MEC.09-01-22.01-SGStyczeń 2022 · 22 kroki · ok. 46 min · 40 kryteriów z klucza
Rozwiązanie krok po kroku: Rysunek i technologia łożyska ślizgowego
Zadanie dotyczy łożyska ślizgowego (rysunek 001, stal E235): tuleja Ø50 z otworem Ø30H7 przechodzi przez kwadratowy kołnierz □100 o grubości 15 i jest z nim zespawana dwiema spoinami obwodowymi. Trzeba wykonać w programie CAD rysunek wykonawczy łożyska w dwóch rzutach (przekrój i widok) i opracować uproszczony proces technologiczny obróbki w produkcji jednostkowej, wypełniając kartę technologiczną. Wyposażenie dobiera się wyłącznie z tabel 1-3 arkusza.
Rysunek z programu CAD, karta odręcznie. Rysunek powstaje na stanowisku komputerowym w programie CAD na szablonie z folderu EGZAMIN MEC.09 i jest drukowany na kartce A4; w krokach rysunku podgląd pokazuje oczekiwaną zawartość wydruku, a elementy dochodzące w danym kroku są podświetlone na żółto. Kartę technologiczną zdający wypełnia ręcznie w arkuszu: tłem podglądu są strony 5 i 6 arkusza, wpisy są granatowe i odręczne.
Szablon CAD. Plik szablonu (ramka i tabliczka rysunkowa) jest tylko na stanowisku egzaminacyjnym - w materiałach OKE go nie ma, więc ramka i tabliczka w podglądzie są przykładowe; na egzaminie rysuje się w ramce szablonu i uzupełnia jego tabliczkę.
Wymiary z rysunku 1. Kołnierz □100 × 15 z czterema otworami Ø15 w odległości 20 od krawędzi, tuleja Ø50 / Ø30H7 o wysokości całkowitej 60, spoina pachwinowa 5 dookoła tulei na górze kołnierza i spoina czołowa Y 5 dookoła od spodu, chropowatość otworu Ra 0,63, pozostałych powierzchni Ra 3,2, ostre krawędzie stępić.
To jedno z możliwych rozwiązań: klucz przyjmuje także np. wiertarkę kadłubową zamiast stołowej czy kątomierz uniwersalny zamiast kątownika, a operacje mogą być sformułowane inaczej, jeśli proces jest poprawny technologicznie.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 40 kryteriów w 5 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 30 punktów - można stracić 10 kryteriów i nadal zdać. Najwięcej punktów dają rysunek (10) i wykaz operacji (10).
Suwak i strzałki obok niego - albo ←→ na klawiaturze - przechodzą krok po kroku; wyjaśnienie i podgląd zmieniają się razem z krokiem.
Lista „Etap” przenosi od razu do wybranego etapu.
„Rozwiązuję samodzielnie” chowa rozwiązanie kroku - najpierw własna próba, potem odsłonięcie.
„Tryb prezentacji” pokazuje same kroki, bez menu strony - na rzutnik.
Etap 1: Rysunek wykonawczy łożyska ślizgowego (wydruk z programu CAD)
Kroki 1-10 · po tym etapie masz 10 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 1: Szablon, podziałka i układ rzutów
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Szablon rysunku znajduje się na pulpicie komputera w folderze: EGZAMIN MEC.09.
Rysunek zaczyna się od szablonu z folderu EGZAMIN MEC.09. Łożysko □100 o wysokości 60 mieści się w podziałce 1:1 na A4 w pionie: u góry przekrój (rzut z przodu), pod nim widok z góry - tak układa się rzuty w metodzie europejskiej. W tabliczce: nazwa części, numer rysunku 001 i materiał E235 z karty technologicznej.
Dokument po tym kroku
Krok 2: Przekrój A-A
Kryteria: ,
R.1.1 widoczne krawędzie łożyska wzdłużnego są narysowane liniami ciągłymi grubymi
R.1.3 kreskowanie przekroju i linie wymiarowe są narysowane liniami ciągłymi cienkimi
ok. 5 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie rysunku 1 (rzut aksonometryczny) wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy łożyska ślizgowego w dwóch rzutach prostokątnych (widok i przekrój).
Przekrój płaszczyzną przez oś pokazuje to, czego nie widać z zewnątrz: otwór Ø30H7 na całej wysokości, tuleję przechodzącą przez kołnierz i miejsca spoin. Tuleja i kołnierz to dwie części zespawane, dlatego kreskuje się je w przeciwnych kierunkach (linia ciągła cienka, 45°); przekroje spoin są zaczernione. Za płaszczyzną przekroju widać krawędzie otworu na górze i na dole. Krawędzie widoczne - linią ciągłą grubą.
Typowe błędy
Kreskowanie tulei i kołnierza w jednym kierunku - rysunek wygląda jak jedna część toczona z litego materiału.
Dokument po tym kroku
Krok 3: Widok z góry z czterema otworami
Kryteria: ,
R.1.2 znajdują się dwa rzuty prostokątne (widok i przekrój)
R.1.7 narysowane są cztery otwory montażowe
ok. 4 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie rysunku 1 (rzut aksonometryczny) wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy łożyska ślizgowego w dwóch rzutach prostokątnych (widok i przekrój).
Widok z góry: kwadrat 100 × 100, tuleja (okręgi Ø50 i Ø30), obrzeże spoiny pachwinowej i cztery otwory montażowe Ø15. Na widoku zaznacza się linią cięcia, gdzie przechodzi płaszczyzna przekroju A-A (grube kreski na końcach, strzałki kierunku patrzenia, litery A).
Dokument po tym kroku
Krok 4: Osie symetrii
Kryteria:
R.1.4 osie symetrii są narysowane linią punktową cienką
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie rysunku 1 (rzut aksonometryczny) wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy łożyska ślizgowego w dwóch rzutach prostokątnych (widok i przekrój).
Oś tulei w przekroju, osie widoku i osie wszystkich otworów - linią punktową cienką, 2-5 mm poza obrysem.
Dokument po tym kroku
Krok 5: Wymiary gabarytowe
Kryteria:
R.1.5 zwymiarowane są gabaryty łożyska ślizgowego
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie rysunku 1 (rzut aksonometryczny) wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy łożyska ślizgowego w dwóch rzutach prostokątnych (widok i przekrój).
Gabaryty: wysokość 60, grubość kołnierza 15 (z lewej strony przekroju) i kwadrat □100 pod widokiem - znak □ przed liczbą zastępuje drugi wymiar 100.
Typowe błędy
Brak wysokości 60 - przekrój bez niej nie określa gabarytu łożyska.
Dokument po tym kroku
Krok 6: Tuleja: Ø50 i Ø30H7
Kryteria:
R.1.6 zwymiarowana jest średnica otworu głównego Ø30H7
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie rysunku 1 (rzut aksonometryczny) wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy łożyska ślizgowego w dwóch rzutach prostokątnych (widok i przekrój).
Średnice tulei wymiaruje się nad przekrojem: Ø50 i otwór główny Ø30H7 - tolerancja z rysunku 1 przy wymiarze.
Dokument po tym kroku
Krok 7: Otwory montażowe
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie rysunku 1 (rzut aksonometryczny) wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy łożyska ślizgowego w dwóch rzutach prostokątnych (widok i przekrój).
Położenie otworów: 20 od krawędzi w obu kierunkach, średnica jednym odnośnikiem 4ר15 (cztery jednakowe otwory).
Dokument po tym kroku
Krok 8: Oznaczenia spoin
Kryteria:
R.1.8 znajdują się oznaczenia spoin: czołowej typu Y lub pachwinowej
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie rysunku 1 (rzut aksonometryczny) wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy łożyska ślizgowego w dwóch rzutach prostokątnych (widok i przekrój).
Spoiny oznacza się umownie (zasady oznaczania spoin na rysunkach - wiedza ogólna): strzałka do złącza, linia odniesienia ciągła z kreskową, na niej symbol spoiny i grubość. Na górze 5 z trójkątem - spoina pachwinowa, od spodu 5 z symbolem Y - spoina czołowa na jednostronnie ukosowanym rowku; kółko w załamaniu strzałki oznacza spoinę dookoła, jak na rysunku 1.
Typowe błędy
Sam rysunek spoiny bez symbolu na linii odniesienia - klucz ocenia oznaczenie spoin.
Dokument po tym kroku
Krok 9: Chropowatość Ra 0,63 i Ra 3,2
Kryteria:
R.1.9 znajdują się oznaczenia chropowatości powierzchni Ra 3,2 i otworu głównego Ra 0,63
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Na podstawie rysunku 1 (rzut aksonometryczny) wykonaj na stanowisku komputerowym wyposażonym w oprogramowanie CAD rysunek wykonawczy łożyska ślizgowego w dwóch rzutach prostokątnych (widok i przekrój).
Na tworzącej otworu stoi znak Ra 0,63 (powierzchnia ślizgowa), przy tabliczce chropowatość zbiorcza Ra 3,2 z nawiasem na znak - nawias mówi, że na rysunku są też powierzchnie o innej chropowatości. Znak z kreską: powierzchnia obrabiana skrawaniem.
Dokument po tym kroku
Krok 10: Uwaga, numer PESEL i wydruk
Kryteria:
R.1.10 zachowane są zasady rysunku dotyczące rzutowania i wymiarowania
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Podpisz rysunek swoim numerem PESEL i wydrukuj go w formacie A4.
Uwagę z rysunku 1 „Ostre krawędzie stępić” przenosi się nad tabliczkę. W tabliczce zdający wpisuje swój numer PESEL (tu: imię i nazwisko autora rozwiązania). Przed wydrukiem kontrola zasad rzutowania i wymiarowania: widok pod przekrojem, każdy wymiar raz, linie wymiarowe się nie krzyżują. Wydruk A4, podziałka wydruku 1:1.
Dokument po tym kroku
Etap 2: Karta technologiczna - operacje i zabiegi
Kroki 11-17 · po tym etapie masz 20 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 11: Cięcie materiału
Kryteria:
R.2.1 cięcia materiału
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
Łożysko składa się z dwóch części, więc proces zaczyna się od przygotowania obu: odcinek pręta na tuleję i kawałek płaskownika na kołnierz, cięte na przecinarce tarczowej z naddatkiem na obróbkę.
Dokument po tym kroku
Krok 12: Tuleja: toczenie i otwór wstępny
Kryteria: ,
R.2.2 toczenia powierzchni zewnętrznych
R.2.3 wiercenia otworu głównego lub obróbkę zgrubną/wstępną otworu w tulei
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
Tuleję obrabia się na tokarce uniwersalnej w uchwycie samocentrującym: planowanie czół, toczenie Ø50 i wiercenie otworu głównego wstępnie (Ø28 z kompletu wierteł co 2 mm). Na wymiar Ø30H7 otwór rozwierca się dopiero po spawaniu - spawanie odkształca tuleję.
Dokument po tym kroku
Krok 13: Kołnierz: frezowanie płaszczyzn
Kryteria:
R.2.4 frezowania płaszczyzn kołnierza lub obróbkę kołnierza łożyska
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
Kołnierz frezuje się na frezarce pionowej frezem trzpieniowym walcowo-czołowym: płaszczyzny na wymiar 100 × 100 × 15.
Dokument po tym kroku
Krok 14: Trasowanie i wiercenie otworów
Kryteria: ,
R.2.5 trasowania otworów
R.2.6 wiercenia/wykonania otworów
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
W produkcji jednostkowej położenie otworów trasuje się na płycie traserskiej, potem otwory się wierci. Otwór Ø50 pod tuleję jest większy niż największe wiertło (Ø40), dlatego po wierceniu powiększa się go frezem na stole obrotowym (sposób z wyposażenia arkusza, klucz ocenia samo wykonanie otworów).
⚠️ Niespójność w arkuszu: komplet wierteł z tabeli 2 ma średnice od Ø10 do Ø40 co 2 mm (same parzyste), a otwory montażowe mają Ø15 - takiego wiertła w zestawie nie ma. Na rysunku i w karcie zostaje Ø15 z rysunku 1.
Dokument po tym kroku
Krok 15: Spawanie tulei z kołnierzem
Kryteria:
R.2.7 wykonania spoin lub spawania tulei z kołnierzem
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
Tuleję wsuwa się w otwór kołnierza i spawa półautomatem MIG/MAG: spoina czołowa Y 5 od spodu i pachwinowa 5 od góry, dookoła.
Dokument po tym kroku
Krok 16: Rozwiercanie otworu głównego
Kryteria:
R.2.8 rozwiercania otworu głównego
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
Po spawaniu otwór rozwierca się na Ø30H7 rozwiertakiem z kompletu - rozwiercanie daje dokładność H7 i gładką powierzchnię ślizgową.
Dokument po tym kroku
Krok 17: Stępienie krawędzi i kontrola
Kryteria: ,
R.2.9 stępienia ostrych krawędzi
R.2.10 kontroli technicznej lub jakości lub wykonania
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
Na końcu stępienie ostrych krawędzi (uwaga z rysunku 1) i kontrola techniczna wymiarów, spoin i chropowatości.
Dokument po tym kroku
Etap 3: Karta technologiczna - obrabiarki, uchwyty i urządzenia
Kroki 18-19 · po tym etapie masz 28 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 18: Obrabiarki
Kryteria: , , ,
R.3.1 przecinarkę tarczową
R.3.2 tokarkę uniwersalną
R.3.3 frezarkę pionową
R.3.4 wiertarkę stołową lub kadłubową
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
Obrabiarki wynikają z operacji: przecinarka tarczowa, tokarka uniwersalna, frezarka pionowa, wiertarka stołowa (klucz przyjmuje też kadłubową). Nazwy przepisuje się z tabeli 1.
Dokument po tym kroku
Krok 19: Uchwyty i urządzenia
Kryteria: , , ,
R.3.5 uchwyt tokarski samocentrujący
R.3.6 imadło maszynowe
R.3.7 półautomat spawalniczy MIG/MAG
R.3.8 płytę traserską
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
Uchwyt tokarski samocentrujący (tuleja), imadło maszynowe (kołnierz na frezarce i wiertarce), półautomat spawalniczy MIG/MAG, płyta traserska. Stół obrotowy z podzielnicą wynika z otworu Ø50 - klucz go nie ocenia.
Dokument po tym kroku
Etap 4: Karta technologiczna - narzędzia i przyrządy pomiarowe
Kroki 20-21 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 20: Narzędzia
Kryteria: , , , , , ,
R.4.1 tarczę tnącą
R.4.2 zestaw noży tokarskich
R.4.3 frez trzpieniowy
R.4.4 komplet wierteł
R.4.5 komplet rozwiertaków
R.4.6 zestaw narzędzi traserskich
R.4.7 pilnik ślusarski
ok. 3 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
R.5.3 kątownik warsztatowy lub kątomierz uniwersalny
R.5.4 sprawdzian dwugraniczny do otworów Ø30H7
R.5.5 wzorce chropowatości
ok. 2 min
Polecenie z arkusza
Korzystając z informacji zawartych w tabelach 1, 2 i 3 opracuj uproszczony proces technologiczny obróbki łożyska ślizgowego (produkcja jednostkowa), wypełniając Kartę technologiczną.
Suwmiarka uniwersalna (wymiary), sprawdzian do spoin (grubość spoin), kątownik warsztatowy (prostopadłość tulei do kołnierza; klucz przyjmuje też kątomierz), sprawdzian dwugraniczny Ø30H7 (otwór) i wzorce chropowatości.
Typowe błędy
Pominięcie sprawdzianu do spoin - spoiny też podlegają kontroli i klucz ocenia ten przyrząd osobno.
Dokument po tym kroku
Etap 5: Oddanie pracy
Krok 22 · po tym etapie masz 40 z 40 kryteriów (pkt)
Krok 22: Wydruk i arkusz na stanowisku
ok. 1 min
Polecenie z arkusza
Po wykonaniu zadania wydruk rysunku i arkusz egzaminacyjny pozostaw na stanowisku egzaminacyjnym.
Na stanowisku zostaje wydruk rysunku i arkusz z kartą technologiczną; na ostatniej stronie arkusza zdający wpisuje liczbę kartek czystopisu i brudnopisu.
Dokument po tym kroku
Podgląd
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.