miasta. Zapytanie do kwerendy.txt, zrzut kw1.jpg.
kwerendy.txtTekstnowy plik
-- Zapytanie 1SELECT nazwa, ulicaFROM kwiaciarnieWHERE miasto = 'Malbork';
Podgląd strony po tym kroku
Krok 5: Zapytanie 2: liczba zamówień każdej kwiaciarni
Kryteria:
R.1.4 Utworzono zapytanie 2 wybierające jedynie pole id_kwiaciarni oraz liczące liczbę zamówień dla poszczególnych kwiaciarni. W pliku z kwerendami lub na zrzucie istnieje zapis np.: SELECT id_kwiaciarni, COUNT(*) FROM zamowienia GROUP BY id_kwiaciarni; (zamiast * możliwe dowolne pole) oraz wynik działania udokumentowano zrzutem, na którym widoczne są jedynie dane: 1, 4; 2, 2
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zapytanie 2: wybierające jedynie pole id_kwiaciarni oraz liczące liczbę zamówień dla poszczególnych kwiaciarni
GROUP BY id_kwiaciarni zlewa zamówienia jednej kwiaciarni w jeden wiersz, a COUNT(id_zam) liczy w grupie wiersze z wypełnionym numerem zamówienia (klucz dopuszcza dowolne pole zamiast *). Alias liczba_zamowien opisuje kolumnę wyniku. Wynik: 1, 4 oraz 2, 2. Zrzut: kw2.jpg.
kwerendy.txtTekstzmienione: 5 linii
-- Zapytanie 1SELECT nazwa, ulicaFROM kwiaciarnieWHERE miasto = 'Malbork';-- Zapytanie 2SELECT id_kwiaciarni, COUNT(id_zam) AS liczba_zamowienFROM zamowieniaGROUP BY id_kwiaciarni;
Podgląd strony po tym kroku
Krok 6: Zapytanie 3: zamówienia z 7 stycznia 2017
Kryteria:
R.1.5 Utworzono zapytanie 3 wybierające jedynie pola nazwa i miasto z tabeli kwiaciarnie i odpowiadające im pole kwiaty z tabeli zamowienia dla zamówień z dnia 2017.01.07. W pliku z kwerendami lub na zrzucie istnieje zapis np.: SELECT nazwa, miasto, kwiaty FROM zamowienia JOIN kwiaciarnie ON zamowienia.id_kwiaciarni = kwiaciarnie.id_kwiaciarni WHERE data="2017.01.07"; (możliwe też INNER JOIN lub porównanie kluczy po WHERE) oraz wynik działania udokumentowano zrzutem, na którym są widoczne jedynie dane: Astra, Warszawa, róża
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Zapytanie 3: wybierające jedynie pola nazwa i miasto z tabeli kwiaciarnie i odpowiadające im pole kwiaty z tabeli zamowienia dla zamówień z dnia 7 stycznia 2017. Należy posłużyć się relacją
aliasy tabelz i k - pole id_kwiaciarni jest w obu tabelach, a przedrostek mówi, którą z nich ma na myśli zapytanie,
JOIN ... ON k.id_kwiaciarni = z.id_kwiaciarni - relacja z obrazu 1 przy złączeniu, nie w WHERE,
WHERE z.data = '2017-01-07' - data w postaci rok-miesiąc-dzień, w apostrofach.
Wynik: Astra, Warszawa, róża - jak w kluczu. Zrzut: kw3.jpg.
kwerendy.txtTekstzmienione: 6 linii
-- Zapytanie 1SELECT nazwa, ulicaFROM kwiaciarnieWHERE miasto = 'Malbork';-- Zapytanie 2SELECT id_kwiaciarni, COUNT(id_zam) AS liczba_zamowienFROM zamowieniaGROUP BY id_kwiaciarni;-- Zapytanie 3SELECT k.nazwa, k.miasto, z.kwiatyFROM zamowienia AS zJOIN kwiaciarnie AS k ON k.id_kwiaciarni = z.id_kwiaciarniWHERE z.data = '2017-01-07';
Podgląd strony po tym kroku
Krok 7: Zapytanie 4: tabela klienci
Kryteria:
R.1.6 Utworzono zapytanie 4 tworzące nową tabelę klienci o polach: id, klucz główny, NOT NULL AUTO_INCREMENT; imie i nazwisko, typu tekstowego o długości 15 znaków każde; rabat, przyjmujące jedynie liczby naturalne. W pliku z kwerendami lub na zrzucie istnieje zapis np.: CREATE TABLE klienci ( id int NOT NULL AUTO_INCREMENT, imie varchar(15), nazwisko varchar(15), rabat int UNSIGNED, PRIMARY KEY (id) ); (lub id int NOT NULL AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY, dodatkowo id i rabat- dowolny typ całkowity; rabat - wymagane UNSIGNED) oraz wynik działania udokumentowano zrzutem na którym widnieje komunikat o poprawnym utworzeniu tabeli lub poprawna struktura tabeli
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Zapytanie 4: tworzące nową tabelę klienci o polach: id, klucz główny, automatycznie inkrementowany, nie może przyjmować wartości NULL; imie, typu tekstowego o długości 15 znaków; nazwisko, typu tekstowego o długości 15 znaków; rabat, przyjmujący jedynie liczby naturalne
id INT UNSIGNED NOT NULL AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY - numer klienta nadawany automatycznie; UNSIGNED, bo numer nigdy nie jest ujemny,
imie i nazwisko - VARCHAR(15), tekst do 15 znaków,
rabat TINYINT UNSIGNED - UNSIGNED (bez znaku) dopuszcza tylko liczby nieujemne, a TINYINT to najmniejszy typ całkowity: 0 - 255, więcej niż trzeba na rabat w procentach. Klucz przyjmuje dowolny typ całkowity, byle z UNSIGNED.
Sprawdzone na MariaDB: w trybie ścisłym (STRICT_ALL_TABLES) rabat −5 jest odrzucony błędem „Out of range”, a 15 zapisuje się normalnie; XAMPP domyślnie nie ma trybu ścisłego i zamiast błędu zapisze 0 z ostrzeżeniem. Zrzut kw4.jpg: komunikat i struktura tabeli.
Typowe błędy
Bez UNSIGNED przy polu rabat klucz nie uzna zapytania - samo INT albo TINYINT przyjmuje liczby ujemne.
kwerendy.txtTekstzmienione: 8 linii
-- Zapytanie 1SELECT nazwa, ulicaFROM kwiaciarnieWHERE miasto = 'Malbork';-- Zapytanie 2SELECT id_kwiaciarni, COUNT(id_zam) AS liczba_zamowienFROM zamowieniaGROUP BY id_kwiaciarni;-- Zapytanie 3SELECT k.nazwa, k.miasto, z.kwiatyFROM zamowienia AS zJOIN kwiaciarnie AS k ON k.id_kwiaciarni = z.id_kwiaciarniWHERE z.data = '2017-01-07';-- Zapytanie 4CREATE TABLE klienci ( id INT UNSIGNED NOT NULL AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY, imie VARCHAR(15), nazwisko VARCHAR(15), rabat TINYINT UNSIGNED);
Podgląd strony po tym kroku
Etap 2: Grafika i strony HTML
Kroki 8-21 · po tym etapie masz 19 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 8: Zdjęcia kwiatów: kwadrat 250 × 250, JPEG
Kryteria:
R.2.1 Przynajmniej jeden z obrazów z roza , gerbera , gozdzik zachowuje proporcje 1:1, rozmiar 250 px i nie jest rozciągnięty w pionie lub poziomie oraz jest formatu JPEG
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Obrazy roza.png, gerbera.png, gozdzik.png należy przyciąć (wykadrować) do proporcji 1:1 do rozmiaru 250 px na 250 px i zapisać w formacie JPEG
Grafika jest taka sama jak w wersji podstawowej. W GIMP-ie: Kadrowanie ze stałymi proporcjami 1:1, kwadrat na środku kwiatu, potem Obraz → Skaluj obraz do 250 × 250 i Wyeksportuj jakogerbera.jpg (gozdzik.jpg, roza.jpg).
Typowe błędy
Samo skalowanie 640 × 426 do 250 × 250 bez kadrowania ściska kwiat - klucz wymaga obrazu nierozciągniętego.
Podgląd strony po tym kroku
Krok 9: Plik index.html: HTML5, język, kodowanie
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Cechy wspólne obu stron: Zapisane w języku HTML 5. Jawnie zastosowany właściwy standard kodowania polskich znaków. Zadeklarowany język witryny: polski.
Najpierw cała strona index.html; znajdz.php będzie jej kopią z innym blokiem prawym. <!DOCTYPE html>, <html lang="pl"> i <meta charset="UTF-8"> jako pierwszy element <head>.
R.3.6 Strona zawiera działające połączenie z zewnętrznym arkuszem stylów o nazwie styl3.css , formatowanie pochodzi jedynie z tego arkusza Uwaga: kryterium to nie jest spełnione również, gdy zdający źle przypisał co najmniej jeden selektor do bloku (np. kropka zamiast #)
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Arkusz stylów w pliku o nazwie styl3.css prawidłowo połączony z kodem strony
Nazwa z cyfrą 3: styl3.css. Całe formatowanie pochodzi z tego pliku (R.3.6).
Typowe błędy
Klucz odbiera R.3.6 także wtedy, gdy choć jeden selektor nie trafia w blok (np. kropka zamiast #).
R.2.4 Układ strony zdefiniowano dzieląc ją na bloki: baner, lewy, prawy i stopka. Zastosowano znaczniki sekcji
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Podział strony na bloki: na górze blok banera, poniżej obok siebie bloki lewy i prawy, na dole blok stopki. Podział zrealizowany za pomocą znaczników sekcji tak, aby po uruchomieniu w przeglądarce wygląd układu bloków był zgodny z obrazem 2
Cztery znaczniki sekcji HTML5, każdy mówi, co zawiera: <header> - baner, <nav> - blok lewy z menu, <main> - blok prawy, główna treść (tylko on różni się między stronami), <footer> - stopka (R.2.4). Każdy występuje na stronie raz, więc w CSS wystarczy nazwa znacznika - bez identyfikatorów.
Zawartość bloku lewego: Nagłówek drugiego stopnia o treści: „Menu”. Lista numerowana (uporządkowana) z trzema elementami oraz z zagnieżdżoną listą punktowaną (nieuporządkowaną) z trzema elementami. Zawartość list jest zgodna z obrazem 2.
<h2> i lista numerowana <ol> z trzema elementami. Odnośniki i lista zagnieżdżona dojdą w kolejnych krokach.
Elementy listy numerowanej są odnośnikami: „Strona główna” prowadzi do strony index.html
Odnośnik stoi wewnątrz<li>. aria-current="page" oznacza odnośnik do strony, która jest właśnie otwarta - czytnik ekranu odczyta „bieżąca strona”; na znajdz.php atrybut przejdzie na trzeci odnośnik.
Krok 16: Odnośnik „Rozpoznaj kwiaty” w nowej karcie
Kryteria:
R.3.3 Wybranie odnośnika "Rozpoznaj kwiaty" inicjuje otwarcie strony „https://www.kwiaty.pl/” w nowym oknie / karcie przeglądarki
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
„Rozpoznaj kwiaty” prowadzi do strony „https://www.kwiaty.pl/”, odnośnik otwiera się w osobnej karcie przeglądarki
Adres zewnętrzny w całości, z https://. target="_blank" otwiera nową kartę (R.3.3), a rel="noopener" odcina otwartej stronie dostęp do karty, z której przyszła (obiekt window.opener) - obca strona nie podmieni wtedy adresu karty z kwiaciarnią. Nowe przeglądarki robią to same, ale atrybut zapisuje intencję wprost.
Krok 17: Odnośnik „Znajdź kwiaciarnię” z listą zagnieżdżoną
Kryteria: ,
R.2.6 W bloku lewym umieszczono listę numerowaną z trzema elementami, zastosowano znaczniki <ol>, <li>, trzeci element <li> zawiera listę punktowaną ze znacznikami <ul>, <li>
R.3.2 Po wybraniu odnośnika "Strona główna" otwiera się strona główna oraz po wybraniu odnośnika "Znajdź kwiaciarnię" otwiera się podstrona
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
„Znajdź kwiaciarnię” prowadzi do strony znajdz.php i zagnieżdża listę punktowaną z elementami: w Warszawie, w Malborku, w Poznaniu
Lista punktowana <ul> stoi wewnątrz trzeciego <li>, za jego odnośnikiem - tylko wtedy jest zagnieżdżona (R.2.6). Oba odnośniki wewnętrzne już działają (R.3.2).
Typowe błędy
<ul> postawione między dwoma <li> (poza elementem) to nie jest lista zagnieżdżona - klucz wymaga, żeby trzeci <li> zawierał listę.
Krok 19: index.html, blok prawy: nagłówek i trzy zdjęcia
Kryteria: ,
R.2.5 W banerze zapisano nagłówek h1: "Grupa Polskich Kwiaciarni", w bloku lewym h2: "Menu", w bloku prawym h2: "Strona dla miłośników kwiatów" lub "Znajdź kwiaciarnię", paragraf w stopce
R.2.7 W bloku prawym strony głównej umieszczono trzy obrazy: gerbera, gozdzik, roza z tekstem alternatywnym - nazwa kwiatu
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zawartość bloku prawego dla strony index.html: Nagłówek drugiego stopnia o treści: „Strona dla miłośników kwiatów”. Obok siebie trzy obrazy z gerberą, goździkiem i różą, z tekstem alternatywnym, który jest nazwą danego kwiatu
Trzy <img> jeden za drugim - obrazy są elementami w linii, więc stają obok siebie. Tekst alternatywny z polskimi literami („goździk”, „róża”), choć nazwy plików ich nie mają (R.2.7). Strona ma już wszystkie nagłówki i akapit w stopce (R.2.5).
Krok 20: znajdz.php: kopia strony z nowym nagłówkiem
Kryteria:
R.2.2 Witrynę internetową zapisano w plikach index.html i znajdz.php oraz zapisano jawnie standard kodowania polskich znaków i deklarację HTML5 <!DOCTYPE HTML> i zadeklarowano język witryny: polski np. <html lang="pl">
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Zawartość bloku prawego dla strony znajdz.php: Nagłówek drugiego stopnia o treści: „Znajdź kwiaciarnię”
Kopia index.html zapisana jako znajdz.php: w <main> zostaje nagłówek „Znajdź kwiaciarnię”, a aria-current przechodzi na trzeci odnośnik. Rozszerzenie .php - strona działa tylko przez http://localhost/.... Witryna jest w obu plikach, z HTML5, kodowaniem i językiem (R.2.2).
Krok 21: Formularz: pole miasta i przycisk SPRAWDŹ
Kryteria: , ,
R.2.8 W bloku prawym podstrony umieszczono formularz z polem edycyjnym i przyciskiem, zastosowano znacznik <form>
R.3.4 Przycisk ma funkcję wysyłania danych (input lub button z typem submit lub button bez typu)
R.3.5 Formularz wysyła dane metodą POST do tego samego pliku (poprawne też bez atrybutu action)
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Formularz wysyłający dane metodą bezpieczną do tego samego pliku i zawierający: pole edycyjne poprzedzone napisem „Podaj nazwę miasta:”, przycisk „SPRAWDŹ” wysyłający dane
method="post" - „metodę bezpieczną” arkusz rozumie jako POST: dane idą w treści żądania, a nie w adresie (w specyfikacji HTTP słowo „bezpieczna” znaczy co innego, ale klucz R.3.5 wymaga POST). Bez atrybutu action formularz wysyła dane do tego samego pliku - klucz to przyjmuje,
<label for="city"> - napis połączony z polem: kliknięcie napisu ustawia w nim kursor,
name="city" - pod tą nazwą miasto trafi do PHP; maxlength="20" - tyle znaków mieści kolumna miasto w bazie; required - przeglądarka nie wyśle pustego pola,
R.3.1 Układ bloków po uruchomieniu w przeglądarce jest zgodny z obrazem 2 w arkuszu (prawidłowo zastosowano właściwości CSS układające bloki na stronie, np. float i clear albo display flex albo grid)
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Podział strony na bloki: na górze blok banera, poniżej obok siebie bloki lewy i prawy, na dole blok stopki. Podział zrealizowany za pomocą znaczników sekcji tak, aby po uruchomieniu w przeglądarce wygląd układu bloków był zgodny z obrazem 2
display: grid na <body>: grid-template-columns: 25% 75% to szerokości bloków z arkusza (klucz przy R.4.4 przyjmuje je zapisane w ten sposób), a grid-template-areas rysuje mapę strony - baner i stopka przez obie kolumny, w środku menu i treść. grid-area przypisuje każdy znacznik do obszaru. Nie ma float ani clear (R.3.1).
Typowe błędy
width: 25% dopisane jeszcze na <nav> liczy się w siatce od kolumny - menu miałoby 25% z 25% strony.
R.4.4 Ustawiono szerokość 25% dla bloku lewego i 75% dla prawego (width lub grid-template- columns lub flex) oraz 25% dla selektora img
R.4.9 Ustawiono dla obrazu cień box-shadow: 15px 15px 10px DimGray (poprawnie również 15px 15px 10px 0 DimGray)
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Dla selektora obrazu: szerokość 25%, marginesy zewnętrzne 10 px, cień o przesunięciu 15 px w obu osiach, rozmyciu 10 px i kolorze DimGray
Selektor znacznika img. Szerokość 25% liczy się od <main>, w którym stoją zdjęcia - trzy obok siebie zajmują trzy czwarte bloku. Szerokości z arkusza są komplet (R.4.4); box-shadow według składni z arkusza (R.4.9).
Kroki 30-34 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 30: Połączenie z bazą na górze pliku i zamknięcie
Kryteria: ,
R.5.1 Skrypt zawiera działające połączenie z serwerem bazy danych i wybór bazy kwiaciarnia
R.5.2 Ostatnią operacją na bazie jest jej zamknięcie (zgodne ze składnią)
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Skrypt łączy się z serwerem bazy danych na localhost, użytkownik root bez hasła, baza danych o nazwie kwiaciarnia. Po wykonaniu operacji na bazie danych skrypt zamyka połączenie z serwerem.
Kod rozmawiający z bazą stoi na górze znajdz.php, przed HTML-em - strona najpierw wyszukuje, potem wypisuje wynik, a połączenie jest zamknięte, zanim przeglądarka dostanie pierwszy znacznik.
new PDO(...) - serwer localhost, baza kwiaciarnia, kodowanie utf8mb4, użytkownik root bez hasła (R.5.1); ERRMODE_EXCEPTION - błąd bazy rzuca wyjątek, FETCH_ASSOC - wiersze z nazwami kolumn,
$pdo = null na końcu bloku - PDO zamyka połączenie, gdy znika odwołanie do obiektu; zostanie ostatnią operacją na bazie (R.5.2),
try / catch (PDOException ...) - przy awarii bazy uczeń zobaczy zwykłe zdanie, a nie szczegóły serwera.
PDO zamiast mysqli z tabeli 1 - klucz przyjmuje obie biblioteki (uwaga przy R.5). Od tego kroku podgląd to wynik prawdziwego uruchomienia znajdz.php.
Miasto jest w tablicy $_POST pod nazwą z atrybutu name pola (R.5.4). Przy pierwszym wejściu na stronę formularz nie był jeszcze wysłany i klucza city nie ma: operator ?? podstawia wtedy pusty tekst - bez ostrzeżenia „Undefined array key”. trim obcina spacje z początku i końca, więc „ Warszawa ” też znajdzie kwiaciarnię.
Odczyt stoi przed blokiem try, bo nie dotyczy bazy - zmienna $city będzie potrzebna także wtedy, gdy baza nie odpowie. Od tego kroku podgląd pokazuje stronę po wysłaniu formularza z miastem Warszawa.
Typowe błędy
$city = $_POST["city"]; bez ?? przy pierwszym otwarciu strony daje ostrzeżenie „Undefined array key” nad całą stroną.
znajdz.phpPHPzmienione: 3 linie
<?php// miasto z formularza (przy pierwszym wejściu na stronę - pusty tekst)$city = trim($_POST['city'] ?? '');try {$pdo = new PDO('mysql:host=localhost;dbname=kwiaciarnia;charset=utf8mb4', 'root', '', [ PDO::ATTR_ERRMODE => PDO::ERRMODE_EXCEPTION, PDO::ATTR_DEFAULT_FETCH_MODE => PDO::FETCH_ASSOC, ]);$pdo = null; // zamknięcie połączenia - ostatnia operacja na bazie} catch (PDOException $exception) {$databaseError = 'Wyszukiwarka jest chwilowo niedostępna. Spróbuj ponownie za chwilę.';}?><!DOCTYPE html><htmllang="pl"><head> <metacharset="UTF-8"> <metaname="viewport"content="width=device-width, initial-scale=1"> <title>Kwiaty</title> <linkrel="stylesheet"href="styl3.css"></head><body> <header> <h1>Grupa Polskich Kwiaciarni</h1> </header> <nav> <h2>Menu</h2> <ol> <li><ahref="index.html">Strona główna</a></li> <li><ahref="https://www.kwiaty.pl/"target="_blank"rel="noopener">Rozpoznaj kwiaty</a></li> <li> <ahref="znajdz.php"aria-current="page">Znajdź kwiaciarnię</a> <ul> <li>w Warszawie</li> <li>w Malborku</li> <li>w Poznaniu</li> </ul> </li> </ol> </nav> <main> <h2>Znajdź kwiaciarnię</h2> <formmethod="post"> <labelfor="city">Podaj nazwę miasta:</label> <inputtype="text"id="city"name="city"maxlength="20"required> <buttontype="submit">SPRAWDŹ</button> </form> </main> <footer> <p>Stronę opracował: Bartosz Bryniarski</p> </footer></body></html>
R.5.3 Skrypt wysyła do bazy danych zmodyfikowane zapytanie 1 w ten sposób, że w miejscu miasta jest wpisana wartość z pola edycyjnego
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Wysyła do bazy danych zmodyfikowane zapytanie 1 w ten sposób, że w miejscu miasta jest wpisana wartość z pola edycyjnego
Zapytanie przygotowane: w miejscu „Malbork” stoi parametr :city, a wartość podaje execute(['city' => $city]) (R.5.3). Baza dostaje treść zapytania i miasto osobno, więc tekst z formularza nigdy nie stanie się kodem SQL - nawet z apostrofem w środku.
zapytanie wykonuje się tylko dla niepustego miasta (if ($city !== '')),
fetchAll() zwraca listę kwiaciarni - w mieście może być ich kilka albo żadna,
$statement = null zwalnia zapytanie przed zamknięciem połączenia.
znajdz.phpPHPzmienione: 10 linii
<?php// miasto z formularza (przy pierwszym wejściu na stronę - pusty tekst)$city = trim($_POST['city'] ?? '');try {$pdo = new PDO('mysql:host=localhost;dbname=kwiaciarnia;charset=utf8mb4', 'root', '', [ PDO::ATTR_ERRMODE => PDO::ERRMODE_EXCEPTION, PDO::ATTR_DEFAULT_FETCH_MODE => PDO::FETCH_ASSOC, ]);// zapytanie 1 z miastem z formularza w miejscu „Malbork”$shops = [];if ($city !== '') {$statement = $pdo->prepare('SELECT nazwa, ulica FROM kwiaciarnie WHERE miasto = :city');$statement->execute(['city' => $city]);$shops = $statement->fetchAll();$statement = null; }$pdo = null; // zamknięcie połączenia - ostatnia operacja na bazie} catch (PDOException $exception) {$shops = [];$databaseError = 'Wyszukiwarka jest chwilowo niedostępna. Spróbuj ponownie za chwilę.';}?><!DOCTYPE html><htmllang="pl"><head> <metacharset="UTF-8"> <metaname="viewport"content="width=device-width, initial-scale=1"> <title>Kwiaty</title> <linkrel="stylesheet"href="styl3.css"></head><body> <header> <h1>Grupa Polskich Kwiaciarni</h1> </header> <nav> <h2>Menu</h2> <ol> <li><ahref="index.html">Strona główna</a></li> <li><ahref="https://www.kwiaty.pl/"target="_blank"rel="noopener">Rozpoznaj kwiaty</a></li> <li> <ahref="znajdz.php"aria-current="page">Znajdź kwiaciarnię</a> <ul> <li>w Warszawie</li> <li>w Malborku</li> <li>w Poznaniu</li> </ul> </li> </ol> </nav> <main> <h2>Znajdź kwiaciarnię</h2> <formmethod="post"> <labelfor="city">Podaj nazwę miasta:</label> <inputtype="text"id="city"name="city"maxlength="20"required> <buttontype="submit">SPRAWDŹ</button> </form> </main> <footer> <p>Stronę opracował: Bartosz Bryniarski</p> </footer></body></html>
Krok 33: Nazwa i ulica w nagłówku trzeciego stopnia
Kryteria:
R.5.5 Skrypt wyświetla pod przyciskiem zwrócone zapytaniem dane w nagłówku h3: nazwę i ulicę
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Wyświetla pod przyciskiem zwrócone zapytaniem dane w nagłówku trzeciego stopnia: nazwę i ulicę oddzielone przecinkiem
Pętla foreach pod formularzem: każda znaleziona kwiaciarnia w osobnym <h3>, nazwa i ulica rozdzielone przecinkiem (R.5.5). Pola po nazwach ($shop['ulica']), a funkcja e() przepuszcza tekst z bazy przez htmlspecialchars. Podgląd: „Astra, Sobieskiego” pod przyciskiem, jak na obrazie 3; odstęp nad i pod napisem to marginesy h3 z arkusza stylów.
znajdz.phpPHPzmienione: 8 linii
<?phpfunctione(string|int|float|null$value): string{returnhtmlspecialchars((string) $value, ENT_QUOTES);}// miasto z formularza (przy pierwszym wejściu na stronę - pusty tekst)$city = trim($_POST['city'] ?? '');try {$pdo = new PDO('mysql:host=localhost;dbname=kwiaciarnia;charset=utf8mb4', 'root', '', [ PDO::ATTR_ERRMODE => PDO::ERRMODE_EXCEPTION, PDO::ATTR_DEFAULT_FETCH_MODE => PDO::FETCH_ASSOC, ]);// zapytanie 1 z miastem z formularza w miejscu „Malbork”$shops = [];if ($city !== '') {$statement = $pdo->prepare('SELECT nazwa, ulica FROM kwiaciarnie WHERE miasto = :city');$statement->execute(['city' => $city]);$shops = $statement->fetchAll();$statement = null; }$pdo = null; // zamknięcie połączenia - ostatnia operacja na bazie} catch (PDOException $exception) {$shops = [];$databaseError = 'Wyszukiwarka jest chwilowo niedostępna. Spróbuj ponownie za chwilę.';}?><!DOCTYPE html><htmllang="pl"><head> <metacharset="UTF-8"> <metaname="viewport"content="width=device-width, initial-scale=1"> <title>Kwiaty</title> <linkrel="stylesheet"href="styl3.css"></head><body> <header> <h1>Grupa Polskich Kwiaciarni</h1> </header> <nav> <h2>Menu</h2> <ol> <li><ahref="index.html">Strona główna</a></li> <li><ahref="https://www.kwiaty.pl/"target="_blank"rel="noopener">Rozpoznaj kwiaty</a></li> <li> <ahref="znajdz.php"aria-current="page">Znajdź kwiaciarnię</a> <ul> <li>w Warszawie</li> <li>w Malborku</li> <li>w Poznaniu</li> </ul> </li> </ol> </nav> <main> <h2>Znajdź kwiaciarnię</h2> <formmethod="post"> <labelfor="city">Podaj nazwę miasta:</label> <inputtype="text"id="city"name="city"maxlength="20"required> <buttontype="submit">SPRAWDŹ</button> </form><?phpforeach ($shopsas$shop): ?> <h3><?= e($shop['nazwa']) ?>, <?= e($shop['ulica']) ?></h3><?phpendforeach; ?> </main> <footer> <p>Stronę opracował: Bartosz Bryniarski</p> </footer></body></html>
Podgląd strony po tym kroku (znajdz.php)
Krok 34: Miasto bez kwiaciarni, puste pole i awaria bazy
ok. 3 min
Dodatek spoza arkusza - klucz go nie ocenia. W menu jest „w Poznaniu”, a w bazie nie ma kwiaciarni z Poznania - bez komunikatu pod przyciskiem nie byłoby nic i nie wiadomo, czy wyszukiwanie zadziałało. Teraz:
brak wyników - „Brak kwiaciarni w mieście Poznań.”,
puste pole albo same spacje (np. po obejściu required) - prośba o wpisanie miasta; $submitted odróżnia wysłany formularz od pierwszego wejścia na stronę,
awaria bazy - komunikat z role="alert", a formularz i menu działają dalej,
wpisane miasto wraca do pola (value="<?= e($city) ?>") - po wyszukiwaniu widać, czego szukano.
Sprawdzone na prawdziwym PHP: wpis x' OR '1'='1 nie znajduje żadnej kwiaciarni (zapytanie przygotowane - porównanie z tekstem, nie fragment SQL), „ warszawa ” małymi literami ze spacjami znajduje Astrę, a złe hasło do bazy daje komunikat bez ostrzeżeń PHP. Podgląd: wyszukiwanie dla Poznania.
znajdz.phpPHPzmienione: 9 linii
<?phpfunctione(string|int|float|null$value): string{returnhtmlspecialchars((string) $value, ENT_QUOTES);}// miasto z formularza (przy pierwszym wejściu na stronę - pusty tekst)$city = trim($_POST['city'] ?? '');$submitted = $_SERVER['REQUEST_METHOD'] === 'POST';try {$pdo = new PDO('mysql:host=localhost;dbname=kwiaciarnia;charset=utf8mb4', 'root', '', [ PDO::ATTR_ERRMODE => PDO::ERRMODE_EXCEPTION, PDO::ATTR_DEFAULT_FETCH_MODE => PDO::FETCH_ASSOC, ]);// zapytanie 1 z miastem z formularza w miejscu „Malbork”$shops = [];if ($city !== '') {$statement = $pdo->prepare('SELECT nazwa, ulica FROM kwiaciarnie WHERE miasto = :city');$statement->execute(['city' => $city]);$shops = $statement->fetchAll();$statement = null; }$pdo = null; // zamknięcie połączenia - ostatnia operacja na bazie} catch (PDOException $exception) {$shops = [];$databaseError = 'Wyszukiwarka jest chwilowo niedostępna. Spróbuj ponownie za chwilę.';}?><!DOCTYPE html><htmllang="pl"><head> <metacharset="UTF-8"> <metaname="viewport"content="width=device-width, initial-scale=1"> <title>Kwiaty</title> <linkrel="stylesheet"href="styl3.css"></head><body> <header> <h1>Grupa Polskich Kwiaciarni</h1> </header> <nav> <h2>Menu</h2> <ol> <li><ahref="index.html">Strona główna</a></li> <li><ahref="https://www.kwiaty.pl/"target="_blank"rel="noopener">Rozpoznaj kwiaty</a></li> <li> <ahref="znajdz.php"aria-current="page">Znajdź kwiaciarnię</a> <ul> <li>w Warszawie</li> <li>w Malborku</li> <li>w Poznaniu</li> </ul> </li> </ol> </nav> <main> <h2>Znajdź kwiaciarnię</h2> <formmethod="post"> <labelfor="city">Podaj nazwę miasta:</label> <inputtype="text"id="city"name="city"maxlength="20"requiredvalue="<?= e($city) ?>"> <buttontype="submit">SPRAWDŹ</button> </form><?phpforeach ($shopsas$shop): ?> <h3><?= e($shop['nazwa']) ?>, <?= e($shop['ulica']) ?></h3><?phpendforeach; ?><?phpif (isset($databaseError)): ?> <prole="alert"><?= e($databaseError) ?></p><?phpelseif ($submitted && $city === ''): ?> <prole="alert">Wpisz nazwę miasta.</p><?phpelseif ($city !== '' && $shops === []): ?> <p>Brak kwiaciarni w mieście <?= e($city) ?>.</p><?phpendif; ?> </main> <footer> <p>Stronę opracował: Bartosz Bryniarski</p> </footer></body></html>
Podgląd strony po tym kroku (znajdz.php)
Etap 5: Porównanie z wersją podstawową
Krok 35 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 35: Co jest inaczej i którą wersję wybrać na egzaminie
ok. 3 min
Obie wersje dają komplet 35 punktów. Różnice:
wersja podstawowa
wersja nowoczesna
układ
float: left i clear stopki
siatka na <body>, grid-template-areas
bloki
<section> z id
<nav>, <main>
kolory
wpisane w reguły
zmienne CSS
zapytania
bez aliasów, INT UNSIGNED
aliasy tabel, TINYINT UNSIGNED
biblioteka
mysqli (tabela 1 arkusza)
PDO z wyjątkami
gdzie jest skrypt
pod formularzem
na górze znajdz.php, pod formularzem tylko pętla
miasto w zapytaniu
wklejone do napisu SQL
parametr :city
wpis x' OR '1'='1
pokazuje obie kwiaciarnie
nie znajduje nic
puste pole, brak wyników
pusto pod przyciskiem
komunikaty
Dane logowania do bazy w prawdziwym projekcie trzyma się zwykle w osobnym pliku (np. config.php), ale klucz sprawdza skrypt w kodzie strony - tu cały kod PHP zostaje w znajdz.php. W prawdziwej wyszukiwarce pasowałaby metoda GET (wynik da się zapisać w zakładce), ale klucz wymaga POST.
Na egzaminie wersja podstawowa trzyma się funkcji z tabeli 1 arkusza i łatwiej ją napisać bez dokumentacji. Nowoczesna jest odporna na wstrzyknięcie SQL. Obie biblioteki klucz przyjmuje.
Krok 36 · po tym etapie masz 35 z 35 kryteriów (pkt)
Krok 36: Plik przeglądarka.txt i nagranie płyty
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Po zakończeniu pracy utwórz w folderze z numerem zdającego, plik tekstowy o nazwie przeglądarka.txt. Zapisz w nim nazwę przeglądarki internetowej, w której weryfikowana była poprawność działania witryny. Nagraj płytę z rezultatami pracy. W folderze powinny się znajdować pliki: gerbera.jpg, gozdzik.jpg, import.png, index.html, kw1.jpg, kw2.jpg, kw3.jpg, kw4.jpg, kwerendy.txt, przeglądarka.txt, roza.jpg, styl3.css, znajdz.php, ewentualnie inne przygotowane pliki.
W przeglądarka.txt nazwa przeglądarki, w której sprawdzana była witryna przez http://localhost/.... Nagraj płytę, sprawdź jej odczyt i opisz ją numerem zdającego.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym kodem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.